II SA/Bk 85/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-03-31
NSAochrona środowiskaŚredniawsa
ochrona środowiskaodpadyskładowisko odpadówpojemność technologicznawysokość składowaniazarządzenie pokontrolnekontrolaInspekcja Ochrony ŚrodowiskaWSAprawo ochrony środowiska

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę spółki na zarządzenie pokontrolne nakazujące wystąpienie o zgodę na zamknięcie kwatery składowiska odpadów, uznając zasadność stwierdzonych przez Inspekcję Ochrony Środowiska przekroczeń pojemności technologicznej i maksymalnej wysokości składowania.

Spółka zaskarżyła zarządzenie pokontrolne Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, które nakazywało wystąpienie o zgodę na zamknięcie kwatery składowiska odpadów z powodu przekroczenia pojemności technologicznej i maksymalnej wysokości składowania. Spółka zarzucała m.in. błędne wliczanie warstw izolacyjnych do pojemności oraz wadliwość pomiarów wysokości. Sąd oddalił skargę, uznając, że poprzednie kontrole i zarządzenia dotyczyły innej sytuacji prawnej i faktycznej, a obecne ustalenia są zasadne i znajdują oparcie w przepisach prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowo-Produkcyjnego "[...]" Sp. z o.o. na zarządzenie pokontrolne Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. Zarządzenie to nakazywało wystąpienie z wnioskiem do Marszałka Województwa P. o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów, wskazując na stwierdzone nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska. Główne zarzuty dotyczyły przekroczenia pojemności technologicznej maksymalnej kwatery oraz przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów w sektorze II. Spółka kwestionowała zasadność wliczania warstw izolacyjnych do pojemności technologicznej oraz podnosiła zarzuty dotyczące wadliwości przeprowadzonych pomiarów geodezyjnych. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zarządzenie pokontrolne jest legalne i znajduje oparcie w przepisach prawa. Sąd podkreślił, że sytuacja prawna i faktyczna podczas obecnej kontroli była inna niż podczas poprzednich, co uzasadniało zastosowanie odmiennego środka niż w poprzednich przypadkach. Uznano, że przekroczenie pojemności technologicznej i maksymalnej wysokości składowania zostało prawidłowo ustalone, a zarzuty dotyczące wadliwości pomiarów nie podważyły ustaleń organu. Sąd wskazał, że obecne procedury administracyjne Spółki dotyczące zwiększenia pojemności technologicznej są długotrwałe i nie zakończone, co uniemożliwiało nałożenie obowiązku dostosowania stanu prawnego do stanu faktycznego. W konsekwencji, nakaz wystąpienia o zamknięcie kwatery uznano za adekwatny do stanu sprawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery składowiska odpadów, uwzględniające zarówno odpady unieszkodliwiane, jak i materiały użyte na warstwy izolacyjne/przesypowe, stanowi naruszenie przepisów prawa, jeśli łączna ilość przekracza dopuszczalną wartość określoną w pozwoleniu zintegrowanym.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojemność technologiczna kwatery obejmuje zarówno odpady unieszkodliwiane, jak i materiały użyte na warstwy izolacyjne/przesypowe, zgodnie z interpretacją Marszałka Województwa i Starosty. Stwierdzone przekroczenie tej pojemności było zasadne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.i.o.ś. art. 12 § 1 pkt 1 i ust. 2

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Podstawa prawna do wydania zarządzenia pokontrolnego.

u.o. art. 128

Ustawa o odpadach

Określa warunki rozpoczęcia działalności polegającej na prowadzeniu składowiska odpadów (pozwolenie zintegrowane, pozwolenie na użytkowanie, decyzja zatwierdzająca instrukcję).

u.o. art. 135 § ust. 1

Ustawa o odpadach

Określa odpowiedzialność zarządzającego składowiskiem za całokształt działalności i obowiązek realizacji wymogów wynikających z przepisów i decyzji.

u.o. art. 146 § ust. 1, 5, 6

Ustawa o odpadach

Reguluje procedurę zamknięcia składowiska odpadów lub jego wydzielonej części, w tym wymóg uzyskania zgody Marszałka Województwa i możliwość wydania zarządzenia pokontrolnego jako podstawy do wszczęcia tej procedury.

Pomocnicze

u.i.o.ś. art. 2 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Określa zadania Inspekcji Ochrony Środowiska, w tym kontrolę przestrzegania przepisów o ochronie środowiska.

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa, że kognicja sądów administracyjnych obejmuje orzekanie w sprawach innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

u.p.o.ś.

Ustawa - Prawo ochrony środowiska

Definiuje pojęcie podmiotu korzystającego ze środowiska.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 25

Ustawa o odpadach

Definicja składowiska odpadów.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 14

Ustawa o odpadach

Definicja procesu odzysku.

u.o. art. 3 § ust. 1 pkt 30

Ustawa o odpadach

Definicja procesu unieszkodliwiania.

u.o. art. 129 § ust. 4 pkt 5 i 7

Ustawa o odpadach

Zawartość instrukcji prowadzenia składowiska odpadów.

u.o. art. 129 § ust. 4 pkt 11

Ustawa o odpadach

Zawartość wniosku o wydanie decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów.

u.o. art. 43 § ust. 3 pkt

Ustawa o odpadach

Określenie rodzaju i masy odpadów przewidywanych do przetworzenia w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów.

u.p.g.k. art. 43 § ust. 1

Ustawa - Prawo geodezyjne i kartograficzne

Zakresy uprawnień zawodowych w dziedzinie geodezji i kartografii.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 lipca 2020 r. w sprawie baz danych dotyczących zobrazowań lotniczych i satelitarnych oraz ortofotomapy i numerycznego modelu terenu

Definiuje prace geodezyjne w zakresie fotogrametrii i teledetekcji.

u.o. art. 35 § ust. 4

Ustawa o odpadach

Zawartość wojewódzkich planów gospodarki odpadami.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery składowiska odpadów. Przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów w sektorze II kwatery. Zasada, że pojemność technologiczna obejmuje odpady unieszkodliwiane oraz materiały użyte na warstwy izolacyjne/przesypowe. Ustalenia kontroli oparte na prawidłowych pomiarach geodezyjnych. Niemożność nałożenia obowiązku dostosowania stanu prawnego do stanu faktycznego ze względu na długotrwałość procedur spółki i ograniczenia prawne.

Odrzucone argumenty

Zarzut wadliwego wliczania warstw izolacyjnych do pojemności technologicznej. Zarzut wadliwości pomiarów geodezyjnych (nieuprawniony geodeta, pomiary po zakończeniu kontroli, nieuwzględnienie roślinności, błąd układu wysokościowego). Zarzut naruszenia art. 54 § 3 P.p.s.a. w związku z poprzednimi postępowaniami. Zarzut, że organ nie rozważył alternatywnych, mniej uciążliwych środków. Zarzut, że organ nie wykazał faktycznego wystąpienia naruszeń.

Godne uwagi sformułowania

zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania nie można czynić organowi zarzutu, że pominął te okoliczności w sprawie niniejszej i nie rozważył środka mniej uciążliwego w postaci dostosowania stanu prawnego do stanu faktycznego istotą postępowania określonego w art. 11 i 12 ustawy, jest nakaz szybkiego reagowania przez organ na stwierdzone w toku kontroli przypadki naruszenia przepisów chroniących środowisko naturalne stan formalnoprawny obowiązujący w momencie wydawania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, uniemożliwiał zwiększenie pojemności określonej w pozwoleniu zintegrowanym

Skład orzekający

Marta Joanna Czubkowska

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Roleder

przewodniczący

Elżbieta Lemańska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia pojemności technologicznej składowiska odpadów, wliczanie materiałów izolacyjnych/przesypowych, ocena zasadności zarządzeń pokontrolnych w kontekście trwających procedur administracyjnych spółki, dopuszczalność zaskarżenia zarządzeń pokontrolnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej związanej z pozwoleniem zintegrowanym i procedurami administracyjnymi spółki. Interpretacja pojemności technologicznej może być zależna od konkretnych zapisów pozwoleń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska – zarządzania składowiskami odpadów i przestrzegania przepisów. Pokazuje złożoność interpretacji przepisów i procedur administracyjnych.

Przekroczenie pojemności składowiska odpadów: czy można wliczać materiały izolacyjne?

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 85/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-03-31
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Marta Joanna Czubkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Odpady
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1070
art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska - t.j.
Dz.U. 2022 poz 699
art. 128, art. 135 ust. 1, art. 146 ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowo-Produkcyjnego "[...]" Sp. z o.o. w B. na zarządzenie pokontrolne P. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska oddala skargę
Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w B. zarządzeniem pokontrolnym z [...] grudnia 2022 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1070 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa) oraz ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach 7 grudnia 2021 r. – 13 października 2022 r. w Przedsiębiorstwie Usługowo-Handlowo-Produkcyjnym L. Sp. z o.o. z siedzibą w B. dotyczącej Zakładu Utylizacji Odpadów w H. (dalej: ZUOK w H.), udokumentowanych protokołem kontroli nr [...], zarządził wystąpienie z wnioskiem do Marszałka Województwa P. o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanej w ZUOK w H. Wyznaczono przy tym termin realizacji: niezwłocznie po otrzymaniu zarządzenia oraz termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń na dzień 17 lutego 2023 r.
W uzasadnieniu zarządzenia w pierwszej kolejności wskazano stan formalnoprawny funkcjonowania przedmiotowej kwatery 4A. Są to:
- decyzja Starosty B. z [...] marca 2014 r., znak: [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę;
- decyzja Marszałka Województwa P. w B. z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia zintegrowanego z [...] kwietnia 2018 r., znak: [...] i udzielająca Spółce pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji: a) do składowania odpadów o zdolności przyjmowania ponad 10 ton odpadów na dobę i całkowitej pojemności ponad 25 000 ton z wyjątkiem składowisk odpadów obojętnych lub obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych; b) do odzysku lub kombinacji odzysku i unieszkodliwiania o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę z wykorzystaniem obróbki biologicznej; c) do odzysku odpadów o zdolności przetwarzania ponad 75 ton na dobę z wykorzystaniem obróbki wstępnej odpadów przeznaczonych do termicznego przekształcania (ze zmianami);
- decyzja Marszałka Województwa P. z [...] czerwca 2021 r., znak: [...] stwierdzająca wygaśnięcie decyzji z [...] września 2020 r., znak: [...] oraz zatwierdzająca instrukcję prowadzenia składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne - kwatery 4A i 4B wraz z zabezpieczeniem roszczeń.
Następnie wskazano, że podczas kontroli ustalono masę odpadów unieszkodliwionych, masę odpadów poddanych przetworzeniu oraz masę surowców zastosowanych na warstwy izolacyjnej i budowania skarp na kwaterze 4A (od początku jej funkcjonowania, tj. od 10 grudnia 2015 r. do 31 sierpnia 2022 r.):
- 231 506,92 Mg - ilość odpadów unieszkodliwionych;
- 29 223,04 Mg - ilość odpadów przetworzonych (na warstwy izolacyjne, budowanie skarp);
- 17 988,08 Mg - ilość surowców użytych na warstwy izolacyjne.
Mając na uwadze powyższe stwierdzono, że unieszkodliwiono oraz poddano przetworzeniu na kwaterze 4A - 260 729,96 Mg odpadów oraz użyto na warstwy przesypowe i formowanie skarp - 17 988,08 Mg surowców, co daje łącznie 278 718,04 Mg zdeponowanych odpadów/surowców.
Wskazano, że decyzja Marszałka Województwa P. z [...] sierpnia 2020 r., udzielająca pozwolenia zintegrowanego określa pojemność technologiczną maksymalną równą 259 557,95 m3. Dodatkowo Marszałek w pozwoleniu tym zamieścił zapis: "na pojemność technologiczną maksymalną kwatery składa się ilość odpadów jaka może zostać unieszkodliwiona oraz ilość odpadów/materiałów poddana odzyskowi na kwaterze". Przy współczynniku zagęszczenia określonym w instrukcji prowadzenia składowiska odpadów zatwierdzonej decyzją Marszałka z 22 czerwca 2021 r. równą 1,0 Mg/m3, pojemność technologiczna wynosi 259 557,95 Mg.
Mając na uwadze ww. zapisy pozwolenia zintegrowanego organ złożył do Marszałka zapytanie w sprawie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery 4A. W odpowiedzi Marszałek w piśmie z 18 marca 2022 r. wyjaśnił, że na pojemność technologiczną składowiska odpadów składa się:
- ilość odpadów jaka zostanie poddana w procesie unieszkodliwiania, jak i odzysku, oraz
- w sytuacji, gdy zamiast odpadów do procesu odzysku w ramach wykonywania warstwy izolacyjnej (przesypowej) wykorzystane zostaną materiały (np. piasek niebędący odpadem) również ilość użytego materiału.
Marszałek odniósł się także do zapisów zawartych w instrukcji prowadzenia składowiska informując, że zgodnie z art. 129 ust. 4 pkt 5 ustawy o odpadach, instrukcja prowadzenia składowiska zawiera roczną i całkowitą masę odpadów dopuszczoną do składowania. Informacja ta jest informacją szacunkową, która musi być zgodna z zapisami pozwolenia na budowę, które to również zawiera informację dotyczącą całkowitej masy składowanych odpadów. Biorąc pod uwagę fakt, że na składowisku unieszkodliwiane są odpady o różnym wskaźniku gęstości nie da się jednoznacznie stwierdzić, jaka ilość odpadów zostanie unieszkodliwiona. Dlatego też w pozwoleniu na budowę został przyjęty uśredniony wskaźnik zagęszczenia na poziomie 1,0 Mg/m3 i na jego podstawie wyliczono całkowitą masę odpadów dopuszczoną do składowania. Zdaniem Marszałka podana całkowita ilość odpadów jaka może być unieszkodliwiona na składowisku odpadów jest ilością maksymalną, której nie można przekroczyć. Nie oznacza to jednak, że taką ilość odpadów zarządzający składowiskiem może zeskładować, bowiem kwatera składowiska ma swoją pojemność i jest zapełniana zarówno odpadami unieszkodliwianymi jak i materiałami czy odpadami poddawanymi odzyskowi. Rozpatrując tę kwestię należy wziąć pod uwagę pozostałe ograniczenia określone, czy to w instrukcji prowadzenia składowiska, czy też w pozwoleniu zintegrowanym, np. maksymalną rzędną składowania, która jest ogranicznikiem rzeczywistym i co do zasady nie może ulec zmianie, bowiem żadne zmienne nie mają na nią wpływu (np. rodzaj przetwarzanych odpadów, ich wskaźnik zagęszczenia itp.).
Odnośnie wartości współczynnika zagęszczenia stosowanego przy odzysku odpadów na warstwy przesypowe, Marszałek poinformował, że od rodzaju przetwarzanego odpadu oraz sposobu jego zagęszczenia zależy jaka ilość odpadów może zostać poddana unieszkodliwieniu, czy też odzyskowi, stąd też nie da się jednoznacznie stwierdzić jaki współczynnik zagęszczenia winien zostać przyjęty w przypadku odpadów przetwarzanych w warstwie izolacyjnej (przesypowej). Tym bardziej, że pozwolenie prowadzenia składowiska takich informacji nie zawiera.
W świetle powyższego organ przyjął, że na pojemność technologiczną składa się zarówno ilość odpadów jaka zostanie poddana w nim przetworzeniu (w procesie unieszkodliwiania oraz odzysku), jak i ilość użytych surowców na warstwy przesypowe i formowanie skarp, w sytuacji, gdy zamiast odpadów do procesu odzysku w ramach wykonywania warstwy izolacyjnej (przesypowej) wykorzystane zostaną materiały (np. piasek niebędący odpadem) i dokonał analizy stopnia wykorzystania pojemności całkowitej kwatery. Podniósł, że zgodnie z ustaleniami kontroli ilość odpadów unieszkodliwionych i podanych odzyskowi oraz ilość użytych surowców w ramach funkcjonowania kwatery wyniosła 278 718,04 Mg, w związku z czym należy stwierdzić przekroczenie pojemności technologicznej określonej w pozwoleniu zintegrowanym o 19 160,02 Mg.
Wskazano, że ustalenia kontroli zostały udokumentowane w protokole z kontroli nr [...]. Kontrolowany podmiot odmówił jego podpisania i w piśmie z 20 października 2022 r., wniósł zastrzeżenia i uwagi do ustaleń w nim zawartych. Organ odpowiedzi na te zarzuty udzielił w piśmie z 21 listopada 2022 r.
Spółka zarzuciła przede wszystkim, że pozbawione jest podstaw prawnych jak i niezasadne jest stwierdzenie naruszenia przekroczenia pojemności technologicznej maksymalnej określonej w pozwoleniu zintegrowanym.
Odpowiadając na ten zarzut organ poinformował, że w toku kontroli dokonano analizy ilości i rodzajów odpadów unieszkodliwionych oraz poddanych przetworzeniu na kwaterze 4A, jak również ilości użytych surowców. Na podstawie czynności kontrolnych stwierdzono, że od początku funkcjonowania kwatery do 31 sierpnia 2022 r. unieszkodliwiono 231 506,92 Mg odpadów, poddano przetworzeniu (w ramach warstw izolacyjnych i budowy skarp) 29 223,04 Mg odpadów oraz wykorzystano 17 988,08 Mg surowców na warstwy izolacyjne, co daje łącznie 278 718,04 Mg zdeponowanych odpadów/surowców. Pojemność technologiczna maksymalna określona została w pozwoleniu zintegrowanym i wynosi 259 557,95 m3 (przy zagęszczeniu 1,0 Mg/m3 = 259 557,95 Mg). Mając na uwadze wyraźne stanowisko Marszałka w sprawie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery 4A zawarte w piśmie z 18 marca 2022 r. oraz wyniki kontroli, organ stwierdził przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej.
Nadto Spółka zarzuciła, że organ swój wywód oparł jedynie na operacji sumowania mas odpadów kierowanych do procesu D5 i R5 w jednostce Mg pomijając zupełnie współczynnik zagęszczenia Mg/m3.
Odnosząc się do tego zarzutu organ poinformował, że nie było konieczności stosowania przelicznika. Przy analizie zapełnienia pojemności kwatery posługiwano się jednostką masy odpadów, gdyż ewidencja odpadów prowadzona jest w Mg. Niezrozumiały jest zatem ten zarzut, gdyż ewentualne porównanie dotyczy jasno określonych warunków pozwolenia zintegrowanego oraz decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska, gdzie wskazana jest pojemość kwatery zarówno w jednostkach masy, jak i objętości, co wynika ze wskazanego w stanie formalnoprawnym współczynnika zagęszczenia odpadów 1 Mg/m3.
W świetle powyższego organ nie zgodził się z argumentacją Spółki, podtrzymując stwierdzenie dotyczące przekroczenia pojemności technologicznej maksymalnej określonej w pozwoleniu zintegrowanym.
Ponadto organ podniósł, że zgodnie z pozwoleniem zintegrowanym określającym podstawowe parametry kwatery w rodz. I pkt. 2.2.2. lit. a dopuszczalna maksymalna wysokość składowania wynosi:
- 154,88 m n.p.m. - sektor I;
- 148 m n.p.m. - sektor II
W związku z tym 20 grudnia 2021 r. przeprowadzono pomiary geodezyjne przy pomocy drona kwatery 4A i 4B. Z uwagi na to, że pomiarami tymi nie objęto całej kwatery 4A, pomiary powtórzono 22 lipca 2022 r. W wyniku analizy operatu technicznego obliczenia objętości odpadów z 31 sierpnia 2022 r. stwierdzono, że:
- przekroczona została dopuszczalna maksymalna wysokość składowania odpadów w sektorze I w badanych punktach: 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 21, 22, 24, 25, 28, 29, 31, 32, 34, 37, 38, 40, 41, 45, 55, 56, 61. Wysokość składowanych odpadów w ww. punktach wyniosła odpowiednio: - 155,33 m n.p.m.; 155,24mn.p.m.; 155,58m n.p.m.; 155,61 m n.p.m.; 155,25 m n.p.m.; 155,33 m n.p.m.; 155,01 m n.p.m.; 154,94 m n.p.m.; 155,29 m n.p.m.; 156,10 m n.p.m.; 155,73 m n.p.m.; 155,47 m n.p.m.; 155,00 m n.p.m.; 155,61 m n.p.m.; 154,93 m n.p.m.; 155,00 m n.p.m.; 155,13 m n.p.m.; 155,27 m n.p.m.; 155,51 m n.p.m.; 155,27 m n.p.m.; 155,51 m n.p.m.; 155,20 m n.p.m.; 155,00 m n.p.m.; 154,91 m n.p.m.; 155,00 m n.p.m.; 154,91 m n.p.m.; 155,00 m n.p.m.; 155,08 m n.p.m.; 155,03 m n.p.m.; 155,24 m n.p.m.; 155,01 m n.p.m.; 155,12 m n.p.m.; 155,12 m n.p.m.; 155,14 m n.p.m.; 155,02 m n.p.m.; 155,09 m n.p.m.; 154,97 m n.p.m. Najwyższy punkt składowanych odpadów znajduje się na rzędnej 156,10 m n.p.m.;
- przekroczona została dopuszczalna maksymalna wysokość składowania odpadów w sektorze II w badanych punktach; 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 19, 20, 25 - 83, 85. Wysokość składowanych odpadów wyniosła odpowiednio: 151,16 m n.p.m.; 150,58 m n.p.m.; 149,93 m n.p.m.; 150,80 m n.p.m.; 150, 83 m n.p.m.; 150,63 m n.p.m.; 149,76 m n.p.m.; 148,84 m n.p.m.; 148,25 m n.p.m.; 148,50 m n.p.m.; 149,44 m n.p.m.; 149,19 m n.p.m.; 148,96 m n.p.m.; 148,43 m n.p.m.; 148,09 m n.p.m.; 148,24 m n.p.m.; 148,69 m n.p.m.; 149,31 m n.p.m.; 148,45 m n.p.m.; 148,27 m n.p.m.; 148,19 m n.p.m.; 148.07 m n.p.m.; 148,29 m n.p.m.; 148,39 m n.p.m.; 148,56 m n.p.m.; 149,13 m n.p.m.; 149,13 m n.p.m.; 148,46 m n.p.m.; 148,50 m n.p.m.; 148.47 m n.p.m.; 148,32 m n.p.m.; 148,24 m n.p.m.; 148,24 m n.p.m.;148,35 m n.p.m.; 148,55 m n.p.m.; 148,51 m n.p.m.; 148,77 m n.p.m.; 148,57 m n.p.m.; 148,72 m n.p.m.; 148,43 m n.p.m.; 148,54 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,31 m n.p.m.; 148,29 m n.p.m.; 148,40 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,53 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,12 m n.p.m.; 148,92 m n.p.m.; 148,37 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,50 m n.p.m.; 148,49 m n.p.m.; 148,32 m n.p.m.; 148,26 m n.p.m.;, 148,43 m n.p.m.; 148,47 m n.p.m.; 148,57 m n.p.m.; 148,42 m n.p.m.; 148,85 m n.p.m.; 148,54 m n.p.m.; 148,67 m n.p.m.; 148,36 m n.p.m.; 148,42 m n.p.m.; 148,51 m n.p.m.; 148,21 m n.p.m.; 148,19 m n.p.m.; 148,23 m n.p.m.;, 148,21 m n.p.m.; 148,40 m n.p.m.; 148,79 m n.p.m.; 149,01 m n.p.m.;148,76 m n.p.m. Najwyższy punkt składowanych odpadów znajduje się na rzędnej 151,16 m n.p.m.
Wobec powyższego stwierdzono, że przekroczone zostały również dopuszczalne maksymalne wysokości składowania odpadów na kwaterze 4A (na sektorze I i II).
Odnośnie wyników w tym zakresie Spółka zarzuciła, że brak jest potwierdzenia pomiaru wykonanego z drona przez uprawnionego geodetę oraz że pomiary obarczone są błędem ze względu na nieuwzględnienie występowania roślinności przy ustalaniu zeskładowanych odpadów.
Odnosząc się do tego zarzutu organ wyjaśnił, że ustalenia dotyczące rzędnych składowanych odpadów opierał na danych wynikających z operatu technicznego obliczenia objętości odpadów z 31 sierpnia 2022 r. sporządzonego przez uprawnionego geodetę. Zgodnie z zapisami tego operatu we wskazanych punktach przekroczono dopuszczalną maksymalną wysokość składowania odpadów zarówno na sektorze I jak i II. Z zapisów pozwolenia zintegrowanego dotyczącego podstawowych parametrów technicznych kwatery oraz wykazu współrzędnych punktów wysokościowych góry hałdy zdeponowanych odpadów określonych w operacie, wyraźnie wynika przekroczenie dopuszczonych rzędnych, które zostało stwierdzone jako nieprawidłowość w toku prowadzonej kontroli.
Nadto organ poinformował, że 7 listopada 2022 r., tj. po przedstawieniu Spółce protokołu, wpłynął do organu operat techniczny obliczenia objętości odpadów sporządzony 17 października 2022 r., z którego wynika, że w tym dniu zaktualizowano pomiar i ponownie obliczono objętość składowiska, bez uwzględnienia roślinności i wyniki przedstawiono w tym operacie. Wynika z niego, że najwyższy punkt składowanych odpadów na sektorze nr I znajduje się na rzędnej 154,88 m n.p.m. (pkt 46 tabeli dot. wykazu współrzędnych punktów wysokościowych góry hałdy znajdującej się w sektorze I na składowisku nr 4A), zaś dopuszczalna maksymalna wysokość składowania na tym sektorze to 154,88 m n.p.m. Rzędne wysokości składowanych odpadów w pkt 1 - 58 wykazują wysokość powyżej 154 m n.p.m. zbliżając się do maksymalnej wysokości. W związku z powyższym organ przychylił się do argumentacji Spółki, że w części kwatery osiągnięto maksymalne rzędne składowanych odpadów, jednak nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na sektorze I kwatery 4A.
Odnośnie zarzutu braku uprawnień geodezyjnych przez osobę wykonującą nalot organ wskazał, że pomiary geodezyjne zostały opracowane przez uprawnionego geodetę. Pełne informacje dotyczące uprawnień osób wykonujących pomiary zostały zamieszczone w pkt 3 operatu, zaś opis przebiegu i rezultatów wykonanych prac geodezyjnych lub kartograficznych - w pkt 5.
Odnośnie błędu pomiarowego spowodowanego uwzględnieniem roślinności porastającej kwaterę wskazano, że w pkt 5 operatu z 17 października 2022 r. został umieszczony zapis, że do obliczenia powierzchni objętości składowanych odpadów uwzględniono roślinność, która porastała składowisko odpadów. W związku z tym zaktualizowano pomiar i ponownie obliczono objętość składowiska, bez uwzględnienia roślinności. Dlatego też organ ostatecznie stwierdził, że nie doszło do przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na sektorze I kwatery 4A. Odnośnie danych dotyczących sektora II kwatery 4A, wskazano że zgodnie z posiadanym pozwoleniem zintegrowanym dopuszczalna maksymalna wysokość składowania wynosi 148 m n.p.m. W tym przypadku, ponowna analiza zaktualizowanego operatu z 17 października 2022 r., nawet bez uwzględnienia 13 punktów (1-13) wskazanych przez Spółkę w piśmie w sprawie uwag do protokołu (jako miejsca należące do I sektora), wykazała przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na sektorze II kwatery 4A.
W konsekwencji organ stwierdził, że przekroczona została dopuszczalna maksymalna wysokość składowania odpadów jedynie w sektorze II w badanych punktach: 25-83 oraz 85. Wysokość składowanych odpadów wyniosła odpowiednio:
- 148,09 m n.p.m.; 148,14 m n.p.m.; 148,19 m n.p.m.; 148.31 m n.p.m.; 148,45 m n.p.m.; 148,27 m n.p.m.; 148,19 m n.p.m.; 148,07 m n.p.m.; 148,29 m n.p.m.; 148,39 m n.p.m.; 148,56 m n.p.m.; 148,78 m n.p.m.; 148,23 m n.p.m.; 148,46 m n.p.m.; 148,50 m n.p.m.; 148,47 m n.p.m.; 148,32 m n.p.m.; 148,24 m n.p.m.; 148,24 m n.p.m.; 148,35 m n.p.m.;148,55 m n.p.m.; 148,51 m n.p.m.; 148,27 m n.p.m.; 148, 12 m n.p.m.; 148,72 m n.p.m.; 148,43 m n.p.m.; 148,54 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,31 m n.p.m.; 148,29 m n.p.m.; 148,40 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,53 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,12 m n.p.m.; 148,22 m n.p.m.; 148,37 m n.p.m.; 148,44 m n.p.m.; 148,50 m n.p.m.; 148,49 m n.p.m.; 148,32 m n.p.m.; 148,26 m n.p.m.; 148,43 m n.p.m.; 148,47 m n.p.m.; 148,57 m n.p.m.; 148,42 m n.p.m.; 148,55 m n.p.m.; 148,54 m n.p.m.; 148,47 m n.p.m.; 148,36 m n.p.m.; 148,42 m n.p.m.; 148,51 m n.p.m.; 148,21 m n.p.m.; 148,19 m n.p.m.; 148,23 m n.p.m.; 148,21 m n.p.m.; 148,40 m n.p.m. ; 148,49 m n.p.m.; 148,20 m n.p.m. oraz 148,36 m n.p.m.
W związku z powyższym, PWIOŚ poinformował Spółkę o zmianie treści nieprawidłowości nr 3 zawartej na str. 39 protokołu, stwierdzając: przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na sektorze II kwatery 4A.
Reasumując organ stwierdził następujące naruszenia:
- przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery 4A,
- przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowanych odpadów dla sektora II kwatery 4A.
- osiągnięcie w jednym z punktów dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania na sektorze I, tj. 154,88 m n.p.m. oraz w punktach 1-58 rzędne wysokości powyżej 154 m n.p.m., tj. zbliżające się do wartości maksymalnej (co nie stanowi nieprawidłowości).
Organ podniósł, że przekroczenie wartości maksymalnej jednego z parametrów, tj. pojemności technologicznej maksymalnej lub dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania, stanowi o przekroczeniu parametrów określających maksymalne możliwości techniczne kwatery.
Ponadto organ wskazał, że zgodnie z § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1902), na składowisku odpadów wydziela się kwatery o objętości określonej w projekcie budowlanym składowiska odpadów.
W związku z tym organ w toku przedmiotowej kontroli przeanalizował również stan wypełnienia kwatery 4A pod względem zgodności z decyzją zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, która określa roczną i całkowitą masę odpadów dopuszczonych do składowania oraz pojemność składowiska odpadów. Zgodnie z tą decyzją przewidywana całkowita masa składowanych odpadów to 259 558,02 m3 = 259 558,02 Mg.
Wskazano, że podczas poprzedniej kontroli (zakres pozwolenia nie zmienił się) organ zwrócił się do Starosty B. z prośbą o udzielenie odpowiedzi czy do całkowitej masy odpadów dopuszczonych do składowania określonej w pozwoleniu na budowę z 5 marca 2014 r. należy włączyć zarówno masę odpadów unieszkodliwianych na kwaterze 4A, jak i zastosowanych do wykonania warstwy przesypowej. W odpowiedzi na powyższe w piśmie z 26 marca 2020 r. poinformowano, że wartość 259 558,02 m3 ujęta w pozwoleniu na budowę została wskazana przez Spółkę i stanowi łączną całkowitą masę odpadów dopuszczonych do składowania. Starosta podał, że w załączniku do wniosku o pozwolenie na budowę składowiska odpadów opisany został sposób układania odpadów - warstwami grubości 2 m, które zostaną przykryte warstwą gruntu (mineralną) o grubości 0,2 m, w dwóch sektorach. Organ stwierdził, że z powyższego wynika, że masa odpadów dopuszczonych do składowania stanowi łącznie masę faktycznych odpadów i warstwy przesypowe grubości 0,2 m. Zgodnie z pozwoleniem na budowę masa ta wynosi 259 558,02 m3 = 259 558,02 Mg.
Mając na uwadze powyższe wyliczenia, z których wynika, że unieszkodliwiono oraz poddano przetworzeniu na kwaterze 4A - 260 729,96 Mg odpadów oraz użyto na warstwy przesypowe, formowanie skarp - 17 988,08 Mg surowców, co daje łączenie 278 718,04 zdeponowanych odpadów/surowców organ stwierdził, że przekroczono również pojemność technologiczną określoną w pozwoleniu na budowę o 19 160,02 Mg.
Skargę do sądu administracyjnego na to zarządzenie pokontrolne wniosła Spółka i zarzuciła naruszenie:
- art. 12 ust. 1 ustawy, poprzez wydanie zarządzania pokontrolnego, nakładającego obowiązek wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanej w ZUOK w H. w sytuacji, w której w toku poprzednich działań kontrolnych, zakończonych zarządzeniem pokontrolnym z [...] grudnia 2020 r. (znak: [...]), na skutek analogicznych ustaleń odnoszących się do stwierdzonego przez organ przekroczenia maksymalnej ilości odpadów dopuszczanych do deponowania na kwaterze 4A, nałożono zupełnie inny pod względem uciążliwości obowiązek w postaci przestrzegania warunków decyzji Marszałka z [...] kwietnia 2018 r. udzielającej pozwolenia zintegrowanego oraz instrukcji prowadzenia składowiska odpadów zatwierdzonej decyzją Marszałka z [...] września 2020 r., nie uzasadniając przy tym, z jakich przyczyn przy analogicznych naruszeniach, koniecznym było zastosowanie zupełnie odmiennych obowiązków, przy jednoczesnym bezpodstawnym nałożeniu obecnie obowiązku, którego wypełnienie znacznie ograniczy wykonywaną przez Spółkę działalność w sferze użyteczności publicznej a jedocześnie organ nie dostrzegł faktu i pominął tę okoliczność, że Spółka już wcześniej podjęła działania prawne (poprzez uzyskanie decyzji środowiskowej, decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i zainicjowanie postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na budowę), w kierunku zwiększenia pojemności technologicznej kwatery 4A z uwagi na wyczerpującą się moc przerobową składowiska;
- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez nakazanie wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanej w ZUOK w H., w sytuacji w której organ nie rozważył możliwości nakazania Spółce alternatywnego działania polegającego na pierwotnym podjęciu działań w kierunku dostosowania stanu prawnego w zakresie posiadanego pozwolenia do stanu faktycznego (przy jednoczesnym wykazaniu, że przekroczenia miały miejsce, co w ocenie Spółki nie wystąpiło), a dopiero, jeśli byłoby to niemożliwe zastosowanie obowiązku bardziej uciążliwego w postaci wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, przy tym jak wnioskować należy z treści zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r. obowiązek w postaci przestrzegania warunków posiadanego pozwolenia zintegrowanego jest jak najbardziej prawnie dopuszczalny;
- art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy, poprzez wydanie zarządzenia z [...] stycznia 2021 r., które stanowiło w istocie uwzględnienie w całości skargi na zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. i uchylenie z dniem [...] stycznia 2021 r. w całości zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r., przez co uznano bezzasadność zamieszczonych tam zarządzeń, by następnie na skutek analogicznych ustaleń i argumentów zawartych w zarządzaniu pokontrolnym nałożyć inny (bardziej uciążliwy) obowiązek;
- art. 54 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 12 ust. 1 ustawy, poprzez uwzględnienie w całości skargi na zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. i uchylenie z dniem [...] stycznia 2021 r. w całości zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r., przez co Spółka pozostawała w przekonaniu o uwzględnieniu jej argumentacji i działaniu w zgodzie z prezentowaną w skardze wykładnią przepisów, a następnie przy braku wykazania innych okoliczności prawnych, wydania zarządzenia pokontrolnego, powtarzającego kwestionowaną wcześniej argumentację, co w konsekwencji narusza art. 7 Konstytucji RP oraz wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej;
- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, poprzez nakazanie w zarządzeniu pokontrolnym wystąpienie z wnioskiem do Marszałka o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanej w ZUOK w H., podczas gdy w czasie kontroli nie wykazano, by doszło do przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na kwaterze 4A (na sektorze I i II), organ swoje ustalenia oparł na wadliwie zgormadzonym materiale dowodowym (m. in. pomiarach przeprowadzonych po zakończeniu kontroli, przez geodetę nieposiadającego stosownych uprawień), w konsekwencji czego zarządzeniem pokontrolnym nałożono obowiązki wynikające z mocy prawa powszechnie obowiązującego, decyzji, co przy potwierdzonym fakcie ich realizacji, czyni bezpodstawnymi i bezprzedmiotowymi obowiązki zawarte w zarządzeniu;
- art. 127 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 129 ust. 4 pkt 5 i 7 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o odpadach), poprzez niezasadne przyjęcie, że warstwa izolacyjna wliczana jest do ilości deponowanych odpadów, a przez to uznanie, że przekroczone zostały - określne decyzją z [...] marca 2014 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, decyzją Marszałka z [...] sierpnia 2020 r. stwierdzającą wygaśnięcie pozwolenia zintegrowanego z [...] kwietnia 2018 r. i udzielającą pozwolenia zintegrowanego oraz decyzją Marszałka z [...] czerwca 2021 r. wygaszającą decyzję z [...] września 2020 r. oraz zatwierdzającą instrukcję prowadzenia składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne - kwatery 4A i 4B - ilości dopuszczonych do deponowania odpadów, przez co błędne jest zarządzenie określone w pkt 1 zarządzenia pokontrolnego, bowiem Spółka wykonuje określone tam obowiązki.
Wskazując na powyższe naruszenia Spółka wniosła o stwierdzenie bezskuteczność zaskarżonego zarządzenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego zarządzenia w całości - art. 146 § 1 P.p.s.a. i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazano, że w zarządzaniu pokontrolnym z [...] grudnia 2020 r. organ stwierdził na s. 5: "Wobec powyższego pojemność technologiczna kwatery 4A (możliwy stan nagromadzenia odpadów) wynosi 259 557,95 m3, tj. 233 602,16 Mg. W toku kontroli stwierdzano, że na dzień 31 grudnia 2019 r. ilość odpadów zdeponowanych (unieszkodliwianych oraz użytych warstw interne) wynosi 235 549,43 Mg, w związku z czym przekroczono maksymalną ilość odpadów dopuszczonych do deponowania na kwaterze 4A o 1 947,26 Mg." Podobne stanowisko powtórzono na s. 6 - ostatni akapit.
W zarządzeniu pokontrolnym z [...] grudnia 2022 r., kwestionowanym w sprawie niniejszej, organ stwierdza "(...) przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej kwatery 4A, przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowanych odpadów dla sektora II kwatery 4A oraz osiągnięcie w jednym z punktów dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania na sektorze I, tj. 154,88 m n.p.m. oraz w punktach 1-58 rzędne wysokości powyżej 154 m n.p.m., tj. zbliżające się do wartości maksymalnej (co nie stanowi nieprawidłowości)." (s. 9); "Organ stwierdził przekroczenie pojemności technologicznej określonej w pozwoleniu zintegrowanym o 19 160.02 Mg". (s. 4).
Spółka podniosła, że wobec analogicznie określonych naruszeń, niezrozumiałym jest nałożenie zupełnie różnych zakresowo obowiązków. Niezrozumiała i niedopuszczalna z punktu widzenia państwa prawa jest sytuacja, w której ten sam organ, na podstawie tożsamych ustaleń, bez jakiegokolwiek uzasadnienia, w jednym przypadku stwierdza, że konieczne jest przestrzeganie posiadanego pozwolenia zintegrowanego oraz instrukcji prowadzenia składowiska (przy tym zarządzenie to organ samodzielnie uchyla), by przy następnie przeprowadzonej kontroli stwierdzić, że niezbędne są działania w kierunku wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II).
Jest to tym bardziej nieuzasadnione, że Spółka już wcześniej podjęła działania w kierunku zwiększenia pojemności technologicznej kwatery 4A z uwagi na wyczerpującą się moc przerobową składowiska, która to okoliczność została pominięta przez organ, co wynika z zapisów obecnie obowiązującego pozwolenia zintegrowanego z 13 sierpnia 2020 r. (s. 40) oraz instrukcji prowadzenia składowiska z 22 czerwca 2021 r. (s. 6), gdzie unieszkodliwianie odpadów na kwaterze jest możliwe tylko do roku 2022, co jest wynikiem rozpisania wolnej pojemności kwatery w poszczególnych latach. Z uwagi na powyższe 19 kwietnia 2021 r. wystąpiono o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "podniesienie rzędnych kwater 4A i 4B sektor 3 oraz zmiana parametrów kwater 4A i 4B składowiska odpadów w H." (obwieszczenie o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie zostało m.in. zamieszczone w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Gminy J.).
W wyniku procedury administracyjnej Spółka otrzymała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] lutego 2022 r. wydaną przez Wójta Gminy J. W kolejnym etapie uzyskano decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego z [...] lipca 2022 r. wydaną przez Wójta Gminy J. Obecnie procedowany jest wniosek w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Kolejnym etapem w myśl art. 128 ustawy o odpadach będzie uzyskanie pozwolenia zintegrowanego (w zakresie zwiększenia pojemności technologicznej kwatery 4A), pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów oraz decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. Okoliczności te zostały pominięte przy nakładaniu na Spółkę określonych obowiązków w przedmiotowym zarządzeniu.
Takie niekonsekwentne działanie podważa zaufanie podmiotu kontrolowanego do kontrolujących organów administracji publicznej, które muszą działać w zakresie i na podstawie przyznanych im przez prawo kompetencji (art. 7 Konstytucji RP). Organy kontrolujące zobowiązane są również do uzasadnienia swojego stanowiska i zasadności określonych zarządzeń, szczególnie w sytuacji, w której po analogicznych ustaleniach, nakładają zupełnie sprzeczne, w zakresie konsekwencji prawnych i faktycznych obowiązki.
Ze względu na powyższe, zdaniem Spółki, możliwym byłoby ewentualne zastosowanie alternatywy w postaci konieczności dostosowania posiadanych pozwoleń, czy też ich przestrzegania a dopiero w sytuacji, w której wyczerpane zostały wszystkie możliwości związane z dalszą eksploatacją składowiska np. jego modernizacją/rozbudową i odmówiono na którymś z etapów wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, decyzji o ustaleniu lokalizacji celu publicznego lub pozwolenia na budowę a ewentualna zmiana pozwolenia zintegrowanego i instrukcji prowadzenia składowiska nie byłaby możliwa, nakazanie Spółce wystąpienia z wnioskiem o zamknięcie kwatery 4A. Wydane zarządzenie powinno przynajmniej wyjaśniać przesłanki rozbieżnych nakazów zastosowanych przez organ (w zależności od okresu przeprowadzenia kontroli i tożsamych wniosków), odnosić się do aktualnego stanu prowadzonych przez Spółkę postępowań administracyjnych, a organ powinien rozważyć wprowadzenie nakazów tożsamych z tymi, określonymi w 2020 r.
Podkreślono, że Spółka prowadzi działalność z zakresu unieszkodliwiania odpadów, wykonując zadania użyteczności publicznej. Składowisko odpadów w H. znajduje się na liście funkcjonujących instalacji komunalnych w województwie podlaskim prowadzonej przez Marszałka. Konsekwencją powyższych działań jest także zgłoszenie przedmiotowej inwestycji do projektu planu gospodarki odpadami dla województwa podlaskiego na lata 2023-2028. Podkreślono, że w myśl art. 35 ust. 4 ustawy o odpadach, wojewódzkie plany gospodarki odpadami zawierają plan zamykania instalacji niespełniających wymagań ochrony środowiska, których modernizacja nie jest możliwa z przyczyn technicznych lub nie jest uzasadniona z przyczyn ekonomicznych. Nałożony na Spółkę obowiązek zamknięcia kwatery 4A w znaczny sposób utrudni wykonywanie powierzonego Spółce zadania. Przy czym, jak wykazuje zestawienie treści obu zarządzeń pokontrolnych, możliwe byłoby zastosowanie zarządzenia mniej dotkliwego a jednocześnie zapewniającego działania Spółki w zgodzie z posiadanymi decyzjami.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 54 § 3 P.p.s.a., wskazano, że organ wydał zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. odnoszące się do analogicznych, jak te zawarte w zarządzeniu pokontrolnym z [...] grudnia 2022 r. zarzutów. Na zarządzenie pokontrolne z [...] grudnia 2020 r. Spółka wniosła skargę, w której podniesiono szereg zarzutów, odnoszących się także do zmiany uzyskanych wcześniej decyzji oraz błędnej interpretacji pojemności technologicznej. W odpowiedzi na skargę organ zarządzeniem z [...] stycznia 2021 r., na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, uchylił w całości zarządzenie z [...] grudnia 2020 r. W zarządzeniu z [...] stycznia 2021 r. przywołano podstawę prawną, stanowiącą ogólny przepis procesowy, określający kompetencje do działania PWIOŚ. Spółka podniosła, że zdaje siebie sprawę z tego, że działania podjętego przez organ nie można automatycznie i wprost zakwalifikować, jako uwzględnienie skargi na podstawie 54 § 3 P.p.s.a., ale zauważyć należy, że przyjęcie interpretacji, iż było to działanie nieuwzględniające art. 54 § 3 P.p.s.a., prowadzi do przyznania organowi kompetencji do wielokrotnego wydawania zarządzeń pokontrolnych na podstawie jednej kontroli, co z kolei nie ma uzasadnienia w przepisach ustawy. W zarządzeniu z [...] stycznia 2021 r. organ powołał się na omyłkowe wskazanie innych decyzji Marszałka Województwa P., przy czym wskazanie właściwych decyzji zostało przez organ dostrzeżone dopiero, jako konsekwencja wniesionej skargi. Co więcej w konsekwencji, niewydania kolejnego zarządzenia pokontrolnego, odnoszącego się do prawidłowo określonych decyzji, a nie tych "omyłko" przywołanych w zarządzeniu pokontrolnym z [...] grudnia 2020 r., spowodowało, że Spółka mogła mieć przekonanie, iż organ zaakceptował przywoływaną w skardze argumentację, w szczególności w zakresie zmiany stanu prawnego wywołanego zmienionymi decyzjami w przedmiocie interpretacji pojemności technologicznej kwatery 4A. Tym bardziej, że w każdym z pozwoleń pojemność technologiczna pozostaje bez zmian i jest zgodna z pozwoleniem na budowę i wynosi 259 557,95 m3. Gdyby chodziło faktycznie o omyłkowe podanie błędnych decyzji, wystarczałaby jedynie korekta ich numerów a nie istniała konieczność uchylenia zarządzenia. Bez względu na charakter prawny zarządzenia z [...] stycznia 2021 r., obecnych naruszeń nie można interpretować, jako powielenia błędów już wcześniej wskazanych przez organ, bowiem formalnie kontrola z 2020 r. nie skończyła się żadnymi zarządzeniami (z czego wywodzić można stwierdzony przez organ brak naruszeń), co również dowodzi faktu błędnego zastosowania nakazów najdalej idących w swych konsekwencjach prawnych.
Przyjęta przez organ konstrukcja narusza zasadę informowania. Spółka nie została bowiem przez organ poinformowana o nieuwzględnieniu zarzutów odnoszących się do błędnej interpelacji pojemności technologicznej składowiska, a uchylenie zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r. mogło prowadzić do przekonania o stwierdzeniu braku naruszeń w świetle nowo posiadanych zezwoleń. Zestawienie przedmiotowych działań powinno znaleźć się przynajmniej w uzasadnieniu kwestionowanego zarządzania pokontrolnego.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Spółki, protokół kontroli nie dowodzi wskazanych naruszeń, a przez to niezasadne są nałożone na Spółkę zarządzenia, które stanowią tylko określenie wynikających z przepisów odrębnych i decyzji obowiązków, wykonywanych faktycznie przez Spółkę.
Zdaniem Spółki w trakcie kontroli organ nie wykazał, by doszło do naruszenia pozwolenia zintegrowanego oraz instrukcji prowadzenia składowiska w zakresie dopuszczonej do deponowania ilości odpadów na kwaterze 4A , a ustalenia dokonane w trakcie kontroli obarczone są licznymi wadami.
Zarzucono, że w protokole i zarządzeniu pokontrolnym organ dokonuje interpretacji, zgodnie z którą zapisy pozwolenia zintegrowanego dotyczą pojemności technologicznej, zaś instrukcja prowadzenia składowiska precyzuje, że maksymalna ilość odpadów dotyczy stanu nagromadzenia odpadów. Zdaniem organu pojemność technologiczna dotyczy zdeponowanych odpadów, tj. odpadów unieszkodliwianych łącznie z warstwami przesypowymi z odpadów inertnych oraz piasku poddawanych odzyskowi na składowisku. Takie stanowisko, zdaniem Spółki, stoi w sprzeczności z definicją składowiska odpadów zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 25 ustawy o odpadach, zgodnie z którą jest to obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów. Przy czym poprzez odzysk rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce (art. 3 ust. 1 pkt 14 ustawy o odpadach). Natomiast poprzez unieszkodliwianie rozumie się proces niebędący odzyskiem, nawet jeżeli wtórnym skutkiem takiego procesu jest odzysk substancji lub energii (art. 3 ust. 1 pkt 30 ustawy o odpadach). Czym innym jest zatem proces odzysku i proces unieszkodliwiania odpadów. Dodatkowo wskazano na wyodrębnienie tych definicji w wykazie procesów stanowiących załącznik nr 1 (niewyczerpujący wykaz procesów odzysku) i załącznik nr 2 (niewyczerpujący wykaz procesów unieszkodliwiania) do ustawy.
W ocenie Spółki błędne jest stwierdzenie, że doszło do przekroczenia ilości odpadów przeznaczonych do składowania. Maksymalna dopuszczalna ilość odpadów do składowania wynosi 259 557,95 Mg i jest wynikiem przeliczenia obecnej objętości kwatery 4A tj. 259 557,95 m3 zapisanej w pozwoleniu zintegrowanym i instrukcji prowadzenia składowiska przy wykorzystaniu współczynnika zagęszczenia na poziomie 1,0 Mg/m3.
Powyższe zapisy są tożsame z wcześniejszymi wnioskami Spółki w zakresie zmiany pozwolenia zintegrowanego i instrukcji prowadzenia składowiska. Podczas ubiegania się Spółki o włączenie do pojemności technologicznej składowiska tzw. "magazynu przejściowego zmieszanych odpadów komunalnych" (z 215 499,10 m2 na 259 557,95 m2) nastąpiło ponowne przeliczenie ilości odpadów przewidzianych do składowania (w 2016 r.) w oparciu o współczynnik 0,9 Mg/m3. W wyniku obliczeń wykorzystując pojemność 259 557,95 m3 otrzymano całkowitą masę odpadów dopuszczonych do składowania (do końca eksploatacji obiektu), która wyniosła 233 602,16 Mg. Następne procedury administracyjne wszczęte na wniosek Spółki w zakresie zmiany pozwolenia zintegrowanego i instrukcji prowadzenia składowiska zawierały kolejne przeliczenie ilości odpadów przewidzianych do składowania (w 2020 r.) w oparciu o współczynnik 1,0 Mg/m2 (z 233 602,16 Mg na 259 557,95 Mg). Na tej podstawie określono z kolei roczną masę odpadów dopuszczonych do składowania, która została rozpisana na poniższe rodzaje odpadów: 02 03 02, 02 03 03, 04 02 20, 04 02 21, 04 02 22, 04 02 80, 16 03 04, 16 81 02, 16 82 02, 17 01 80, 17 01 82, 17 02 03, 17 03 80, 17 05 06, 17 06 04, 17 08 02, 17 09 04, 19 05 01, 19 05 03, 19 05 99, 19 08 01, 19 08 02, 19 12 09, 19 12 12, 20 02 03, 20 03 02, 20 03 03, 20 03 06, 20 03 99.
Ilość odpadów przewidzianych do zastosowania, jako warstwa izolacyjna nie jest wliczana do ilości 259 557,95 Mg. Co ma swoje uzasadnienie w poszczególnych etapach ubiegania się o kolejne decyzje w zakresie budowy i eksploatacji składowiska.
Spółka przytaczając treść art. 127 ust. 1 pkt 3 ustawy o odpadach, wskazała, że odpady o kodach 17 01 07, 17 01 02, 17 01 03, 17 01 07, 20 02 02 wykorzystywane są w procesie odzysku R5. Odpowiednio powyższe zapisy pojawiają się w treści decyzji udzielającej pozwolenia na budowę - art. 127 ust 4 pkt 5 ustawy o odpadach. Pozwolenie zintegrowane określa maksymalne ilości odpadów dopuszczone do poszczególnych procesów przetwarzania (składowanie, odzysk, recykling). Ilości dopuszczone do odzysku w procesie R5 zawarte są w pkt 4.2.5 podpunkt 1 pozwolenia zintegrowanego z 13 sierpnia 2020 r., gdzie wskazano następujące ilości odpadów do wykorzystania w procesie R5: 17 01 01 - 3 000 Mg/rok; 17 01 02 - 1 500 Mg/rok, 17 01 03 - 300 Mg/rok; 17 01 07 - 15 000 Mg/rok; ex 17 05 04 - 30 000 Mg/rok; 19 01 12 - 10 000 Mg/rok; ex 20 01 99 - 4 000 Mg/rok; ex 20 02 02 - 10 000 Mg/rok.
Z kolei zgodnie z art. 129 ust. 4 pkt 5 i 7 ustawy o odpadach, instrukcja prowadzenia składowiska odpadów zawiera roczną i całkowitą masę odpadów dopuszczonych do składowania oraz rodzaje odpadów, które mogą zostać użyte na tym składowisku odpadów, zamiast innych materiałów, w fazie eksploatacyjnej i poeksploatacyjnej, oraz sposób ich użycia. Wynika stąd, że instrukcja prowadzenia składowiska nie zawiera zapisów dotyczących odpadów innych niż składowane.
W związku z powyższym jedyną decyzją określają dopuszczalną ilość odpadów możliwą do zastosowania jako "przesypki" pozostaje pozwolenie zintegrowane, co wynika z art. 43 ust. 3 pkt ustawy o odpadach (w zezwoleniu na przetwarzanie odpadów określa się rodzaj i masę odpadów przewidywanych do przetworzenia i powstających w wyniku przetwarzania w okresie roku). W treści instrukcji wskazuje się jedynie roczną (5 000 Mg w roku 2021; 2 955 Mg w roku 2022) i całkowitą masę odpadów dopuszczonych do składowania (259 557,95 Mg).
Dodatkowo zgodnie z art. 129 ust. 4 pkt 11 ustawy o odpadach, wniosek o wydanie decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów zawiera określenie rodzaju i grubości stosowanej warstwy izolacyjnej, a nie ich masę. Jak wskazują zapisy instrukcji prowadzenia składowiska (decyzja z [...] czerwca 2021 r.) na s. 12 i 13 (pkt X i XI instrukcji prowadzenia składowiska) - "warstwa technologiczna jest przykrywana około 15 cm warstwą materiału neutralnego - piasek, inne materiały mineralne lub odpadami inertnymi 17 01 01, 17 01 02, 17 01 03, 17 01 07, ex 17 05 04, ex 20 01 99, ex 20 02 02".
Taki stan rzeczy ma także potwierdzenie w "starszych" decyzjach, gdzie w instrukcjach nie odnajduje się zapisów o ilościach stosowanych przesypek a jedynie o ich rodzajach i sposobie ich wykorzystania (kwatera "[...]", "[...]", pole nr 3 obecnie zrekultywowane).
Podsumowując powyższe Spółka stwierdziła, że żadne przepisy prawa nie stanowią o tym, że w decyzji jaką jest instrukcja prowadzenia składowiska powinna być zawarta dopuszczalna ilość innych odpadów, które mogą zostać użyte na składowisku - jest mowa tylko o ich rodzajach i sposobie wykorzystania. Dlatego też nieprawdziwe jest stwierdzenie organu dotyczące przekroczenia ilości odpadów na podstawie ewidencji odpadów (17 01 01, 17 01 02, 17 01 03, 17 01 07, 20 02 02) oraz zbiorczego zestawienia danych o rodzajach i ilościach odpadów określonych w pozwoleniu zintegrowanym, gdyż maksymalna dopuszczona do składowania ilość odpadów nie została przekroczona - do końca 2021 r. zeskładowano 230 624,76 Mg, zaś do 31 sierpnia 2022 r. tj. do okresu kontroli 230 634,76 Mg, gdzie dopuszczona maksymalna ilość do składowania określona w instrukcji prowadzenia składowiska wynosi 259 557,95 Mg. Nie jest zatem prawdą, że w ilości 259 557,95 Mg wliczone są warstwy izolacyjne, co potwierdzają zapisy wydawanych wcześniej pozwoleń: decyzja z 30 listopada 2015 r. - wygaszone pozwolenie zintegrowane; decyzja z 30 listopada 2015 r. - wygaszona instrukcja prowadzenia składowiska - kwatera 4A i 4B; decyzja z 21 czerwca 2016 r. - wygaszone pozwolenie zintegrowane; decyzja z 22 czerwca 2016 r. - wygaszona instrukcja prowadzenia składowiska - kwatera 4A i 4B; decyzja z 27 marca 2017 r. - wygaszone pozwolenie zintegrowane; decyzja z 24 marca 2017 r. - wygaszona instrukcja prowadzenia składowiska - kwatera 4A i 4B; decyzja z 26 kwietnia 2018 r. - wygaszone pozwolenie zintegrowane; decyzja z 14 maja 2018 r. - wygaszona instrukcja prowadzenia składowiska - kwatera 4A i 4B; decyzja z 13 sierpnia 2020 r. ze zmianami - obowiązujące pozwolenie zintegrowane; decyzja z 22 czerwca 2021 r. - obowiązująca instrukcja prowadzenia składowiska - kwatera 4A i 4B, gdzie brak jest zapisów, że łączna ilość odpadów kierowanych do składowania i odpadów wykorzystywanych podczas eksploatacji obiektu (odpady przeznaczone do wykonywania warstwy izolacyjnej) nie przekroczy 259 557,95 Mg. Mowa jedynie o pojemności technologicznej obiektu wyrażonej w jednostce objętości (m3). Dodatkowo nadmieniono, że zgodnie ze złożonym sprawozdaniem za 2021 r. (korekta z 31 maja 2022 r.), pojemność zapełniona kwatery 4A wyniosła 251 981,37 m3. Zaś organ w swoich obliczeniach wskazuje na przekroczenie pojemności technologicznej w jednostce Mg (19 160,02 Mg), co nie koresponduje z obecnymi zapisami pozwolenia zintegrowanego.
Spółka podniosła, że przy poprzedniej kontroli organ podjął się wyliczenia zapełnienia pojemności kwatery 4A przyjmując masę odpadów jak i współczynnik zagęszczenia dla poszczególnych strumieni odpadów. W przypadku obecnej kontroli organ swój wywód oparł jedynie na operacji sumowania mas odpadów kierowanych do procesu D5 i R5 w jednostce Mg pomijając zupełnie współczynnik zagęszczenia Mg/m3. I tym samym wynik sumy w jednostce Mg porównał do jednostki m3. Natomiast zgodnie z zapisami decyzji udzielającej pozwolenia zintegrowanego masa odpadów dopuszczonych do poszczególnych procesów została określona w rozdziale V pkt 4.2.1 b i pkt 4.2.5 ppkt 1.
Powyższe argumenty podważają zasadność zarzutów odnoszących się zarówno do przekroczenia pojemności technologicznej maksymalnej określonej w pozwoleniu zintegrowanym oraz w pozwoleniu na budowę z [...] marca 2014 r. oraz przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na kwaterze 4A (na sektorze I i II). W przytaczanych podstawach prawnych oraz posiadanych przez Spółkę decyzjach (pozwoleniu zintegrowanym, instrukcji prowadzenia składowiska, pozwoleniu na budowę) mowa jest o odpadach dopuszczonych do składowania (proces D5) a nie o odpadach podlegających odzyskowi (proces R5).
Nadto Spółka zarzuciła, że nie wykazano w sprawie, że maksymalna rzędna została przekroczona. O takim przekroczeniu nie mogą świadczyć dokonane za pomocą drona pomiary, które z jednej strony mogą być obarczone błędem, z drugiej nie zostały w żaden sposób potwierdzone przez uprawnionego geodetę.
Wskazano, że 9 listopada 2022 r., na zlecenie Spółki, uprawniony geodeta przeprowadził pomiar kontrolny składowiska 4A sektor I i II. Według sporządzonego przez niego opracowania obiekt składowiska nadal posiada wolną pojemność zachowując wysokość rzędnych określonych w posiadanym pozwoleniu zintegrowanym. Powyższe podważa ustalenia organu dokonane w trakcie przeprowadzonej kontroli. Jednocześnie wskazano, że punkty o najwyższych przekroczeniach rzędnych zawarte w opracowaniu NAVIGEO, wskazane jako rzędne stanowiące sektor II kwatery 4A (punkty nr 1-13) w rzeczywistości stanowią współrzędne sektora I, gdzie najwyższa dopuszczalna rzędna składowania według zapisów pozwolenia zintegrowanego wynosi 154,88 m n. p. m., a nie 148 m n. p. m. jak przyjęto w opracowaniu. Zatem nie doszło do ich przekroczenia. Błędy dotyczące faktycznego ustalenia poziomu zeskładowanych odpadów jak i ujęcie przez statek powietrzny roślinności zostały wskazane przez Spółkę w piśmie z 20 października 2022 r. W odpowiedzi na powyższe organ wskazał, że 17 października 2022 r. geodeta dokonał aktualizacji pomiaru i ponownie obliczono objętość składowiska, bez uwzględnienia roślinności – pismo z 21 listopada 2022 r. Zdaniem Spółki zastanawiające jest sekwencja zdarzeń, tj. w piśmie z 21 listopada 2022 r. organ powołuje się na operat techniczny sporządzany 17 października 2022 r. (tj. wykonany po zakończeniu kontroli), w którym zaktualizowano pomiar, ponownie obliczając objętość składowiska, bez uwzględniania roślinności. Kwestia zaś błędnych pomiarów była przez Spółkę podnoszona dopiero w piśmie z 20 października 2022 r. Wątpliwości budzi więc to, z jakich przyczyn aktualizowano pomiary po zakończeniu kontroli (skoro dokonano tego przed wpłynięciem uwag), a jednocześnie nie skorygowano pomiarów przed zakończeniem kontroli, skoro pojawiły się wątpliwości organu, co do ich poprawności.
Spółka podkreśliła, że uprawnienia którymi posługuje się podmiot NAVIGEO nie upoważniają do wykonywania opracowań fotogrametrycznych (ortofotomapy i modele 3D oparte na zdjęciach z drona). Uprawnienie takie winno być nadane w zakresie pkt 7 ust. 1 art. 42 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Dodatkowo osoba wykonująca obmiar/nalot hałdy wysypiska nie posiada uprawnień do wykonywania samodzielnych funkcji w dziedzinie geodezji i kartografii, a uprawnienia geodety dotyczą tylko zakresu 1 i 2 i nie dotyczą zakresu 7 uprawnień. Oznacza to, że obliczenia oparto o zdjęcia fotogrametryczne dla których nie wykazano uprawnienia w zakresie 7 "fotogrametria i teledetekcja". Powyższe potwierdza, że powstały model przestrzenny 3d (fotogrametria lotnicza) został wykonany bez uprawnień geodezyjnych (brak zakresu 7) i na tak przygotowanej "bazie" oparto wywody dotyczące przekroczonej pojemności technologicznej kwatery 4A i przekroczonych rzędnych składowiska. Dodatkowo zarzucono, że pomiary wykonano w układzie wysokościowym Kronsztad 86, zaś mapa do celów projektowych przy budowie składowiska opiera się na współrzędnych wysokościowych Krosztad 60. W celu otrzymania poprawnych danych należałoby wprowadzić poprawną różnicę pomiędzy układem K86/K60 (tj. dokonać transformacji w wysokości).
W ocenie Spółki organ nie wykazał i nie udowodnił, by określone naruszenia faktycznie występowały, a co za tym idzie - brak jest podstaw, by nakazywać Spółce wykonanie zarządzonego działania. Jako, że zarządzenie pokontrolne nie może być wykonane oraz nie zebrano materiału dowodowego uzasadniającego wydanie zarządzenia, uzasadnione jest orzeczenie jego bezskuteczności, ewentualnie orzeczenie o jego uchyleniu - art. 146 § 1 P.p.s.a.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym zarządzeniu pokontrolnym.
Na rozprawie w dniu 23 marca 2023 r. pełnomocnik Spółki wskazał, że postępowanie dotyczące zwiększenia pojemności technologicznej jest na etapie wydawania pozwolenia na budowę. Marszałek bez wniosku Spółki wszczął postępowanie dotyczące cofnięcia pozwolenia zintegrowanego. Zdaniem pełnomocnika adekwatnym środkiem byłoby dostosowanie stanu prawnego do stanu faktycznego, czyli zobowiązanie do uzyskania pozwolenia zintegrowanego zwiększającego pojemność technologiczną. Z końcem 2022 r. kwatera 4A przestała być użytkowana jako miejsce deponowania nowych odpadów. Nie będzie używana do momentu uzyskania zwiększenia pojemności technologicznej tej kwatery.
Pełnomocnik organu podniósł, że organ nie wiedział o postępowaniach toczących się w przedmiocie zwiększania pojemości technologicznej kwatery 4A. Nie wiadomo jednak kiedy zostanie zakończone to postępowanie. Kwatera nie może funkcjonować w zawieszeniu. We wcześniejszych postępowaniach kontrolnych organ wiedział o toczących się postępowaniach dotyczących zwiększenia pojemności technologicznej, wcześniej było możliwe zwiększenie pojemności technologicznej, natomiast na chwilę obecną nie ma takiej możliwości.
Sąd dopuścił dowód z dokumentów w postaci wyników pomiaru kontrolowanego składowiska 4A sektor II dołączonych do skargi; z zarządzenia pokontrolnego z [...] grudnia 2020 r. i z [...] stycznia 2012 r. oraz z instrukcji prowadzenia składowiska odpadów z [...] czerwca 2021 r. a także z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z [...] lutego 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest zarządzenie pokontrolne Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w B. z [...] grudnia 2022 r., wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1070 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w orzecznictwie przyjęto, że zarządzenie pokontrolne wydawane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, może być zaskarżone do sądu administracyjnego jako inny akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.). Przyjmuje się, że władczy charakter zarządzenia przejawia się w obowiązku informacyjnym jego adresata wynikającym z art. 12 ust. 2 ustawy, którego zaniechanie lub nieprawidłowe wykonanie stanowi wykroczenie z art. 31a ustawy (vide: wyrok NSA z 2 czerwca 2009 r., II GSK 1009/08, pub. CBOSA). Równocześnie należy zwrócić uwagę na okoliczność, że ten władczy charakter zarządzeń pokontrolnych jest ograniczony do wskazanych wyżej obowiązków informacyjnych z art. 12 ust. 2 ustawy. W szczególności zarządzenie takie nie nakłada na adresata obowiązku administracyjnoprawnego, który mógłby być przedmiotem egzekucji administracyjnej. Obowiązek taki może ciążyć na nim na podstawie odrębnych przepisów i decyzji, ale jego samoistnym źródłem nie jest zarządzenie pokontrolne (vide: T. Czech, "Zarządzenie pokontrolne organów Inspekcji Ochrony Środowiska"; ZNSA 3/2011, s. 93). Wynika z tego, że strona może nie zgodzić się z zarządzeniem pokontrolnym i poinformować o tym organ. Jeżeli strona uczyni to w terminie określonym w zarządzeniu pokontrolnym, nie poniesienie odpowiedzialności z art. 31a ustawy. Stąd też w orzecznictwie przyjmuje się, że zarządzenie pokontrolne jest aktem, który można określić jako akt o charakterze sygnalizacyjnym, określający ramowe kierunki postępowania względem osoby zarządzającej podmiotem korzystającym ze środowiska (albo innej osoby fizycznej) – vide: wyrok NSA z 27 stycznia 2017 r., II OSK 1156/15, pub. CBOSA.
W sprawie niniejszej termin przesłania pisemnej informacji o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych w zarządzeniu naruszeń został wyznaczony na dzień 17 lutego 2023 r. W dniu 20 stycznia 2023 r. wpłynęło do organu pismo w którym poinformowano o braku możliwości wystąpienia o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A z uwagi na trwające postępowanie w sprawie zwiększenia pojemności tej kwatery. Powyższe stanowi odpowiedź na zaskarżone zarządzenie pokontrolne, co w świetle powyższego oznacza, że obowiązek informacyjny w wyznaczonym terminie został wykonany.
W dalszej kolejności wskazać należy, że w świetle art. 2 ust. 1 ustawy, do zadań Inspekcji Ochrony Środowiska należy m.in. kontrola podmiotów korzystających ze środowiska w rozumieniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, w szczególności w zakresie: przestrzegania przepisów o ochronie środowiska (pkt 1).
Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, stanowiącym podstawę prawną kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego, Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska na podstawie ustaleń kontroli może wydać zarządzenie pokontrolne do kierownika kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub osoby fizycznej. Jak wynika z ust. 2 art. 12 ustawy, kierownik kontrolowanej jednostki organizacyjnej lub kontrolowana osoba fizyczna, w terminie wyznaczonym w zarządzeniu pokontrolnym, mają obowiązek poinformowania wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska o zakresie podjętych i zrealizowanych działań służących wyeliminowaniu wskazanych naruszeń.
W niniejszej sprawie zaskarżone zarządzenie pokontrolne wydane zostało na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach 7 grudnia 2021 r. – 13 października 2022 r. w Zakładzie Utylizacji Odpadów Komunalnych w H. w zakresie kwatery 4A i 4B. Wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...] o sygnaturze [...]. W wyniku tej kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymagań ochrony środowiska.
Spółka odmówiła podpisania protokołu korzystając jednocześnie z uprawnienia wniesienia do niego uwag - w piśmie z 20 października 2022 r. Organ w piśmie z 21 listopada 2022 r. odpowiedział na zgłoszone uwagi i poinformował, że uwzględnił zarzut w zakresie deponowania piasku na sektorze III kwatery 4B oraz dane wynikające z zaktualizowanego operatu technicznego obliczenia objętości odpadów w H. z 17 października 2022 r., z którego wynika przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów jedynie na sektorze II kwatery 4A. Wobec powyższego nieprawidłowość nr 3 na str. 39 Protokołu otrzymała brzmienie: przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania odpadów na kwaterze 4A na sektorze II zamiast na sektorze I i II. Organ poinformował również, że pozostałe argumenty są niezasadne, wobec czego podtrzymano słuszność stwierdzić nieprawidłowości nr 1, 2, 4, 5 oraz 6 (str. 39 Protokołu). Odnośnie kwatery 4A ostatecznie stwierdzono następujące nieprawidłowości:
- przekroczenie pojemności technologicznej maksymalnej;
- przekroczenie dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowanych odpadów dla sektora II kwatery.
Stwierdzono także osiągnięcie w jednym z punktów dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania na sektorze I, tj. 154,88 m n.p.m. oraz w punktach 1-58 rzędne wysokości powyżej 154 m n.p.m., tj. zbliżające się do wartości maksymalnej, przy czym stwierdzono, że nie stanowi to nieprawidłowości.
Ustalenia przeprowadzonej kontroli stanowiły podstawę do wydania kwestionowanego zarządzenia pokontrolnego, w którym zarządzono wystąpienie z wnioskiem do Marszałka Województwa P. o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanych w ZUOK w H.
Sąd rozpoznając skargę na zarządzenie pokontrolne wydane na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy bada przede wszystkim, czy: 1) kontrola została przeprowadzona przez powołany do tego organ; 2) treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionym w protokole kontroli; 3) a także, czy treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w powszechnie obowiązujących przepisach prawa.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie nie budzi wątpliwości, że kontrola została przeprowadzona przez organ do tego uprawniony (art. 2 ust. 1 ustawy).
Zdaniem sądu także treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli a zarzuty skargi nie podważają legalności zarządzenia pokontrolnego w tym zakresie.
Główny zarzut skargi dotyczy charakteru nałożonego obowiązku. Zdaniem Spółki na skutek analogicznych ustaleń w stosunku do działań kontrolnych zakończonych zarządzeniem pokontrolnym z [...] grudnia 2020 r., w zakresie przekroczenia maksymalnej ilości odpadów dopuszczonych do deponowania na kwaterze 4A, nałożono zupełnie inny pod względem uciążliwości obowiązek w postaci obowiązku wystąpienia z wnioskiem o wyrażenie zgodny na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II). Podczas, gdy uprzednio nałożono obowiązek w postaci przestrzegania warunków decyzji Marszałka z [...] kwietnia 2018 r. Zarzucono przy tym, że organ nie rozważył alternatywnego działania polegającego na pierwotnym podjęciu działań w kierunku dostosowania stanu prawnego w zakresie posiadanego pozwolenia do stanu faktycznego, a dopiero gdyby to nie było możliwe zastosowanie obowiązku bardziej uciążliwego. Tym bardziej, że Spółka podjęła działania w kierunku zwiększenia pojemności technologicznej kwatery 4A. Pełnomocnik Spółki na rozprawie podał, że adekwatnym środkiem byłoby dostosowanie stanu prawnego do stanu faktycznego, czyli zobowiązanie do uzyskania pozwolenia zintegrowanego zwiększającego pojemność technologiczną.
Odnosząc się do tego zarzutu stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem przy poprzedniej kontroli zachodziła inna sytuacja formalnoprawna i faktyczna. W czasie obu kontroli obowiązywały inne pozwolenia zintegrowane oraz inne decyzje zatwierdzające instrukcje prowadzenia składowiska odpadów. Pozwolenie zintegrowane z [...] kwietnia 2018 r., obowiązujące podczas poprzedniej kontroli, określało pojemność technologiczną równą 259 557,95 m3, co przy zagęszczeniu 0,9 Mg/m3 wynikającym z decyzji z [...] września 2020 r. zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, oznaczało, że dopuszcza się zdeponowanie 233 602,16 Mg odpadów. Obecnie obowiązujące pozwolenie zintegrowane z [...] sierpnia 2020 r. określa pojemność technologiczną maksymalną także na poziomie 259 557,95 m3, ale przy innym współczynniku zagęszczenia określonym w instrukcji prowadzenia składowiska z [...] czerwca 2021 r. - 1,0 Mg/m3. Przy takim współczynniki zagęszczenia pojemność technologiczna wynosi 259 557,95 Mg. Marszałek w obecnie obowiązującym pozwoleniu zintegrowanym dodatkowo zamieścił zapis, że na pojemność technologiczną maksymalną kwatery składa się ilość odpadów jaka może zostać unieszkodliwiona oraz ilość odpadów/materiałów poddana odzyskowi na kwaterze (zapisu takiego nie było w uchylonym pozwoleniu zintegrowanym). Powyższe zapisy miały istotny wpływ na ustalenia kontroli, bowiem przy poprzedniej kontroli do pojemności technologicznej organ wliczał jedynie odpady unieszkodliwione oraz użyte na warstwy izolacyjne, przy obecnej kontroli do pojemości włączono również materiały (piasek, żwir) użyte na warstwy przesypowe.
W toku poprzedniej kontroli Spółka ubiegała się o zmianę pozwolenia zintegrowanego m.in. w zakresie zwiększenia pojemności technologicznej. We wniosku z 20 września 2019 r. wnioskowano o zmianę zapisów ówczesnego pozwolenia zintegrowanego w zakresie przyjęcia wyższego współczynnika zagęszczenia tj. 1,2 Mg/m3. Organ ochrony środowiska negatywnie zaopiniował tę zmianę, gdyż zastosowanie takiego współczynnika zagęszczenia oznaczałoby, że dopuszczona do składowania ilość odpadów to 311 469,54 Mg (postanowienie z 27 marca 2020 r.). Byłoby to sprzeczne z pozwoleniem na budowę z którego wprost wynika maksymalna masa odpadów - 259 558,02 Mg, jako jedno z wymagań zapewniających ochronę życia i zdrowia ludzi. Natomiast zaakceptowana została zmiana współczynnika zagęszczenia odpadów do 1,0 Mg/m3, która spowodowała zmianę zapisów pozwolenia zintegrowanego w zakresie zwiększenia pojemności technologicznej składowiska do 259 558,02 Mg.
Z powyższego wynika, że w momencie wydawania poprzedniego zarządzenia pokontrolnego możliwa była zmiana zagęszczenia odpadów skutkująca dotrzymywaniem warunków pozwolenia zintegrowanego. W toku poprzedniej kontroli nie stwierdzono przekroczenia pojemności składowiska ponad 259 558,02 Mg (stwierdzona wówczas pojemność wynosiła 235 549,24 Mg). O ile stwierdzona wartość 235 549,24 Mg przy współczynniku zagęszczenia 0,9 Mg/m3 przekraczała pojemność składowiska przy tym współczynniku wynoszącą 233 602,16 Mg, o tyle już przy zwiększonym współczynniku do 1,0 Mg/m3 nie przekraczała pojemności składowiska wynoszącej 259 558,02 Mg. Zmiana tego współczynnika w trakcie poprzedniej kontroli była dopuszczalna, albowiem skutkowała zwiększeniem pojemności składowiska do wartości zgodnej z warunkami decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwoleniem na budowę, które określały pojemność technologiczną na poziomie 259 557,95 m3 (259 557,95 Mg). Stąd wydanie zarządzenia pokontrolnego w zakresie dotrzymywania warunków posiadanego pozwolenia zintegrowanego oraz instrukcji prowadzenia składowiska w zakresie dopuszczonej do deponowania ilości odpadów na kwaterze 4A w H. było na etapie poprzedniej kontroli wystarczające.
Podczas przedmiotowej kontroli stwierdzono natomiast przekroczenie pojemności ponad 259 557,95 Mg, w związku z czym organ nie mógł zarządzić postępowania zgodnie z obowiązującym pozwoleniem zintegrowanym, bowiem nie ma już możliwości zmiany, tj. zwiększenia (tak jak to miało miejsce przy poprzedniej kontroli) pojemności technologicznej z uwagi na warunki decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i pozwolenia na budowę, poprzedzających wydanie pozwolenia zintegrowanego. Aktualnie zwiększenie pojemności technologicznej składowiska wymaga od Spółki przejścia od nowa całej procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i uzyskania nowej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która stanowi punkt wyjścia do rozpoczęcia starań o możliwość realizacji inwestycji w nowym zakresie a nie tylko zmiany pozwolenia zintegrowanego. Jak już wskazano powyżej również pozwolenie na budowę wprost określa maksymalną masę odpadów - 259 558,02 Mg jako jedno z wymagań zapewniające ochronę życia i zdrowia ludzi. Wymagania zawarte w pozwoleniu na budowę (tym bardziej, że dotyczą one zapewnienia ochrony życia i zdrowia ludzi, ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich), muszą być spójne z warunkami określonymi w pozostałych decyzjach. Brak tego rodzaju zgodności oznacza sprzeczność instrukcji prowadzenia składowiska odpadów oraz pozwolenia zintegrowanego z pozwoleniem na budowę, co stanowi negatywną przesłankę wydania decyzji. Wskazać należy, że z zapisów obecnie obowiązującego pozwolenia zintegrowanego z [...] sierpnia 2020 r. oraz instrukcji prowadzenia składowiska z [...] czerwca 2021 r., wynika że unieszkodliwianie odpadów na kwaterze jest możliwe tylko do 2022 r., co jest wynikiem rozpisania wolnej pojemności kwatery w poszczególnych latach.
W związku z powyższym Spółka rozpoczęła procedurę zwiększenia pojemności technologicznej składowiska. W dniu [...] lutego 2022 r. Spółka otrzymała decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach. W kolejnym etapie uzyskała też decyzję o ustaleniu lokalizacji celu publicznego z [...] lipca 2022 r. Obecnie procedowany jest wniosek w sprawie wydania pozwolenia na budowę. Jak wynika z informacji podanych na rozprawie 23 marca 2023 r. procedura ta nadal jest w toku. Nie jest to ostatni etap tej procedury, bo w dalszej kolejności Spółka musi uzyskać pozwolenie zintegrowane (w zakresie zwiększenia pojemności technologicznej kwatery 4A), pozwolenie na użytkowanie składowiska odpadów oraz decyzję zatwierdzającą instrukcję prowadzenia składowiska odpadów. Powyższe potwierdza wywód, że aktualnie zwiększenie pojemności technologicznej składowiska wymaga przejścia od nowa całej procedury a nie tylko zmiany pozwolenia zintegrowanego. Nadto sekwencja podejmowanych działań wskazuje, że procedura jest długotrwała, trwa już ponad rok i nadal nie jest zakończona. Wobec powyższego, zdaniem sądu, nie można czynić organowi zarzutu że pominął te okoliczności w sprawie niniejszej i nie rozważył środka mniej uciążliwego w postaci dostosowania stanu prawnego do stanu faktycznego. W tym miejscu wskazać należy, że istotą postępowania określonego w art. 11 i 12 ustawy, jest nakaz szybkiego reagowania przez organ na stwierdzone w toku kontroli przypadki naruszenia przepisów chroniących środowisko naturalne. Stąd też zadaniem organu jest ustalenie stanu faktycznego w zakresie koniecznym do kwalifikacji ewentualnych naruszeń prawa w zakresie tylko tego postępowania. Co do zasady znaczenie ma zatem stan faktyczny i prawny, jaki istnieje na moment wydania zarządzenia pokontrolnego. Powyższe potwierdza zasadność określonego w kwestionowanym zarządzeniu pokontrolnym obowiązku w postaci wystąpienia z wnioskiem do Marszałka Województwa P. o wyrażenie zgody na zamknięcie kwatery 4A (sektor I i II) do składowania odpadów zlokalizowanej w ZUOK w H. Zdaniem sądu jest to obowiązek adekwatny do stanu faktycznego i formalnego sprawy niniejszej. Zgodzić się należy, że stanowiskiem pełnomocnika organu, że nie wiadomo kiedy postępowanie dotyczące zwiększenia pojemności technologicznej kwatery zostanie zakończone a kwatera nie może funkcjonować w zawieszeniu. Jeszcze raz podkreślić należy, że stan formalnoprawny obowiązujący w momencie wydawania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, uniemożliwiał zwiększenie pojemności określonej w pozwoleniu zintegrowanym, dlatego też organ nie mógł zobowiązać Spółki do dostosowania pozwolenia do stanu faktycznego. Obecny zakres zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wynika przede wszystkim z braku możliwości zmiany tylko pozwolenia zintegrowanego w przedmiotowym zakresie z uwagi na ograniczenia wynikające z warunków decyzji środowiskowej i pozwolenia na budowę dotyczące pojemności technologicznej maksymalnej i maksymalnych rzędnych wysokości składowanych odpadów. Spółka zobowiązana jest do przeprowadzenia od nowa całej długotrwałej procedury. Stąd, zdaniem sądu, wykluczone było nałożenie obowiązku dostosowania stanu prawnego do stanu faktycznego sprawy.
Prawidłowo przy tym, zdaniem sądu, ustalono stwierdzone naruszenia. Odnośnie nieprawidłowości w zakresie przekroczenia maksymalnej pojemności technologicznej składowiska Spółka zarzuciła, że niezasadnie wliczono warstwę izolacyjną do ilości deponowanych odpadów. Natomiast odnośnie nieprawidłowości w zakresie przekroczenia dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowanych odpadów dla sektora II kwatery, Spółka zarzuciła wadliwie zgromadzenie materiału dowodowego, poprzez dokonanie pomiarów przez nieuprawnionego geodetę oraz dokonanie ich po zakończeniu kontroli.
Odnosząc się do pierwszego z tych zarzutów wskazać należy, że w toku kontroli organ dokonał analizy ilości i rodzajów odpadów unieszkodliwionych oraz poddanych przetworzeniu na kwaterze 4A, jak również ilości użytych surowców. Na podstawie czynności kontrolnych stwierdzono, że od początku funkcjonowania kwatery do 31 sierpnia 2022 r. unieszkodliwiono 231 506,92 Mg odpadów, poddano przetworzeniu (w ramach warstw izolacyjnych i budowy skarp) 29 223,04 Mg odpadów oraz wykorzystano 17 988,08 Mg surowców na warstwy izolacyjne, co daje łącznie 278 718,04 zdeponowanych odpadów/surowców i przekracza pojemność technologiczną maksymalną określona w pozwoleniu zintegrowanym wynoszącą 259 557,95 m3 (przy zagęszczeniu 1,0 Mg/m3 = 259 557,95 Mg). Dodatkowo Marszałek w pozwoleniu zintegrowanym zamieścił zapis, że na pojemność technologiczną maksymalną kwatery składa się ilość odpadów jaka może zostać unieszkodliwiona oraz ilość odpadów/materiałów poddana odzyskowi na kwaterze. Z wyjaśnień Marszałka wynika, że na pojemność technologiczną składowiska odpadów składa się:
- ilość odpadów jaka zostanie poddana w nim przetworzeniu, w procesie unieszkodliwiania, jak i odzysku, oraz
- w sytuacji, gdy zamiast odpadów do procesu odzysku w ramach wykonywania warstwy izolacyjnej (przesypowej) wykorzystane zostaną materiały (np. piasek niebędący odpadem) również ilość użytego materiału.
Nadto ze stanowiska Starosty B. zwartego w piśmie z 26 marca 2020 r. wynika, że masa odpadów dopuszczona do składowania stanowi łącznie masę faktycznych odpadów i warstwy przesypowe grubości 0,2 m. Sposób układania odpadów został określony przez samą Spółkę we wniosku o wydanie pozwolenia na budowę. W załączniku do tego wniosku wskazano, że odpady będą układane warstwami grubości 2 m, które zostaną przykryte warstwą gruntu (mineralną) o grubości 0,2 m.
W świetle powyższego zasadnie, zdaniem sądu, organ przyjął, że na pojemność technologiczną kwatery składa się zarówno ilość odpadów jaka zostanie poddana w nim przetworzeniu (w procesie unieszkodliwiania oraz odzysku), jak i ilość użytych surowców na warstwy przesypowe i formowanie skarp, w sytuacji, gdy zamiast odpadów do procesu odzysku w ramach wykonywania warstwy izolacyjnej (przesypowej) wykorzystane zostaną materiały (np. piasek niebędący odpadem) i dokonał analizy stopnia wykorzystania pojemności całkowitej kwatery. Zgodnie z ustaleniami kontroli ilość odpadów unieszkodliwionych i podanych odzyskowi oraz ilość użytych surowców w ramach funkcjonowania kwatery wyniosła 278 718,04 Mg, i przekracza maksymalną pojemność technologiczną kwatery określonej w pozwoleniu zintegrowanym o 19 160,02 Mg.
W ocenie sądu wykonane pomiary geodezyjne uzasadniają ustalenie nieprawidłowości w zakresie przekroczenia maksymalnej rzędnej składowanych odpadów w sektorze II kwatery a przedłożone wraz ze skargą pomiary geodezyjne, wykonane na zlecenie Spółki 9 listopada 2022 r., nie podważają ustaleń w tym zakresie.
Odnośnie zarzutu opracowania pomiarów geodezyjnego przez geodetę nie posiadającego uprawnień w zakresie wykonywania opracowań fotogrametrycznych (ortofotomapy i modeli 3D opartych na zdjęciach z drona) oraz nalotów wykonanych przez osobę bez uprawnień geodezyjnych wskazać należy, że pełne informacje dotyczące uprawnień osób wykonujących pomiary zostały zamieszczone w pkt 3 operatu, zaś opis przebiegu i rezultatów wykonanych prac geodezyjnych lub kartograficznych - w pkt 5 operatu technicznego. Z pkt 3 wynika, że geodeta ma uprawnienia w zakresie pkt 1 i 2 art. 43 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Z regulacji tej wynika, że uprawnienia zawodowe w dziedzinie geodezji i kartografii nadaje się między innymi w następujących zakresach: 1) geodezyjne pomiary sytuacyjno-wysokościowe, realizacyjne i inwentaryzacyjne; 2) rozgraniczanie i podziały nieruchomości (gruntów) oraz sporządzanie dokumentacji do celów prawnych. W pkt 7 tej regulacji wyodrębniono oddzielnie uprawnienia w zakresie fotogrametrii i teledetekcji. Przez pojęcie "fotogrametria i teledetekcja" należy rozumieć prace geodezyjne, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 lipca 2020 r. w sprawie baz danych dotyczących zobrazowań lotniczych i satelitarnych oraz ortofotomapy i numerycznego modelu terenu (Dz. U. z 2020 r., poz. 1304 ze zm.), a w szczególności: projektowanie, wykonywanie i przetwarzanie zdjęć lotniczych; opracowywanie ortofotomapy oraz numerycznego modelu rzeźby terenu; wykonywanie geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych; fotointerpretację zdjęć lotniczych oraz obrazów satelitarnych.
W sprawie niniejszej nalot został wykonany przez wykwalifikowanego pilota bezzałogowego statku powietrznego posiadającego odpowiednie uprawnienia wydane przez Urząd Lotnictwa Cywilnego. W ramach opracowania fotogrametrycznego wykonano 435 zdjęć z wysokości 60 m, uzyskano pixel wielkości mniejszej niż 2 cm, każde zdjęcie zostało spozycjonowane za pomocą odbiornika RTK zainstalowanego na kadłubie drona. Poprawki do pozycjonowania otrzymano za pomocą sieci Topnet Live (Net MSM5 3.2) oraz GSM – Plus Gsm. Obliczenia objętości składowanych odpadów wykonano za pomocą odpowiedniego oprogramowania. Co prawda prace geodezyjne zostały zatwierdzone przez geodetę, który nie posiada uprawnień w zakresie fotogrametrii i teledetekcji, ale wyniki prac geodezyjnych przedłożonych przez Spółkę nie podważają tych wyników. Przede wszystkim podnieść należy, że uprawnienia geodety, który wykonał pomiary na zlecenie Spółki obejmują zakres z pkt 1, 2 i 4 a więc także nie dotyczą uprawnień w zakresie fotogrametrii i teledetekcji. Z art. 43 pkt 4 wynika, że dotyczy on uprawnień w zakresie geodezyjnej obsługi inwestycyjnej. Nadto jak słusznie podnosi organ pomiary geodezyjne kwatery zostały przeprowadzone po zakończeniu kontroli w dniu 9 listopada 2022 r. Nie można zatem wykluczyć, że mogły być one poprzedzone pracami polegającymi na rozplantowaniu odpadów. Z analizy operatu obliczenia objętości odpadów z 17 października 2022 r. wynika, że przekroczona została dopuszczalna maksymalna wysokość składowania odpadów w sektorze II w badanych punktach: 25-83 oraz 85. W punktach 14-24 oraz 84 nie stwierdzono przekroczeń, jednak wszystkie wartości są bardzo bliskie rzędnej 148 m n.p.m. Podnieść należy, że rzędne wysokości poszczególnych punktów pomiarowych wynikających z operatu dołączonego przez Spółkę osiągnęły maksymalną rzędna równą 148 m, zaś pozostałe zbliżają się do tej wysokości, osiągając rzędne: - 147,59 m n.p.m.; 147,96 m n.p.m.; 147,86 m n.p.m.; 147,71 m n.p.m.; 147,47 m n.p.m.; 147,67 m n.p.m.; 147,77 m n.p.m.; 148,0 m n.p.m.; 147,73 m n.p.m.; 147,92 m n.p.m.; 147,96 m n.p.m.; 147,95 m n.p.m.; 147,91 m n.p.m.; 147,97 m n.p.m.; 147,99mn.p.m.; 147,81 m n.p.m.; 147,43 m n.p.m.; 147,56 m n.p.m.; 147,77 m n.p.m.; 147,92 m n.p.m.; 148,0 m n.p.m.; 148,0 m n.p.m.; 147,90 m n.p.m.; 147,75 m n.p.m.; 147,90 m n.p.m.; 147,80 m n.p.m.; 147,69 m n.p.m.; 147,61 m n.p.m.; 147,80 m n.p.m.; 147,56 m n.p.m.; 147,30 m n.p.m.; 148,0 m n.p.m.; 147,97 m n.p.m. Pomiary te, w ocenie sądu, nie mogą skutecznie podważać pomiarów wykonanych przez organ. Przede wszystkim dlatego, że pomiary zostały wykonane po zakończeniu kontroli, są zbliżone do wyników dokonanych przez organ a nadto zostały wykonane także przez geodetę bez uprawnień w zakresie fotogrametrii i teledetekcji.
Odnośnie czasu prowadzonych prac geodezyjnych wskazać należy, że kontrola trwała w dniach 7 grudnia 2021 r. – 13 października 2022 r. W pierwszych pomiarach wykonanych 20 grudnia 2021 r. nie objęto sektora 4A w związku z tym dokonano kolejnych pomiarów 22 lipca 2022 r. W wyniku ustalenia, że do obliczenia powierzchni objętości składowanych odpadów uwzględniono roślinność, która porastała składowisko odpadów, w dnia 17 października 2022 r. zaktualizowano pomiar i ponownie obliczono objętość składowiska, bez uwzględnienia roślinności. Można zatem przyjąć, że opracowanie z 17 października 2022 r. oparte było o pomiary przeprowadzone 22 lipca 2022 r. w toku trwania kontroli. Ponadto nawet jeżeli przyjąć, że pomiary te zostały dokonane po zakończeniu kontroli to działanie to było działaniem na korzyść Spółki, albowiem zweryfikowano pomiary pod względem występującej roślinności. Pozostałe kwestie związane z pojemnością nie były brane pod uwagę przy formułowaniu zarządzenia, gdyż pojemność technologiczna była wyliczana na podstawie masy odpadów - w Mg, tak jak prowadzona jest ewidencja odpadów. Nadto zaznaczyć należy, że organ nie wziął ostatecznie pod uwagę spornych punktów 1-13 wskazanych przez Spółkę jako nalężące do sektora I, gdzie maksymalna rzędna składowanych odpadów wynosi 154,88 m. n.p.m., o czym poinformowano Spółkę w odpowiedzi na uwagi do protokołu. Na skutek tej weryfikacji organ przychylił się do argumentacji Spółki, że w sektorze I kwatery osiągnięto maksymalne rzędne składowanych odpadów, jednak nie doszło do ich przekroczenia.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że treść zarządzenia koresponduje z ustaleniami poczynionymi w protokole kontroli i nałożony obowiązek zgodny jest ze stanem fatycznym i formalnym sprawy.
Nie budzi również wątpliwości, że treść zarządzenia pokontrolnego znajduje oparcie w odpowiednich normach prawa materialnego.
Zgodnie z art. 128 ustawy z 14 grudnia 2021 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 699 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa o odpadach) zarządzający składowiskiem odpadów może rozpocząć działalność polegającą na prowadzeniu składowiska odpadów po uzyskaniu kolejno:
1) pozwolenia zintegrowanego albo zezwolenia na przetwarzanie odpadów;
2) pozwolenia na użytkowanie składowiska odpadów;
3) decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów.
Zgodnie z art. 135 ust. 1 ustawy o odpadach, zarządzający składowiskiem odpadów ponosi odpowiedzialność za całokształt działalności składowiska odpadów i jest obowiązany do realizacji wszystkich obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów i decyzji, o których mowa w art. 128, tj. pozwolenia zintegrowanego i decyzji zatwierdzającej instrukcję prowadzenia składowiska odpadów, które określają z kolei podstawowe parametry techniczne składowiska (maksymalną pojemność technologiczną i dopuszczalną maksymalną wysokość składowania). W toku kontroli stwierdzono przekroczenie maksymalnej pojemności technologicznej oraz maksymalnej rzędnej składowania odpadów na kwaterze 4A (sektorze II).
Zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy o odpadach, zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części wymaga uzyskania zgody na zamknięcie składowiska odpadów lub jego wydzielonej części. W myśl art. 146 ust 2 zgoda jest wydawana, w drodze decyzji, przez właściwy organ, o którym mowa w art. 129 ust. 1 (marszałek województwa, a w przypadku przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zamkniętych - regionalny dyrektor ochrony środowiska), na wniosek złożony przez zarządzającego składowiskiem odpadów.
Zgodnie z art. 146 ust. 5 ustawy o odpadach, przed wydaniem zgodny na zamknięcie składowiska wojewódzki inspektor ochrony środowiska, na wniosek właściwego organu, przeprowadza kontrolę składowiska odpadów. Ww. kontroli nie przeprowadza się, jeżeli konieczność zamknięcia składowiska wynika z zarządzenia pokontrolnego wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska (art. 146 ust. 6 ustawy o odpadach).
Zaznaczyć przy tym należy, że przekroczenie wartości maksymalnej jednego z parametrów, tj. pojemności technologicznej maksymalnej lub dopuszczalnej maksymalnej wysokości składowania, stanowi o przekroczeniu parametrów określających maksymalne możliwości techniczne kwatery.
Końcowo odnieść się należy do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 54 § 3 P.p.s.a. Zarzut ten jest bezzasadny, albowiem regulacja ta nie miała zastosowania w sprawie niniejszej, co przyznaje sama Spółka twierdząc, że zdaje sobie sprawę z tego, że działania podjęte przez organ nie można automatycznie i wprost zakwalifikować jako uwzględnienia skargi w tym trybie. Zarzut ten został sformułowany na skutek następującego działania organu. W wyniku poprzedniej kontroli przeprowadzonej w dniach 17 kwietnia 2019 r. – 17 kwietnia 2020 r., organ wydał zarządzenie pokontrolne z 25 maja 2020 r. Spółka złożyła skargę na to zarządzenie pokontrolne do sądu administracyjnego. WSA w Białymstoku wyrokiem z 8 października 2020 r., II SA/Bk 507/20 uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne. Po ponownym rozstrzygnięciu sprawy wydano nowe zarządzenie pokontrolne z 9 grudnia 2020 r. Następnie w dniu 29 stycznia 2021 r. zarządzenie to zostało uchylone. Uzasadnieniem takiego rozstrzygnięcia było to, że w momencie wydawania przedmiotowego zarządzenia nie obowiązywało już pozwolenie zintegrowane określające, w okresie trwającej kontroli, warunki funkcjonowania instalacji w ZUOK w H., bowiem Marszałek decyzją z [...] sierpnia 2020 r., stwierdził wygaśnięcie pozwolenia zintegrowanego z [...] kwietnia 2018 r. i udzielił nowego pozwolenia zintegrowanego na eksploatację instalacji. Podobnie instrukcja prowadzenia składowiska odpadów zatwierdzona decyzją z [...] maja 2018 r. wygaszona została decyzją z [...] września 2020 r. Spółka formułując ten zarzut stwierdziła, że kontrola z 2020 r. formalnie nie zakończyła się żadnym zarządzeniem co mogło skutkować przekonaniem Spółki o zaakceptowaniu przez organ jej stanowiska oraz dowodzi faktu błędnego zastosowania aktualnie nakazu najdalej idącego w swych konsekwencjach prawnych. Argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej kontroli sądu podlega bowiem zarządzenie pokontrolne wydane [...] grudnia 2022 r. na podstawie ustaleń kontroli przeprowadzonej w dniach 7 grudnia 2021 r. – 13 października 2022 r. Zdaniem sądu zastosowany w sprawie niniejszej nakaz jest zasadny, co wywiedziono w treści uzasadnienia.
Mając powyższe na uwadze sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI