II SA/Bk 900/11

II SA/Bk 900/11 - Postanowienie WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2012-05-24
Data wpływu
2011-12-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Prutis
Grażyna Gryglaszewska
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II GZ 266/12 - Postanowienie NSA z 2012-08-30
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zawieszono postępowanie.
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 52 par. 3, art. 53 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 57 - 59
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Tezy
Do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa dokonanego czynnością materialno - techniczną stosuje się odpowiednio przepisy art. 57, 58, 59 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 maja 2012 r. sprawy ze skargi Z. C. i W. Sp. z o. o. w Z. na czynność Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. z dnia [...] marca 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30.08.2002 r. DZ. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami
Uzasadnienie
II SA/Bk 900/11
UZASADNIENIE
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.
Między Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. oraz Z. C. i W. Spółką z o.o. w Z. została zawarta umowa pożyczki z 18.05.2004 r.
Uchwałą Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. z [...].03.2009 r. nr [...] nie uwzględniono wniosku Spółki o umorzenie części pożyczki. W piśmie z 16.03.2009 r. informującym wnioskodawcę o treści uchwały wskazano, że odmowa jest spowodowana zaległościami w spłacie odsetek.
Przedmiotowe pismo doręczono Spółce w dniu 18.03.2009 r., natomiast uchwałę 17.07.2009 r., co wynika z informacji Prezesa Spółki złożonej do akt w trakcie postępowania przed sądem (k. 112).
Pismem z 21.07.2009 r. Spółka wniosła do Ministra Środowiska odwołanie od uchwały z [...].03.2009 r. traktując ją jak decyzję administracyjną o odmowie umorzenia pożyczki. Odwołanie zostało jej przez Ministra zwrócone postanowieniem z [...].08.2009 r. i utrzymującym je w mocy postanowieniem z [...].11.2009 r., na które złożyła skargę do WSA w Warszawie. Sąd ten wyrokiem z 07.05.2010 r. skargę oddalił w sprawie IV SA/Wa 76/10 uznając, że co prawda nie miał racji Minister kwalifikując sprawę odmowy umorzenia pożyczki jako cywilnoprawną a nie administracyjnoprawną, nie miało to jednak wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięcia o zwrocie odwołania. Sporna czynność odmowy umorzenia jest bowiem aktem materialno – technicznym z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podlega kontroli sądu administracyjnego, jednak po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa. W takiej sytuacji Minister nie był organem właściwym do jej załatwienia, ale też nie miał obowiązku przekazania sprawy według właściwości innemu organowi.
Stanowisko zaprezentowane przez WSA w Warszawie i wyżej wskazane spowodowało, że po doręczeniu Spółce wyroku sądu wezwała ona Fundusz do usunięcia naruszenia prawa pismem z 25.06.2010 r., które wpłynęło do organu 30.06.2010 r. (k. 105). Wobec braku odpowiedzi na wezwanie, który to fakt wynika z pisemnych wyjaśnień organu (k. 82) – Spółka w dniu 09.08.2010 r. wniosła skargę do tutejszego sądu administracyjnego na uchwałę Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w B. z [...].03.2009 r. o odmowie umorzenia pożyczki jako na czynność materialno – techniczną z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Wskazał, że w sprawie zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej, bowiem skarżony akt ma charakter cywilnoprawny. Argumentując za oddaleniem skargi wskazał, że zaległości w spłacie pożyczki uzasadniały negatywne rozpoznanie wniosku o umorzenie. Zauważył, że skarżąca w 2010 r. spłaciła całą pożyczkę wraz z odsetkami.
Postanowieniem z 28.09.2010 r. tutejszy sąd zawiesił postępowanie sądowe w sprawie niniejszej do czasu rozpoznania przez NSA skargi kasacyjnej Spółki od wyroku WSA w Warszawie z 07.05.2010 r. w sprawie IV SA/Wa 76/10.
Postępowanie zostało podjęte postanowieniem z 15.12.2011 r. po oddaleniu przedmiotowej skargi kasacyjnej przez NSA wyrokiem z 13.12.2011 r. w sprawie II OSK 1816/10.
Podczas rozprawy w dniu 24.05.2012 r. pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, że w sprawie niniejszej zostały zachowane wymagania formalne złożenia skargi, bowiem: dopiero po wyroku WSA w Warszawie stało się jasne, że czynność odmowy umorzenia pożyczki ma charakter materialno – techniczny i może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jako czynność z zakresu administracji publicznej; wówczas dopiero skarżąca mogła wystosować wezwanie do usunięcia naruszenia prawa; jednocześnie w wezwaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu. Skarżąca nie została pouczona przez organ o trybie zaskarżenia spornej uchwały. Nie powinna zatem ponosić konsekwencji braku tego pouczenia. Zdaniem pełnomocnika zasadność wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa podlega ocenie sądu administracyjnego.
Pełnomocnik organu wskazał, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu nie został rozpoznany. Zakwestionował również jako właściwą drogę administracyjną w sprawie niniejszej wskazując, że Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska nie działa władczo, ale na zasadach cywilnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie w sprawie niniejszej podlega zawieszeniu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Stosownie do jego treści sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego i przed Trybunałem Konstytucyjnym. Taka sytuacja pozostawania w toku innego postępowania administracyjnego, którego wynik ma wpływ na sposób załatwienia postępowania sądowego, ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Przed przystąpieniem do wyjaśnienia konkretnych powodów zawieszenia wskazać należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest konieczność oceny spełnienia warunków formalnych skargi przed przystąpieniem do jej merytorycznego rozpoznania. Na szeroko rozumiane warunki formalne składa się wniesienie skargi w sprawie z zakresu administracji publicznej (tzw. dopuszczalność skargi), uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia na administracyjnym etapie jej załatwienia oraz spełnienie wymagań procesowych takich przykładowo jak złożenie odpowiedniej ilości odpisów skargi. Dopiero dopełnienie powyższych warunków umożliwia merytoryczną ocenę zarzutów skargi.
Wbrew stanowisku pełnomocnika organu nie można wykluczyć dopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej w sprawie niniejszej, a to z uwagi na wyrok NSA z 13.12.2011 r. w sprawie II OSK 1816/10 oddalający skargę kasacyjną skarżącej Spółki od wyroku WSA w Warszawie z 07.05.2010 r. w sprawie IV SA/Wa 76/10. Sąd kasacyjny jednoznacznie przesądził, że uchwała Zarządu Funduszu z 12.03.2009 r. ma charakter czynności materialno – technicznej z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tzn. jest czynnością dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego. W tych okolicznościach nie może skład orzekający w sprawie niniejszej przyjąć jej cywilnoprawnego charakteru. Co prawda wyrok NSA został wydany w innym postępowaniu, ale zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z uwagi na to, że ocena NSA dotyczyła tej samej czynności, która jest przedmiotem zaskarżenia w sprawie niniejszej, przepis art. 170 p.p.s.a. ma w niej zastosowanie wykluczając odmienną kwalifikację tej czynności niż to uczynił NSA.
Konsekwencją zakwalifikowania uchwały z [...].03.2009 r. jako czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. jest – przed jej zaskarżeniem do sądu – konieczność spełnienia wymagania uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia na etapie administracyjnym w postaci wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. przedmiotowego wezwania należało dokonać w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. O podjęciu odmownej uchwały w przedmiocie umorzenia pożyczki skarżąca Spółka dowiedziała się 18.03.2009 r.
Z akt wynika, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało złożone organowi w dniu 30.06.2010r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia i według oświadczenia pełnomocnika organu z rozprawy ani wezwanie, ani wniosek nie zostały do chwili obecnej załatwione. Przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu zainicjował postępowanie wpadkowe, które powinno być zakończone przed rozpoznaniem skargi. Jeśli bowiem okaże się, że wniosek zostanie oddalony – powstać może procesowa przeszkoda w merytorycznym załatwieniu skargi. Spóźnione wezwanie uniemożliwi bowiem liczenie terminu do złożenia skargi z art. 53 § 2 p.p.s.a. od dnia jego wniesienia lub od dnia udzielenia na nie odpowiedzi. Skarga złożona w takich okolicznościach będzie podlegała odrzuceniu. Przywrócenie terminu przesądzi natomiast o wyczerpaniu środków zaskarżenia na etapie administracyjnym i otworzy drogę do badania terminu wniesienia skargi na podstawie art. 53 § 2 p.p.s.a. – liczonego od dnia złożonego wezwania, co prawda spóźnionego, ale dla którego wniesienia termin przywrócono.
W sprawie niniejszej skargę złożono 09.08.2010 r. zachowując 60-dniowy termin z art. 53 § 2 p.p.s.a. od dnia spornego wezwania, obowiązujący dla sytuacji nieudzielania odpowiedzi przez organ na wezwanie. Jeśli zatem okaże się, że spóźnienie było usprawiedliwione, spowoduje to możliwość uznania skargi na złożoną w terminie. Zależność ta uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego do czasu załatwienia wniosku z 30.06.2010 r. o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Na marginesie wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje obecnie stanowisko, zgodnie z którym termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., ma charakter procesowy i podlega przywróceniu (wyroki NSA z 14.03.2011 r., I FPS 5/10 oraz z 06.07.201 r., I FSK 1063/10 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W wyroku z 14.03.2011 r. NSA wskazał, że artykuły 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP przemawiają za dopuszczalnością stosowania w drodze analogii przepisów art. 162 i 163 Ordynacji podatkowej - dotyczących przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowych w postępowaniu podatkowym – do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a., w razie jego uchybienia w przedmiocie pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Dlatego, zdaniem składu orzekającego w sprawie niniejszej, przyjąć należy dopuszczalność odpowiedniego stosowania przepisów art. 57, 58, 59 Kpa do postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa dokonanego czynnością materialno – techniczną. Są to bowiem przepisy, które dotyczą sytuacji najbliższych procesowo tej, jaka ma miejsce w sprawie niniejszej. Zauważyć jednak należy, że odpowiednie stosowanie oznacza stosowanie wprost, z modyfikacjami lub niestosowanie. W niniejszym przypadku z wymienionych norm nie będzie miał zastosowania do procedury rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu art. 59 § 2 Kpa, bowiem właściwym do rozpoznania spornego wniosku będzie ten organ, który dokonał kwestionowanej wezwaniem czynności.
Reasumując stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie niniejszej nie może uzyskać dalszego biegu (nie można ocenić terminowości wniesienia skargi) bez uprzedniego przesądzenia terminowości złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, co będzie możliwe dopiero po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania. Dlatego postępowanie niniejszej podlegało zawieszeniu na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.