II SA/Bk 925/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-02-21
NSAAdministracyjneWysokawsa
odpadyzezwolenie na zbieranie odpadówstwierdzenie nieważnościkodeks postępowania administracyjnegodecyzja środowiskowaprawo administracyjnepostępowanie nadzwyczajne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję stwierdzającą nieważność zezwolenia na zbieranie odpadów, potwierdzając rażące naruszenie prawa przy wydaniu pierwotnej decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która stwierdziła nieważność decyzji Starosty zmieniającej zezwolenie na zbieranie odpadów. Sąd uznał, że pierwotna decyzja o zezwoleniu na zbieranie odpadów została wydana z rażącym naruszeniem prawa (brak wymaganej decyzji środowiskowej), co skutkowało nieważnością również decyzji ją zmieniającej. Skarga została oddalona.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która stwierdziła nieważność decyzji Starosty A. zmieniającej zezwolenie na zbieranie odpadów. Pierwotna decyzja o zezwoleniu na zbieranie odpadów została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ skarżący nie załączył wymaganej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził tę wadę prawną. Sąd administracyjny uznał, że skoro pierwotna decyzja została prawomocnie uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa, to decyzja ją zmieniająca również obarczona jest tą samą wadą i nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym. W związku z tym, skarga została oddalona, a decyzja SKO uznana za prawidłową.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, decyzja zmieniająca jest również nieważna, ponieważ nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym, gdy decyzja pierwotna została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą wsteczną.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności pierwotnej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa (brak decyzji środowiskowej) skutkuje tym, że decyzja ją zmieniająca również obarczona jest tą samą wadą i nie może istnieć prawnie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa, w tym wydanie decyzji zależnej od innej decyzji, która została stwierdzona jako nieważna.

u.o. art. 42 § 4

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

Wymóg załączenia decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do wniosku o zezwolenie na zbieranie odpadów.

Pomocnicze

u.o. art. 46 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 16 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 157 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 79

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

ustawa środowiskowa art. 71

Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku...

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Pierwotna decyzja o zezwoleniu na zbieranie odpadów została wydana z rażącym naruszeniem prawa (brak decyzji środowiskowej), co potwierdził NSA. Decyzja zmieniająca zezwolenie na zbieranie odpadów jest nieważna, ponieważ nie może funkcjonować bez ważnej decyzji pierwotnej, która została wyeliminowana z obrotu prawnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne stwierdzenie rażącego naruszenia prawa przez decyzję Starosty A. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 157 § 2 k.p.a. w związku ze sposobem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 8, 9, 10, 11, 79 k.p.a.) w zakresie bezstronności organu i braku informacji. Zarzuty dotyczące naruszenia art. 42 ust. 4 i art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach. Argument, że stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej nie powoduje automatycznie nieważności decyzji zależnej, jeśli w dacie jej wydania obowiązywała decyzja zasadnicza.

Godne uwagi sformułowania

decyzja zależna od innej decyzji, która właśnie obarczona jest taką wadą i została stwierdzona jej nieważność stwierdzenie nieważności wywołuje stan taki jakby wyeliminowanej decyzji nie było od początku decyzja zmieniająca [...] nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym

Skład orzekający

Elżbieta Trykoszko

przewodniczący

Barbara Romanczuk

sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w sytuacji, gdy decyzja zależna jest oparta na decyzji pierwotnej, która została uznana za nieważną z powodu rażącego naruszenia prawa. Znaczenie decyzji środowiskowych w procesie wydawania zezwoleń na zbieranie odpadów."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z odpadami i decyzjami administracyjnymi, ale zasady dotyczące nieważności decyzji zależnych mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak błąd proceduralny w jednym etapie postępowania administracyjnego może prowadzić do unieważnienia kolejnych decyzji, nawet po długim czasie. Podkreśla znaczenie prawidłowego gromadzenia dokumentacji, zwłaszcza decyzji środowiskowych.

Nieważna decyzja pierwotna pogrąża decyzję zmieniającą: jak błąd w zezwoleniu na odpady wpłynął na całe postępowanie.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 925/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-02-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lutego 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zmieniającej decyzję o udzieleniu zezwolenia na zbieranie odpadów oddala skargę
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., stwierdziło nieważność decyzji Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] zmieniającej decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] o udzieleniu M. P. zezwolenia na zbieranie odpadów na działce o nr ewid. [...] położonej w A. przy ul. M. [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło uprzednie wyeliminowanie z obrotu prawnego, tj. stwierdzenie nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...], decyzji Starosty A. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] o udzieleniu M.P. zezwolenia na zbieranie odpadów na działce o nr ewid. [...], położonej w A. przy ul. M. [...] na czas oznaczony do dnia [...] grudnia 2025 r. - czyli decyzji zmienianej mocą ocenianej decyzji, z powodu rażącego naruszenia prawa.
SKO zauważyło, że obie wskazane wyżej decyzje zapadły w tym samym stanie prawnym, a więc skoro pierwsza z nich wydana została z rażącym naruszeniem prawa, to niewątpliwie tą samą wadą obarczona jest decyzja druga - zmieniająca. Wskazano, iż kwalifikowana wada prawna, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. dotyka w takim samym stopniu obie decyzje, tym bardziej jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że w postępowaniu zakończonym decyzją zmieniającą nie zostały wyeliminowane wady skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji pierwotnej (tj. brak decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przed wydaniem zezwolenia na zbierania odpadów, jak też niezgodność z przepisami prawa miejscowego). Ponadto SKO stwierdziło, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji pierwotnej, udzielającej M. P. zezwolenia na zbieranie odpadów skutkowało usunięciem podstawy do wydania decyzji zmieniającej, która to decyzja ze swej natury nie może samodzielnie funkcjonować w oderwaniu od decyzji pierwotnej.
M. P. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne twierdzenie, iż decyzja Starosty A., której nieważność stwierdziło SKO w S., rażąco narusza prawo, bowiem ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie wynika, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa;
2) naruszenie art. 157 § 2 k.p.a. poprzez twierdzenie, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty A. zostało wszczęte z urzędu, podczas gdy w rzeczywistości zostało wszczęte na telefoniczny wniosek H. Sz., nieposiadającej w tym postępowaniu przymiotu strony;
3) naruszenie przepisów art. 8, 9, 10, 11 i art. 79 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania przez SKO w S. w sposób budzący wątpliwości co do bezstronności organu oraz brak pełnej informacji o poszczególnych etapach postępowania, braku odpowiedzi na pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...]marca 2018 r. (złożone do organu w dniu [...] marca 2018 r. ), w którym wyraża on wątpliwości co do zasadności działań zarówno SKO w S., jak również Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B. Delegatura w S., mających na celu stwierdzenie nieważności decyzji Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...];
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym:
1) art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r. poz. 21, zm. Dz.U. z 2015 r. poz. 1688) poprzez błędne twierdzenie, iż we wniosku o zbieranie odpadów złożonym przez skarżącego brak jest decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 74 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku... o ile jest wymagana;
2) art. 46 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez błędne twierdzenie, iż decyzja Starosty A. jest niezgodna z przepisami prawa miejscowego.
Postępowanie drugoinstancyjne, zainicjowane powyższym wnioskiem M. P., zostało zawieszone postanowieniem SKO z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy stwierdzenia nieważności decyzji zmienianej mocą ocenianej decyzji Starosty, tj. decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...].
Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 969/21 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 347/18 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Starosty A. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...] o udzieleniu zezwolenia na zbieranie odpadów na w/w.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. znak [...] Kolegium podjęło zawieszone postępowanie i przystąpiło do rozpoznania złożonego środka zaskarżenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. ponownie rozpoznając sprawę wydało decyzje z dnia [...] października 2022 r. nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stanowiska wskazało, że przedmiotem niniejszego postępowania jest weryfikacja w tzw. trybie nadzwyczajnym - w trybie stwierdzenia nieważności - decyzji ostatecznej Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...], mocą której organ ten orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] udzielającej M. P., prowadzącemu działalność gospodarczą Z. Ś. - Mechaniczny w A., zezwolenia na zbieranie odpadów na działce nr [...] położonej przy ul. M. [...] w A. poprzez zmiany w treści decyzji w zakresie oznaczenia miejsca prowadzenia działalności (zmiana numeracji działek geodezyjnych na skutek podziału).
SKO podkreśliło, że stwierdzenie nieważności decyzji, jako wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, wyrażony w art. 16 § 2 k.p.a., może nastąpić w ściśle określonych przypadkach, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy mamy do czynienia z jedną z wskazanych powyżej wad kwalifikowanych, albowiem, jak słusznie uznał poprzednio orzekający skład Kolegium, oceniana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Oprócz tzw. klasycznych przypadków rażącego naruszenia prawa, za takowe uznawane w judykaturze jest również wydanie decyzji zależnej od innej decyzji, która właśnie obarczona jest taką wadą i została stwierdzona jej nieważność. W tym zakresie organ powołał się na uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt I OPS 2/12, (ONSAiWSA 2013, nr 1, poz. 1) w której wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Przenosząc to na grunt przedmiotowej sprawy SKO podkreśliło, że kwestią niesporną jest to, że prawomocnie została stwierdzona nieważność decyzji Starosty A. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...], która była zmieniana mocą ocenianej decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. (decyzją Kolegium z dnia 4 kwietnia 2018 r. znak KO.602/8/18). W wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 969/21 potwierdzono, że decyzja ta wydana była z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 4 ustawy o odpadach. Zatem wada ta dotknęła również decyzję zmieniającą, zaś z uwagi na skutki jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji, na dzień wydania ocenianej decyzji nie istniała decyzja zmieniana. Mamy więc do czynienia z brakiem przedmiotu sprawy, która dotyczyła wszak weryfikacji tej decyzji nieważnej. Poza sporem pozostaje przecież, że stwierdzenie nieważności wywołuje stan taki jakby wyeliminowanej decyzji nie było od początku. Z powyższych przyczyn oceniana decyzja musi być wyeliminowana z obrotu prawnego. Z tych samych względów wszystkie powołane w odwołaniu argumenty SKO uznało za nie mające wpływu na wynik sprawy.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wniósł M. P., reprezentowany przez pełnomocnika. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia wydania decyzji Starosty A. z dnia [...]08.2016 r. z rażącym naruszeniem prawa;
- art. 1 pkt 1 kpa oraz 7 i 77 § 1 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie ustaleń stanu faktycznego i prawnego na podstawie dowodów, które nie istniały w dacie wydania ocenianej decyzji, a powstały dopiero po dacie jej wydania;
- art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jeśli decyzja zależna była oparta na decyzji, której skutki prawne w wyniku stwierdzenia nieważności zostały zniesione od dnia jej wydania, to nieważna jest także decyzja zależna, mimo że w dacie jej wydania obowiązywała decyzja zasadnicza (pierwotna), której nieważność została stwierdzona dopiero kiedy obie decyzje stały się ostateczne.
Na tej podstawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi zaakcentował, że nie jest trafnym stanowisko SKO, że jeśli decyzja zależna była oparta na decyzji, której skutki prawne w wyniku stwierdzenia nieważności zostały zniesione od dnia jej wydania, to nieważna jest także decyzja zależna. W dacie wydania tej decyzji (zależnej) obowiązywała decyzja zasadnicza (pierwotna), której nieważność została stwierdzona dopiero kiedy obie decyzje stały się ostateczne. Zdaniem skarżącego stwierdzenie nieważności decyzji Starosty A. z dnia [...]12.2015 r. nie powoduje automatycznie nieważności wydanej na jej podstawie innych decyzji administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Na wstępie należy przypomnieć, że wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem, co wynika z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259). Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 p.p.s.a.).
Uwzględniając powołane kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2022 r., jak i poprzedzająca ją wydanie decyzja tego samego organu z dnia [...] kwietnia 2018 r. są prawidłowe.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która w trybie nadzwyczajnym - stwierdziła nieważność decyzji ostatecznej Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...], mocą której organ ten orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] udzielającej M. P., prowadzącemu działalność gospodarczą, zezwolenia na zbieranie odpadów na działce nr [...] położonej przy ul. M. [...] w A. poprzez zmianę w treści decyzji w zakresie oznaczenia miejsca prowadzenia działalności (zmiana numeracji działek geodezyjnych na skutek podziału).
Przechodząc do oceny zaskarżonej decyzji należy podkreślić, że zapadła ona w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego i którego przesłanki zastosowania zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji - przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., nie rozstrzyga zaś o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym.
Istotą postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest bezsporne ustalenie wyłącznie kwestii, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym – odmiennie niż w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym - nie można rozpatrywać sprawy co do istoty. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny.
Aby stwierdzić nieważność badanej decyzji organ zobowiązany jest bezspornie ustalić zaistnienie jednej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Organ administracji publicznej zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji, która m.in.: wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) .
Należy podkreślić, że rażące naruszenie prawa określane jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako oczywiste i bezsporne naruszenie przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawa. Ponadto o tym, czy naruszenie prawa jest "rażące", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych jakie dane naruszenie za sobą pociąga (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1614/09, Lex nr 746680; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 499/10, Lex nr 666071).
Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (p. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. I OSK 1683/11, LEX nr 1356965). Naruszenie prawa ma cechę rażącego, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawne niedające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji.
W przedmiotowej sprawie słusznie organ wskazał, że ocena decyzji Starosty A. z dnia [...] sierpnia 2016 r. znak [...] nie mogła być przeprowadzona bez uwzględnienia okoliczności prawnych zaistniałych po dacie jej wydania. Zwrócić należy uwagę, że oceniana decyzja dotyczyła zmiany innej decyzji, która to okazała się być nieważną i prawomocnie już o tym orzeczono. Prawomocnie została bowiem stwierdzona nieważność decyzji Starosty A. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...], która była zmieniana przedmiotową decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. (decyzją Kolegium z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...]). W wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 969/21 potwierdzono, że decyzja ta wydana była z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 4 ustawy o odpadach.
Naczelny Sąd Administracyjny w/w sprawie podkreślił, że "Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o odpadach (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji Starosty A. z [...] grudnia 2015 r.), zezwolenie na zbieranie odpadów wydaje się na wniosek posiadacza odpadów. Wniosek musi zawierać elementy wskazane w art. 42 ust. 1 pkt 1-10 ustawy o odpadach. Ponadto, do wniosku, o którym stanowi art. 42 ust. 2 ustawy o odpadach, dołącza się decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm. – dalej: ustawa środowiskowa), o ile taka decyzja jest wymagana. W tej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący składając wniosek o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów, nie załączył decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania realizacji tego rodzaju przedsięwzięcia (decyzji środowiskowej), ale decyzję Burmistrza A. z [...] października 2015 r. umarzającą postępowanie w tym przedmiocie. Ponadto, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z [...] kwietnia 2018 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza A. z [...] października 2015 r., co oznacza, że decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. W konsekwencji należy przyjąć, że w dacie złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie odpadów skarżący nie dysponował decyzją środowiskową pomimo, że uzyskanie tego rodzaju decyzji było wymagane. Ocenę prawną w tym zakresie sformułował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] kwietnia 2018 r. nieprawomocnym wyrokiem z 15 listopada 2018 r. w sprawie II SA/Bk 393/18 (NSA wyrokiem z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt III OSK 1041/21 oddalił skargę kasacyjną). Oznacza to, że zezwolenie na zbieranie odpadów udzielone skarżącemu decyzją z Starosty A. z [...] grudnia 2015 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 4 ustawy o odpadach (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) i należało stwierdzić jego nieważność".
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że w tak ustalonym staniem faktycznym, mamy do czynienia z jedną wad kwalifikowanych albowiem, jak słusznie uznało Kolegium, przedmiotowa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, gdyż okoliczności jej wydania dotyczyły tych samych kwestii tj. wydania zezwolenia na zbieranie odpadów, a dokładnie zmiany pierwotnej decyzji w z dnia [...] grudnia 2015 r. w zakresie numeru działki (wydzielonej w trakcie podziału). Oprócz tzw. klasycznych przypadków rażącego naruszenia prawa, za takie uznawane jest również w orzecznictwie wydanie decyzji zależnej od innej decyzji, która właśnie obarczona jest taką wadą i została stwierdzona jej nieważność.
Wprawdzie należy zwrócić uwagę na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12 zgodnie z którą "Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a.". Powyższe przede wszystkim nie oznacza jakiegokolwiek automatyzmu i nie uprawnia do wnioskowania, że zawsze wtedy gdy unieważniono decyzję o warunkach zabudowy, następuje również konieczność unieważnienia następującej po niej innej decyzji. Przeczy temu już sama teza wskazanej uchwały. Powyższe okoliczności również zostały zarzucone w skardze.
Jak słusznie jednak wskazano również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt II OSK 163/15 brak jest automatyzmu w stwierdzaniu nieważności decyzji zależnej, w razie uprzedniego stwierdzenia nieważności innej decyzji, która była podstawą jej wydania. Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zależnej jest bowiem samodzielnym postępowaniem, w którym - oceniając przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - należy zbadać i uwzględnić także fakt uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego tej innej, wcześniejszej decyzji.
Sąd podziela powyższe stanowiska wskazujące na konieczność indywidualnego rozważenia stwierdzenia nieważności decyzji zależnej, jednakże w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, kiedy w zasadzie decyzja zależna nie może funkcjonować w obrocie prawnym bez decyzji pierwotnej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, podstawowym skutkiem stwierdzenia nieważności jest potwierdzenie, że wadliwa decyzja, której nieważność stwierdzono, nie wywołała skutków prawnych. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym działającym z mocą wsteczną (ex tunc), tj. od chwili wydania decyzji źródłowej, dotkniętej jedną z wad wymienionych wart. 156 k.p.a. (tak m.in. NSA w wyrokach z 18.10.2017 r., I OSK 1322/17, LEX nr 2423082, z 7.09.2012 r., II OSK 908/11, LEK nr 1218700, z 23.02.2010 r., I OSK 1168/09, LEX nr 594939). Wobec tego wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, która była przedmiotem sprawy zakończonej ocenianą decyzją (była zmieniana w trybie nadzwyczajnym) nie może pozostać pominięte przy ocenie jej legalności i nie może być traktowane jako wyjście poza zakres postępowania nieważnościowego.
W niniejszym przypadku kwestią bezsporną jest, że na obecnym etapie postępowania, prawomocnie już została stwierdzona nieważność decyzji Starosty A. z dnia [...] grudnia 2015 r. znak [...], która była zmieniana mocą przedmiotowej decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. Skoro NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2022 r. sygn. akt III OSK 969/21 potwierdził, że decyzja ta wydana była z rażącym naruszeniem art. 42 ust. 4 ustawy o odpadach, to również decyzja zmieniająca z [...] sierpnia 2016 r. obarczona jest tą samą wadą, a ponadto nie może samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym.
W konsekwencji Sąd uznał, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób pełny i ocenione w świetle mającego w sprawie zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. bez naruszenia norm tego prawa a zarzuty skargi są niezasadne. Nie doszło w tym zakresie również do naruszenia art. 7, art. 77 czy też art. 80 k.p.a., a zatem sąd oddalił skargę (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI