II SA/Bk 90/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-05-29
NSAtransportoweŚredniawsa
kara pieniężnaratyzaległościegzekucjauznanie administracyjneinteres stronyinteres publicznyWSAtransport drogowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o nałożeniu kary pieniężnej, uznając, że wysokość rat ustalona przez organ odwoławczy stanowiła racjonalny kompromis między interesem strony a interesem publicznym.

Skarżący domagał się rozłożenia administracyjnej kary pieniężnej na raty w wysokości 500 zł miesięcznie, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną. Organ pierwszej instancji rozłożył spłatę na 15 rat po 1.000 zł. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił tę decyzję i ustalił 12 rat (11 po 1.000 zł, ostatnia 500 zł), argumentując, że niższa kwota raty wydłużyłaby spłatę ponad 12 lat od nałożenia kary. WSA oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i że wysokość rat jest adekwatna.

Sprawa dotyczyła skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej. Skarżący, powołując się na trudną sytuację zdrowotną i materialną, wnioskował o rozłożenie na raty zaległej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Organ pierwszej instancji rozłożył spłatę na 15 rat po 1.000 zł. Skarżący wniósł odwołanie, domagając się rat w wysokości 500 zł miesięcznie, argumentując, że wyższa kwota jest nierealna ze względu na jego emeryturę, potrącenia komornicze i wydatki gospodarstwa domowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i ustalił 12 rat (11 po 1.000 zł i ostatnią 500 zł), wskazując, że rozłożenie spłaty na raty w niższej wysokości wydłużyłoby okres spłaty do ponad 12 lat od nałożenia kary w 2014 r., co jest nie do zaakceptowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż trudna sytuacja materialna strony nie obliguje do przychylenia się do wniosku w zakresie wysokości rat, a decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy. Sąd podkreślił, że skarżący nie udowodnił swojej sytuacji finansowej w sposób pozwalający na ustalenie rat na poziomie 500 zł miesięcznie, a nawet wskazywał na kwoty, które czyniłyby taką spłatę nierealną. Ponadto, sąd zwrócił uwagę na fakt, że skarżący dysponował środkami na spłatę znacznej części należności, co podważało jego twierdzenia o braku możliwości płatniczych. WSA uznał, że ustalona przez organ odwoławczy wysokość rat stanowi racjonalny kompromis między interesem strony a interesem Skarbu Państwa, biorąc pod uwagę inflację i upływ czasu od nałożenia kary.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wysokość rat ustalona przez organ odwoławczy stanowiła racjonalny kompromis między interesem strony a interesem publicznym, a skarżący nie udowodnił, że niższa kwota raty jest uzasadniona.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację materialną skarżącego i że ustalona wysokość rat jest adekwatna, biorąc pod uwagę, że skarżący nie wykazał niemożności spłaty ustalonych rat, a niższa kwota wydłużyłaby okres spłaty ponad akceptowalny poziom.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 189k § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty. Użyte sformułowanie "może udzielić ulg" wskazuje na swobodę uznania administracyjnego organu.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji administracyjnej.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznawania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez sąd administracyjny.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez organy obu instancji.

Godne uwagi sformułowania

Użyte w art. 189k § 1 k.p.a. sformułowanie "może udzielić ulg" wskazuje, że organ orzekający na wniosek strony w przedmiocie rozłożenia jej na raty kary administracyjnej, przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, korzysta z tzw. swobody uznania administracyjnego. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne decyzje, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Ważny interes strony" jest zwrotem niedookreślonym, który zawiera dwa odróżniające się elementy: opis faktu - interes zainteresowanego, który wymaga stwierdzenia, oraz element ocenny - ważny, wymagający oszacowania wagi stwierdzonego faktu. Udzielenie zobowiązanemu rat we wnioskowanej wysokości oznaczałoby, że pozostała do spłaty należność zostałaby zaspokojona dopiero w 2026 r., a więc 12 lat od jej powstania. Taka sytuacja jest w ocenie sądu niemożliwa do zaakceptowania.

Skład orzekający

Paweł Janusz Lewkowicz

przewodniczący

Małgorzata Anna Dziemianowicz

członek

Dariusz Marian Zalewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"ważnego interesu strony\" w kontekście rozkładania na raty administracyjnych kar pieniężnych oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami wydawanymi w ramach uznania administracyjnego."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego możliwości płatniczych, a także konkretnych przepisów k.p.a. dotyczących kar pieniężnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie uznania administracyjnego w kontekście ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, co jest istotne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy trudna sytuacja materialna zawsze pozwala na rozłożenie kary na raty? WSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 90/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-05-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /sprawozdawca/
Małgorzata Anna Dziemianowicz
Paweł Janusz Lewkowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 184k
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BP.503.49.2023.1216.BL10.498831 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Pismem z dnia 31 marca 2023 r. A. S. zwrócił się do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o rozłożenie na raty spłaty należności wynikającej z zaległej administracyjnej kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 21 października 2014 r., nr WITD.DI.W.X1078/15/14 w wysokości 15.000 zł. Skarżący motywował swój wniosek trudną sytuacją zdrowotną. Zadeklarował uregulowanie należność w miesięcznych ratach w wysokości 1.000 zł, płatnych do ostatniego dnia miesiąca zastrzegając, że możliwa jest jej wcześniejsza spłata, o ile pozwoli mu na to zdrowie. Do wniosku załączono kopie 2 kart informacyjnych leczenia szpitalnego, wyroku SR w Białymstoku, sygn. akt III K 659/12, 3 orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, 3 decyzji ZUS w sprawie przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, 2 przekazów pocztowych, potwierdzeń przyjęcia wniosków o zawieszenie oraz wykreślenie z CEIDG, faktur za gaz oraz energię elektryczną, 6 zawiadomień o zajęciu wierzytelności oraz odpowiedzi na pismo strony z wskazaniem należności wobec Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wobec których prowadzona była egzekucja.
2. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr WP.3150.12.2023 Podlaski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego rozłożył spłatę przedmiotowej należności na 15 rat w wysokości po 1.000 zł, ustalając termin płatności pierwszej z rat na dzień 1 maja 2023 r., zaś ostatniej na dzień 1 lipca 2024 r.
3. Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie wskazując, że jego warunki materialne nie pozwalają na uiszczanie rat wyższych niż 500 zł miesięcznie. Wskazał, że w ostatnim czasie dobrowolnie spłacił znaczną część zobowiązań, co w jego opinii doprowadziło do błędnego przyjęcia, że będzie on w stanie uregulować przedmiotową należność w ratach w wysokości 1.000 zł miesięcznie, podczas gdy kwota ta jest nierealna. Wyjaśnił, że jest osobą starszą i utrzymuje się z emerytury, która jest objęta potrąceniami komorniczymi w innych sprawach, a budżet gospodarstwa domowego zasila także emerytura jego małżonki. Wnioskodawca stwierdził, że po wpłaceniu raty wskazanej w skarżonej decyzji oraz podobnej raty z tytułu innej należności wobec organu I instancji, w budżecie gospodarstwa domowego pozostanie jedynie kwota w wysokości ok. 1.000 zł, podczas gdy wydatki związane z jego utrzymaniem znacznie przekraczają tę kwotę. Następnie opisał okoliczności, które doprowadziły do jego obecnej sytuacji, w tym związane z wypadkiem komunikacyjnym, w następstwie którego zmuszony był zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej oraz trudności związane z regulowaniem zobowiązań powstałych w czasach funkcjonowania przedsiębiorstwa, których konsekwencją są prowadzone wciąż postępowania egzekucyjne.
Wskazał ponadto na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego podkreślając, że od września do kwietnia ponosi wyższe koszty związane z ogrzewaniem mieszkania. Skarżący wyjaśnił również, że jego realne możliwości płatnicze względem przedmiotowej należności wynoszą ok. 500 zł miesięcznie, dlatego też wnosi o udzielenie rat w takiej właśnie wysokości. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów złożonych przez niego w sprawach z wniosku o umorzenie należności wobec organu I instancji, prowadzonych pod sygn. WP.3150.8.2023,WP.3150.9.2023 oraz WP.3150.10.2023. Załączniki do odwołania stanowiły kopie przekazów pocztowych z tytułu uzyskiwanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę emerytur oraz kopia paragonu z apteki.
4. Decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BP.503.49.2023.1216.BL10.498831 Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i rozłożył płatność pozostałej do spłaty kwoty należności wynikającej z ww. kary na 12 rat (11 rat po 1.000 zł i ostatnia w kwocie 500 zł), przesuwając termin płatności pierwszej na dzień 5 stycznia 2024 r., zaś ostatniej na dzień 5 grudnia 2024 r., nie zmieniając jednocześnie wysokości tych rat.
5. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po ponownej analizie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym zaistniały podstawy do rozłożenia spłaty należności na raty. Główny Inspektor Transportu Drogowego pozostał jednak na stanowisku, zgodnie z którym udzielona stronie ulga oraz wysokość rat są adekwatne. Jednocześnie organ zdecydował o uchyleniu zaskarżonej decyzji ze względu na wyznaczony w niej harmonogram spłat, którego realizacja byłaby niemożliwa biorąc pod uwagę procedowanie odwołania i konieczność umożliwienia zapoznania się z podjętym rozstrzygnięciem. Zdaniem organu, utrzymanie wcześniej ustalonego harmonogramu spłaty kary pieniężnej mogłoby nieść za sobą negatywne konsekwencje dla zobowiązanego w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego dla tej należności wobec braku terminowego uregulowania pierwszej raty. W związku z powyższym zdecydowano o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, uznając jednocześnie za uzasadniony charakter oraz wysokość udzielonej w jej ramach ulgi.
6. Organ odwoławczy podkreślił również, że przedmiotowa należność wynika z kary pieniężnej nałożonej na stronę w 2014 r., a więc ponad 9 lat temu. Udzielenie zobowiązanemu rat we wskazanej w odwołaniu wysokości oznaczałoby, że pozostała do spłaty należność zostałaby zaspokojona dopiero z końcem 2026 r., a więc ponad 12 lat od jej powstania. Taka sytuacja jest w ocenie organu niemożliwa do zaakceptowania, zwłaszcza wobec faktu, że gdyby od chwili nałożenia na nią kary pieniężnej strona co miesiąc wpłacała na poczet zobowiązania wskazywaną kwotę 500 zł, to do dnia wydania niniejszej decyzji cała kwota nałożonej na stronę kary pieniężnej, zostałaby uregulowana.
7. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w zakresie wysokości poszczególnych rat ponad kwotę 500 zł miesięcznie, zarzucił naruszenie:
1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie zażądania od skarżącego przedłożenia brakujących, zdaniem organu, dokumentów koniecznych do zweryfikowania wcześniej poczynionych ustaleń,
b) art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego dowolnej ocenie polegającej na przyjęciu, że materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego nie pozwala na uznanie, że zachodzą podstawy do zmniejszenia wysokości raty na wnioskowaną przez skarżącego, tj. 500 zł miesięcznie,
c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł przyjmując za zasadne rozłożenie płatności na raty w wysokości po 1.000 zł miesięcznie i dowodów, które spowodowały odmowę rozłożenia należności na raty w wysokości wnioskowanej przez skarżącego, tj. po 500 zł miesięcznie.
Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w zakresie przewidującym raty ponad kwotę 500 zł miesięcznie.
8. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Na wstępie zaznaczyć należy, że skarga dotyczy w swojej istocie zagadnienia wysokości rat, a nie samej kary pieniężnej. Skarżący bowiem nie zgadza się na raty wyższe niż 500 zł miesięcznie.
5. W tym miejscu sąd pragnie podkreślić, że okoliczności, które mają w ocenie skarżącego udowodnić zasadność udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie należności muszą zostać przez niego udowodnione, do zastosowania powyższego środka nie wystarczy subiektywna opinia strony. Należy zaznaczyć, że trudna sytuacja materialna strony nie stanowi przesłanki obligującej organy administracji publicznej do przychylenia się do wniosku strony w zakresie udzielenia ulgi w spłacie należności. Jak słusznie wskazał organ w toku prowadzonego postępowania, decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych ma charakter uznaniowy i pozostaje w gestii organu rozpatrującego wniosek strony. Przepis art. 189k § 1 k.p.a. oparty jest na zasadzie uznania administracyjnego i to do organu wydającego decyzję każdorazowo należy ocena, czy w danej sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w przepisach prawa.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji stanowił art. 189k § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;
Użyte w art. 189k § 1 k.p.a. sformułowanie "może udzielić ulg" wskazuje, że organ orzekający na wniosek strony w przedmiocie rozłożenia jej na raty kary administracyjnej, przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, korzysta z tzw. swobody uznania administracyjnego.
Uznaniowość podejmowania decyzji podlega specjalnym obostrzeniom, bowiem zgodnie z wymogami demokratycznego państwa prawnego, nie może być w takim przypadku mowy o dowolnym działaniu organu administracji. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne decyzje, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany. Kontrola ta zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
Sąd administracyjny kontroluje, czy w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz, czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, czyli nie nosi cech dowolności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2017 r., VII SA/Wa 457/17). Organ w uzasadnieniu takiej decyzji, podobnie jak w przypadku innych decyzji administracyjnych, ma obowiązek rozpatrzeć cały materiał dowodowy, dokonać jego oceny, wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i dokonać oceny stanu faktycznego w świetle przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji (por. wyroki NSA z: 27 lutego 1998 r., III SA 395/97; 8 września 1998 r., IV SA 893/97). Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz opis rozumowania organu w zakresie oceny prawnej spełnienia przesłanek przyznania ulgi w postaci ratalnej spłaty nałożonej kary. Organ powinien wnikliwie uzasadnić dlaczego ustalone okoliczności faktyczne zakwalifikował jako niespełniające lub spełniające przesłankę ważnego interesu strony w rozumieniu art. 189k § 1 pkt 1 k.p.a.
6. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, sąd stwierdził, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji spełniają powyższe wymogi. W szczególności organy dokonały prawidłowej wykładni przesłanek ważnego interesu dłużnika oraz ważnego interesu publicznego w kontekście unormowania art. art. 189k § 1 pkt 1 k.p.a. "Ważny interes strony" jest zwrotem niedookreślonym, który zawiera dwa odróżniające się elementy: opis faktu - interes zainteresowanego, który wymaga stwierdzenia, oraz element ocenny - ważny, wymagający oszacowania wagi stwierdzonego faktu. To, że norma prawna określona w przepisie art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. operuje opisanym zwrotem niedookreślonym ma istotne znaczenie w procesie odkodowywania jej treści (wykładni), gdyż organ stosujący prawo, ważąc interes zainteresowanego, musi dokonać oceny jednostkowej, bez - co do zasady - odwoływania się do systemu normatywnego. To czy trudna sytuacja finansowa może stanowić o ważnym interesie strony, należy oceniać odnosząc się do konkretnego przypadku.
Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym w normie opartej na uznaniu administracyjnym wymaga od organu szczególnie wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu strony. Oceniając możliwość zastosowania ulgi w przedmiotowej sprawie, organ miał za zadanie wziąć pod uwagę wskazywaną we wniosku sytuację strony, ustalając ją na podstawie przełożonych w sprawie dokumentów.
Należy wyjaśnić, że nałożona kara stanowi dolegliwość wynikającą z naruszenia przepisów prawa. W przypadku wniosku o rozłożenie nałożonej administracyjnej kary pieniężnej na raty nie dochodzi do wyłączenia ekonomicznego ukarania sprawcy naruszenia oraz niekorzystnego z punktu widzenia interesu publicznego, istotnego zmniejszenia należności publicznoprawnych ani przysporzenia majątkowego po stronie zobowiązanego przez istotne zmniejszenie jego zobowiązań. Zakres ulgi w spłacie oraz zmniejszenia należności publicznoprawnej jest uzależniony od czasu spłaty rat, stopy inflacji, wysokości odsetek. Zawsze jednak jest to ulga częściowa. Ratalny sposób spłaty kary administracyjnej może być nadto zgodny z interesem publicznym, o którym mowa w art. 189k § 1 pkt 1 k.p.a. Dobrowolne uregulowanie nałożonych na stronę zobowiązań publicznoprawnych bez konieczności wszczynania postępowania egzekucyjnego prowadzi bowiem do korzystnych skutków z punktu widzenia interesu publicznego, a korzyści z tego tytułu mogą przewyższać uszczerbek wynikający z rozłożenia należności na raty.
Pojęcia "ważnego interesu strony" w przypadku wniosku o rozłożenie kary administracyjnej na raty nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również sytuację ekonomiczną podmiotu występującego o udzielenie ulgi, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów (lub strat) oraz wydatków, posiadany majątek. W orzecznictwie wskazuje się, że w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem strony o udzielenie ulgi w oparciu o art. 189k § 1 k.p.a. szczególny nacisk powinien być położony na analizę sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy (por. wyrok NSA z 29 listopada 2022 r., III OSK 6373/21). Okoliczności wskazujące, że zła sytuacja strony wynika jedynie z jej zaniedbań i braku podjęcia działań naprawczych, mogą wyłączyć możliwość uznania, że w sprawie wystąpił zasługujący na uwzględnienie ważny interes strony w udzieleniu jej ulgi. Okoliczności tego rodzaju muszą być jednak stwierdzone na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie mogą budzić wątpliwości ani pozostawać w sferze domniemań organu.
7. Kontrolując rozpoznawaną sprawę sąd uznał, że organ szczegółowo przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uargumentował podjęte rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że Główny Inspektor Transportu Drogowego podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie zasadności udzielenia stronie ulgi w postaci rozłożenia spłaty przedmiotowej należności na raty, przychylając się tym samym do wniosku strony i wydając korzystną dla niej decyzję. Jednocześnie organ zaaprobował także wymiar przyznanego stronie uprawnienia, tj. wysokość rat udzielonych przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego.
8. Odnosząc się do treści skargi sąd wskazuje, że podnosząc twierdzenia o łącznym dochodzie gospodarstwa domowego w wysokości ok. 3.000 zł i stałych opłatach na poziomie ok. 1.700 zł, które - co istotne - nie obejmują wydatków na szeroko pojęte artykuły pierwszej potrzeby takie jak żywność, środki czystości oraz odzież, skarżący potwierdza słuszność stanowiska organu, zgodnie z którym biorąc pod uwagę przedstawiane przez stronę dane należałoby przyjąć, że dalece wątpliwym jest, że w budżecie jej gospodarstwa domowego pozostają wolne środki pozwalające na regulowanie rat nawet w wysokości 500 zł miesięcznie. Zobowiązany nie określił kwotowo wysokości wydatków związanych z codzienną egzystencją członków gospodarstwa domowego wykraczających poza wskazane "opłaty stałe".
9. Biorąc pod uwagę twierdzenia strony należałoby przyjąć, że aby regulować raty we wnioskowanej wysokości (1.000 zł łącznie dla dwóch wskazywanych na łamach skargi należności, będących przedmiotem odrębnych, prowadzonych przez organ równolegle postępowań w sprawie udzielenia ulgi w spłacie), tworzone przez dwoje dorosłych ludzi gospodarstwo domowe strony musiałoby przeznaczać na zakup żywności oraz pozostałych artykułów codziennego użytki kwotę nie większą niż 300 zł miesięcznie, co należy uznać za nierealne. Dlatego też organ zasadnie poddał w wątpliwość rzetelność przedstawianych przez stronę informacji, zwłaszcza w zakresie wysokości osiąganych przez członków gospodarstwa domowego dochodów, bowiem biorąc pod uwagę powyższe można domniemywać, że skarżący posiada nieujawnione źródło dochodu, które zwiększa jego możliwości płatnicze.
10. Ponadto, skarżący przedłożył wraz ze skargą m.in. dowód wpłaty w dniu 27 marca 2023 r. kwoty 7.493,60 zł na poczet należności wobec Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (innej niż ta stanowiąca przedmiot niniejszej sprawy), niewątpliwie dysponował więc środkami kilkukrotnie przekraczającymi deklarowane dochody na poziomie 3.000 zł. Należy także ponownie podkreślić, że przedmiotowa należność wynika z kary pieniężnej nałożonej na stronę w październiku 2014 r., a więc prawie 10 lat temu.
11. Mając na uwadze powyższe organ słusznie doszedł do wniosku, że udzielenie zobowiązanemu rat we wnioskowanej wysokości oznaczałoby, że pozostała do spłaty należność zostałaby zaspokojona dopiero w 2026 r., a więc 12 lat od jej powstania. Taka sytuacja jest w ocenie sądu niemożliwa do zaakceptowania, zwłaszcza wobec faktu, że gdyby od chwili nałożenia na nią kary pieniężnej strona co miesiąc wpłacała na poczet zobowiązania nawet kwotę kilkukrotnie niższą niż wnioskowane obecnie 500 zł, to do dnia wydania skarżonej decyzji cała kwota nałożonej kary pieniężnej, zostałaby uregulowana. Skarżący jednak tego nie uczynił.
12. Sąd nie kwestionuje, że sytuacja skarżącego jest faktycznie trudna, jednak ze względu na szeroko omówione powyżej okoliczności organ zasadnie uznał, że niniejsze rozstrzygnięcie stanowi racjonalny kompromis pomiędzy interesem strony, a interesem Skarbu Państwa. Jak bowiem słusznie wskazano w treści zaskarżonego aktu, o ile wartość nominalna przedmiotowej należności nie ulega zmianie, o tyle siła nabywcza przedmiotowej kwoty na przestrzeni lat od powstania należności uległa znacznemu obniżeniu. Obiektywnym jest, że realna wartość należnych Skarbowi Państwa środków znacząco spadła, a stan ten z każdym rokiem postępuje, dlatego też ważąc interesy obu stron, zaskarżoną decyzję należy uznać za w pełni uzasadnioną.
13. Jako bezzasadne sąd ocenił również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem sądu, organy obu instancji podjęły wszelkie czynności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Postępowanie było prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Materiał zgromadzony w sprawie był kompletny, uwzględniał bowiem wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Okoliczność, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie spełnia oczekiwań skarżącego nie stanowi automatycznie o jego wadliwości.
14. Ze względu na powyższe sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI