II SA/Bk 918/23

II SA/Bk 918/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
III OSK 1522/24 - Wyrok NSA z 2025-11-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 699
art. 26 ust. 1 i 2, art. 3 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr 408.127/F-24/XV/23 w przedmiocie usunięcia odpadów oddala skargę
Uzasadnienie
Dnia 2 lutego 2023 r. Burmistrz Wasilkowa (dalej: "Burmistrz") wszczął postępowanie administracyjne w sprawie składowania odpadów w postaci odpadów budowlanych, części samochodowych, opon i złomu, w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. na nieruchomości nr [...] położonej przy ul. S. w W. Nieruchomość ta stanowi przedmiot współwłasności J.O. i B.O. W dniu 31 marca 2023 r. przeprowadzona została wizja lokalna, w której oprócz dwóch przedstawicieli organu uczestniczyli J.O. i jego pełnomocnik. W toku postępowania uzyskano ponadto informację od Starosty Powiatowego w B., że nie było prowadzone żadne postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów na działce nr [...] w W. Zgodnie zaś z uzyskanym wydrukiem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), w dniu 1 maja 1998 r. J.O. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod nazwą: F. pod adresem: ul. S. w W. o przeważającym kodzie PKD dotyczącym sprzedaży detalicznej artykułów używanych prowadzonej w wyspecjalizowanych sklepach (47.79.Z). Działalność ta pozostaje zawieszona od dnia 1 kwietnia 2020 r.
Decyzją z dnia 27 czerwca 2023 r. nr OŚGO.6236.5.2023.MGO Burmistrz nakazał posiadaczowi odpadów J.O. usunięcie odpadów w postaci: odpadów budowlanych (17 09 04), części samochodowych (16 01 06), opon (16 01 03), złomu (17 04 05), palet drewnianych (15 01 03), kabli (16 02 16) butli ciśnieniowych (16 01 16/16 05 04) i innych zalegających na nieruchomości (z uwagi na bardzo duże nagromadzenie odpadów niektóre frakcje są niewidoczne) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z nieruchomości o nr ew. [...] w obrębie W. (pkt 1), w terminie do dnia 30 września 2023 r. (pkt 2); zobowiązując jednocześnie J.O. do przetransportowania odpadów przez uprawniony podmiot do instalacji unieszkodliwiania odpadów, co należy potwierdzić dokumentami poświadczającymi wykonanie obowiązku takimi jak faktury VAT i karty przekazania odpadów (pkt 3).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 30 stycznia 2023 r. podczas kontroli terenu gminy W. zostały wykonane zdjęcia z drona obrazujące nieruchomość o nr [...], na której znajdują się znaczne ilości składowanych odpadów. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie składowania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym, które wykazało, że będący współwłaścicielem nieruchomości J.O. od dnia 1 maja 1998 r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą: F., która w dniu 1 kwietnia 2020 r. została zawieszona. Organ potwierdził ponadto dokonanie wpisu do BDO (Baza Danych Odpadowych) oraz ustalił, że wobec J.O. nigdy nie toczyło się postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów na ww. terenie. W wyniku ponowienia w dniu 21 czerwca 2023 r. zdjęć z drona stwierdzono, że na przedmiotowym terenie w dalszym ciągu są składowane znaczne ilości odpadów. Ustalono, że znajdujące się na nieruchomości frakcje to: odpady budowlane (17 09 04), części samochodowe (16 01 06), opony (16 01 03), złom (17 04 05), palety drewniane (15 01 03), kable (16 02 16) oraz butle ciśnieniowe (16 01 16/16 05 04). Istnienie odpadów oraz ich położenie stwierdzono na podstawie zdjęć dokonanych z drona, a następnie potwierdzono w trakcie przeprowadzonych oględzin. W ocenie organu odpady te znajdują się w miejscu nieprzeznaczonym do ich składowania - teren nie jest bowiem składowiskiem, jak również brak jest obiektu budowlanego przeznaczonego do składowania odpadów, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2022, poz. 699 ze zm.; dalej: "u.o."), a ponadto nie było prowadzone żadne postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na zbieranie odpadów na tej nieruchomości. Z powyższych względów organ zdecydował o zastosowaniu w sprawie art. 26 ust. 2 u.o.
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr 408.127/F-24/XV/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Burmistrza, wyjaśniając w pierwszej kolejności, że jakkolwiek za wykonanie obowiązków nałożonych na mocy decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.o. posiadacze odpadów (art. 26 ust. 1 u.o.) odpowiedzialni są solidarnie, to w niniejszej sprawie zasadnie obowiązkiem tym obciążono jedynie J.O., bowiem sam oświadczył w dniu oględzin, że jest posiadaczem odpadów. W ocenie SKO decyzja Burmistrza zawiera wszystkie wymagane prawem (tj. art. 26 ust. 6 u.o.) elementy, tj. termin usunięcia odpadów, rodzaj odpadów (wskazano kody odpadów, które w ocenie Burmistrza znajdują się na nieruchomości, jednakże skarżący jest zobowiązany do usunięcia wszystkich odpadów tam zdeponowanych) oraz sposób usunięcia odpadów. W decyzji tej organ administracji nie ma obowiązku umieszczenia informacji o ilości odpadów.
Odnosząc się do zarzutów odwołującego, kwestionującego zakwalifikowanie przez organ I instancji rzeczy zgromadzonych na jego nieruchomości jako odpady, organ odwoławczy przytoczył definicję odpadu z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. oraz powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania; odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu przez nabywcę, posiadające dla niego określoną wartość gospodarczą, rynkową. Przytoczył również orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE"), w ocenie którego dla kwalifikacji rzeczy jako "odpad", istotne są w szczególności konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) nowego sposobu zastosowania. Organ odwoławczy zanegował twierdzenie odwołującego się, a postulującego, że dopóki decyzja, dotycząca traktowania określonych substancji lub przedmiotów jako odpad nie zostanie podjęta przez stronę, to substancje te lub przedmioty nie są odpadami, uznając, że nie da się powyższego pogodzić z definicją odpadów, która nie powinna być interpretowana wąsko. Zdaniem SKO przyjęcie założenia, że tylko substancje lub przedmioty, które strona uznaje za odpady są odpadami, podważałoby cele i skuteczność przepisów dotyczących ochrony środowiska oraz byłoby niekoherentne z orzecznictwem TSUE, przyjętym na tle definicji odpadów oraz stosowania przepisów o odpadach, które nie bierze pod uwagę woli (deklaracji) posiadacza substancji lub przedmiotów. W ocenie SKO zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że przedmioty znajdujące się na nieruchomości o nr 1059/49 w rzeczywistości są odpadami, nawet mimo subiektywnego przekonania odwołującego, że może je wykorzystywać w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. SKO podkreśliło, że nie wyjaśniono na czym ich wykorzystanie miało by polegać, nie przedstawiono dowodów ich zakupu jako towar, ani dokumentacji poświadczającej legalizację butli tlenowych oraz ich dalszą odsprzedaż. W materiale dowodowym zgromadzono zaś zdjęcia, z których wynika, że na ww. nieruchomości zgormadzone są w sposób nieuporządkowany liczne przedmioty (nie tylko opony i butle tlenowe), które nie posiadają śladów ich użytkowania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pryzmy usytuowane są na trylinkach, ewentualnie bezpośrednio na gruncie; nie są one zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, a metalowe części pokryte są rdzą, niektóre zaś z nich porośnięte są roślinnością. Okoliczności te zdaniem SKO dowodzą, że zgromadzone przedmioty nie są w żaden sposób wykorzystywane, co świadczy o ich prawidłowej kwalifikacji jako odpady. Kwalifikacji tej nie zmienia zaś w ocenie organu odwoławczego okoliczność, że dla skarżącego mają one określoną wartość pieniężną, czy też, że można je wykorzystać.
Skargę na ww. decyzję wniósł do sądu administracyjnego J.O., zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym uznaniu, że posiadane przez skarżącego przedmioty są odpadami w rozumieniu przepisów u.o. oraz naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie w sprawie, tj. art 6, art. 7, art, art. 12 § 1 k.p.a. przez niezbadanie w sposób wyczerpujący wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia, tj. brak przeprowadzenia oględzin w miejscu rzekomego składowania odpadów przez skarżącego, pod kątem konsekwencji, dla człowieka lub środowiska, nowego sposobu zastosowania przedmiotów, co do których istnieje podejrzenie, że mogą być odpadami; podczas gdy organ, bazując na orzecznictwie TSUE przytoczonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, uznał tą kwestię za kluczową dla kwalifikacji danych przedmiotów jako odpadów, co miało istotne znaczenie na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Skarżący zgodził się z twierdzeniem organu odwoławczego, że jeżeli nowy sposób zastosowania rzeczy wywołałby negatywne konsekwencje dla człowieka lub środowiska, wówczas należy uznać ją za odpad, stwierdzając jednak, że nie jest możliwe dokonanie takiej kwalifikacji bez wcześniejszego zbadania konsekwencji (dla człowieka lub środowiska) nowego sposobu jej zastosowania. Wskazał, że organ powinien w tym celu nie tylko dokonać oceny dotychczasowego materiału dowodowego, w szczególności protokołu z oględzin oraz zgromadzonych w aktach zdjęć, lecz przeprowadzić niezbędne oględziny w celu zbadania ww. kwestii, której nie badano podczas przeprowadzonych w sprawie oględzin.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest decyzja SKO z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr 408.127/F-24/XV/23 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Wasilkowa z dnia 27 czerwca 2023 r. nr OŚGO.6236.5.2023.MGO, którą nakazano skarżącemu J.O. usunięcie odpadów w postaci: odpadów budowlanych (17 09 04), części samochodowych (16 01 06), opon (16 01 03), złomu (17 04 05), palet drewnianych (15 01 03), kabli (16 02 16) butli ciśnieniowych (16 01 16/16 05 04) i innych zalegających na nieruchomości (z uwagi na bardzo duże nagromadzenie odpadów niektóre frakcje są niewidoczne) z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania tj. z nieruchomości o nr ew. [...] w obrębie W. (pkt 1), w terminie do dnia 30 września 2023 r. (pkt 2); zobowiązując jednocześnie J.O. do przetransportowania odpadów przez uprawniony podmiot do instalacji unieszkodliwiania odpadów, co należy potwierdzić dokumentami poświadczającymi wykonanie obowiązku takimi jak faktury VAT i karty przekazania odpadów (pkt 3).
Wedle powołanego w postawie prawnej zaskarżonej decyzji art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699 dalej jako u.o.) posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Jak stanowi zaś art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Posiadaczem odpadów, w myśl art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o., jest natomiast wytwórca odpadów lub osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej będąca w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Materialnoprawną podstawą wydania decyzji nakazującej skarżącemu usunięcie odpadów jest natomiast art. 26 ust. 2 u.o. stanowiący, że: z zastrzeżeniem art. 26a (tj. w konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów), w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o., wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem przypadku, gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub wygaśnięcia decyzji związanej z gospodarką odpadami.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika, że dla zastosowania środka nadzorczego w postaci decyzji nakazującej usunięcie odpadów wymagane było ustalenie następujących okoliczności: (1) faktu istnienia odpadów; (2) faktu składowania i magazynowania tych odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym; (3) tożsamości podmiotu zobowiązanego do usunięcia nielegalnie składowanych odpadów (posiadacza odpadów). Wszystkie te okoliczności zostały w sprawie wyjaśnione, zaś sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W celu wyjaśnienia ww. okoliczności zgromadzono w sprawie materiał dowodowy, który w ocenie sądu jest wystarczający do dokonania jednoznacznych ustaleń faktycznych. Przede wszystkim w toku postępowania pozyskano obszerną dokumentację fotograficzną (ujęcia z drona), obrazującą sposób zagospodarowania działki skarżącego. Dokumentacja ta wskazuje, że zgromadzono na niej różne przedmioty (m.in. opony, części samochodowe, butle ciśnieniowe, złom, palety drewniane, odpady budowlane, kable), które są przechowywane w sposób nieuporządkowany, w większości bez zadaszenia, na trylinkach, betonowych płytach stanowiących utwardzenie terenu oraz bezpośrednio na ziemi. Miedzy tymi przedmiotami wytyczono drogi do komunikacji. Na działce znajdują się również metalowe kontenery oraz dwie zadaszone konstrukcje, w których również przechowywane są w sposób nieuporządkowany różne przedmioty.
Sposób zagospodarowania ww. działki został zweryfikowany przez organ I instancji w trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej dnia 31 marca 2023 r., w której uczestniczyli skarżący oraz jego pełnomocnik. Ustalono wówczas, że działalność gospodarcza skarżącego pozostaje zawieszona, zaś prowadzi on sprzedaż artykułów zakupionych jako osoba prywatna. Zgromadzone na nieruchomości przedmioty w części należą zaś do firmy, a w części prywatnie do skarżącego. Skarżący nie legitymuje się decyzją na zbieranie odpadów (co potwierdzono formalnie), ale ma dokonany wpis do BDO. Na nieruchomości znajdują się rzeczy, które według skarżącego nie są odpadami, lecz towarem zgromadzonym podczas prowadzonej działalności gospodarczej. Bardziej obszerne wyjaśnienia w tej kwestii, zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji pełnomocnik skarżącego, wskazujący, że przedmioty zgromadzone na przedmiotowej nieruchomości zostały nabyte przez skarżącego w celu ich określonego wykorzystania, właściwego z ich podstawowym przeznaczeniem (tj. nadania im "nowego życia"). Wskazano, że skarżący dokonuje odnowienia, naprawy tych przedmiotów, łącząc je ewentualnie z innymi, a działania te nie wywołują negatywnych następstw - ani dla człowieka, ani dla środowiska.
Jak zauważył jednak słusznie organ II instancji, ww. twierdzeń nie udokumentowano, bowiem w aktach brak jest dowodu, że przedmioty te skarżący nabył jako towar. Co więcej nie przedstawiono dowodu zakupu któregokolwiek z tych przedmiotów, dowodu legalizacji butli ciśnieniowych, a także żadnego dowodu na odsprzedaż tych przedmiotów (również z okresu prowadzenia działalności gospodarczej). Nie wyjaśniono ponadto, na czym konkretnie miałoby polegać odnawianie, odrestaurowanie, czy przerabianie zgromadzonych przedmiotów w celu ich dalszej sprzedaży. Słusznie zatem uznano zgromadzone na posesji skarżącego przedmioty za odpady, w świetle definicji z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. Organ odwoławczy zawarł przy tym, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, trafne spostrzeżenie, że składowane w sposób chaotyczny przedmioty, nie posiadają śladów wykorzystania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (czy też w ramach pozaformalnej sprzedaży); pryzmy usytuowane są bowiem na trylinkach lub bezpośrednio na gruncie i nie są zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, co powoduje ich niszczenie (tj. korozję metalowych elementów oraz porastanie roślinnością).
Dokumentacji poświadczającej nabycie zgromadzonego na posesji skarżącego "towaru", a następnie jego dalszą sprzedaż, nie przedstawiono również na etapie postępowania sądowego, mimo powtórzenia w uzasadnieniu skargi przedmiotowej argumentacji. W konsekwencji sąd nie doszukał się podstaw, aby uznać za dowolne ustalenia organów obu instancji w tym zakresie. Dowolnymi są natomiast, w ocenie sądu, wywiedzione w tym względzie twierdzenia pełnomocnika skarżącego, nie poparte żadnym dokumentem, a tym samym nie poddające się jakiejkolwiek weryfikacji. Co więcej, znajdujący się w aktach sprawy wydruk z CEIDG dotyczący zawieszonej działalności gospodarczej skarżącego, zdaje się tym tezom przeczyć. Mimo bowiem szerokiego spektrum działalności (14 kodów PKD) w jej profilu nie znajdowało się przetwarzanie odpadów, ich obróbka lub odzysk. Profil ten obejmował natomiast m.in.: sprzedaż hurtową odpadów i złomu (46.77.Z), która to podklasa obejmuje: sprzedaż hurtową metalowych i niemetalowych odpadów i złomu oraz materiałów przeznaczonych do recyklingu, włącznie ze zbieraniem, sortowaniem, wymontowywaniem części nadających się do wielokrotnego użycia, ze zużytych wyrobów takich jak samochody; pakowanie, przepakowywanie, magazynowanie i dostarczanie, ale bez procesu dalszego przekształcenia, − odsprzedaż części nadających się do użytku, wymontowywanych z wycofanych z eksploatacji samochodów, statków, komputerów, telewizorów i innych wyrobów; a także demontaż wyrobów zużytych (38.31.Z), która to podklasa obejmuje demontaż wszelkiego rodzaju wyrobów i urządzeń wycofanych z eksploatacji (samochodów, statków, komputerów, telewizorów i pozostałych wyrobów) w celu odzyskania surowców. Pozostałe kody PKD ujawnione w CEIDG dotyczą: różnych form sprzedaży detalicznej (dział 47), sprzedaży hurtowej niewyspecjalizowanej (46.90.Z), instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia (33.20.Z), produkcję pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia (28.99.Z) a także różne formy naprawy i konserwacji urządzeń i maszyn (dział 33).
Tak sprofilowana działalność gospodarcza, w ocenie sądu, generowała gromadzenie różnych przedmiotów, które w świetle definicji z art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. są odpadami, nawet jeśli skarżący faktycznie prowadził (lub nadal prowadzi) ich dalszą odsprzedaż i uznaje je za "towar". Sąd zwraca bowiem uwagę, że definicja "odpadów" zawarta w ustawie o odpadach, jest wyrazem implementacji art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3; dalej: "dyrektywa 2008/98/WE") i stanowi niemal dosłowne jej powtórzenie. Definicja ta oparta została natomiast na pojęciu "pozbycia się" substancji lub przedmiotu, które to pojęcie należy interpretować szeroko, z uwzględnieniem głównego celu dyrektywy 2008/98/WE, którym jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzkiego i środowiska (motyw 6 tej dyrektywy). Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 26 października 2012 r. (Dz. Urz.UE.C Nr 326, s. 47), który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Z powyższego wynika zatem, że sensu largo pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i 19 dyrektywy, (które to przepisy na gruncie prawa polskiego znalazły odzwierciedlenie w art. 3 ust. 1 pkt 14 i 30 u.o.). Procesy odzysku lub unieszkodliwiania, łącznie z przygotowaniem je poprzedzającym, zwane są natomiast zbiorczo "przetwarzaniem" (art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o., odpowiadający art. 3 pkt 14 dyrektywy 2008/98/WE). Mając zaś na względzie definicje: "odzysku", "unieszkodliwiania", "przygotowania do ponownego użycia" (art. 3 ust. 1 pkt 22 u.o.) oraz recyklingu (art. 3 ust. 1 pkt 23 u.o.), dochodzi się do wniosku, że ich przedmiotem zawsze są odpady, nawet jeśli finalnie stają się one zdatne do ponownego wykorzystania, czy to w pierwotnym, czy w innym celu i odpadami być przestają. W aktualnym orzecznictwie TSUE wskazuje się jednoznacznie, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane (zob. wyroki: z dnia 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z dnia 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627). W konsekwencji subiektywna wartość danego przedmiotu dla jego posiadacza nie przesądza, czy jest on odpadem, czy nie, bowiem status odpadu określany jest wyłącznie na podstawie definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o. z uwzględnieniem norm prawnych dotyczących szeroko rozumianego procesu przetwarzania odpadów. Rację ma zatem organ odwoławczy, że fakt, iż zgromadzone na posesji skarżącego przedmioty posiadają dla niego cechy użytkowe, nie oznacza, że nie są one odpadami.
Pełnomocnik skarżącego konsekwentnie kwestionuje kwalifikację rzeczonych przedmiotów jako odpady, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 u.o., koncentrując swoją argumentację na takiej dosłownej interpretacji przesłanki "pozbycia się" danego przedmiotu, która na głównym miejscu stawia wolę jego posiadacza. Tymczasem dosłowna definicja odpadu uwzględnia nie tylko subiektywnie zamierzony aspekt pozbycia się danego przedmiotu, ale również przymusowy (tj. nakazany).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia18 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 7662/21 "o kwalifikacji danego przedmiotu jako odpadu rozstrzyga przesłanka pozbycia się, stanowiąca działanie faktyczne, zamierzone lub nakazane (animus). Przesłankę tę można więc ocenić wyłącznie na podstawie zachowania posiadacza przedmiotu, z uwzględnieniem okoliczności obiektywnych umożliwiających odtworzenie zamiaru, jaki mu przyświecał w stosunku do tego przedmiotu. Chodzi tu o zasadniczą zmianę jego wykorzystania, odmienną od głównego przeznaczenia, do którego przestał on się nadawać, zwłaszcza gdy zmiana ta może spowodować negatywne następstwa dla człowieka lub środowiska (por. wyrok NSA z dnia 16 września 2015 r., sygn. II OSK 2920/13, LEX nr 1987184, wyrok NSA z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 993/21)(CBOSA). Sąd podziela tą argumentację.
W tym względzie sąd zwraca uwagę na uprzednio cytowany art. 26 ust. 1 u.o., który stanowi, że posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Niewątpliwie zaś posesja skarżącego nie jest miejscem ich składowania lub magazynowania. Jak to bowiem należycie w sprawie ustalono – skarżącemu nie wydano zezwolenia na zbieranie odpadów na terenie przedmiotowej działki, wymaganego brzmieniem art. 41 ust. 1 i 2 u.o. (prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia wydawanego w drodze decyzji przez organ właściwy odpowiednio ze względu na miejsce zbierania lub przetwarzania odpadów). Co więcej skarżący o takie zezwolenie nie wnioskował. Na marginesie sąd zauważa, że zgodnie z art. 25 ust. 3 u.o. magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów, zaś magazynowanie odpadów przez prowadzącego zbieranie odpadów zawsze jest tymczasowe (vide: art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. b i pkt 34 u.o.). Jak wynika zaś z akt sprawy, odpady na przedmiotowej posesji gromadzone są od maja 1998 r. W konsekwencji słusznie w sprawie nakazano skarżącemu przekazanie zgromadzonych na jego posesji odpadów, podmiotowi uprawnionemu do transportu odpadów do instalacji ich unieszkodliwiania, z jednoczesnym dopełnieniem obowiązków formalnych.
W konsekwencji nie jest oparty na usprawiedliwionych podstawach zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mający polegać na bezzasadnym uznaniu, że posiadane przez skarżącego przedmioty są odpadami w rozumieniu przepisów u.o. Nie zasługuje na uwzględnienie również drugi z podniesionych zarzutów, dotyczący niewyczerpującego wyjaśnienia konsekwencji dla człowieka lub środowiska nowego sposobu zastosowania przedmiotów, co do których istnieje podejrzenie, że mogą być odpadami. Zarzut ten został postawiony w związku z powołaniem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji fragmentarycznego orzecznictwa TSUE, które datowane jest na okres poprzedzający wejście w życie zarówno dyrektywy 2008/98/WE, jak i ustawy o odpadach. Powołane w tych orzeczeniach przepisy prawa wspólnotowego zostały uchylone lub zastąpione obecnymi regulacjami, w związku z czym, w ocenie sądu, ich powołanie przez SKO nie było trafne; jednakże - wbrew twierdzeniu skarżącego, podniesiona w nich kwestia nowego sposobu zastosowania przedmiotów, nie została przez organ odwoławczy uznana za kluczową dla kwalifikacji przedmiotów zgromadzonych na działce skarżącego za odpady. Uchybienie to nie miało zatem istotnego wpływu na zaskarżone rozstrzygnięcie.
W związku z tym, że skarżący nie kwestionuje pozostałych okoliczności, istotnych z punktu widzenia wydania przez właściwy organ decyzji, o której mowa w art. 26 ust. 2 u.o., sąd jedynie zwięźle zauważa, że w sprawie zasadnie ustalono, że skarżący jest posiadaczem przedmiotowych odpadów, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o. Skarżący nie tylko nie obalił domniemania, wedle którego władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości (które to domniemanie zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był wytwórcą odpadów – por. wyrok WSA w Białymstoku z 5 czerwca 2014 r., II SA/Bk 149/14, CBOSA), ale co więcej, przyznał w trakcie wizji lokalnej, że przedmioty (odpady) zgromadzone na terenie przedmiotowej posesji należą do niego. Nie ma w tym względzie znaczenia, czy skarżący zakupił je w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czy wszedł w ich posiadanie w inny sposób. Organy słusznie przy tym odstąpiły od solidarnego adresowania zaskarżonej decyzji również do żony skarżącego, będącej współwłaścicielką przedmiotowej nieruchomości. W świetle twierdzeń skarżącego, nie ulega bowiem wątpliwości, że nie jest ona posiadaczką rzeczonych odpadów.
Wbrew zarzutom skarżącego, w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ją, organy obu instancji dokonały wyczerpujących, prawidłowych i jednoznacznych ustaleń faktycznych. Ustalenia te znajdują potwierdzenie w kompleksowo zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Organy procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo powołały i zastosowały przepisy ustawy o odpadach. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia co do zasady wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także odpowiada wynikającej z art. 11 k.p.a. zasadzie przekonywania. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, że stan faktyczny sprawy ustalono z poszanowaniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do wydania decyzji skierowanej do właściwego adresata i w zakresie wynikającym z art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach.
Mając na uwadze powyższe sąd oddalił skargę na podstawie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634).