II SA/BK 880/25

II SA/Bk 880/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 lipca 2025 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 31 marca 2025 r. nr GK-II.7221.14.2025.IŚ w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 31 marca 2025 r., nr GK-II.7221.14.2025.IŚ, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku (dalej jako: "PWINGiK") utrzymał w mocy decyzję Starosty Hajnowskiego (dalej jako: "Starosta") z 28 stycznia 2025 r. nr GK.6620.6.1.2025, w której Starosta postanowił pod pozycją rejestrową nr 19 wprowadzić zmianę w operacie ewidencji gruntów obrębu P. gmina Hajnówka w następujący sposób: (-) w działce nr [...] skreślić następujące zapisy: powierzchnia ogólna – 1,9906 ha, w tym grunty rolne zabudowane – 0,3216 ha, grunty rolne klasy IVb – 0,8332 ha, grunty rolne klasy V – 0,8358 ha, (-) a zapisać: powierzchnia ogólna - 2,0175 ha, w tym grunty rolne zabudowane - 0,3261 ha, grunty rolne klasy IVb - 0,8378 ha, grunty rolne klasy V - 0,8533 ha.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 12 lutego 2024 r. L. K.(właścicielka działki nr [...], dalej jako: skarżąca) zwróciła się do Starosty o zmianę danych zawartych w ewidencji gruntów powierzchni działki nr [...] położonej w P. gm. Hajnówka. Wskazała, że powierzchnia jej gospodarstwa to 2,87 ha, w tym powierzchnia działki nr [...] to 2,05 ha. Powierzchnia ta została pomniejszona o prawie 600 m2 w ewidencji gruntów do powierzchni 1,9906 ha.
Pismem z 25 kwietnia 2024 r. Starosta poinformował, że urząd zleci uprawnionemu geodecie aktualizację ewidencji gruntów i budynków, tj. obliczenie współrzędnych punktów granicznych oraz powierzchni działki skarżącej w oparciu o rozgraniczenie zatwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskiem z 10 listopada 1995 r. sygn. akt [...]
W dniu 24 grudnia 2024 r. geodeta uprawniony B. P. przedłożył sporządzony operat techniczny nr [...], w którym wskazał, że prawidłowa powierzchnia działki nr [...] wynosi 2,0172 ha.
Pismem z 14 stycznia 2025 r. Starosta zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wprowadzenia zmiany w bazie ewidencji gruntów i budynków dotyczącej zmiany powierzchni działki nr [...], a po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z 28 stycznia 2025 r. Starosta postanowił pod pozycją rejestrową nr 19 wprowadzić w operacie ewidencji gruntów obrębu P. gmina Hajnówka w następujący sposób: (-) w działce nr [...] skreślić następujące zapisy: powierzchnia ogólna – 1,9906 ha, w tym grunty rolne zabudowane – 0,3216 ha, grunty rolne klasy IVb – 0,8332 ha, grunty rolne klasy V – 0,8358 ha, (-) a zapisać: powierzchnia ogólna - 2,0175 ha, w tym grunty rolne zabudowane - 0,3261 ha, grunty rolne klasy IVb - 0,8378 ha, grunty rolne klasy V - 0,8533 ha.
Starosta, po analizie zebranych dokumentów stwierdził, że w rejestrze gruntów wsi D. założonym w 1964 r. figurowała działka nr [...] o powierzchni 3,10 ha. W 1975 r. do celów uwłaszczeniowych, działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...] o powierzchni 1,46 ha, nr [...] o powierzchni 0,57 ha oraz nr [...] o powierzchni 1,07 ha. Podczas prac z kontroli terenowej ewidencji gruntów w roku 1983 działki nr [...] o powierzchni 1,46 ha oraz nr [...] o powierzchni 0,57 ha połączono w działkę nr [...] o powierzchni 2,03 ha. W wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów na obszarze wsi D., S., P., S., działka nr [...] została włączona do wsi P. i otrzymała nr [...] i powierzchnię 2,05 ha. W 1995 r. przeprowadzone było rozgraniczenie działek nr [...] i [...] zatwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim, Wydziału I Cywilnego sygn. akt [...] z 10 listopada 1995 r. Następnie w wyniku modernizacji ewidencji gruntów zakończonej w 2021 r. powierzchnia działki uległa zmianie z 2,05 ha na 1,9906 ha.
Starosta wskazał, że operat z modernizacji ewidencji gruntów z 2021 r. zawiera tylko szczątkowe informacje. Ponadto, przy pracach z modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie uwzględniono ww. rozgraniczenia działek. W związku z powyższym Starosta zlecił geodecie uprawnionemu pracę geodezyjną polegającą na sporządzeniu operatu z weryfikacji danych po modernizacji ewidencji gruntów i budynków.
Dalej organ I instancji wyjaśnił, że geodeta przeanalizował materiały archiwalne pozyskane z PODGiK w Hajnówce, aktualną bazę danych EGiB po modernizacji, postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 10 listopada 1995 r., operat kontroli terenowej - pomiar stanu posiadania obrębu P. sporządzony w 1983 r., operat z podziału działki nr [...] sporządzony w 1992 r., operat z podziału działki nr [...] sporządzony w 2005 r. oraz operat z podziału działki nr [...] sporządzony w 2005 r. Po weryfikacji dokumentów i dokonaniu pomiarów oraz w oparciu o uzyskane współrzędne punktów osnowy ewidencyjnej, biegły obliczył współrzędne punktów granicznych działki nr [...]. Po uzgodnieniu z organem prowadzącym ewidencję gruntów, podjął decyzję o modyfikacji wszystkich współrzędnych punktów granicznych nr [...], a następnie dokonał obliczenia pola powierzchni działki nr [...] uzyskując wynik 2,0172 ha oraz sporządził wykaz zmian gruntowych i wykaz współrzędnych punktów granicznych.
Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca, przedstawiając rys historyczny działki nr [...] powstały na przestrzeni lat wraz ze wskazaniem dotychczasowych pól powierzchni. Skarżąca podkreśliła, że w wyniku scalenia gruntów wsi D. w 1953 r. wąska działka jej dziadka J. K. została powiększona osiągając powierzchnię 3,10 ha. Działka otrzymała nr [...]. Następnie została podzielona na działki: nr [...] o pow. 1,46 ha, która pozostała w rękach dziadka, nr [...] o pow. 0,57 ha, która została przekazana jej tacie B. K. oraz działkę nr [... o pow. 1,07 ha, która została przekazana W. J. W 1980 r., po przekazaniu przez dziadka działki o powierzchni 1,46 ha jej tacie, powstała działka [...] o łącznej powierzchni 2,03 ha. Zostało to opisane w decyzji starosty Hajnowskiego na stronie 3. Znajduje się tam również stwierdzenie, że "w wyniku odnowienia operatu ewidencji gruntów na obszarze wsi D., S., P.... działka nr [...] została włączona do wsi P. i otrzymała nr [...] i powierzchnię 2,05 ha." Skarżąca nie wie, w jaki sposób "otrzymała" taką powierzchnię. Z wyjaśnień wynika, że powierzchnię zwiększono na podstawie operatu kontroli terenowej - pomiaru stanu osiadania sporządzonego w 1983 r. przez geodetę J. K. W tym okresie granica działki nr [...] od strony drogi [...] była zaznaczona ogrodzeniem. Granicy tej jej ojciec nie zmieniał i nie zawłaszczał drogi. Powierzchnia działki w ewidencji została zwiększona o 0,02 ha, co wcale nie odzwierciedlało aktualnego stanu posiadania, ale miało wskazywać na zawłaszczenie pasa drogi. W 1990 r. przeprowadzono rozgraniczenie drogi [...], podnosząc argument, że do działki nr [...] została zawłaszczona droga.
Ponadto skarżąca wskazała, że w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2021 r. działka nr [...] otrzymała powierzchnię 1,9906 ha, natomiast według sporządzonego operatu technicznego z weryfikacji danych po modernizacji pole powierzchni w ww. działce wyniosło 2,0172 ha. Zdaniem skarżącej dokonanie w operacie technicznym z weryfikacji danych, modyfikacji współrzędnych punktów granicznych działki nr [...] doprowadziło do zmiany granic działki nr [...], jak i działek sąsiednich oraz pomniejszenia powierzchni działki nr [...] kosztem zwiększenia powierzchni działek nr [...] Poza tym Skarżąca wskazała, na szereg błędów i nieprawidłowości odnośnie wykazania poszczególnych granic działki nr [...].
Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 31 marca 2025 r. PWINGiK utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, dalej jako: "pgik").
PWINGiK zaznaczył, że ewidencja gruntów i budynków stosownie do art. 2 pkt 8 pgik jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219, dalej jako: rozporządzenie egib). Organ powołał brzmienie § 7 ust. 1, § 16 ust. 1, § 17 ust. 1, § 24 i § 30 ust. 1 ww. rozporządzenia.
PWINGiK zgodził się z ustaleniami organu I instancji. Wskazał, że w rejestrze gruntów wsi D. założonym w 1964 r. figurowała działka nr [...] o powierzchni 3,10 ha. W 1975 r. do celów uwłaszczeniowych, działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...]o pow. 1,46 ha, nr [...]o pow. 0,57 ha oraz nr [...]o pow. 1,07 ha. W wyniku przeprowadzonej w 1983 r. kontroli terenowej ewidencji gruntów pomiar sytuacyjny działki nr [...]o pow. 1,46 ha oraz nr [...]o pow. 0,57 ha połączono w działkę nr [...]o pow. 2,03 ha. W 1985 r. przeliczono powierzchnię działki nr [...], która została włączona do wsi P. otrzymując nr [...] oraz powierzchnię 2,05 ha. W 1995 r. zostało przeprowadzone rozgraniczenie działek nr [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 10 listopada 1995 r.). Następnie, w wyniku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków na tym obszarze powierzchnia działki nr [...] uległa zmianie z 2,05 ha na 1,9906 ha. Organ wskazał przy tym, że dotychczasowa powierzchnia działki nr [...] (pierwotnie oznaczonej nr [...]) tj. 2,05 ha sprzed modernizacji, została wykazana w rejestrze gruntów wsi P. podczas odnowienia operatu w 1985 r. Podczas odnowienia ewidencji gruntów w latach 80-tych XX wieku pola powierzchni działek wyliczone były metodą analityczno-graficzną (tj. przy wykorzystaniu częściowo danych z pomiarów terenowych, a częściowo uzyskanych z pomiarów graficznych dokonywanych na podkładzie mapowym, które dla obszarów wiejskich sporządzone były w skalach 1:5000 lub 1:4000). Obowiązujące wówczas przepisy § 11 ust. 2 Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M. P. z 1969r. Nr 11, poz. 98 ze zm.) stanowiły, że w ewidencji gruntów powierzchnie działek położonych na terenach gromad (tj. na obszarach wiejskich) powinny być wykazywane z dokładnością zapisu do 0,01 ha (1 ara). Pola powierzchni działek nie były obliczone metodą analityczną z wykorzystaniem współrzędnych punktów granicznych, opierającą się na danych pozyskanych w wyniku bezpośrednich pomiarów na gruncie. W ramach przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków przeliczono powierzchnie zgodnie z obowiązującymi na czas przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków przepisami, tj. § 62 ust. 1 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2019 r. poz. 393). Organ przywołał brzmienie tych regulacji.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że Starosta dokonał analizy dokumentacji powstałej w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków i stwierdził, że z dokumentów znajdujących się w operatach technicznych z modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie wynika, jakie punkty graniczne stanowią działkę o nr [...]. Ponadto, przy pracach modernizacyjnych nie uwzględniono rozgraniczenia działek nr [...]. Wobec tego Starosta zlecił sporządzenie operatu technicznego geodecie. Biegły dokonał niezbędnych obliczeń i sporządził wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...] z którego wynika, że pole powierzchni ww. działki uległo zmianie z 1,9906 ha na 2,0172 ha.
W odniesieniu do zarzutów skarżącej organ odwoławczy wskazał, że podstawą aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...] stanowiła dokumentacja przyjęta i wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 grudnia 2024 r. nr P.2005.2024.202413. Ewidencja gruntów i budynków odzwierciedla stan aktualny, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji. W ocenie organu odwoławczego za bezzasadny należało również uznać zarzut zgłoszony w odwołaniu w przedmiocie poprawnego ustalenia pola powierzchni działek nr [...] co do których skarżąca nie posiada tytułu prawnego własności.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła skarżąca, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w tym niewyjaśnienie, dlaczego nastąpiła znacząca zmiana powierzchni działki z 2,05 ha na 2,0175 ha,
2) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 k.p.a. obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającym i z art. 107 § 3 k.p.a.,
3) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności wyjaśnienie dlaczego organ zaniżył powierzchnię działki nr [...] z powierzchni z 2,05 ha na 2,0175 ha,
4) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie uwzględnienia okoliczności wynikającej z postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskiego sygn. akt [...] z - dnia 10 listopada1995 r. w sprawie rozgraniczenia,
5) art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie uwzględnienia okoliczności, iż wskutek przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków w 2021 r. przeprowadzonej przez Starostwo Powiatowe w ob. wiejskim P. błędnie zmniejszono powierzchnię działki nr geod. [...] z powierzchni 2,05 ha na 2,0175 ha, przez co bezzasadnie powiększono powierzchnię działek sąsiadujących tj. [...] wydzielonych z działki o nr geod. [...] z łącznej powierzchni 1,07 ha na 1,1356 ha;
6) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Starosty z 28 stycznia 2025 r., w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia dla organu I instancji,
7) art. 7, art.77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegający na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez przyjęcie w wydanej decyzji błędnej wartości pomiarów gruntu nr [...], tj. powierzchni 2,0175 ha, podczas gdy z pomiarów geodety wynika powierzchnia 2,0172 ha.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła rys historyczny dotyczący powstania działki nr [...] wraz ze wskazaniem dotychczasowych pól powierzchni. Wskazała także na szereg błędów w wykazaniu pola powierzchni ww. działki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje wyrażoną w zaskarżonej decyzji. PWINGiK podkreślił, że zarzuty skargi są powtórzeniem zarzutów odwołania, do których organ ustosunkował się w trakcie postępowania zażaleniowego.
W toku rozprawy w dniu 10 lipca 2025 r. skarżąca poparła skargę i wyjaśniła że jeden z sąsiadów już przestawił płot na jej niekorzyść i zajął część jej działki. Być może przesunął płot o 0,5 metra na jej działkę. Granice między ich działkami zostały wyznaczone przez geodetę, który postawił znaki graniczne. To przesunięcie granic nastąpiło jeszcze przed pandemią, a zatem około 2019 r.
Pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że przy rozgraniczeniu przez sąd w 1995 r. nie był sporządzony operat techniczny, bo tego nie wymagały przepisy. Obecnie w operacie z 2024 r. geodeta wykorzystał pomiary z tego rozgraniczenia i to mogło wpłynąć na zmianę powierzchni działki nr [...]. Organ w niniejszym postępowaniu nie mógł kwestionować powierzchni działek sąsiednich, bowiem nie wpłynęły zarzuty do postępowania modernizacyjnego odnoście tych działek do organu. Organ odwoławczy analizował operat z 2024 r. i doszedł do przekonania, że dokumenty z wykorzystanego do sporządzenia operatu są prawidłowe. Jeżeli jest modernizacja ewidencji, która dotyczy wielu działek to może ona zawierać jakieś nieścisłości. Jeżeli za tym pojawia się wniosek o skontrolowanie czy przywrócenie powierzchni działek sprzed modernizacji to organ I instancji bada tą modernizację odnośnie działki. Nie jest tak, że w każdym przypadku organ zleca geodecie sporządzenie nowego operatu. Operat jest sporządzany wtedy, jeżeli są jakieś niespójności w postaci braku map lub braku wykazania punktów granicznych. W tym przypadku brakowało szkiców sporządzonych w trakcie prac modernizacyjnych, które by przedstawiały przebieg granic poszczególnych działek ze wskazaniem punktów granicznych, brak wykazu zmian danych ewidencyjnych. Wykaz ten stanowi podstawę do dokonania wykazania powierzchni działki w operacie ewidencji gruntów. Wykaz zawiera starą powierzchnię oraz powierzchnię nową obliczoną. W tym przypadku brakowało współrzędnych punktów granicznych działki o nr [...]. Geodeta wyliczył te współrzędne, do czego wykorzystał punkty osnowy pomiarowej i szczegółowej oraz miary liniowe, które wykazane były w dokumentacji technicznej przyjęte do Państwowego Zasobu Geodezyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, chociaż jeden z zarzutów jest zasadny.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie jest decyzja PWINGiK z 31 marca 2025 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty z 28 stycznia 2015 r. postanawiającą o wprowadzeniu zmiany pola powierzchni w działce nr [...] położonej w obrębie P., gm. Hajnówka.
Materialnoprawną podstawę wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151, dalej jako: "pgik").
Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 8 pgik ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. Prowadzenie ewidencji należy do zadań starosty (art. 7d pkt 1 pgik). Sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowy zakres informacji objętych ewidencją określa rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2024 r. poz. 219, dalej jako: "Rozporządzenie").
Zgodnie z § 7 ust. 1 Rozporządzenia działkę ewidencyjną stanowi ciągły obszar gruntu, położony w granicach jednego obrębu ewidencyjnego, jednorodny pod względem prawnym, wydzielony z otoczenia za pomocą granic działek ewidencyjnych. W myśl § 16 ust. 1 Rozporządzenia danymi ewidencyjnymi dotyczącymi działki ewidencyjnej są: 1) identyfikator działki ewidencyjnej; 2) numeryczny opis granic wraz z danymi dotyczącymi punktów granicznych; 3) pole powierzchni ewidencyjnej; 4) pola powierzchni użytków gruntowych i klas bonitacyjnych w obszarze działki ewidencyjnej; 5) oznaczenie dokumentów potwierdzających własność; 6) numer księgi wieczystej; 7) oznaczenie dokumentów określających inne niż własność uprawnienia do działki ewidencyjnej; 8) adres, jeżeli został określony; 9) oznaczenie jednostki rejestrowej gruntów, do której należy działka ewidencyjna. W myśl ust. 2 ww. regulacji pole powierzchni, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, oblicza się na podstawie współrzędnych punktów granicznych działki ewidencyjnej, uwzględniając wartość poprawki odwzorowawczej, i wykazuje się w hektarach z precyzją zapisu do 0,0001 ha. Zgodnie z regulacją § 30 ust. 1 Rozporządzenia przebieg granic działek ewidencyjnych w procesie zakładania, modernizacji albo bieżącej aktualizacji ewidencji wykazuje się na podstawie: 1) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego sporządzonej na potrzeby: a) postępowania rozgraniczeniowego, b) postępowania w sprawie scalenia lub wymiany gruntów, c) postępowania w sprawie scalenia i podziału nieruchomości, d) postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, e) podziału nieruchomości, f) wznowienia znaków granicznych, wyznaczenia punktów granicznych lub ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych; 2) innych materiałów zasobu dotyczących przebiegu granic; 3) dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez Straż Graniczną, jeżeli dokumentacja ta określa przebieg granic państwa z dokładnością odpowiednią dla ewidencji. Zgodnie z regulacją § 31 Rozporządzenia, jeżeli brak jest dokumentacji lub materiałów, o których mowa w § 30, albo zawarte w nich dane nie pozwalają na odtworzenie położenia granic z dokładnością właściwą dla szczegółów I grupy określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 11 ustawy, dane dotyczące położenia granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku pomiarów geodezyjnych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic. Natomiast danymi ewidencyjnymi dotyczącymi punktu granicznego są: 1) współrzędne określające położenie punktu granicznego; 2) identyfikator punktu granicznego; 3) sposób pozyskania danych o punkcie granicznym; 4) informacja dotycząca spełnienia standardów dokładnościowych; 5) rodzaj stabilizacji; 6) oznaczenie punktu granicznego w materiale źródłowym; 7) numer operatu technicznego, w ramach którego informacje o punkcie zostały wprowadzone do ewidencji; 8) dodatkowe informacje (§ 17 Rozporządzenia). Położenie punktów granicznych użytych do numerycznego opisu granic działek ewidencyjnych, a także położenie punktów szczegółów terenowych użytych, w szczególności do numerycznego opisu budynków, konturów użytków gruntowych oraz konturów klasyfikacyjnych, określa się w układzie współrzędnych prostokątnych płaskich PL-2000, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy (§ 24 Rozporządzenia).
Zgodnie z art. 24 ust. 1 pgik informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z: 1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego zapewniającego w szczególności: a) odpowiednio zabezpieczone przechowywanie danych i ich aktualizację, b) udostępnianie oraz wspólne korzystanie z danych na zasadach określonych w przepisach o infrastrukturze informacji przestrzennej, c) wizualizację danych w formie rejestrów, kartotek i wykazów oraz mapy ewidencyjnej, a także udostępnianie zainteresowanym wypisów z tych rejestrów, kartotek i wykazów oraz wyrysów z mapy ewidencyjnej; 2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych.
W myśl art. 24 ust. 2a pgik informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: przepisów prawa, dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1 - 4, materiałów zasobu, wykrycia błędnych informacji; 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt. 1 (właścicieli nieruchomości) lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej - w pozostałych przypadkach (art. 24 ust. 2b pkt 2 pgik).
Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych, bezspornych zmian do bazy danych, wynikających z przedłożonych lub uzyskanych z urzędu dokumentów wskazanych w art. 23 ust. 1 - 4 pgik. Stosownie do art. 24a ust. 1 pgik starosta może zarządzić przeprowadzenie modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze poszczególnych obrębów ewidencyjnych. Prawo do kwestionowania danych ewidencyjnych w trakcie procesu modernizacyjnego jest jednak ograniczone w czasie, co wynika z postanowień art. 24a ust. 12 pgik, tj. zarzuty zgłoszone po terminie określonym w ust. 9 traktuje się jak wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Po wskazanym 30 dniowym terminie, dane ewidencyjne ustalone stają się wiążące
W przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte z urzędu, w związku ze złożonym przez skarżącą pismem z 12 lutego 2024 r. Zdaniem Sądu organy słusznie wskazały, że z analizy akt sprawy wynika, że w rejestrze gruntów wsi D. założonym w 1964 r. figurowała działka nr [...] o powierzchni 3,10 ha. W 1975 r. działka nr [...] uległa podziałowi na działki nr [...]o pow. 1,46 ha, nr [...]o pow. 0,57 ha oraz nr [...]o pow. 1,07 ha. Po przeprowadzonej w 1983 r. kontroli terenowej ewidencji gruntów pomiar sytuacyjny (operat techniczny KERG 2458.018-3/86) działki nr [...]oraz nr [...]połączono w działkę nr [...]o pow. 2,03 ha. Kolejno w 1985 r. podczas odnowienia operatu ewidencji gruntów na obszarze wsi D., S., P., S., przeliczono powierzchnię działki nr [...], która została włączona do wsi P. otrzymując nowy nr [...] oraz powierzchnię 2,05 ha. Organy prawidłowo odnotowały, że w 1995 r. przeprowadzono rozgraniczanie działek nr [...] które zostało zatwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim z 10 listopada 1995 r. [...], następnie sprostowane postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z 27 lutego 1996 r.). Do postanowienia z 10 listopada 1995 r. dołączono szkic sporządzony przez biegłego sądowego E. N. Następnie powierzchnia działki nr [...] została zmieniona z 2,05 ha na 1,9906 ha, na skutek przeprowadzonej w 2021 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków na obszarze jednostki ewidencyjnej 200506_2 Hajnówka - obszar wiejski w obrębie m.in. P. Powyższa modernizacja została zakończona w 2021 r.
Sąd zgadza się z wyjaśnieniami organów, które ustaliły, że powierzchnia działki nr [...] - 2,05 ha sprzed modernizacji, została wykazana w rejestrze gruntów wsi P. podczas odnowienia operatu w 1985 r. W trakcie odnowienia ewidencji gruntów przeprowadzonego w latach 80-tych XX wieku, na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 roku o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 6, poz. 32), powierzchnie działek ustalane były przy zastosowaniu metody analityczno-graficznej. Metoda ta polegała na częściowym wykorzystaniu danych uzyskanych z pomiarów terenowych oraz częściowo z pomiarów graficznych, wykonywanych na podkładach mapowych, które dla obszarów wiejskich sporządzane były w skalach 1:5000 lub 1:4000. Mający wtedy zastosowanie przepis § 11 ust. 2 Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (M. P. z 1969r. Nr 11, poz. 98) stanowił, że w ewidencji gruntów powierzchnie działek położonych na terenach gromad (na obszarach wiejskich) powinny być wykazywane z dokładnością zapisu do 0,01 ha (1 ara). Zastosowanie powyższej metody obliczania powierzchni umożliwiało uzyskanie dokładności wymaganej zgodnie z wskazanym zarządzeniem. Zatem należy stwierdzić, że pola powierzchni działek nie zostały obliczone metodą analityczną opartą na współrzędnych punktów granicznych, uzyskanych w wyniku bezpośrednich pomiarów terenowych.
Natomiast w toku przeprowadzonej modernizacji ewidencji gruntów i budynków dokonano przeliczenia powierzchni działek zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jej realizacji - § 62 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393). Zgodnie z przywołanym przepisem, pole powierzchni działek ewidencyjnych oblicza się za pomocą współrzędnych prostokątnych płaskich, o których mowa w § 61, i koryguje o wartość powierzchniowej poprawki odwzorowawczej wynikającej ze zniekształcenia obiektów powierzchniowych prezentowanych na płaszczyźnie odwzorowania w stosunku do tych samych obiektów prezentowanych na powierzchni elipsoidy stanowiącej geodezyjny system odniesienia, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 3 ust. 5 ustawy. Pole powierzchni działek ewidencyjnych określane są w hektarach z dokładnością zapisu do 0,0001 ha, zgodnie z § 62 ust. 3 cytowanego rozporządzenia. Szczegółowy sposób obliczania pola powierzchni działek ewidencyjnych z uwzględnieniem poprawki odwzorowawczej został określony w załączniku nr 5a do ww. rozporządzenia.
Zdaniem Sądu Starosta prawidłowo przeanalizował dokumentację powstałej w wyniku modernizacji ewidencji gruntów i budynków i stwierdził, że wynika z niej, że brak jest szkiców sporządzonych w trakcie wykonywanych prac, które przedstawiałyby przebieg granic poszczególnych działek ewidencyjnych wraz ze wskazaniem numerów punktów granicznych, jak również brak wykazu zmian danych ewidencyjnych potwierdzających zmianę powierzchni działek. Starosta słusznie stwierdził także, że z dokumentów znajdujących się w operatach technicznych z modernizacji ewidencji gruntów i budynków nie wynika, jakie punkty graniczne stanowią działkę nr [...]. Dodatkowo, przy pracach modernizacyjnych nie uwzględniono rozgraniczenia działek nr [...]. Celem wyjaśnienia powyższych wątpliwości i uzupełnienia materiału dowodowego Starosta zlecił zatem sporządzenie operatu technicznego z weryfikacji danych po modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Geodeta uprawniony B. P. sporządził operat techniczny nr [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...] zgodnie z powyższymi zaleceniami.
Zdaniem Sądu zarzuty z punktów 1-6 skargi są niezasadne. Skarżąca zarzuca w nich, że organy nie wyjaśniły sprawy, gdyż nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Przy czym nie wskazuje, jakie jeszcze materiały dowodowe należało zgromadzić, albo które z zebranych dowodów oceniono wadliwie. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organy zebrały cały dostępny materiał dowodowy i przeanalizowały go bardzo dokładnie. Przede wszystkim zaś, oparły się na operacie technicznym i wyjaśnieniach poczynionych przez geodetę. W operacie technicznym z 25 listopada 2024 r. geodeta precyzyjnie wyjaśnił, że działkę nr [...] opisują poszczególne punkty graniczne o numerze nr [...]. Przed obliczeniem współrzędnych punktów granicznych ww. działki zgodnie ze sporządzonym sprawozdaniem technicznym geodeta uprawniony poddał analizie pod względem kompletności, spójności i aktualności materiały archiwalne pozyskane z PODGiK w Hajnówce: aktualną bazę danych EGiB po modernizacji (współrzędne punktów granicznych, konturów, z rejestru gruntów), postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim nr [...] z 10 listopada 1995 r., operat kontroli terenowej pomiar stanu posiadania obrębu P. sporządzony w 1983 r. przez geodetę J. K. (KERG: 2458.018-3/86), operat z podziału działki nr [...] sporządzony w roku 1992 przez geodetę B. Ł. (KERG: 2458-9/92), operat z podziału działki nr [...] sporządzony w roku 2005 przez B. Ł. (KERG: 2458-18/2005), operat z podziału działki nr [...] sporządzony w roku 2018 przez B. Ł.
Biegły wyjaśnił także, że pomiarowa osnowa ewidencyjna w układzie 1965, na której oparte są granice działki nr [...] została założona w 1983 r. podczas prac związanych pomiarem stanu posiadania. Punkty osnowy ewidencyjnej o numerach 1083, 1085, 137 zostały włączone do osnowy pomiarowej i posiadają współrzędne spełniające kryteria zapisane w § 16 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2022 r. poz. 1670), i tym samym mogą zostać wykorzystane do obliczeń współrzędnych punktów granicznych. Punkt osnowy ewidencyjnej nr [...] został pomierzony w oparciu o szczegółową osnowę geodezyjną, w trakcie podziału działki nr [...] w 2005 r. i również mógł być wykorzystany do obliczeń. W trakcie prac terenowych geodeta odszukał i pomierzył odbiornikiem GNSS punkty osnowy ewidencyjnej nr: [...] (słupek betonowy/podcentr-butelka szklana), [...] (słupki betonowe). Prawidłowe współrzędne punktu osnowy nr 18-130 (pomierzonego w oparciu o osnowę geodezyjną) pozyskano z operatu podziału działki nr [...] w 2022 r. Współrzędne punktu osnowy ewidencyjnej nr [...] (którego nie udało się odszukać i pomierzyć w terenie) w układzie 2000 wykonawca uzyskał w wyniku matematycznej transformacji opartej na punktach dostosowania. Na podstawie zebranych współrzędnych punktów osnowy ewidencyjnej wykorzystując dane i miary liniowe zawarte na szkicach: szkic z rozgraniczenia będący załącznikiem do postanowienia Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskim sygn. akt [...] z 10 listopada 1995 r., szkic podstawowy z kontroli terenowej ewidencji gruntów pomiar stanu posiadania z 1983 r., szkic podstawowy z wyznaczenia projektu podziału działki nr [...] z 1992 r., szkic wyznaczenia projektu podziału działki nr [...] z 2005 r., szkic wyznaczenia projektu podziału działki nr [...] z 2018 r., obliczono współrzędne punktów granicznych działki nr [...].
Podkreślenia wymaga także, że w przedmiotowym operacie geodeta wykonał porównanie obliczonych współrzędnych punktów granicznych z odpowiadającymi im współrzędnymi punktów granicznych ujawnionych w bazie EGiB po modernizacji. W wyniku porównania uzyskano odchyłki, które mieściły się w zakresie od 0,07 m do 1,09 m, czyli przekroczyły dopuszczalną odchyłkę (0,15 m) zapisaną w § 40 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem słusznie geodeta, po uzgodnieniu ze Starostą, zdecydował o zmodyfikowaniu wszystkich punktów granicznych do wartości uzyskanych w wyniku przeprowadzenia opracowania geodezyjnego i dokonał obliczenia powierzchni działki nr [...]. Na podstawie powyższych ustaleń sporządzono wykaz zmian danych ewidencyjnych dotyczących działki nr [...], w którym wskazano, że pole powierzchni tej działki zostało zmienione: z 1,9906 ha na 2,0172 ha. Sąd zgadza się z ustaleniami organów i potwierdza, że przebieg granic działki nr [...] został wykazany prawidłowo zgodnie z § 30 ust. 1 pkt. 1 lit. e) oraz ust. 2 Rozporządzenia na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, zwłaszcza zgromadzonych operatów technicznych.
Zdaniem Sądu, zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy, prawidłowo bowiem ustalono stan faktyczny, a tym samym nie doszło do naruszenia przepisów o postępowaniu wyjaśniającym (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.). Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące, przedstawia stan ustalony przez organy, dokonuje wykładni zastosowanych przepisów, wyjaśnia w jaki sposób je zastosowano i dlaczego, jak też ustosunkowuje się do zarzutów odwołania, czym wypełnia wymagania wynikające z art. 107 § 3 k.p.a., a także obowiązki z art. 8 k.p.a. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Biegły w sporządzonym operacie technicznym uwzględnił też, wbrew twierdzeniom skarżącej, postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsku Podlaskiego sygn. akt [...]z 10 listopada 1995 r. w sprawie rozgraniczenia.
Analizując zarzuty podniesione w skardze przez skarżącą stwierdzić trzeba, że
skupia się ona na opisywaniu historii powstania działki nr [...] i zarazem nie stawia konkretnych zarzutów w stosunku do operatu geodety z 2024 r., który stanowi podstawę rozstrzygnięcia organów w niniejszej sprawie. Tymczasem operat ten jest bardzo szczegółowy i zarazem specjalistyczny w swej treści. Ustalenia biegłego dokonane w tym operacie nie budzą wątpliwości Sądu, gdyż wyliczenia biegłego są jednoznaczne. Organy w oparciu o powyższy operat obszernie wyjaśniły, a wyjaśnienia te podtrzymuje Sąd, z czego wynika obecnie wyliczona powierzchnia działki skarżącej.
W tym miejscu zauważyć należy, że skarżąca ma rację odnośnie faktu, że z operatu technicznego B. P. z dnia 25 listopada 2024 r. wynika, że działka o nr [...] ma wyliczoną powierzchnię 2,0172 ha. Powyższa omyłka pisarska organów nie daje jednak podstaw do uwzględnienia skargi i uchylenia obu decyzji, gdyż nie ma ona istotnego wpływu na wynik sprawy. W obu decyzjach organy przyjęły, że działka ta ma powierzchnię 2,0175 ha. W opisanej sytuacji organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków popełnił błąd przy wprowadzeniu danych z operatu technicznego do ewidencji – w decyzji błędnie wskazano powierzchnię działki jako 2,0175 ha, mimo że z operatu technicznego wynika, że działka ma 2,0172 ha. O tym, że błędny zapis powstał w wyniku pomyłki, wynika wprost z uzasadnień obu decyzji oraz z odpowiedzi na skargę, gdzie się przyjmuje, że działka nr [...] ma pow. 2,0172 ha. Także z sumowania powierzchni gruntów wskazanych w decyzji wynika, że działka ma powierzchnię 2,0172 ha a nie jak błędnie wskazano 2,0175 ha. Organ powinien zatem sprostować oczywistą omyłkę pisarską w decyzji administracyjnej na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu sprostować w wydanym przez siebie orzeczeniu lub postanowieniu pisarskie lub rachunkowe omyłki oraz inne oczywiste omyłki. Błąd dotyczy bowiem jedynie oczywistej omyłki pisarskiej (niezgodności liczbowej z operatem technicznym), nie wymaga przeprowadzenia ponownego postępowania dowodowego i nie zmienia istoty rozstrzygnięcia.
Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.