II SA/Bk 866/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2012-05-31
NSAbudowlaneWysokawsa
prawo budowlanepozwolenie na budowęgranica działkiprzesłanianiedostęp światłainteresy osób trzecichplan miejscowywarunki techniczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę ze względu na naruszenie przepisów dotyczących przesłaniania i dostępu światła słonecznego do sąsiednich budynków.

Sąd uchylił decyzję Wojewody utrzymującą w mocy pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego z częścią usługową. Głównym zarzutem było naruszenie przepisów Prawa budowlanego dotyczących usytuowania budynku przy granicy działki oraz przepisów techniczno-budowlanych w zakresie przesłaniania i dostępu światła słonecznego do sąsiednich nieruchomości. Sąd uznał, że organ architektoniczno-budowlany nie sprawdził prawidłowo projektu budowlanego pod kątem zgodności z przepisami, a analiza przesłaniania była wadliwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2011 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2011 r., które zatwierdziły projekt budowlany i udzieliły pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z pomieszczeniem handlowo-usługowym oraz garażu. Sąd uznał, że organ architektoniczno-budowlany nie dokonał właściwego sprawdzenia projektu budowlanego, co skutkowało naruszeniem art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego. Kluczowym problemem była kwestia usytuowania projektowanego budynku bezpośrednio przy granicy działki sąsiedniej oraz naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich, w szczególności prawa do dostępu światła słonecznego do pomieszczeń mieszkalnych sąsiedniego budynku. Sąd wskazał na wadliwość analizy przesłaniania przedstawionej przez inwestora i organ, powołując się na opinie rzeczoznawców, które podważyły prawidłowość tej analizy. Sąd podkreślił, że niezależnie od podstawy prawnej usytuowania budynku przy granicy, bezwzględnie należy wykluczyć naruszenie interesów osób trzecich, co w tym przypadku nie zostało należycie wykazane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ nie sprawdził prawidłowo projektu budowlanego, co skutkowało naruszeniem art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że analiza przesłaniania i dostępu światła słonecznego była wadliwa, a organ nie wykazał, że projektowany budynek nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (9)

Główne

u.p.b. art. 5 § 1 pkt 9

Prawo budowlane

Nakazuje bezwzględne wykluczenie naruszenia projektowaną zabudową uzasadnionych interesów osób trzecich.

u.p.b. art. 35 § 1

Prawo budowlane

Określa obowiązek organu architektoniczno-budowlanego sprawdzenia zgodności projektu budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

rozp. war. techn. art. 12 § 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Określa minimalne odległości budynku od granicy działki (3 metry dla ściany bez otworów).

rozp. war. techn. art. 12 § 3 pkt 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Dopuszcza sytuowanie budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy lub w odległości mniejszej niż 3 metry (ale nie mniejszej niż 1,5 metra) na działce o szerokości mniejszej niż 14 metrów.

rozp. war. techn. art. 13

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Reguluje kwestie zapewnienia dostępu naturalnego oświetlenia (światła słonecznego) do pomieszczeń mieszkalnych budynków sąsiednich.

rozp. war. techn. art. 60

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Wprowadza wymóg minimalnego czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych.

u.p.b. art. 5 § 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Niezależnie od tego na jakiej podstawie organ architektoniczno - budowlany akceptuje projektowane usytuowanie wolnostojącego budynku bezpośrednio przy granicy działki, powinien - stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) - bezwzględnie wykluczyć naruszenie projektowaną zabudową uzasadnionych interesów osób trzecich, występujących w obszarze oddziaływania zamierzonego obiektu.

Pomocnicze

u.p.b. art. 9

Prawo budowlane

Dotyczy możliwości uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych.

k.p.a. art. 138 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Umożliwia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wadliwa analiza przesłaniania i dostępu światła słonecznego do sąsiednich budynków. Naruszenie uzasadnionych interesów osób trzecich (skarżącego) poprzez projektowaną zabudowę. Niewłaściwe sprawdzenie projektu budowlanego przez organ administracji.

Odrzucone argumenty

Argumenty organów o zgodności projektu z planem miejscowym i przepisami technicznymi. Argumenty inwestorów o optymalnym usytuowaniu budynku i braku naruszenia prawa.

Godne uwagi sformułowania

bezwzględnie wykluczyć naruszenie projektowaną zabudową uzasadnionych interesów osób trzecich nie pozwoliło sądowi na uznanie sprawy administracyjnej za wyjaśnioną w sposób pozwalający na udzielenie inwestorom pozwolenia na budowę nie można odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 ustawy

Skład orzekający

Anna Sobolewska-Nazarczyk

przewodniczący

Elżbieta Trykoszko

sprawozdawca

Małgorzata Roleder

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących zgodności projektu z planem miejscowym, interesów osób trzecich, przesłaniania i dostępu światła."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów Prawa budowlanego i warunków technicznych, ale zasady interpretacji są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu sąsiedzkiego związanego z budową, co jest częstym problemem. Pokazuje, jak ważne są szczegółowe przepisy dotyczące przesłaniania i dostępu światła.

Budowa przy granicy działki: Sąd uchyla pozwolenie z powodu "zacieniania" sąsiada.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 866/11 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2012-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /przewodniczący/
Elżbieta Trykoszko /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2010 nr 243 poz 1623
art. 5 ust. 1 pkt 9
Ustawa  z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jednolity.
Tezy
Niezależnie od tego na jakiej podstawie organ architektoniczno - budowlany akceptuje projektowane usytuowanie wolnostojącego budynku bezpośrednio przy granicy działki, powinien - stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy z 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.) - bezwzględnie wykluczyć naruszenie projektowaną zabudową uzasadnionych interesów osób trzecich, występujących w obszarze oddziaływania zamierzonego obiektu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] czerwca 2011 roku, Nr [...], znak: [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego B. W. kwotę 757 (słownie siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...].09.2011 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu B. z [...].06.2011 r. znak [...] nr [...], którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono A. E. Ł. i B. Ł. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z pomieszczeniem handlowo – usługowym (po granicy z działką o nr geod. [...]) oraz budowę garażu (w odległości 2 m od granicy z działką o nr geod. [...]) na działce nr geod. [...] w Ł.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco.
Wnioskiem z 29.09.2010 r. inwestorzy A. E. Ł. i B. Ł. wystąpili o udzielenie pozwolenia na budowę inwestycji wyżej opisanej.
Pierwsza decyzja wydana w sprawie w dniu [...].11.2010 r. zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę dla inwestycji jak we wniosku – po rozpoznaniu odwołania sąsiadów inwestorów: B. W., H. W. i T. W. (współwłaścicieli działki nr [...]) - została uchylona przez Wojewodę P. w dniu [...].01.2011 r. na podstawie art. 138 § 2 Kpa z uwagi na istotne braki postępowania wyjaśniającego oraz ze względów merytorycznych. Główne zarzuty wskazane przez organ odwoławczy były następujące: brak uzasadnienia występowania szczególnych warunków wymaganych przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w Łapach z 30.04.1998 r. Nr XLI/375/98) dla zamiaru wykonania budynku jako wolnostojącego, w sytuacji gdy plan przewiduje na tym terenie zabudowę szeregową lub bliźniaczą, niezgodność usytuowania budynku na projekcie zagospodarowania działki z częścią graficzną planu, brak rzetelnej analizy przesłaniania zawierającej wszystkie elementy wymagane prawem (linijki słońca, długości ściany przesłaniającej), brak analizy usytuowania budynku w kontekście zgłaszanych przez sąsiadów W. zamiarów inwestycyjnych, nieokreślenie powierzchni usługowej budynku w stosunku do powierzchni całkowitej, niezgodność z planem miejscowym w zakresie wykonania schronu, brak podpisów projektantów pod opisem do projektu zagospodarowania działki, projektu architektoniczno – budowlanego oraz w metryce schematu przesłaniania, brak naniesienia na projekcie zagospodarowania działki wymiarów miejsc postojowych i ich odległości od granic działki.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązał sąsiadów inwestorów do przedstawienia zamiarów inwestycyjnych na własnych działkach, zaś autora projektu budowlanego zobowiązał do ustosunkowania się do zarzutów organu odwoławczego i uzupełnienia projektu o wszystkie elementy wskazane przez ten organ jako brakujące.
Po otrzymaniu powyższych wyjaśnień decyzją z [...].06.2011 r. Starosta Powiatu B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. E. Ł. i B. Ł. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z pomieszczeniem handlowo – usługowym (po granicy z działką nr [...]) oraz garażu (w odległości 2 m od granicy z działką nr [...]) na działce nr [...] w Ł. Organ ustalił, że obszar oddziaływania projektowanego obiektu obejmuje działki nr [...] w Ł., przy czym działkę nr [...] ze względu na usytuowanie obiektu po jej granicy, a działkę nr [...] ze względu na usytuowanie garażu w odległości mniejszej niż 3 m od jej granicy. Wskazał, że w trakcie ponownie prowadzonego postępowania zastrzeżenia i własne stanowisko w sprawie przedstawił B. W. deklarując zamiar rozbudowy i remontu budynku na działce nr [...] (nadbudowę piętra i wykonanie trzech otworów okiennych od strony działki inwestora dla pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi). Jego zdaniem wykonanie nowego budynku według przedłożonego projektu uniemożliwi dostęp światła dziennego do pomieszczeń w wyremontowanym w przyszłości budynku na jego działce. Także inwestor ustosunkował się do wezwania organu przedstawiając własne stanowisko, zgodnie z którym w projekcie zaproponowano lokalizację obiektu na działce nr [...] w sposób najbardziej optymalny dla właścicieli działek sąsiednich – niepowodujący zacieniania ich budynków w sposób niezgodny z prawem, uwzględniający położenie nowego obiektu na działce nr [...]. Wskazano, że część graficzna planu wskazuje położenie orientacyjne (a nie obowiązkowe) obiektów na działkach będących przedmiotem analizy w sprawie, dlatego lokalizacja budynku na działce nr [...] nie jest zgodna z tą częścią planu. Dokonując kolejno oceny zgodności projektu z przepisami prawa, jak tego wymaga art. 35 Prawa budowlanego z 1994 r., organ wskazał, że zamierzenie spełnia wszystkie stawiane mu prawem wymagania. Przede wszystkim jest zgodne z zapisami obowiązującego dla tego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który co prawda przewiduje w tym miejscu jako wiodącą zabudowę mieszkaniowo – usługową w formie bliźniaczej lub szeregowej, ale dopuszcza w sytuacji uzasadnionej szczególnymi warunkami realizację budynku mieszkalnego wolnostojącego (§ 6 ust. 3 pkt 6 planu). W ocenie organu te szczególne warunki w sprawie wystąpiły i zostały uzasadnione przez projektanta, a nadto docelowo może to być w przyszłości budynek zbliźniaczony z budynkiem na działce nr [...], bowiem zabudowa bliźniacza może istnieć również jako zespół budynków na dwóch sąsiednich działkach. Organ ocenił, że zaprojektowanie nowego obiektu w sposób wskazany przez inwestorów jest również najbardziej optymalne z punktu widzenia interesów właścicieli działek sąsiednich, zwłaszcza ich zacienienia oraz jest zgodne z wymogiem planu miejscowego, aby na tej działce obiekt lokalizować po granicy. Organ zgodził się z inwestorem, że część graficzna planu zawiera wyłącznie lokalizację postulowaną, a nie obowiązującą, bowiem dostosowanie się ściśle do wymagań planu spowodowałoby konieczność realizacji obiektu przesłaniającego - niezgodnie z prawem - budynek na działce nr [...]. Natomiast propozycja inwestorów spowoduje "uporządkowanie zastanej przestrzeni miejskiej" i jest bardziej zgodna z prawem niż lokalizacja zabudowy zastanej, która z czasem będzie musiała zostać dostosowana do obowiązujących przepisów.
Zdaniem organu projektowanego budynku nie dotyczą wymagania planu w zakresie obrony cywilnej (§ 13 ust. 1 pkt 1), bowiem zapewnienie schronów w podpiwniczeniach budynków wymagane jest tylko dla budynków, które podpiwniczenia posiadają, czego nie można powiedzieć o obiekcie projektowanym.
Nie dotyczą go także wymagania szczególne ochrony środowiska, bowiem nie został zaliczony do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
W ocenie organu inwestycja spełnia wszystkie wymagania zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Inwestor uzyskał postanowienie Starosty B. z [...].05.2008 r. (na podstawie upoważnienia Ministra Infrastruktury) do odstąpienia od wymogu § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, umożliwiające wykonanie ściany bez otworów okiennych i drzwiowych bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]. Zastosował także ściany oddzielenia pożarowego od strony granic pozostałych działek, a od strony działki nr [...] wyprowadził ścianę poza połać dachu oraz umożliwił spływ wód opadowych na własny teren. Nadto w tej konkretnej sprawie zachodził zarówno uzasadniony przypadek usytuowania budynku wolnostojącego (a nie w zabudowie bliźniaczej) i zaprojektowania go z odstępstwami od przepisów techniczno – budowlanych, a to z uwagi na wąski charakter działki (14 m) oraz trudności w jej zagospodarowaniu w sposób gwarantujący spełnienie warunków z § 13 i 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Ponadto projekt sporządziła osoba posiadająca stosowne uprawnienia oraz uzupełniono braki wskazane przez organ odwoławczy (podpisy i linie wymiarowe miejsc postojowych).
Ustosunkowując się do zastrzeżeń złożonych przez B. W. organ wskazał, że budynek handlowo – usługowy na jego działce nr [...] został przeznaczony do rozbiórki, a wstrzymanie jej wykonania ustało 31.08.2011 r. Po rozebraniu budynku poszerzy się dostęp do działki od strony ulicy G., a dostęp do zaplecza działki będzie istniał w niezmienionej szerokości 1, 45 m, zgodnie z zapisami planu, przy czym ustanowienie dostępu tej części do drogi publicznej w drodze służebności drogi koniecznej może nastąpić tylko w drodze cywilnej.
Organ wskazał, że w postępowaniu o pozwolenie na budowę nie ma obowiązku oceny, czy nowa inwestycja nie spowoduje niezgodnego z prawem zacienienia wszystkich planowanych inwestycji na działkach sąsiednich, ale ocena ta ma uwzględniać stan istniejący. W tej kwestii zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające (projektant wykazał zgodność usytuowania obiektu z warunkami prawnymi zacieniania), w którym nie wykazano naruszenia prawa. Odnośnie przedłożonego aktu notarialnego z 1931 r. wskazano, że dopełniono wszelkich starań, aby te wymagania spełnić, co oznacza w niniejszym przypadku przede wszystkim zgodność z zapisami planu, przepisami prawa budowlanego i techniczno – budowlanymi (§ 13 i 60 rozporządzenia). Nadto z wyjaśnień projektanta i zapisów projektu budowlanego wynika, że nie występuje przesłanianie pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w sąsiednich budynkach mieszkalnych ani nie zachodzi konieczność analizowania zabudowy pod kątem § 60 rozporządzenia ze względu na większą odległość pomiędzy budynkiem na działce nr [...] a projektowanym niż wysokość tego ostatniego, a w stosunku do działki nr [...] ze względu na usytuowanie budynku w północnej części działki. Zwrócono uwagę, że w pomieszczeniu wielopokojowym warunek dostępu światła może być ograniczony do jednego pomieszczenia.
Odwołania od powyższej decyzji złożyli H. W. oraz T. W. oraz odrębnie B. W. - współwłaściciele działki nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką inwestycji.
H. W. i T. W. wskazali, że kwestionowana decyzją jest już czwartą w sprawie, bowiem poprzednie Wojewoda uchylał. Nie są w stanie przedstawić projektów swoich zamierzeń budowlanych, bowiem nie mają na to środków finansowych. Ich zdaniem bezpodstawne jest realizowanie budynku na działce nr [...] po granicy z ich działką tworząc zaledwie 1, 5 m przesmyk na odcinku 3 m. Wskazali, że ich budynek jest usytuowany po granicy z działką nr [...] i jest zbliźniaczony z obiektem na tej działce, dlatego nie widzą podstaw do realizacji projektowanego budynku na działce nr [...] również w zbliźniaczeniu z obiektem na działce nr [...], skoro przewiduje to plan miejscowy. Stanowiłoby to kontynuację zabudowy ulicy – budynków zbliźniaczonych oddzielonych bramami wjazdowymi. Wskazali, że zatwierdzenie projektu budowlanego w obecnym kształcie uniemożliwi im w przyszłości realizację zabudowy na ich działce.
B. W. w swoim odwołaniu zakwestionował stawiane mu wymaganie przedstawienia dokumentów projektowych zamierzeń budowlanych jako nieposiadające prawnego uzasadnienia. Przedstawił jak jego zdaniem wyglądają odległości miedzy projektowanym budynkiem a istniejącym na działce nr [...], które, w jego ocenie, wykluczają przyjęcie, jak to uczynił organ akceptując stanowisko projektanta, że nie dojdzie do zacieniania tego ostatniego w sposób nadmierny. Wskazał na zbyt powierzchowną analizę argumentacji o celowości usytuowania obiektu po granicy z jego działką nr [...], a nie z działką nr [...], mimo że tak przewiduje plan miejscowy. Zakwestionował również ustalenia, iż na inwestorze nie ciąży obowiązek zaprojektowania w budynku schronu.
Do zarzutów odwołania ustosunkowali się inwestorzy pismem z 02.08.2011 r. wskazując na niezgodne z prawem, ich zdaniem, zachowanie odwołujących się, którzy nie wykonują nakazu rozbiórki budynku usługowego i dokonują prac budowlanych bez zgłoszenia odpowiednim organom (wymiana okna, rozebranie werandy).
Zaskarżoną decyzją z [...].09.2011 r. Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne jako zgodne z prawem i wyczerpująco uzasadnione zgodnie z wymogami Kpa. Przede wszystkim organ zaakceptował jako zgodną z prawem lokalizację projektowanego budynku jako wolnostojącego po granicy z działką nr [...] wskazując, że ustalenia części graficznej planu co do obrysów projektowanych obiektów są orientacyjne a nie obowiązkowe (elementy obowiązkowe wymieniono w § 3 ust. 1 Działu I planu i nie należą do nich przedmiotowe obrysy). Ponadto zaledwie 14 - metrowa szerokość działki inwestorów ogranicza możliwość zagospodarowania jej, a dostępne możliwości zagospodarowania budzą zastrzeżenia właścicieli sąsiednich nieruchomości, jednak są one bezpodstawne, bowiem lokalizacja i projekt są zgodne z warunkami technicznymi. Obiekt usytuowano z poszanowaniem wyznaczonej linii zabudowy, jako kontynuację linii powstałej po wybudowaniu obiektu na działce nr [...] i zgodnie z ustaleniami planu miejscowego, z przesunięciem go w głąb działki nr [...], jako ewentualny skrajny segment zabudowy szeregowej, co jest uzasadnione warunkami terenowymi. Przepisy dopuszczają usytuowanie obiektu bez otworów okiennych i drzwiowych po granicy działek (§ 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych), a dodatkowo inwestorzy uzyskali zgodę Starosty na takie odstępstwo, tak w stosunku do granicy działki nr [...], jak i działki nr [...]. Organ ocenił również jako zgodne z warunkami rozporządzenia dotyczącymi przesłaniania usytuowanie budynku projektowanego w stosunku do budynku na działce nr [...] (§ 13, 57 i 60 rozporządzenia), co umożliwia poszanowanie wykupionego serwitutu. Wynika to z dołączonych przez projektanta rysunków oraz dodatkowo złożonych wyjaśnień, zgodnie z którymi budynek projektowany "zachodzi" na budynek przesłaniany na długość 2, 38 m i nie przesłania okna w tym ostatnim. Wskazano natomiast, że przesunięcie lokalizacji budynku na granicę z działką nr [...] spowoduje brak możliwości spełnienia wymogów w zakresie przesłaniania. Odnośnie planów inwestycyjnych B. W. i ich uwzględnienia w projekcie obiektu na działce nr [...] wskazano, że nie żądano projektu budowlanego, ale jedynie formy graficznej planów, natomiast mając na uwadze wyniki aktualnej analizy przesłaniania – wykluczającej niezgodne z prawem zacienienie już istniejących i najniżej położonych okien w budynku na działce nr [...], wykluczyć należy tym samym zacienienie okien przyszłych, które w większości położone będą na wyższym poziomie niż istniejące obecnie. Wskazano dodatkowo, że nie jest możliwa nadbudowa budynku państwa W. z utworzeniem nowych otworów okiennych od strony działki nr [...] z uwagi na zaledwie 1,5 metrową odległość od granicy tej działki. Także w żadnej poprzedniej decyzji kasacyjnej organ odwoławczy nie wskazywał na niedopuszczalność nowej zabudowy działki nr [...] z uwagi na niespełnienie warunków zacienienia, ale zobowiązywał organ I instancji do rzetelnego wyjaśnienia tej kwestii. Wskazano na posiadane uzgodnienia z zakresu ochrony przeciwpożarowej i obrony cywilnej oraz oceniono projekt jako kompletny. Organ nie godził się z twierdzeniem odwołujących się o uniemożliwieniu dostępu zaplecza działki do drogi publicznej. Wskazano, że nowy obiekt nie zmniejszy 1,5 metrowego pasa między budynkiem na działce nr [...] a jej granicą z działką nr [...], działka nr [...] ma zapewniony dostęp do drogi publicznej, a przepisy nie wymagają aby ten dostęp miało zaplecze działki. Podkreślono, że obecnie nie zastrzeżono w przepisach warunku zgody właścicieli działek sąsiednich wobec inwestycji na jej lokalizację po granicy. Nie podzielono również zarzutu naruszenia prawa do zapoznania się z aktami sprawy, bowiem państwo W., jak stwierdził organ, aktywnie uczestniczą w postępowaniu.
Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego B. W. zarzucając w szczególności naruszenie art. 138 § 2 w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez zaakceptowanie decyzji pierwszoinstancyjnej jako zgodnej z prawem, mimo że nie został wyjaśniony wszechstronnie stan faktyczny sprawy, czym naruszono:
- art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego poprzez błędne uznanie zgodności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
- art. 75 § 1 w zw. z art. 7 i 77 § 1 Kpa oraz art. 28 Kpa poprzez oparcie rozstrzygnięcia na wyjaśnieniach wyłącznie strony zainteresowanej (inwestora oraz architekta),
- art. 7, 77 § 1 i 84 § 1 Kpa poprzez brak sięgnięcia do opinii biegłych,
- art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego poprzez naruszenie uzasadnionych interesów właścicieli działki nr [...],
- § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez bezpodstawne uznanie, że po stronie inwestora zachodzą warunki szczególne do niezachowania przewidzianych prawem odległości od budynku do granicy działki sąsiedniej,
- § 13 ust. 1 w zw. z § 57 i 60 tego rozporządzenia poprzez zaakceptowanie rozwiązań projektowych powodujących przesłanianie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi.
Zwrócono uwagę na kluczowy w sprawie niniejszej, zdaniem skarżących, art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego, nakazujący poszanowanie występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, który naruszono nieprawidłowo wyważając interes inwestora i skarżących, uzasadniając to uzyskaniem odstępstwa od warunków technicznych. Wskazano, że nie zachodzi po stronie inwestora szczególny przypadek umożliwiający zaproponowaną lokalizację obiektu, bowiem szerokość jego działki wynosi 14 m przy 6 metrowej szerokości działki skarżących. Również naruszono prawo skarżących do dostępu do drogi publicznej z oddalonych od tej drogi fragmentów działki, w decyzji pierwszoinstancyjnej narzucano skarżącym plany budowlane dotyczącej ich działki, nie uwzględniono ustaleń planu miejscowego w zakresie usytuowania obiektu na działce nr [...] po granicy z działką nr [...] oraz pozbawiono skarżących tzw. prawa do światła (zagwarantowanego im w akcie notarialnym z 1931 r. i w przepisach prawa) umożliwiając budowę obiektu całkowicie przesłaniającego pierwsze okno na parterze budynku działki skarżącego. W tej ostatniej kwestii zwrócono uwagę na inne wyrysowanie kąta przesłaniania dla okna parterowego i piętrowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i nie podzielając zarzutów wskazanych w skardze.
W postępowaniu sądowym doszło do uzupełnienia materiału dowodowego o dowody z dokumentów. Skarżący przy piśmie procesowym z dnia 4.04.2012r. (k. 128 – 132 akt sądowych) przedłożył opinię rzeczoznawcy budowlanego mgr inż. architekta A. M. zawierającą analizę załączonego do projektu budowlanego opracowania odnoszącego się do "przesłaniania budynków" oraz pisemną wypowiedź innego rzeczoznawcy Z. B. także odnoszącą się do analizy przesłania projektowanym budynkiem dostępu światła słonecznego do pomieszczenia mieszkalnego w istniejącym na działce [...] budynku mieszkalnym skarżącego. Z obu dokumentów wynikają odmienne, niż uznał organ wnioski, co do spełnienia wymogu zapewnienia oświetlenia i nasłonecznienia pomieszczenia mieszkalnego w budynku skarżącego.
W odpowiedzi na dowody z dokumentów, Wojewoda P. i inwestorzy (k. 153 – 159 i 164 – 165 akt sądowych) podtrzymali dotychczasowe stanowisko w kwestii prawidłowości projektu budowlanego zatwierdzonego zaskarżoną decyzją. Inwestorzy swoje stanowisko poparli wyjaśnieniami autora projektu oraz sporządzoną ponownie analizą schematu przesłaniania projektowanym budynkiem, budynku na działce [...], wykonaną przy założeniu, że grubość ściany budynku przesłanianego wynosi 41 cm, a nie 14 cm, jak założono w schemacie przesłaniania, stanowiącym załącznik zatwierdzonego projektu budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem przeprowadzone w postępowaniu sądowym uzupełniające postępowanie dowodowe z dowodów z dokumentów przedłożonych przez stronę skarżącą, w połączeniu z dokonaną przez sąd analizą akt administracyjnych oraz po skonfrontowaniu wyników tej analizy z treścią zaskarżonej decyzji i poprzez pryzmat mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, nie pozwoliło sądowi na uznanie sprawy administracyjnej za wyjaśnioną w sposób pozwalający na udzielenie inwestorom pozwolenia na budowę po zatwierdzeniu przedłożonego projektu budowlanego. Udzielenie pozwolenia na budowę nie zostało bowiem poprzedzone właściwym sprawdzeniem przedłożonego do zatwierdzenia projektu budowlanego. Powyższe skutkowało naruszeniem art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Przepis art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane stanowi, że nie można odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile przedłożony do zatwierdzenia projekt budowlany spełnia wymagania określone w art. 35 ust. 1 ustawy, a inwestor dopełnił czynności wymienionych w art. 32 ust. 4 ustawy.
Z przepisu art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wynika, że przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ architektoniczno – budowlany sprawdza:
1. zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, a w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3.10.2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2. zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi;
3. kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 "b", a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4. wykonanie – w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu – przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu – lub jego sprawdzenia – zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7
Analiza przepisu prowadzi do wniosku, że projekt budowlany podlega sprawdzeniu przez organ administracji w postępowaniu w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Zakres sprawdzenia jest jednak inny w odniesieniu do projektu zagospodarowania działki (terenu inwestycji), a inny w odniesieniu do projektu architektoniczno – budowlanego. Projekt zagospodarowania terenu podlega pełnej weryfikacji pod względem zgodności z prawem, a więc zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i przepisami techniczno – budowlanymi oraz pod względem kompletności i wykonania przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Natomiast projekt architektoniczno – budowlany jest sprawdzany pod względem zgodności z planem miejscowym, kompletności oraz wykonania przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane. Zatem zakres jego weryfikacji przez organ jest węższy, bo nie obejmuje oceny zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Odpowiedzialność za prawidłowość tych elementów projektu architektoniczno – budowlanego spoczywa na projektancie. W związku z tym przepis art. 20 ust. 2 ustawy Prawo budowlane wymaga, aby to projektant zapewnił sprawdzenie zgodności projektu architektoniczno – budowlanego z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego. Ustawodawca konsekwentnie przyjął, iż zakres tej weryfikacji pokrywa się z ograniczeniem zakresu kontroli ze strony organu administracji. Sprawdzenie przez organ architektoniczno – budowlany, zgodności projektu zagospodarowania terenu z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, jak i weryfikacja przez uprawnionego projektanta projektu architektoniczno – budowlanego zakresie jego zgodności z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi, musi oczywiście być dokonywana przez każdy z tych podmiotów, poprzez pryzmat takich przepisów, w tym techniczno – budowlanych, które dotyczą kwestii regulowanych w poszczególnych częściach projektu. Inne bowiem przepisy, w tym techniczno – budowlane odnoszą się do koniecznych elementów projektu zagospodarowania terenu inwestycji, a inne regulują kwestie objęte projektem architektoniczno – budowlanym.
Analiza treści par. 8 i 11 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3.07.2003r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz. U. z 2003r. Nr 120, poz. 1133) prowadzi do wniosku, że kwestie związane z usytuowaniem projektowanego budynku względem granic nieruchomości w tym nawiązanie do istniejącej zabudowy terenów sąsiednich i stron świata oraz do rodzaju i zasięgu uciążliwości, zamieszczone są w projekcie zagospodarowania terenu inwestycji. Zasady sytuowania budynku względem granic nieruchomości są zaś częścią warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, co wynika wprost z zamieszczenia ich w treści Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zmianami). W konsekwencji obowiązek sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania terenu inwestycji, stanowiącego element zatwierdzanego projektu budowlanego, z warunkami technicznymi odnoszącymi się do zasad sytuowania budynku względem granic nieruchomości, ciążył w całości na organie architektoniczno – budowlanym. Z obowiązku tego nie zwalniało organu oświadczenie autora projektu i osoby sprawdzającej projekt o zbadaniu go pod kątem zgodności z przepisami, ponieważ takie oświadczenie mogło dotyczyć jedynie projektu architektoniczno – budowlanego.
Z zasad sytuowania budynku względem granic nieruchomości, opisanych w paragrafie 12 – tym ust. 1 w/w rozporządzenia wynika, że jeżeli z przepisów par. 13, 60 i 271 -273 rozporządzenia lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż:
- 4 metry – w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy,
- 3 metry – w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy.
Sytuowanie budynku zwróconego w stronę granicy ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych, w odległości 1,5 metra od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, dopuszczalne jest, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (par. 12 ust. 2 rozporządzenia)
Nadto w ustępie 3 – cim par. 12 w/w rozporządzenia, także z zastrzeżeniem uwzględnienia przepisów odrębnych oraz zawartych w par. 13, 60 i 271 – 273 Rozporządzenia, wymienione zostały 4 sytuacje dopuszczające sytuowanie budynku w odległościach, w stosunku do granic działki, mniejszych niż normatywne co do zasady, w zabudowie jednorodzinnej. Do stanu faktycznego mniejszej sprawy mógł mieć zastosowanie wyłącznie wyjątek opisany w podpunkcie 1 dotyczący dopuszczalności sytuowania budynku ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości mniejszej niż 3 – metrowa, ale nie mniejszej niż 1,5 metra, na działce budowlanej o szerokości mniejszej niż 14 metrów.
Dopiero w przypadku, gdy nie ma możliwości usytuowania budynku bezpośrednio przy granicy nieruchomości w oparciu o wyjątki przewidziane w paragrafie 12 – tym Rozporządzenia, inwestor może ubiegać się o wyrażenie przez organ architektoniczno – budowlany na podstawie art. 9 ustawy Prawo budowlane. zgody na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych, dotyczących zasad sytuowania budynku na nieruchomości. Zgoda na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych wyrażana jest przez organ architektoniczno – budowlany wyłącznie w przypadkach szczególnie uzasadnionych, w formie niezaskarżalnego samodzielnie postanowienia przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę i po uzyskaniu przez organ upoważnienia ministra, który ustanowił przepisy techniczno – budowlane. Postanowienie organu architektoniczno – budowlanego wyrażające zgodę na odstępstwo od przepisów techniczno – budowlanych powinno nawiązywać do konkretnych rozwiązań projektowych i jednoznacznie określać zakres odstępstwa, w czym utwierdza treść przepisu art. 9 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, precyzującego, jakim wymogom powinno odpowiadać wystąpienie organu administracyjno – architektonicznego do ministra z wnioskiem o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo. Z tych przyczyn, zdaniem sądu, nie jest dopuszczalne w sprawie niniejszej nawiązywanie do postanowienia Starosty Powiatowego w B. z dnia [...].05.2008r. o udzieleniu zgody na odstępstwo od przepisu par. 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie usytuowania budynku na działce inwestorów, albowiem postanowienie to, jak wynika z treści dołączonej teczki akt administracyjnych, zatytułowanej "Dokumentacja dotycząca odstępstwa od warunków technicznych Nr [...]", zostało wydane na potrzeby wcześniej prowadzonego postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę po zatwierdzeniu innego projektu budowlanego, przewidującego inne, niż planowane obecnie, usytuowanie budynku mieszkalnego i garażowego na działce inwestorów oraz nieco inną bryłę budynku (z wysunięciem części ściany budynku w głąb działki inwestorów od strony nieruchomości o numerze [...]). Starosta Powiatowy w B. występując w dniu 3.04.2008r. do Ministra Infrastruktury z wnioskiem o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo od warunków technicznych dotyczących lokalizacji budynku mieszkalnego na działce [...] w Ł., wskazał, że planowany obiekt ma być usytuowany ścianą wschodnią bezpośrednio przy granicy z działką [...], jak i ścianą zachodnią bezpośrednio przy granicy z działką [...]. Pismo Ministra Infrastruktury udzielające staroście upoważnienia do udzielenia zgody na odstępstwo, dotyczyło zgody na takie właśnie odstępstwo (vide: dokumenty zawarte w teczce zatytułowanej "Dokumentacja dot. odstępstwa od warunków technicznych [...]). Budynek zlokalizowany w całej szerokości działki [...] miał być elementem zwartej zabudowy centrum Ł.
W świetle paragrafu 12 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie budzi, zdaniem sądu, wątpliwości konieczność jednoznacznego wskazania w decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę budynku po granicy nieruchomości, który z przypadków przewidzianych tymże przepisem, był w danej sprawie podstawą takiej decyzji organu. W odniesieniu do decyzji kwestionowanych przez skarżącego, zauważyć należy brak jednoznaczności w określeniu podstawy do pozwolenia na budowę spornego budynku po granicy z nieruchomością skarżącego. Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji w powołuje się bowiem zarówno na zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i na udzieloną w przeszłości w oparciu o art. 9 ustawy Prawo budowlane zgodę na odstępstwo od warunków technicznych, jak też napomyka o mniejszej niż 16 metrów szerokość działki inwestorów, nie czyniąc z tej ostatniej sytuacji zasadniczej przyczyny usytuowania projektowanego budynku przy granicy z nieruchomością skarżącego ale wskazując niewystarczającą szerokość działki inwestorów jako argument przemawiający za istnieniem szczególnie uzasadnionego przypadku dla zgody na odstępstwo od warunków technicznych. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji odwoławczej porządkuje już podstawy uzasadniające usytuowanie budynku po granicy nieruchomości, dając pierwszeństwo zapisowi miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozwalającemu na usytuowanie nowej zabudowy w miejscu dotychczasowej, zużytej tj. niebędącej w dobrym stanie technicznym, dotkniętej tzw. "śmiercią techniczną" i akcentując, że projektowany budynek ma stanąć w miejscu starego, objętego decyzją pozwalającą na rozbiórkę z koniecznym przesunięciem w głąb działki z uwagi na określoną planem nieprzekraczalna linię zabudowy od strony pasa drogowego ulicy G. Nadal jednak w dalszej części uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy niedopuszczalnie – zdaniem sądu - powołuje się na udzielenie inwestorom kilka lat wcześniej zgody na odstępstwo od warunków technicznych, niezauważając, że zgoda na odstępstwo od wymogu określonego par. 12 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, był wyrażona na tle innego projektu zagospodarowania działki. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji również wskazuje na treść par. 12 ust. 3 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie czyniąc jednak z tego przepisu samodzielnej podstawy do udzielenia pozwolenia na budowę po granicy z nieruchomością skarżących.
Analiza zapisów obowiązującego dla terenu inwestycji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta Ł., zwanym osiedlem "C.", wbrew stanowisku organów, nie daje jednoznacznie czytelnej odpowiedzi, co do dopuszczalności usytuowania wolnostojącego budynku na działce o numerze [...] bezpośrednio przy granicy z nieruchomością skarżącego. Plan przeznacza teren inwestycji pod zabudowę mieszkaniowo – usługową z podstawowym przeznaczeniem pod intensywną zabudowę jednorodzinną w formie zabudowy szeregowej lub bliźniaczej, dopuszczając w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych warunkami terenowymi, lokalizację budownictwa mieszkaniowego, wolnostojącego. Rysunek planu wskazując kształt przyszłej zabudowy bliźniaczej, szeregowej i wolnostojącej, sytuuje nową zabudowę na działce [...] jako wolnostojącą, ale przy granicy z nieruchomością [...], a nie [...]. Ustalenia planu dotyczące istniejącej zabudowy na obszarze o symbolu MNU1, stanowiące o pozostawieniu do trwałego zachowania wszystkich budynków mieszkalnych będących w dobrym stanie technicznym, natomiast o pozostawieniu pozostałych budynków do tzw. "śmierci technicznej" ze wskazaniem projektowanego usytuowania zabudowy, odczytywane w powiązaniu z rysunkiem planu i koniecznym wymogiem odsunięcia nowej zabudowy od nieprzekraczalnych granic pasa drogowego ulicy Głównej, nie są spójne. Z rysunku planu można bowiem wyczytać, że miejscowy ustawodawca miał świadomość istniejącej w dacie jego uchwalania zabudowy mieszkaniowej, zbliżonej niedopuszczalnie do granic pasa drogowego, przeznaczonej w przyszłości do kasacji (oznaczonej literą K). Mimo ujęcia w części testowej planu, że dotknięta śmiercią techniczną zabudowa wyznaczać będzie projektowane usytuowanie nowej zabudowy, rysunek planu wyraźnie sytuuje nową zabudowę na działce [...] nie miejscu dotychczasowej, ale z drugiej strony. Treść zapisów planu wskazuje, że miejscowy ustawodawca bardzo precyzyjnie z uwzględnieniem realnych możliwości inwestowania na poszczególnych nieruchomościach określił warunki przyszłej zabudowy i zagospodarowania obszaru centrum Ł. Wyprowadzenie z tak szczegółowej wizji zagospodarowania terenu, wniosków o dopuszczalności odmiennej lokalizacji zabudowy, niż wskazał to rysunek planu, wyłącznie w oparciu o stwierdzenie, że obrysy projektowanych budynków na rysunku planu, mają charakter orientacyjny, a tym samym niewiążący, jest niewystarczające.
Niezależnie od tego na jakiej, jednoznacznie wskazanej, podstawie organ architektoniczno – budowlany zaakceptowałby projektowane usytuowanie wolnostojącego budynku mieszkalnego na działce [...] bezpośrednio przy granicy z nieruchomością skarżącego, musiałby – stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane - bezwzględnie wykluczyć naruszenie projektowaną zabudową uzasadnionych interesów osób trzecich, występujących w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu
Treść paragrafu 12 warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie pozostawia bowiem wątpliwości, że zarówno przy normatywnym usytuowaniu projektowanego budynku na działce (tj. w odległościach 4 lub 3 metrów od granicy z sąsiednią nieruchomością), jak i przy wyjątkowym zbliżeniu budynku do granicy z nieruchomością sąsiednią, uzasadnionym zarówno zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzją o warunkach zabudowy, jak i szczególnymi sytuacjami wymienionymi w przepisie par. 12 ust. 3 w/w rozporządzenia, powinny bezwzględnie być zachowane wymogi paragrafu 13, 60 i 271 – 273 rozporządzenia oraz przepisów odrębnych. Przepisy par. 13 i 60 rozporządzenia regulują kwestie związane zapewnieniem dostępu naturalnego oświetlenia (światła słonecznego) do pomieszczeń mieszkalnych budynków sąsiednich w stosunku do planowanej budowy wprowadzając obowiązek takiego wzajemnego sytuowania budynków względem siebie, aby umożliwiać naturalne oświetlenie pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Przepis par. 13 rozporządzenia ściśle precyzuje, w jakich przypadkach uznaje się za spełnione zapewnienie naturalnego oświetlenia tych pomieszczeń, wskazując, iż jest to sytuacja, kiedy między ramionami kata 60 stopni, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
- wysokość przesłaniania – dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 metrów
- 35 metrów – dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 metrów.
Punkt 2 – gi par. 13 określa, jak się mierzy wysokość przesłaniania, a punkt 4 – ty dopuszcza możliwość zmniejszenia o połowę odległości w zabudowie śródmiejskiej.
Przepis par. 60 – go ust. 1 rozporządzenia wprowadza wymóg minimalnego czasu nasłonecznienia pokoi mieszkalnych na czas od godziny 7.oo do 17.oo w dniach równonocny (21 marca i 21 września), wprowadzając w ust. 2 – gim ograniczenie w mieszkaniach wielopokojowych wymagania określonego w ustępie 1 – szym co najmniej do jednego pokoju.
Sprawdzeniu zachowania wymogu dostępności naturalnego światła do położonych w sąsiedztwie planowanej inwestycji pomieszczeń mieszkalnych, służy część opisowa projektu i rysunki projektu zagospodarowania terenu inwestycji, zawierające wrysowanie ramion kąta 60 stopni z wierzchołka usytuowanego w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego oraz wrysowanie tzw. linijki słońca obrazującej nasłonecznienie pomieszczenia przesłanianego.
Przeprowadzone uzupełniająco dowody z dokumentów złożonych przez skarżącego w postępowaniu sądowym w postaci opinii rzeczoznawcy budowlanego mgr. inż. architekta A. M. oraz opinii Z. B., podważają, a co najmniej poddają w wątpliwość, prawidłowość dołączonej do projektu budowlanego analizy przesłaniania sporządzonej przez autora zatwierdzonego projektu budowlanego architekt B. S. Z opinii rzeczoznawcy budowlanego A. M. wynika, że autor projektu wykonując schemat przesłaniania, naniósł na podkład mapowy wykonany w skali 1 : 200 obrys projektowanego budynku bez wskazania jego wymiarów, oraz wymiary i domiary okna budynku przesłanianego, a następnie wykonał wykres kąta poziomego 60 stopni wolnego od przesłaniania, przyjmując wierzchołek kąta na osi okna w odległości 14 cm od zewnętrznego lica ściany tj. na płaszczyźnie okna. W pisemnym przy tym wyjaśnianiu schematu przesłaniania, autor projektu założył, że wierzchołek kąta przesłaniania, został usytuowany w wewnętrznym licu ściany. Według oświadczenia skarżącego grubość ściany okiennej jego budynku wynosi 45 cm. Zdaniem rzeczoznawcy poza opisanym wyżej istotnym dla prawidłowej oceny projektu, błędnym i sprzecznym z treścią par. 13 ust. 1pkt 1 Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, naniesieniem wierzchołka kąta przesłaniania, projekt wykazuje niezgodność między rzutem i elewacją południową projektowanego budynku. Rysunek elewacji wskazuje na wysunięcie czoła ściany oddzielenia przeciwpożarowego przed lico elewacji południowej na całej wysokości projektowanego budynku, natomiast rzut, tego wysunięcia nie pokazuje. Wysunięcie ściany oddzielenia pożarowego przed lico elewacji budynku na całej jego wysokości ograniczałoby dodatkowo kąt wolny od przesłaniania. Rzeczoznawca poddał w wątpliwość wyniki zaakceptowanej przez organ analizy przesłaniania również z racji zastosowanej metody wykresu na mapie oraz pominięcia w studium przesłaniania domiaru od linii zabudowy do południowo – wschodniego narożnika I pietra projektowanego budynku, czyli do krawędzi najistotniejszej z punktu widzenia przesłaniania. Z przeprowadzonej przez rzeczoznawcę na materiałach dostarczonych przez skarżącego, analizy przesłaniania, wynika wielkość kąta przesłaniania około 36 stopni tj. odbiegająca bardzo istotnie od wymaganego minimum 60 stopni. Także z dołączonego przez skarżącego na rozprawie schematu przesłaniania sporządzonego przez innego projektanta Z. B. (k. 135 – 136 akt sądowych) wynika nieprawidłowość wykreślenia kąta przesłaniania wielkości 60 stopni.
Wynikające z akt sprawy przyznanie autora projektu (k. 157 akt sądowych), że wyznaczenie wierzchołka kąta przesłaniania, nastąpiło bez wchodzenia do wnętrza budynku skarżącego, a w konsekwencji bez znajomości rzeczywistej grubości ściany obiektu przesłanianego a także sporządzony przez autora projektu nowy schemat przesłaniania, z uwzględnieniem grubości ściany przesłanianego budynku – 41 cm, potwierdza, że wykreślenie kąta przesłaniania w dokumentacji dołączonej do projektu zagospodarowania terenu inwestycji, było nieprawidłowe. Nieprawidłowość powinien był wychwycić organ architektoniczno - budowlany zobligowany ustawą Prawo budowlane do sprawdzenia zgodności projektu zagospodarowania działki z przepisami, w tym techniczno – budowlanymi. Sąd administracyjny kontrolując legalność decyzji, nie jest uprawniony do zastępowania jurysdykcji administracyjnej. Kwestia przesłaniania projektowanym budynkiem dostępu świata słonecznego do pomieszczenia mieszkalnego w budynku skarżącego winna być wyjaśniona od nowa w postępowaniu administracyjnym z zapewnieniem stronom dwuinstancyjności postępowania. Zaakcentowany na rozprawie przez pełnomocnika organu fakt nieodpowiadania przez budynek skarżącego, zlokalizowany ścianą z otworami okiennymi w odległości 1,45 metra od granicy z działką inwestorów, obecnie obowiązującym warunkom technicznym, jakim powinny odpowiadać i ich usytuowanie, nie wyłącza tego budynku z ochrony przed przesłanianiem dostępu świata słonecznego. W postępowaniu administracyjnym nigdy nie podnszono, że budynek mieszkalny skarżącego jest samowolą budowlaną, a obiekty budowlane zrealizowane w przeszłości w oparciu o stosowne zezwolenie władz, nie muszą spełniać aktualnych warunków technicznych (vide: teza wyroku w sprawie SA/Bk 1487/01, zamieszczonego w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach NSA).
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę uwzględnił (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Konsekwencją uwzględnienia skargi było zamieszczenie w wyroku koniecznego stwierdzenia o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej kwoty odpowiadającej poniesionym kosztom postępowania sądowego (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI