II SA/Bk 864/23

II SA/Bk 864/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-02-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Trykoszko
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 622
art. 99 ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 28 września 2023 r. nr 407.186/XI/F-7/23 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 25 sierpnia 2023 r. nr KD-5430.385.Z.1.2023.EK, wydaną na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. 2023, poz. 622; dalej: "u.k.p."), Starosta Siemiatycki skierował A.B. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sprawie otrzymano zawiadomienie właściwego organu orzekającego o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy dotyczące istnienia uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy.
Decyzją z dnia 28 września 2023 r. nr 407.186/XI/F-7/23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w dniu 4 sierpnia 2023 r. wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie skierowania A.B. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Postępowanie wszczęto natomiast na skutek wniosku Komendanta Powiatowego Policji w S. (dalej: "Komendant") z dnia 1 sierpnia 2023 r., w którym zwrócił się on o ocenę stanu zdrowia A.B. wskazując, że w dniu [...] lipca 2023 r. podczas kierowania pojazdem marki R. na drodze powiatowej S., dostała ona ataku padaczki, co skutkowało zjechaniem z prawej strony jezdni na lewą stronę i uderzeniem w przydrożne drzewo. Komendant wskazał ponadto, że ów incydent nie był pierwszym, lecz kolejnym zdarzeniem, co daje podstawę do skierowania A.B. na przedmiotowe badania lekarskie.
Organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. stanowiącego, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty, w przypadkach nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia; wskazując, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "przypadki nasuwające zastrzeżenia co do stanu zdrowia" kierowcy, pozostawiając tę okoliczność ocenie organu decyzyjnego, który po powzięciu informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia kierowcy, zobligowany jest do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania kierowcy na badania lekarskie. W ocenie organu odwoławczego w treści ww. przepisu jest mowa o takich sytuacjach związanych ze stanem zdrowia kierowcy, które nasuwają wątpliwości co do jego zdolności bezpiecznego funkcjonowania jako kierowcy w ruchu drogowym. Celem tego przepisu jest bowiem stworzenie gwarancji bezpieczeństwa ruchu drogowego poprzez wyłączanie z uczestnictwa w tym ruchu osób, które ze względu na swój stan zdrowia nie dają gwarancji nie stwarzania w nim zagrożenia. W ocenie Kolegium, zdarzenie drogowe, które miało miejsce dnia [...] lipca 2023 r. z udziałem skarżącej i którego szczegółowy opis znajduje się w notatce służbowej asystenta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w S. oraz w treści wniosku o ocenę stanu zdrowia kierującej pojazdem, słusznie nasunęło organowi I instancji zastrzeżenia co do stanu zdrowia A.B. i skutkowało wydaniem prawidłowej decyzji o skierowaniu jej na badania lekarskie. Kolegium podkreśliło przy tym, że ocena zdrowia kierującej pojazdem może być dokonana jedynie przez uprawnionego lekarza w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, bowiem organ administracji publicznej nie ma ani kwalifikacji, ani oparcia w przepisach prawa do dokonania oceny stanu zdrowia kierowcy. Podnoszony zaś przez odwołującą się zarzut posiadania aktualnych badań lekarskich, datowanych na styczeń 2020 r., w ocenie Kolegium pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem zdarzenie które zainicjowało niniejsze postępowanie miało miejsce w dniu [...] lipca 2023 r. Ponadto badania lekarskie, na które odwołująca się powołuje, zawierają wskazanie terminu kolejnego badania lekarskiego na dzień [...] kwietnia 2022 r.
Skargę na decyzję organu II instancji wniosła do sądu administracyjnego A.B. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza przez zaniechanie sprawdzenia pełnej dokumentacji dotyczącej epizodu zdrowotnego skarżącej; a także art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, bowiem zaniechano uzyskania dokumentacji lekarskiej, której to analiza pozwoliłaby na wydanie poprawnej decyzji z właściwym jej uzasadnieniem. Skarżąca podkreśliła, że zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, o których mowa w art. 99 ust. 1 w zw. z art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. muszą mieć charakter poważnych. Tymczasem zaskarżoną decyzję wydano jedynie w oparciu o informacje uzyskane od policjanta, zamieszczone w notatce służbowej i nie zweryfikowane. Organ nie zapoznał się natomiast z dokumentacją medyczną dotyczącą przebytego przez skarżącą leczenia, a zatem nie posiadał informacji wystarczających do stwierdzenia konieczności skierowania skarżącej na badania lekarskie. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja nie została wystarczająco umotywowana, a zatem narusza również art. 107 § 3 k.p.a. Końcowo skarżąca wskazała, że wielokrotnie była poddawana badaniom lekarskim po incydentach zdrowotnych, które to badania nie stwierdziły u niej przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Kierowanie jej na kolejne badania, z tego jedynie względu, że legitymuje się lekkim stopniem niepełnosprawności, mija się z celem i naraża ją na dodatkowe trudności w postaci utraconego czasu na dojazdy, wysokie koszty badań i problemy ze znalezieniem opieki dla chorej mamy pozostającej pod jej jedyną opieką.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odnosząc się do zarzutów i argumentacji skarżącej organ odwoławczy podkreślił, że w kwestii powzięcia wątpliwości co do stanu zdrowia osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami, nie został sformułowany żaden katalog podmiotów uprawnionych do zgłaszania takich wątpliwości. Uzasadnionym jest więc przyjmowanie i analizowanie wszelkich zgłoszeń, nie tylko tych które pochodzą od lekarzy. Ocenie podlega treść informacji i jej wiarygodność, a nie nadawca. W tym zaś przypadku informacja pochodzi od funkcjonariusza publicznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatowego w Siemiatyczach z 25 sierpnia 2023 r. o skierowaniu skarżącej – A.B. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami kategorii B.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Zgodnie z tym przepisem, starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Podkreślić należy, że powyższe regulacje pozostają w ścisłym związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy, zgodnie z którym badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega między innymi osoba posiadająca prawo jazdy, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia. Celem tych regulacji jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Nie budzi zatem wątpliwości, że cel ten można osiągnąć wówczas, gdy w ruchu drogowym nie będą uczestniczyć kierujący, co do których istnieją uzasadnione wątpliwości odnośnie stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami.
Pojęcie "uzasadnionych zastrzeżeń" nie zostało zdefiniowane w ustawie o kierujących pojazdami. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że ustawa o kierujących pojazdami nie zawiera definicji "uzasadnione zastrzeżenia", dlatego przy wykładaniu tego zwrotu należy zastosować wykładnię językową. Pojęcie "uzasadniony" jest rozumiane jako oparty na obiektywnych racjach podstawowych, słusznych, usprawiedliwionych, natomiast zwrot "zastrzeżenie" oznacza, wątpliwość dotycząca jakiegoś szczegółu, słabej strony czegoś lub czyjejś. W konsekwencji poprzez użyte przez ustawodawcę wyrażenie "uzasadnione zastrzeżenia" należy rozumieć oparte na obiektywnych racjach, powzięte z wiarygodnego źródła wątpliwości co do stanu zdrowia pozwalającego na bezpieczne kierowanie pojazdami. Istota powyższego rozwiązania to zaistnienie takich okoliczności, z których będzie wynikało, że stan zdrowia danej osoby może nie pozwalać na bezpieczne kierowanie pojazdami - a więc dawać podstawę do tych "uzasadnionych zastrzeżeń" (vide: np. wyrok WSA w Gliwicach z 16 lutego 2018 r., II SA/Gl 880/17, pub. CBOSA). Użyty w art. 99 ust. 1 zwrot "starosta wydaje decyzję administracyjną", nie pozostawia żadnych wątpliwości, że organ administracyjny nie ma w tym zakresie żadnej możliwości uznania, czy decyzję wyda, czy nie. Organ jest obowiązany wydać decyzję o skierowaniu na badania lekarskie w sytuacji, w której istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia kierującego i nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego (vide: wyrok WSA w Krakowie z 17 czerwca 2021 r., III SA/Kr 1294/20, pub. w CBOSA).
Wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Za uzasadnione można uznać takie zastrzeżenia, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do możliwości dalszego jego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Nie jest tu zatem konieczne uzyskanie przez organ pewności, co do istnienia takich przeciwwskazań. Niezbędne jest jednak prawdopodobieństwo istotnego zmniejszenia sprawności do prowadzenia pojazdów w ruchu drogowym (vide: wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 514/19, pub. CBOSA). Uprawnienie starosty do skierowania osoby, której stan zdrowia nasuwa uzasadnione zastrzeżenia, na badania, nie wymaga, aby osoba ta dopuściła się jakiegokolwiek wykroczenia, bądź przestępstwa. W rezultacie uprawnienie takie przysługuje niezależne od jakichkolwiek innych okoliczności – za wyjątkiem powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń, co do stanu zdrowia kierowcy, opartych na wiarygodnych źródłach. Uprawnienie to należy do szeroko pojętej profilaktyki w zakresie bezpieczeństwa na drogach, a celem przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. jest spowodowanie, by osoba, w stosunku do której zaistniały określone wątpliwości, została przebadana przez uprawnionego lekarza, zanim wydarzy się coś co ją, jak też innych użytkowników drogi, narazi na utratę zdrowia bądź życia (vide: wyrok WSA w Kielcach z 6 maja 2021 r., I SA/Ke 174/21, pub. CBOSA).
Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie musi być wydana, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło tego typu informacji jest wiarygodne.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Postępowanie zostało bowiem wszczęte na skutek wniosku Komendanta Powiatowego Policji w S. z dnia 1 sierpnia 2023 r. o skierowanie na badania lekarskie. Z treści tego wniosku wynikało, że w dniu [...] lipca 2023 r. skarżąca kierując pojazdem marki R. na trasie S. – droga powiatowa, podczas jazdy doznała ataku padaczki co spowodowało, że zjechała z prawej strony drogi na lewą stronę a następnie do rowu znajdującego się po lewej stronie jezdni i uderzyła w przydrożne drzewo. Wniosek ten potwierdza notatka służbowa z dnia [...] lipca 2023 r. sporządzona przez asystenta Wydziału Ruchu Drogowego KPP w S., wezwanego na miejsce zdarzenia drogowego. Powyższa notatka wskazuje ponadto, że obecni na miejscu zdarzenia lekarz, ratownik medyczny i kierowca karetki (załoga pogotowia ratunkowego) oświadczyli, że nie jest to pierwsza interwencja związana z kierującą, gdzie podczas kierowania przez nią samochodem miała atak padaczki i gdzie musieli interweniować.
W tym stanie rzeczy nie budzi wątpliwości, że organy administracyjne obydwu instancji zasadnie uznały potrzebę skierowania skarżącej na badania lekarskie. Charakterystyka zdarzenia opisanego wyżej we wniosku, a także fakt, że nie jest to pierwszy epizod, podczas którego w czasie jazdy samochodem skarżąca doznaje ataku padaczki wskazują, że jej stan zdrowia może wpływać na jej zachowania jako aktywnego uczestnika ruchu drogowego (kierującego) w kontekście bezpieczeństwa wszystkich uczestników tego ruchu. Wskazane wyżej okoliczności w sposób wystarczający zatem uzasadniają zastrzeżenia odnośnie przeciwwskazań zdrowotnych, co do możliwości dalszego bezpiecznego udziału skarżącej w ruchu drogowym.
Wbrew natomiast twierdzeniom skargi, w niniejszej sprawie nie doszło do naruszeń procedury administracyjnej poprzez ograniczenie materiału dowodowego jedynie do wniosku pochodzącego od Komendanta Powiatowego Policji w S. z pominięciem pełnej dokumentacji medycznej dotyczącej epizodu zdrowotnego. Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, w sprawie powzięcia wątpliwości co do stanu zdrowia osób posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami nie został sformułowany żaden katalog podmiotów, uprawnionych do zgłaszania takich wątpliwości. Rację zatem ma organ odwoławczy, że uzasadnionym wydaje się przyjmowanie i analizowanie wszelkich zgłoszeń. Nie jest również wymagane, aby dokonał go lekarz. Stąd też zarzut, że skierowanie na badania lekarskie wydano jedynie w oparciu o informacje uzyskana od "policjanta, zamieszczone w notatce służbowej", nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu informacja pochodząca od Komendanta Powiatowego Policji w S. o okolicznościach zdarzenia drogowego, uczestnikiem którego była skarżąca, a które miało miejsce w dniu [...] lipca 2023r., jest właśnie takim uzasadnionym zastrzeżeniem co do stanu zdrowia. Co istotne Informacja ta pochodzi od funkcjonariusza publicznego, a nie od osoby przypadkowej. Wiarygodność tej informacji nie budzi wątpliwości. Fakt zaistnienia ww. zdarzenia drogowego oraz jego okoliczności - co do zasady - nie są też kwestionowane przez samą skarżącą.
Organy administracyjne nie zostały natomiast powołane, ani nie posiadają wymaganych uprawnień, aby dokonywać oceny stanu zdrowia, weryfikować treść zaświadczeń lekarskich, czy też żądać dokumentacji medycznej i dokonywać jej weryfikacji. Powyższemu mają bowiem służyć badania lekarskie prowadzone przez uprawnionych lekarzy w trybie obowiązujących przepisów prawa. Diagnoza odnośnie stanu zdrowia kierującego musi być bowiem zweryfikowana przez uprawnionego lekarza w kontekście oceny czy nie stwarza zagrożenia dla siebie i innych użytkowników ruchu drogowego. Weryfikacja ta musi nastąpić zanim wydarzy się coś co zarówno kierującego, jak też innych użytkowników drogi narazi na utratę zdrowia bądź życia. Skierowanie na badania ma charakter jedynie prewencyjny – ma zabezpieczać uczestników ruchu drogowego przez osobami, które nie powinny prowadzić pojazdów - i samo w sobie nie prowadzi do odebrania uprawnień do kierowania pojazdami. Jego celem jest wyjaśnienie istniejących w tym przedmiocie wątpliwości, które niewątpliwie w sprawie zachodzą. Z wyżej wskazanych powodów organ nie był zobligowany do przeprowadzania jakichkolwiek dalszych dowodów, w tym oceny dokumentacji medycznej dotyczącej epizodu zdrowotnego skarżącej.
Jeszcze raz powtórzyć należy, że w sprawie niniejszej bezspornym jest, że skarżąca w dniu [...] lipca 2023 r. podczas kierowania pojazdem na drodze publicznej doznała ataku padaczki. Jak wynika z akt sprawy nie jest to pierwszy incydent w tym zakresie. Podobne zdarzenia miały już miejsce przynajmniej dwukrotnie i za każdym razem w takim przypadku skarżąca była kierowana na badania. Podnoszony zaś zarzut, że za każdym razem otrzymywała pozytywne badania lekarskie, a także fakt posiadania aktualnych badań lekarskich, datowanych na styczeń 2020 r., pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem zdarzenie które zainicjowało niniejsze postępowanie miało miejsce w dniu [...] lipca 2023 r. Ponadto jak słusznie zauważył organ odwoławczy, badania lekarskie, na które powołuje się skarżąca, zawierały wskazanie terminu kolejnego badania lekarskiego na dzień [...] kwietnia 2022 r.
Z uwagi na przedstawione wyżej aspekty niniejszej sprawy, sąd uznał, że stanowisko organów o konieczności jednoznacznego potwierdzenia przez lekarzy specjalistów stanu zdrowia skarżącej jako kierowcy jest uzasadnione. Skarżąca została skierowana na badania, które mają być wykonane w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, przez uprawnionego lekarza. Zaskarżonej decyzji nie można zatem czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego.
W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone pozostałe przepisy prawa procesowego podnoszone w skardze. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa.
Końcowo podkreślić należy, że ani niezadowolenie strony z zapadłego rozstrzygnięcia, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego aktu prawnego nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), skargę oddalił.