II SA/BK 832/06

II SA/Bk 832/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2007-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-12-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 239 poz 2019
art. 138 ust. 2, 139 ust. 1 - 4, 205
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - tekst jednolity
Dz.U. 1974 nr 38 poz 230
art. 53
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 135 w zw. z art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego wydanego na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz.
230 ze zm.), oparta o przepisy art. 138 i art. 205 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) ma
charakter konstytutywny. Oznacza to, że takie pozwolenie wodnoprawne wywołuje skutki dopóty, dopóki nie zostanie wydana ostateczna decyzja o
stwierdzeniu jego wygaśnięcia.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi D. C. i B. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód śródlądowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2006 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżących D. C. i B. C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
II SA/Bk 832/06
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] marca 1993 r. znak [...] Wojewoda P. udzielił K. Ł. "R." w B. P. na okres dziesięciu lat tj. do 20 marca 2003 r. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód śródlądowych tj. na piętrzenie i pobór wody z cieku od K. dla potrzeb zbiornika wodnego "S." wykorzystywanego do hodowli ryb, celów rolniczych i rekreacyjnych. W punkcie II zobowiązał wnioskodawcę do prawidłowej eksploatacji i utrzymania urządzeń piętrzących grobli oraz do ponoszenia kosztów utrzymania koryta cieku od K. na odcinku oddziaływania cofki oraz poniżej zapory ziemnej (ppkt 1), uzgadniania przedmiaru i okresu konserwacji cieku od K. z Oddziałem Rejonowym Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. P. (ppkt 4).
W postępowaniu w przedmiocie wygaśnięcia powyższego pozwolenia decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. znak [...] Wojewoda P., po rozpoznaniu odwołania B. C., uchylił decyzję Starosty B. z dnia [...] maja 2006 r. znak [...] o wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego w dniu [...] marca 1993 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzją z dnia [...] września 2006 r. znak [...] Starosta B. stwierdził po raz kolejny wygaśnięcie decyzji wydanej przez Wojewodę P. w dniu [...] marca 1993 r. znak [...] o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego K. Ł. "R.". Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podał przepis art. 135 ust. 1 i art. 138 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
W uzasadnieniu Starosta B. ustosunkował się przede wszystkim do postulatów przedstawionych w toku postępowania przez B. C. – właściciela trzech stawów rybnych na działkach o numerach geodezyjnych [...] w obrębie gruntów wsi S., żądającego uregulowania w decyzji o wygaśnięciu kwestii odtworzenia cieku od K. niezbędnego dla niego do piętrzenia wody wykorzystywanej do napełniania stawów. Organ podniósł, iż B. C. nie posiada pozwolenia wodnoprawnego na staw usytuowany na działce o numerze geodezyjnym [...], gdyż nie jest następcą prawnym Z. O. w zakresie uprawnień wynikających z udzielonego mu decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 r. pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wody śródlądowej. Następstwo to nie może wynikać z notarialnej umowy kupna – sprzedaży, a tylko ze spadkobrania (art. 9 ust. 1 pkt 25 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne). Z tego też powodu organ nie mógł uwzględnić zgłoszonych przez B. C. żądań. Starosta B. wskazał również, iż obowiązek odtworzenia cieku od K. ciąży na zarządcy cieku i gruntu pod nim, którym jest Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. Podmiot ten rozważa możliwość odmulenia cieku po zakończeniu procedur administracyjnych związanych z wydaniem pozwoleń wodnoprawnych.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli D. i B. C. żądając uchylenia decyzji z dnia [...] września 2006 r. i rozstrzygnięcia sprawy przez organ właściwy w sprawie na podstawie art. 205 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Nadto zarzucili naruszenie art. 138 pkt 2 i art. 139 powołanej ustawy.
Główny zarzut odwołania stanowiło stwierdzenie, iż decyzję o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 1993 r. wydał niewłaściwy organ. Odwołujący się wskazali, iż skoro w/w pozwolenie zostało wydane przez Wojewodę i uprawniało do korzystania ze zbiornika wodnego "S." dla celów rybackich, to w sprawie ma zastosowanie przepis art. 205 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, zatem decyzję o jego wygaśnięciu powinien wydać również Wojewoda. Stanowisko to, ich zdaniem, wspiera treść załączonej do odwołania decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. o udzieleniu C. C. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń oraz szczególne korzystanie z wód cieku od K. oraz porównanie podstaw prawnych decyzji z dnia [...] marca 1993 r. i decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r.
Odwołujący się zwrócili uwagę, iż obecnie zmieniono przeznaczenie zbiornika retencyjnego "S." - jest tam zasiana kukurydza, zbiornik jest zamulony i zanieczyszczony. Z kolei użytkownikiem działki, na której znajduje się ciek wodny jest Marszałek Województwa. Uwzględniając powyższe oraz fakt, że w decyzji z dnia [...] marca 1993 r. zobowiązano K. Ł. "R." do ponoszenia kosztów utrzymania cieku zasadne jest, aby organ w decyzji o wygaśnięciu pozwolenia nałożył na podmiot tego pozwolenia obowiązek oczyszczenia cieku i odtworzenia jego skarp. Wskazali też, iż Wojewódzki Zarząd Melioracji, jak wynika z pisma z dnia 27 marca 2003 r., nie ma środków finansowych na konserwację cieku. Wyrazili sprzeciw wobec stwierdzenia, iż nie dysponują ważnym pozwoleniem wodnoprawnym w rozumieniu art. 134 Prawa wodnego z 2001 r. Zdaniem odwołujących się przesłanką otrzymania pozwolenia wodnoprawnego nie musi być własność nieruchomości, której to pozwolenie dotyczy.
W dniu 18 października 2006 r. D. i B. C., w odpowiedzi na pismo z dnia 02 października 2006 r. informujące o przesłaniu odwołania do organu wyższej instancji, uzupełnili podniesione zarzuty.
Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] września 2006 r.
Uznał jako błędne stanowisko odwołujących się, iżby pozwolenie wodnoprawne z dnia [...] marca 1993 r. zostało wydane na szczególne korzystanie z wody cieku od K. dla celów rybackich. Powołał się na podstawę prawną powołaną w tej decyzji – art. 53 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, która wskazuje, iż zostało ono udzielone tylko na pobór wód powierzchniowych cieku na potrzeby zbiornika wodnego "S.", a z dalszej treści decyzji nie wynikają uwarunkowania na korzystanie z wód do celów rybackich. Odnośnie kwestii zobowiązania K. Ł. "R." do usunięcia negatywnych skutków wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego organ wskazał, iż z pism Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych z dnia 27 czerwca 2006 r. i 27 marca 2006 r. wynika, iż Zarząd nie kwestionował swojego obowiązku odmulenia cieku, a w jego interesie leży wystąpienie o uczestniczenie w kosztach tego przedsięwzięcia przez K. Ł. jako dotychczasowego użytkownika cieku. Organ podzielił również stanowisko Starosty B., iż odwołujący się nie posiadają pozwolenia wodnoprawnego. Pismo Z. O. z dnia 06 sierpnia 1997 r. nie mogło scedować na nich praw wynikających z tego pozwolenia.
Skargę na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2006 r. wnieśli do sądu administracyjnego D. i B. C. żądając uchylenia decyzji w całości jako wadliwej.
W uzasadnieniu skargi powtórzyli w większości argumenty odwołania podtrzymując stanowisko o naruszeniu przepisów określających organ właściwy do wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego – art. 205 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zdaniem skarżących o celu pozwolenia z dnia [...] marca 1993 r., jako udzielonego dla celów rybackich świadczy treść decyzji, w której zbiornik "S." określono jako "wykorzystywany dla hodowli ryb" oraz okoliczność, iż w taki właśnie sposób był użytkowany. Z mocy wskazanego przepisu organem właściwym do stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia pozostawał Wojewoda a nie Starosta. Wskazali, iż przekształcenie zbiornika retencyjnego "S." w pole uprawne oraz zamulenie cieku spowodowało, iż skarżący, pobierający wodę z cieku do własnych stawów, zostali pozbawieni możliwości ich prawidłowego napełniania. Dlatego domagali się rozstrzygnięcia w oparciu o art. 139 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Zakwestionowali również, jakoby nie byli stronami postępowania oraz nie posiadali pozwolenia wodnoprawnego. Dowodzili, że posiadają interes prawny, albowiem tworzą spółkę wodną ze Z. O.: on posiada pozwolenie wodnoprawne – zajmuje się zbytem produktu i pełni funkcję zarządcy obiektów, a oni są właścicielami gruntów ze stawami. Nadto podali, iż Z. O. uzyskał pozwolenie wodnoprawne w roku 1997 i scedował je na skarżących. W owym czasie obowiązywała ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) niezawierająca przepisu art. 134 regulującego następstwo prawne w zakresie pozwolenia wodnoprawnego, nie istniała zatem konieczność uzyskania nowego pozwolenia przez skarżących, tym bardziej, że nie rodzi ono praw do nieruchomości i urządzeń wodnych. Obowiązek uzyskania nowego pozwolenia miałby miejsce wówczas, gdyby sprzedaż gruntów nastąpiła po roku 2001 tj. po wprowadzeniu przepisu art. 134 Prawa wodnego z 2001 r.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów podkreślił, iż ani podstawa prawna decyzji z dnia [...] marca 1993 r. – w szczególności niewskazanie art. 53 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, ani podstawa faktyczna nie pozwalają na zakwalifikowanie jej jako pozwolenia na szczególne korzystanie z wód śródlądowych dla celów rybackich. W kwestii obowiązku przywrócenia cieku do stanu pierwotnego organ wskazał, iż skarżący nie podali, w jaki sposób opróżnienie zbiornika "S." z wody i rolnicze wykorzystywanie gruntów czaszy zbiornika ma wpływ na kształtowanie zasobów wodnych w dolinie cieku od K., skoro K. Ł. nie piętrzy i nie pobiera wody. Nie wypowiedzieli się również co do celowości utrzymania urządzeń wodnych. Organ wyjaśnił też, iż przepis art. 139 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne przyznaje uprawnienie do nałożenia obowiązków niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych, ale tylko takich, które zostały wykonane lub były użytkowane w oparciu o pozwolenie, tymczasem w sprawie niniejszej nie ciek, ale wykorzystywanie wody z niego było przedmiotem pozwolenia. Podtrzymał stanowisko, iż skarżący nie są stronami postępowania, albowiem nabycie gruntów od Z. O. nie daje im prawa do korzystania z pozwolenia wodnoprawnego, a "scedowanie" na nich przez w/w pozwolenia wodnoprawnego pismem z dnia 06 sierpnia 1997 r. nie spełnia wymagań następstwa prawnego.
W toku postępowania skarżący składali do akt sprawy pisma zawierające rozbudowanie ich stanowiska. W piśmie z dnia 02 lutego 2007 r. poza powtórzeniem argumentacji ze skargi podali, iż organ nie powiadomił o toczącym się postępowaniu jego strony – Z. O., czym uniemożliwił mu obronę praw i naruszył zasady procedowania. Z kolei w piśmie z dnia 28 lutego 2007 r. zarzucili brak powiadomienia o toczącym się postępowaniu Marszałka Województw P., który zgodnie z art. 72 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne reprezentuje Skarb Państwa jako właściciela cieku. Zwrócili uwagę, iż nie przeprowadzono rozprawy wodnoprawnej na gruncie celem zbadania, w jakim stanie znajduje się obecnie ciek wodny, co spowodowało pominięcie istotnego dla rozstrzygnięcia faktu niewykonywania przez K. Ł. "R." obowiązków nałożonych decyzją dnia [...] marca 1993 r. w zakresie konserwacji zbiornika. Wskazali również na konieczność przeniesienia przez organ administracji na Skarb Państwa prawa własności usytuowanych na cieku urządzeń wodnych (mnicha wylotowego i spustowego), celem prawidłowego kształtowania zasobów wodnych. Załączyli aktualne zdjęcia cieku.
W piśmie z dnia 06 kwietnia 2007 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z zapisu protokołu z dnia 05 września 2006 r. sporządzonego przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. na okoliczność stanu technicznego i braku konserwacji cieku od K. Wywodzili, iż pomimo nałożenia na K. Ł. "R." w pozwoleniu wodnoprawnym z 1993 r. obowiązku czyszczenia i konserwacji odcinka cieku, z obowiązku powyższego w/w podmiot się nie wywiązywał, co potwierdza treść protokołu "w sprawie grobli czołowej zbiornika". Podtrzymali w całości stanowisko przedstawione w skardze.
Odpowiadając na powyższe pismo z dnia 06 kwietnia 2007 r. Wojewoda P. nie podzielił prezentowanego toku rozumowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca jej wydanie decyzja Starosty B. nie mogły się ostać, jako naruszające prawo, chociaż w większości nie z przyczyn wskazanych w skardze, a uwzględnionych przez sąd z urzędu.
Organy obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy i w dalszej konsekwencji rzutowało na nierozważenie i niezastosowanie przepisów prawa materialnego - art. 138 ust. 2 i art. 139 ust. 1 – 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) zwanej dalej prawo wodne z 2001 r. Stwierdzone uchybienia skutkowały uchylenie decyzji Wojewody P., jak i z mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a., uchylenie także decyzji organu I instancji.
W pierwszej kolejności należało ustosunkować się do zarzutu niewłaściwości organu orzekającego w przedmiotowej sprawie, bowiem ewentualna jego zasadność skutkowałaby nieważnością poddanej kontroli sądu decyzji.
W ocenie składu orzekającego w przedmiotowej sprawie pozostaje on bezzasadny.
Zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. w zw. z ust. 3 tego przepisu organem właściwym do wydawania pozwoleń wodnoprawnych, stwierdzania ich wygaśnięcia, cofnięcia lub ograniczenia takiego pozwolenia oraz orzeczenia o przeniesieniu prawa własności urządzenia wodnoprawnego co do zasady jest starosta, poza wyjątkami zawartymi w ust. 2 cytowanego przepisu niemającymi zastosowania w sprawie niniejszej. Przepisem przejściowym jest art. 205 prawa wodnego z 2001 r. mający zastosowanie do pozwoleń wodnoprawnych wydanych pod rządami poprzednio obowiązującego prawa wodnego – ustawy z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 230 ze zm.) – zwanej dalej prawo wodne z 1974 r., który w ust. 1 stanowi, że pozwolenia wodnoprawne na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich, wydane na podstawie ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne wygasają w terminie trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy; wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego stwierdza, w drodze decyzji, wojewoda.
Analiza powołanego wyżej przepisu wskazuje, iż jego regulacja odnosi się nie do wszystkich pozwoleń wodnoprawnych wydanych pod rządem poprzednio obowiązującej ustawy, a jedynie do pozwoleń na szczególne korzystanie z wód do celów rybackich. Trzeba bowiem w tym miejscu wskazać, że ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne w art. 53 przewidywała wiele rodzajów szczególnego korzystania z wód wymagającego pozwolenia wodnoprawnego, zaś korzystanie z wód dla celów rybackich było jednym z nich (wymienionym w art. 53 ust. 2 pkt 9). Wyłącznie do ostatnio wymienionych pozwoleń wodnoprawnych wydanych na gruncie "starego" prawa wodnego ma zastosowanie art. 205 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. tj. do tych, które obejmowały pozwolenia na szczególne korzystanie z wód dla celów rybackich na podstawie przepisu art. 53 ust. 2 pkt 9 ustawy z dnia 24 października 1974 r. i wyłącznie do stwierdzania wygaśnięcia takich pozwoleń właściwym organem pozostaje wojewoda. Dla stwierdzania wygaśnięcia wszelkich pozostałych pozwoleń – opartych na przepisie art. 53 ust. 2 pkt 1- 8 oraz 10 prawa wodnego z 1974 r. właściwość organu należy wyprowadzać z treści art. 140 prawa wodnego z 2001 r.
Wyodrębnienie regulacji stwierdzenia wygaśnięcia "starych" pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód dla celów rybackich w art. 205 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. spowodowane było nowymi regulacjami prawnymi, które na takie korzystanie z wód śródlądowych nie wymagają obecnie pozwolenia wodnoprawnego. Zatem ustawodawca musiał zająć stanowisko w kwestii ważności pozwoleń w tej dziedzinie działalności. Przyjął więc, że pozwolenia wodnoprawne obowiązujące w dniu wejścia w życie komentowanej ustawy wygasają z mocy samego prawa w terminie 3 lat od tej daty. Wprawdzie pozwolenia wygasają z mocy prawa, lecz stwierdzenie tego stanu wymaga wydania decyzji przez wojewodę. Po tym terminie wygasają wszelkie ograniczenia, jakie były wprowadzone do treści wydanych pozwoleń. W tym rozwiązaniu tkwi istota regulacji zawarta w art. 205 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. Nie oznacza to, że prowadzenie gospodarki rybackiej pod rządami nowej ustawy będzie wolne od ograniczeń, jakie stosowano w trybie wydawania pozwoleń wodnoprawnych. Będą one stosowane na zasadach ogólnych, określonych w Prawie wodnym na podstawie przepisów o planowaniu w gospodarowaniu wodami, budownictwie wodnym i ochronie środowiska (vide Jan Szachułowicz "Prawo wodne. Komentarz", Warszawa 2006, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, s. 401).
W sprawie niniejszej aby określić organ właściwy do stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego K. Ł. "R." należy dokonać analizy podstawy prawnej i faktycznej decyzji Wojewody P. z dnia [...] marca 1993 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód śródlądowych cieku od K. do potrzeb zbiornika "S.": na pobór i piętrzenie wody z cieku od K. dla potrzeb w/w zbiornika wykorzystywanego do hodowli ryb, celów rekreacyjnych i rolniczych.
Zaprezentowany w toku postępowania oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji tok rozumowania zasługuje na akceptację. Niespornie podstawę prawną wyżej wskazanej decyzji stanowił przepis art. 53 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 1 i art. 31 ust. 1 ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. – co wynika z jej treści. Bezsprzecznie nie wskazano jako podstawy prawnej pkt 9 art. 53 ust. 2 tej ustawy, podczas gdy np. udzielając pozwolenia wodnoprawnego C. C. (decyzja z dnia [...] sierpnia 1994 r. nr [...]) Wojewoda wskazał jako podstawę prawną oprócz art. 53 ust. 2 pkt 1, także pkt 9. Dowodzenie skarżących co do jednakowej regulacji obu decyzji nie odpowiada stanowi rzeczywistemu, także wobec różnego sposobu określenia w obu decyzjach przedmiotu rozstrzygnięcia, a przede wszystkim w sytuacji odmiennego określenia w obu decyzjach praw i obowiązków ich adresatów (pkt I ppkt 1, 2, 3 decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. – a pkt I ppkt 1 do 6 decyzji z dnia [...] marca 1993 r.). W pozwoleniu wodnoprawnym udzielonym C. C. jednoznacznie wskazano, że obejmuje ono pozwolenie na wykopanie dwóch, wzajemnie ze sobą powiązanych zbiorników służących do hodowli ryb. Takich regulacji nie zawiera pozwolenie wodnoprawne udzielone K. Ł. "R.". Dlatego to ostatnie pozwolenie nie obejmowało szczególnego wykorzystywania wód dla celów rybackich, a dotyczyło pozwolenia na piętrzenie i pobór wody z cieku od K. dla potrzeb zbiornika "S." wykorzystywanego (jak wynika zarówno z samej decyzji, jak i operatu wodnoprawnego) także dla celów rekreacyjnych i rolnych.
W tej sytuacji w sprawie wygaśnięcia pozwolenia udzielonego K. Ł. "R." nie miał zastosowania przepis art. 205 § 1 prawa wodnego z 2001 r., a miały zastosowanie ogólne przepisy dotyczące właściwości organu i organem I instancji z mocy art. 140 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. pozostawał starosta. Ten organ wydał decyzję z dnia [...] września 2006 r. utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją. Zarzut niewłaściwości organu okazał się zatem niezasadny.
Natomiast, co sąd stwierdza z urzędu, organy obu instancji przeprowadziły niepełne i zaledwie częściowe rozważania w przedmiocie legitymacji procesowej skarżących. Słusznie uznały, że D. i B. C. nie są następcami prawnymi Z. O. w zakresie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego działki nr [...], ale zupełnie nie dokonały analizy ich sytuacji prawnej wynikającej z pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] sierpnia 1994 r. udzielonego C. C. obejmującego działki nr [...]. To ostatnie pozwolenie, jak wyżej wyjaśniono, obejmowało uprawnienie do założenia dwóch stawów służących do hodowli ryb. Z punktu I ppkt 6 tej decyzji wynika sposób poboru wody do tych zbiorników i nie ulega wątpliwości, że uzupełnianie stawów i podtrzymywanie lustra wody przewidziano z przepływów cieku od K., a podane w tymże pkt 1 ppkt 6 decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. współrzędne odpowiadają w większości współrzędnym zawartym w pozwoleniu wodnoprawnym wydanym na rzecz K. Ł. "R.". Zatem funkcjonowanie cieku, w szczególności regulowanie piętrzenia wody, bezpośrednio wpływa na uprawnienia adresata pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] sierpnia 1994 r. dotyczącego hodowli ryb w dwóch stawach usytuowanych na działce nr [...]. Tym samym adresaci tego ostatniego pozwolenia mają interes prawny w postępowaniu obejmującym wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 1993 r. dopóty, dopóki decyzja z dnia [...] sierpnia 1994 r. wywołuje skutki prawne. Zatem obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia udzielonego K. Ł. "R." było ustalenie nie tylko, czy D. i B. C. mają uprawnienia dotyczące korzystania z pozwolenia wodnoprawnego na działce nr [...] udzielonego w dniu [...] sierpnia 1997 r. Z. O. (tej analizy dokonano), ale także wyjaśnienie ich uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego działek nr [...]. Tej ostatniej analizy nie dokonano, bezpodstawnie uznając, iż przy braku następstwa prawnego po Z. O. skarżący nie posiadają interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu. Tymczasem zachodziła konieczność dokonania analizy losów decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. Poza sporem pozostaje fakt spadkobierstwa skarżących po adresacie pozwolenia wodnoprawnego na działkach [...] (postanowienie Sądu Rejonowego w B. P. z dnia 16 sierpnia 1999 r. w sprawie sygn. akt I [...]). Dlatego należało (i uczynią to obecnie organy) dokonać analizy mocy prawnej w/w decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r., w szczególności ustalenia czy w dalszym ciągu D. i B. C. posiadają uprawnienia wynikające z decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r., czy utracili je. Materiał znajduje się w aktach sprawy [...]. Wynika z niej umorzenie w dniu [...] sierpnia 2006 r. postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego C. C. i następnie przekazanie akt Wojewodzie w celu rozpoznania sprawy (orzeczenia stwierdzającego wygaśnięcie pozwolenia). Zaś ten organ (Wojewoda) zainicjował spór kompetencyjny rozstrzygnięty oddaleniem wniosku przez NSA (postanowieniem z dnia 29 listopada 2006 r. w sprawie sygn. akt II OW 49/06). Do chwili obecnej brak jest decyzji dotyczącej stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] sierpnia 1994 r. Skoro było to pozwolenie na szczególne korzystanie z wód dla celów rybackich, to z mocy art. 205 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. wygasło z dniem [...] sierpnia 2004 r. przy czym wygaśnięcie wymagało stwierdzenia tego faktu przez Wojewodę.
Jakkolwiek wygaśnięcie w terminie określonym w ustawie (lub wcześniej w decyzji) następowało automatycznie, z mocy samego prawa, to art. 138 prawa wodnego z 2001 r. ustanawia obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia.
W doktrynie przyjmuje się, że czynność ta (stwierdzenie wygaśnięcia) ma charakter konstytutywny, tworzy bowiem nowy stan prawny (por. J. Szachułowicz "Prawo wodne ..., s. 306). Z poglądem tym należy się zgodzić, bowiem z mocy treści art. 138 ust. 2 i art. 139 prawa wodnego z 2001 r. decyzją o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego można nałożyć określone obowiązki oraz orzec odnośnie urządzeń wodnych. Zatem treść takiej decyzji będzie szersza, niż samo ograniczenie się do stwierdzenia faktu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej – do czasu ostatecznej decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji z dnia [...] sierpnia 1994 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na rzecz C. C. – skarżący jako jego następcy prawni są podmiotami tamtego pozwolenia. Zatem w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego udzielonego w dniu [...] marca 1993 r. K. Ł. "R." należało ocenić ich interes prawny oraz status strony, tym bardziej, że dowodzili tego interesu prawnego żądając zamieszczenia w decyzji wydanej w sprawie niniejszej regulacji z art. 138 ust. 2 oraz art. 139 prawa wodnego z 2001 r. Ich argumentacja (wywodzili następstwo prawne z pozwolenia udzielonego Z. O. w dniu [...] sierpnia 1997 r. i z oświadczenia tego ostatniego z dnia 06 sierpnia 1997 r.) nie mogła się ostać, tak jak oceniły organy, ale jednocześnie organy miały wiadomości co do pozostałych pozwoleń wodnoprawnych obejmujących działki [...], co zupełnie pominęły. Skarżący nie mogą uważać się za następców prawnych Z. O., bowiem ten dokonał cesji uprawnień przed ich nabyciem. Treść przedmiotowej cesji była następująca: "Niniejszym informuję, że sprzedałem nieruchomość położoną we wsi S., na której znajdują się stawy rybne, ale nadal pełnię funkcję zarządcy powyższych nieruchomości. Obecny współwłaściciel nieruchomości C. C. posiada pozwolenie wodnoprawne na stawy rybne, zaś pozwolenie wodnoprawne, o które się ubiegam ceduję na obecnych i przyszłych właścicieli nieruchomości" (k. 17 akt adm. [...]).
Nie mogło wywołać skutku prawnego przeniesienie uprawnień w dniu 06 sierpnia 1997 r. z pozwolenia wodnoprawnego, które w dacie cesji nie istniało, bo decyzja została wydana w dniu [...] sierpnia 1997 r., a ostateczny charakter uzyskała jeszcze później. Tym samym aktualne losy decyzji z dnia [...] sierpnia 1997 r. dotyczące pozwolenia wodnoprawnego na rzecz Z. O. pozostają bez znaczenia w sprawie niniejszej. Jedynie informacyjnie można podać, że decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Starosta B. cofnął pozwolenie wodnoprawne bez odszkodowania, a Wojewoda P. decyzją dnia [...] lipca 2006 r. umorzył postępowanie odwoławcze. Skarga na tę decyzję została prawomocnie odrzucona postanowieniem z dnia 24 października 2006 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 630/06 bowiem odnośnie złożonej dnia 23 listopada 2006 r. skargi kasacyjnej to jej autor wyjaśnił następnie w piśmie na k. 13, iż należy to pismo procesowe traktować jako wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a ten wniosek prawomocnym postanowieniem z dnia 23 stycznia 2007 r. został odrzucony. W dniu 23 lutego 2007 r. stwierdzono prawomocność. Jednocześnie uszło uwadze organów prowadzących postępowanie, że skarżący także uważają się za następców prawnych C. C. Zatem należało dokonać oceny ich interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, a tego nie uczyniono.
Powyższe uchybienia procesowe, w szczególności brak analizy co do statusu skarżących w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia pozwolenia K. Ł. "R." pociągnęły za sobą stanowisko organów o braku powodów do analizy sprawy pod kątem regulacji art. 138 ust. 2 i art. 139 prawa wodnego z 2001 r., mimo że D. i B. C. konsekwentnie domagali się nałożenia na K. Ł. "R." obowiązku usunięcia negatywnych skutków w środowisku wynikających z wykonywania pozwolenia wodnoprawnego udzielonego K. Ł., zamulenia cieku co doprowadziło, według nich, do pozbawienia ich możliwości korzystania ze stawów na działkach nr [...].
Przez cały czas postępowania skarżący podnosili niewykonywanie przez K. Ł. "R." obowiązków konserwacji i czyszczenia cieku przebiegającego przez środek zbiornika wodnego wynikających z decyzji z dnia [...] marca 1993 r., na co przedkładali dowody (np. protokół oględzin), jednak w niniejszym postępowaniu tej kwestii nie rozpatrywano, ani organ I instancji, ani II instancji nie odniósł się do podnoszonych okoliczności, bowiem nie można uznać jako wykonania obowiązku wynikającego z art. 138 ust. 2 prawa wodnego z 2001 r. informacji, iż obowiązek odtworzenia cieku ciąży na zarządcy – Wojewódzkim Zarządzie Melioracji i Urządzeń Wodnych w B., który rozważa możliwość odmulenia cieku, a który jednocześnie w piśmie z dnia 27 marca 2003 r. poinformował o braku środków finansowych na konserwację cieku.
Zauważyć należy, iż nałożenie w decyzji o wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego obowiązków określonych w art. 138 ust. 2 prawa wodnego z 2001 r. jest fakultatywne, co nie oznacza dowolności organu decyzyjnego, a nakazuje działanie w granicach uznania administracyjnego. Organ nie musi tych obowiązków nałożyć, ale ma prawny obowiązek procesowy wskazać w uzasadnieniu decyzji motywy, jakimi się kierował nakładając lub odstępując od nałożenia obowiązków. Tego nie uczyniono w postępowaniu będącym przedmiotem kontroli, co było tym bardziej istotne, że skarżący dany problem podnosili także w odwołaniu, a organ do podniesionych zarzutów winien się ustosunkować.
Uwagi powyższe odnoszą się również do regulacji art. 139 ust. 1 prawa wodnego z 2001 r. – której to regulacji (określenia w decyzji stwierdzającej wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego K. Ł. "R.") obowiązku zakładów (K. Ł.) niezbędnych do kształtowania zasobów wodnych – także domagali się D. i B. C.
Nadto z urzędu sąd stwierdza naruszenie art. 139 ust. 2 i 4 prawa wodnego z 2001 r. – organy nie orzekły o losach urządzeń wodnych wykonanych z mocy pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] marca 1993 r. Ustawodawca przewidział różne możliwości losów urządzeń wodnych po stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego, co winno znaleźć odbicie w treści decyzji o wygaśnięciu i jej uzasadnieniu, a czego nie sposób odnaleźć w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty B.
Powyższe uchybienia skutkowały uchyleniem decyzji obu instancji.
Rozpoznając ponownie sprawę na skutek niniejszego wyroku należy uwzględnić w postępowaniu wszystkie powyższe uwagi. Przede wszystkim ustalić należy prawidłowo strony postępowania, którym z mocy art. 10 § 1 Kpa trzeba zapewnić czynny udział w sprawie. W tym celu niezbędne jest wyjaśnienie aktualnych losów decyzji z dnia [...] sierpnia 1997 r., w szczególności czy została wydana ostateczna decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód dla celów rybackich – dwóch stawów na działkach o nr [...]. W zależności od wyników skarżący, jako następcy prawni C. C. – adresata tamtej decyzji - będą mieli lub nie będzie im przysługiwał status strony w niniejszym postępowaniu. Dotyczy to także ewentualnych innych osób posiadających prawnie skuteczne pozwolenie wodnoprawne, na wykonywanie którego miałaby wpływ decyzja o wygaśnięciu pozwolenia dla K. Ł. "R.". Przed wydaniem decyzji należy dokonać oceny sytuacji faktycznej pod kątem regulacji art. 138 ust. 2 i art. 139 ust. 1 – 5 prawa wodnego z 2001 r. Nadto niezbędne jest ustosunkowanie się do pozostałych podnoszonych przez skarżących w toku postępowania okoliczności.
O powyższym sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego sąd orzekł w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.