II SA/Bk 871/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-03-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
egzekucja administracyjnaobowiązek niepieniężnyrozbiórkagrzywna w celu przymuszenianadzór budowlanypostępowanie egzekucyjneWSAskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia za niewykonanie obowiązku rozbiórki, uznając, że obowiązek nie został wykonany w całości, a grzywna była zasadna.

Skarżący J. A. kwestionował nałożenie na niego grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej, twierdząc, że wykonał w całości nałożony na niego obowiązek rozbiórki stanowiska postojowego. Organy nadzoru budowlanego uznały jednak, że rozbiórka została wykonana jedynie częściowo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, analizując zebrany materiał dowodowy, uznał, że obowiązek nie został wykonany w całości, a nałożenie grzywny było zgodne z prawem. Sąd podkreślił, że grzywna ma charakter przymuszający, a nie karny, i jej wysokość nie zależy od sytuacji majątkowej zobowiązanego.

Sprawa dotyczyła skargi J. A. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej. Obowiązek rozbiórki stanowiska postojowego wynikał z decyzji PINB z 2022 r., utrzymanej w mocy przez PWINB, a skarga skarżącego na tę decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA z 2023 r. Po stwierdzeniu przez organ powiatowy, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany w całości (rozbrano jedynie część obiektu), wystosowano upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy. W konsekwencji, postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r., nałożono na skarżącego grzywnę w wysokości 5.000,00 zł oraz opłatę egzekucyjną 68,00 zł. PWINB postanowieniem z 28 września 2023 r. utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów KPA poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną jego ocenę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że materiał dowodowy, w tym protokoły kontroli i dokumentacja fotograficzna, jednoznacznie wykazywały, że obowiązek rozbiórki nie został wykonany w całości. Sąd podkreślił, że grzywna w celu przymuszenia jest środkiem egzekucyjnym mającym na celu skłonienie do wykonania obowiązku, a jej wysokość, choć częściowo uwzględniała wykonanie obowiązku (5.000 zł zamiast 10.000 zł), nie jest uzależniona od sytuacji majątkowej zobowiązanego. Sąd odniósł się również do wstrzymania egzekucji przez Wojewodę Podlaskiego do 31 sierpnia 2024 r., wskazując, że nie eliminuje to obowiązku, a jedynie daje czas na jego wykonanie. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy i zastosowały przepisy prawa, a zarzuty skargi nie mogły się ostać.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, nałożenie grzywny jest zasadne, jeśli obowiązek nie został wykonany w całości, a grzywna jest środkiem przymuszającym do jego wykonania.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że materiał dowodowy potwierdza częściowe wykonanie obowiązku rozbiórki. Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym w takiej sytuacji, mającym na celu skłonienie do wykonania obowiązku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.e.a. art. 7 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród nich najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.

u.p.e.a. art. 119 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przewiduje nałożenie grzywny w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny.

u.p.e.a. art. 120 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Reguluje możliwość nałożenia grzywny.

u.p.e.a. art. 121 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa wysokość grzywny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 122 § § 2 pkt 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Wskazuje, że w przypadku egzekucji obowiązków z prawa budowlanego najpierw nakłada się grzywnę, a potem stosuje wykonanie zastępcze.

u.p.e.a. art. 125 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Stanowi o umorzeniu grzywny w przypadku wykonania obowiązku.

u.p.e.a. art. 126

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przewiduje możliwość zwrotu grzywny po wykonaniu obowiązku.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i oficjalności.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

u.w.a.r.w. art. 27 § ust. 1

Ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie

Podstawa do wstrzymania egzekucji administracyjnej przez wojewodę.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Obowiązek rozbiórki nie został wykonany w całości, co uzasadnia nałożenie grzywny. Grzywna w celu przymuszenia jest właściwym środkiem egzekucyjnym, a jej wysokość nie zależy od sytuacji majątkowej zobowiązanego. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy.

Odrzucone argumenty

Niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolna jego ocena przez organ. Zarzut naruszenia art. 7, 77 i 80 KPA.

Godne uwagi sformułowania

Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Nie można z treści art. 121 u.p.e.a. wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. By środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku.

Skład orzekający

Justyna Siemieniako

przewodniczący

Marcin Kojło

sprawozdawca

Dariusz Marian Zalewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących grzywny w celu przymuszenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwłaszcza w kontekście egzekucji obowiązków niepieniężnych (rozbiórka) oraz oceny wykonania obowiązku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji obowiązku niepieniężnego i zastosowania grzywny. Interpretacja wysokości grzywny może być stosowana w innych sprawach egzekucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje praktyczne zastosowanie środków egzekucyjnych w administracji i rozstrzyga wątpliwości dotyczące wysokości grzywny w celu przymuszenia, co jest istotne dla prawników procesualistów.

Grzywna za rozbiórkę: Czy wysokość kary zależy od Twojego portfela?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 871/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-03-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako /przewodniczący/
Marcin Kojło /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OZ 75/24 - Postanowienie NSA z 2024-02-14
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 119, 120, 121
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. A. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 28 września 2023 r. nr WOP.7722.70.2023.BŁ w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z 21 października 2022 r., nr PNB.5040.3.22, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego Suwałki nakazał inwestorowi J. A. (dalej jako: "skarżący") wykonać rozbiórkę stanowiska postojowego dla samochodu osobowego o wymiarach około 2,50 m x 12,80 m, na działce nr ew. [...]w obrębie geodP., gm. S..
Działający w trybie odwoławczym Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją ostateczną z 6 grudnia 2022 r., nr WOP.7721.142.2022.MW, utrzymał ww. decyzję w mocy.
Prawomocnym wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r. sygn. II SA/Bk 61/23 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę inwestora na wspomnianą decyzję z 6 grudnia 2022 r.
W dniu 10 lipca 2023 r., po sprawdzeniu w drodze kontroli 23 czerwca 2023 r. przez organ powiatowy, że przywołany powyżej obowiązek rozbiórki nie został wykonany, gdyż inwestor rozebrał jedynie część stanowiska postojowego
o wymiarach około 2,00 m x 8,20 m, PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki wystosował do zobowiązanego upomnienie nr PNB.52.1.23, wzywające do niezwłocznego wykonania ww. obowiązku o charakterze niepieniężnym. Następnie organ wystawił tytuł wykonawczy z 3 sierpnia 2023 r., nr PNB.52.1.23, opatrzył go klauzulą
o skierowaniu tego tytułu wykonawczego do egzekucji administracyjnej, a 17 sierpnia 2023 r. został on skutecznie doręczony. Tym samym wobec skarżącego zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r., nr PNB.52.1.23, PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia
w wysokości 5.000,00 zł oraz opłatę egzekucyjną w wysokości 68,00 zł z powodu uchylania się od wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, określonego
w ww. tytule wykonawczym.
Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, postanowieniem z 28 września 2023 r., nr WOP.7722.70.2023.BŁ, PWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie pierwszoinstancyjne.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z protokołu kontroli przeprowadzonej 23 czerwca 2023 r., jak również dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej z naniesionymi pomiarami, jednoznacznie wynika, że skarżący dokonał rozbiórki jedynie stanowiska postojowego o wymiarach około 8,20 m x 2,00 m. Pozostała część stanowiska postojowego (od wysokości bramki wejściowej do zjazdu z drogi gminnej na działkę nr ew. [...]), tj. o wymiarach około 4,60 m x 2,50 m, jak również pozostałe elementy miejsca postojowego o wymiarze około 0,50 m położone wzdłuż ogrodzenia działki nr ew. [...] na długości około 8,20 m - nie zostały przez zobowiązanego rozebrane. Zakres wykonanej rozbiórki przedstawiają także wydruki nr 1-6 dołączone przez skarżącego do zażalenia. Dokumentacja organu powiatowego, jak również wydruki skarżącego obrazują identyczny stan faktyczny.
Z powyższego wynika, że nie można mówić, że obowiązek nakazany decyzją organu pierwszej instancji z 21 października 2022 r., nr PNB.5040.3.22, został w całości wykonany.
Organ dodał, że zastosowany środek egzekucyjny ma prowadzić bezpośrednio do wykonania nałożonego obowiązku, a także ma być najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. Zastosowanie wobec zobowiązanego innego środka egzekucyjnego nie jest celowe, gdyż drugi z możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych w postaci wykonania zastępczego rodzi wyższe koszty, którymi zostaje obciążony zobowiązany; jest to zatem środek bardziej uciążliwy niż nakładana grzywna w celu przymuszenia. PWINB zauważył też, że nałożenie grzywny w wysokości 5.000,00 zł, a nie w maksymalnym wymiarze 10.000,00 zł, wynikało z częściowego wykonania przez zobowiązanego przedmiotowego obowiązku.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając postanowienie w całości, zarzucił:
- naruszenie art. 7 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w nieuwzględnieniu sytuacji osobistej skarżącego, a także przyjęciu że skarżący nie dokonał w całości ciążącego na mim obowiązku rozbiórki, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie przez organ drugiej instancji dowolnej oceny materiału dowodowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o powyższe zarzuty autor skargi wniósł o: uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania administracyjnego, według norm przepisanych; wstrzymanie w całości wykonania zaskarżonego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem procesowym z 7 grudnia 2023 r. skarżący odniósł się do odpowiedzi na skargę. Wskazał, że decyzją z 26 października 2023 r., nr AB-I.3151.1.20.2023.MBo (w załączeniu), Wojewoda Podlaski wstrzymał do 31 sierpnia 2024 r. egzekucję administracyjną prowadzoną przez PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki w sprawie obowiązku wykonania spornej rozbiórki. Jednocześnie strona wskazała na swój zły stan zdrowia i pobyt w sanatorium. W piśmie z 20 grudnia 2023 r. skarżący zwrócił się do sądu o przeprowadzenie rozprawy, w miejsce swojego wcześniejszego wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał także, że od 24 września 2023 r. do 15 października 2023 r. przebywał na leczeniu
w szpitalu uzdrowiskowym, na potwierdzenie czego przedłożył kartę informacyjną.
Ustosunkowując się do ww. pism strony organ wskazał m.in., że w dacie wydania przez organ powiatowy postanowienia z 23 sierpnia 2023 r., jak również
w dacie wydania przez organ wojewódzki postanowienia ostatecznego z 28 września 2023 r., Wojewoda Podlaski nie wydał jeszcze decyzji o wstrzymaniu ww. egzekucji administracyjnej. Ponadto zaznaczono, że wobec skarżącego nie są prowadzone, po dacie wydania przez Wojewodę Podlaskiego decyzji z 26 października 2023 r., żadne czynności egzekucyjne. PWINB postanowieniem ostatecznym z 20 listopada 2023 r., nr WOP.7722.71.2023.BŁ, rozpatrzył jedynie zażalenia skarżącego na postanowienie PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki z 4 października 2023 r., nr PNB.52.1.23, odmawiające umorzenia nieuiszczonej grzywny w kwocie 5.000,00 zł nałożonej postanowieniem z 23 sierpnia 2023 r. Organy nadzoru budowlanego odmówiły umorzenia nieuiszczonej grzywny z uwagi na fakt, iż zobowiązany nie wykonał w całości obowiązku rozbiórki ww. stanowiska postojowego dla samochodu osobowego. Organ odwoławczy zauważył także, że wstrzymanie przez Wojewodę Podlaskiego czynności egzekucyjnych nie eliminuje orzeczonego przez organ obowiązku, a ma jedynie pozwolić na przygotowanie się do jego wykonania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy dopuszczalności nałożenia na skarżącego grzywny w celu przymuszenia oraz opłaty egzekucyjnej w związku
z uchylaniem się przez stronę od nałożonego na nią obowiązku wykonania rozbiórki stanowiska postojowego. W opinii skarżącego, wykonał on ten obowiązek w całości. Zdaniem organu jednak, co w pełni aprobuje skład orzekający, obowiązek nie został wykonany (zresztą w późniejszych pismach skarżący przyznał, że teren został przywrócony do stanu poprzedniego tylko częściowo), a nałożenie grzywny było zgodne z prawem i uzasadnione okolicznościami faktycznymi.
Na wstępie należy przypomnieć, że przedmiotowy obowiązek rozbiórki wynika z decyzji PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki z 21 października 2022 r., utrzymanej
w mocy decyzją PWINB z 6 grudnia 2022 r. Tut. sąd wyrokiem z 13 kwietnia 2023 r., II SA/Bk 61/23, oddalił skargę na tę decyzję; orzeczenie jest prawomocne od 16 maja 2023 r. Obowiązek wynikający z decyzji jest zatem wykonalny. Po skierowaniu do skarżącego upomnienia do niezwłocznego wykonania obowiązku, PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki wystawił tytuł wykonawczy z 3 sierpnia 2023 r., który został skutecznie doręczony skarżącemu 17 sierpnia 2023 r. Wobec skarżącego zostało wobec tego wszczęte postępowania egzekucyjne.
Zgodnie z art. 7 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wśród tych środków ustawa przewiduje nałożenie grzywny w celu przymuszenia (art. 119 § 1 u.p.e.a.) oraz wykonanie zastępcze (art. 127 u.p.e.a.). Na etapie skargi strona nie kwestionuje wyboru dokonanego przez organy, niemniej jednak warto dla porządku zauważyć, że
z art. 122 § 2 pkt 2 in fine u.p.e.a. wynika, że w przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa
i higieny pracy najpierw powinna zostać nałożona grzywna w celu przymuszenia,
a następnie powinno być zastosowane wykonanie zastępcze. W sprawach tego rodzaju nie można zatem kwestionować zastosowania grzywny w celu przymuszenia, twierdząc, że jest ona zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym oraz że w pierwszej kolejności powinno być zastosowane wykonanie zastępcze. Grzywna w celu przymuszenia jako środek egzekucyjny o charakterze przymuszającym jest bez wątpienia środkiem mniej uciążliwym niż pozostałe środki egzekucyjne stosowane w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, które są środkami zaspokajającymi (por.: P. M. Przybysz, art. 119 [w:] Postępowanie egzekucyjne
w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023).
Na skarżącego mogła być nałożona grzywna zgodnie z przepisem art. 120 § 1 u.p.e.a. oraz w wysokości określonej w przepisie art. 121 § 2 u.p.e.a. W sprawie nie wystąpiła też sytuacja określona w art. 7 § 3 u.p.e.a., zgodnie z którym stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek
o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. Nałożony na skarżącego obowiązek nie został bowiem wykonany w całości.
Nałożenie spornej grzywny stanowiło następstwo kontroli przeprowadzonej
23 czerwca 2023 r., w wyniku której stwierdzono niewykonanie opisywanego obowiązku. Z protokołu kontroli i dokumentacji fotograficznej wynika, że skarżący dokonał rozbiórki jedynie stanowiska postojowego o wymiarach ok. 8,20 m x 2,00 m, zaś pozostałe elementy nie zostały rozebrane. Tożsamy stan obrazują również fotografie dołączone przez stronę do zażalenia. Wobec tego nie budzi wątpliwości, że obowiązek rozbiórki wynikający z decyzji z 21 października 2022 r. nie został przez skarżącego wykonany. Tym samym w sprawie zaistniały okoliczności do nałożenia na skarżącego grzywny.
Trzeba podkreślić, że zasadność nałożenia grzywny sąd ocenia, biorąc pod uwagę stan faktyczny zastany w momencie jej nałożenia. Z tego też powodu bez wpływu pozostają zmiany okoliczności zaistniałe później. Do skargi strona dołączyła materiał zdjęciowy, w oparciu o który stwierdziła, że miejsce postojowe zostało całkowicie rozebrane. Z odpowiedzi na skargę wynika natomiast, że organ wykorzystał opisaną informację w postępowaniu z wniosku skarżącego o umorzenie grzywny, zakończonej ostatecznie odmową jej umorzenia (postanowienie PWINB
z 20 listopada 2023 r., nr WOP.7722.71.2023.BŁ, utrzymujące w mocy postanowienie PINB Powiatu Ziemskiego Suwałki z 4 października 2023 r., nr PNB.52.1.23), przeprowadziwszy kontrolę sprawdzającą aktualny stan faktyczny.
Z protokołu kontroli przeprowadzonej 8 listopada 2023 r. wynikało, że na miejscu pozostała podbudowa cementowo-piaskowa w miejscu po zdjęciu kostki betonowej oraz części krawężników (obrzeży) przy furtce na wejściu do budynku, co ukazują także zdjęcia przedłożone przez stronę. Stwierdzić zatem należy, że choć od czasu wydania postanowienia z 4 października 2023 r. uległ zmianie stan faktyczny, to jednak obowiązek rozbiórki nadal nie został wykonany.
Przechodząc do wysokości samej grzywny, wskazać trzeba, że z art. 121 § 1 u.p.e.a. wynika, że zasadniczo grzywna nałożona na osobę fizyczną nie może przekraczać kwoty 10.000,00 zł; skoro zaś egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, co do zasady grzywna jest jednorazowa (§ 4).
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że sytuacja majątkowa zobowiązanego ma znaczenie w kontekście celowości
i skuteczności nakładanej grzywny. Ustawodawca wprowadził tylko górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Nie jest to uznanie dowolne, ponieważ organ, ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia, nie powinien przekroczyć granic wyznaczonych przez zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, a w szczególności zasady racjonalnego działania (art. 7 § 2 u.p.e.a.) i zasady niezbędności (art. 7 § 3 u.p.e.a.). Wynika z nich obowiązek organu zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony. Nie można natomiast z treści
art. 121 u.p.e.a. wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Należy bowiem mieć na względzie, że może się on uwolnić od nałożonego obowiązku uiszczenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek o charakterze niepieniężnym (por. wyroki NSA z 17 lutego 2022 r., II OSK 713/19; z 6 kwietnia 2022 r., I OSK 1335/21).
Grzywna w celu przymuszenia nie jest karą, lecz formą nacisku, która ma na celu skłonienie zobowiązanego, przez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się. Dlatego nie ma tu zastosowania, wyrażona w prawie karnym, zasada miarkowania, nakazująca dostosowanie wysokości nałożonej grzywny do możliwości finansowych zobowiązanego (zob.: wyroki NSA: z 31 sierpnia 2016 r.,
II OSK 2975/14; z 26 maja 2015 r., II OSK 2611/13; z 13 czerwca 2014 r., II OSK 106/13). By środek ten nabrał charakteru dyscyplinującego, nałożona grzywna winna być na tyle wysoka, by w ocenie zobowiązanego nieopłacalne było jej uiszczenie tylko dla odłożenia w czasie egzekwowanego obowiązku. Z tych też przyczyn
w ramach uznania administracyjnego, wymierzając grzywnę, organ egzekucyjny winien kierować się zasadą celowości i skuteczności podjętych działań, a nie słusznym interesem strony (por. wyroki NSA: z 26 lipca 2012 r., II OSK 813/11; z 28 kwietnia 2020 r., OSK 1475/19).
W realiach niniejszej sprawy grzywna została wymierzona w kwocie 5.000,00 zł, ze względu na to, że skarżący częściowo jednak wykonał przedmiotowy obowiązek. Skład orzekający w pełni popiera te rozstrzygnięcie organu. Strona kwestionuje w skardze wysokości grzywny, wskazując na swój podeszły wiek, stopień niepełnosprawności oraz stan majątkowy. Jak jednak już wyżej wskazano, ani sytuacja osobista zobowiązanego, ani jego możliwości finansowe, nie mogą mieć wpływu na miarkowanie czy odstąpienie od wymierzenia grzywny, ze względu właśnie na charakter tej dolegliwości. Prymat należy przyznać wykonaniu egzekwowanego obowiązku, które to winno skutkować umorzeniem grzywny.
W tym miejscu należy przypomnieć, że decyzją z 26 października 2023 r., nr AB-1.3151.1.20.2023.MBo, w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2023 r. poz. 190 ze zm.), Wojewoda Podlaski na wniosek skarżącego wstrzymał do 31 sierpnia 2024 r. egzekucję administracyjną w sprawie obowiązku wykonania rozbiórki spornego samowolnie zrealizowanego stanowiska postojowego. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był m.in. stan zdrowia skarżącego oraz jego obecna ciężka sytuacja materialna. Wstrzymanie egzekucji zasadne było także przez wzgląd na umożliwienie zainteresowanemu zgromadzenia odpowiednich środków finansowych do przeprowadzenia prac rozbiórkowych przedmiotowego obiektu, a dodatkowo podyktowane było deklaracją wnioskodawcy rozbiórki stanowiska postojowego do końca sierpnia 2024 r., tym bardziej, że dokonał już częściowej rozbiórki.
Co istotne, wstrzymanie przez Wojewodę ww. czynności egzekucyjnych nie eliminuje orzeczonego obowiązku rozbiórki, a ma jedynie umożliwić skarżącemu przygotowanie się do jego wykonania; do końca sierpnia 2024 r. ma on czas na zgromadzenie środków finansowych i wykonanie rozbiórki. Od wydania ww. decyzji Wojewody nie są wobec skarżącego prowadzone żadne czynności egzekucyjne, co wynika także z pisma procesowego PWINB z 15 stycznia 2024 r.
Podsumowując powyższe rozważania, sąd wskazuje, że zasadne było wymierzenie skarżącemu grzywny w celu przymuszenia, ze względu na to, że nie wykonał on w całości nałożonego na niego obowiązku rozbiórki miejsca postojowego. Nie budzi także wątpliwości uzasadnienie dla wysokości nałożonej grzywny, tj. w połowie kwoty maksymalnej, ze względu na częściowe wykonanie obowiązku. Bezsporne było przy tym nałożenie na stronę opłaty w wysokości 68,00 zł z art. 64a § 1 pkt 1 u.p.e.a. za czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia.
W opinii składu orzekającego organ zebrał materiał dowodowy wystarczający do ustalenia niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego, a zgromadzone dowody ocenił wnikliwie, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Składowi orzekającemu znane są motywacje skarżącego przyświecające wykonaniu przedmiotowego miejsca postojowego, jak też powody utrudniające mu dokonanie rozbiórki. Niemniej jednak czynniki te, choćby nawet zdawały się racjonalnie uzasadnione okolicznościami faktycznymi, nie znajdują swojej doniosłości na gruncie przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.
Z tego też powodu podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 77 i 80 k.p.a. nie mogły się ostać. Sąd nie znalazł także innych naruszeń przemawiających za wyeliminowaniem z obrotu prawnego skarżonego rozstrzygnięcia.
Wobec wątpliwości strony skarżącej sąd chce jeszcze zauważyć, że zgodnie z art. 125 § 1 u.p.e.a. w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Skarżący skorzystał już raz z wniosku
o umorzenie, jednak organy obu instancji – o czym była już mowa wyżej – wydały rozstrzygnięcia odmowne, stwierdziwszy, że w rzeczywistości obowiązek nie został wykonany. Sądowi z urzędu wiadome jest, że strona złożyła skargę na postanowienie organu odwoławczego, jednak WSA w Białymstoku postanowieniem
z 21 marca 2024 r., II SA/Bk 27/24, odrzucił skargę. Niezależnie od tego wypada jeszcze dodać, że przepis art. 126 u.p.e.a. przewiduje, że na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, grzywny uiszczone lub ściągnięte w celu przymuszenia mogą być w uzasadnionych przypadkach zwrócone w wysokości 75% lub w całości. Ostatecznie zatem, nawet jeśli skarżący wykonałby obowiązek już po uiszczeniu (ściągnięciu) spornej grzywny, będzie mu przysługiwało prawo ubiegania się o jej częściowy zwrot.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI