II SA/Bk 821/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów, podkreślając, że ewidencja ma charakter deklaratoryjny i nie może kształtować stanu prawnego.
Skarżący domagali się wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących powierzchni i granic ich nieruchomości, twierdząc, że faktycznie użytkują większy obszar niż wpisany w dokumentach. Organy administracji odmówiły, wskazując na brak dokumentów uzasadniających zmianę oraz na prawomocne orzeczenia sądowe dotyczące stanu prawnego nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może samodzielnie ustalać ani zmieniać stanu prawnego, który jest kształtowany przez prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne lub akty notarialne.
Sprawa dotyczyła skargi G. i T. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów dotyczących powierzchni i granic nieruchomości. Skarżący twierdzili, że przez lata faktycznie użytkowali większy obszar nieruchomości niż formalnie wpisany w dokumentach i księdze wieczystej, a późniejsze podziały i wpisy były błędne. Organy administracji, w tym Wojewódzki Inspektor, odmówiły wprowadzenia zmian, wskazując na brak podstaw prawnych i dokumentów, które mogłyby uzasadnić takie zmiany. Podkreślono, że stan prawny nieruchomości został ustalony prawomocnymi orzeczeniami sądowymi, w tym postanowieniem Sądu Powiatowego z 1964 r. o założeniu nowej księgi wieczystej dla działki o określonej powierzchni, oraz wyrokiem oddalającym powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wyjaśnił, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i stanowi jedynie odzwierciedlenie istniejącego stanu prawnego, który jest kształtowany przez prawomocne orzeczenia sądowe, decyzje administracyjne lub akty notarialne. Ewidencja nie może samodzielnie ustalać ani zmieniać stanu prawnego, ani kontrolować tytułów własności. Skarżący nie przedstawili żadnych dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji zgodnie z przepisami prawa geodezyjnego i kartograficznego oraz rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Sąd podkreślił, że nawet jeśli w przeszłości doszło do wadliwych działań administracyjnych lub sądowych, to dopóki orzeczenia te nie zostały wzruszone w odpowiednim trybie, stanowią one podstawę wpisów w księgach wieczystych i ewidencji gruntów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ prowadzący ewidencję gruntów nie może samodzielnie ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego, w tym kontrolować tytułów własności. Ewidencja ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla stan prawny ustalony w innym trybie.
Uzasadnienie
Ewidencja gruntów ma charakter wtórny i deklaratoryjny, potwierdzając istniejący stan prawny, a nie go kształtując. Zmiany w ewidencji mogą być wprowadzane jedynie na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów notarialnych lub innych dokumentów o mocy dowodowej dla ustalenia prawa własności. Organ ewidencyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania o prawach do nieruchomości czy kwestionowania tytułów własności, które stanowiły podstawę wcześniejszych wpisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.p.g.k. art. 22
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
rozp. w spr. ewid. grunt. i bud. § § 12 ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozp. w spr. ewid. grunt. i bud. § § 36
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
rozp. w spr. ewid. grunt. i bud. § § 46 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie może kształtować stanu prawnego. Zmiany w ewidencji gruntów mogą być wprowadzane tylko na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub aktów notarialnych. Skarżący nie przedstawili dokumentów uzasadniających żądane zmiany w ewidencji. Prawomocne orzeczenia sądowe dotyczące stanu prawnego nieruchomości są wiążące dla organu ewidencyjnego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 10 kpa przez pozbawienie skarżących udziału w podziale gruntów w 1964 r. Błąd w rozumowaniu organu co do zajęcia innej działki niż przyznana umową. Naruszenie interesu skarżących (art. 7 kpa) przez przypisanie im możliwości decydowania o wyborze działki. Błędne ustalenie przejęcia niewłaściwej działki przez skarżących. Bezzasadne oparcie się na orzeczeniach sądowych i wpisach w księdze wieczystej nieodzwierciedlających stanu faktycznego.
Godne uwagi sformułowania
Rejestr ewidencji gruntów stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny. Nie kształtuje nowego stanu prawnego, a potwierdza stan prawny istniejący, odnoszący się do danej nieruchomości. Wpis zmian w ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. Nie można w drodze postępowania o zmiany danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego, w tym nie można poddawać kontroli tytułów własności, które stanowiły podstawę dokonanych wcześniej wpisów w ewidencji gruntów i budynków.
Skład orzekający
Danuta Tryniszewska-Bytys
przewodniczący-sprawozdawca
Jerzy Bujko
członek
Anna Sobolewska-Nazarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja charakteru deklaratoryjnego ewidencji gruntów i budynków oraz ograniczeń organów ewidencyjnych w zakresie ustalania stanu prawnego nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rozbieżności między stanem faktycznym a prawnym, gdzie stan prawny został ostatecznie ustalony przez sądy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje długotrwały konflikt między stanem faktycznym a prawnym nieruchomości, ilustrując, jak prawomocne orzeczenia sądowe i charakter ewidencji gruntów wpływają na prawa właścicieli.
“Czy to, co faktycznie użytkujesz, jest Twoje? Sąd wyjaśnia rolę ewidencji gruntów.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 821/04 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2005-04-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-12-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Sobolewska-Nazarczyk Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący sprawozdawca/ Jerzy Bujko Symbol z opisem 6120 Ewidencja gruntów i budynków Hasła tematyczne Geodezja i kartografia Sygn. powiązane I OSK 696/05 - Wyrok NSA z 2006-04-11 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 100 poz 1086 art. 22 Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne - tekst jednolity Dz.U. 2001 nr 38 poz 454 § 12 ust 1 i 2, § 36, § 46 pkt 1 Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Tezy Rejestr ewidencji gruntów stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny. Nie kształtuje nowego stanu prawnego, a potwierdza stan prawny istniejący, odnoszący się do danej nieruchomości. Wpis zmian w ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. Nie można w drodze postępowania o zmiany danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego, w tym nie można poddawać kontroli tytułów własności, które stanowiły podstawę dokonanych wcześniej wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi G. B. i T. B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę Uzasadnienie Działający w imieniu Prezydenta Miasta B. Zastępca Naczelnika Wydziału Geodezji decyzją z dnia [...].08.2004 r., nr [...] postanowił odmówić wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów miasta B., obręb nr [...], w zakresie zmiany granic i powierzchni nieruchomości położonej w B. przy ulicy J. [...], oznaczonej numerem geodezyjnym [...], stanowiącej własność Gminy B., będącej w wieczystym użytkowaniu małżonków G. i T. B. Jak wskazano w uzasadnieniu w oparciu o dokumentację geodezyjną i prawną zgromadzoną w aktach sprawy ustalono, że małżonkowie G. i T. B. są wpisani w operacie ewidencji gruntów miasta B., obręb nr [...], jednostka rejestrowa nr [...], jako wieczyści użytkownicy działki nr [...], o powierzchni 0,0495 ha, położonej w B. przy ulicy J. [...]. Ich prawa do spornej nieruchomości zostały ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez IX Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w B. Wskazano, że organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków miasta B. nie dysponuje żadnymi dokumentami, które mogłyby służyć za podstawę wprowadzenia zmian. Przytoczono zasady prowadzenia ewidencji gruntów oraz dokumenty, na podstawie których mogą być dokonywane zmiany wpisów. Wyłożono, że zapisy w operacie ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie, lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku – prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r., nr 100, poz. 1086 z późniejszymi zmianami), §§ 46 i 47 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454) oraz art. 104 kpa. W odwołaniu od powyższej decyzji G. i T. małżonkowie B. dowodzili, że jakkolwiek w dniu 1.10.1956 r. otrzymali formalnie (umową) w wieczyste użytkowanie działkę o powierzchni 602 m 2, to faktycznie przez okres 50 – ciu lat użytkowali działkę o powierzchni 657 m 2. Obecnie ubiegają się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego, zaś w wykazie nieruchomości do przekształcenia organ administracyjny przypisał im powierzchnię działki 495 m2. Dlatego domagają się wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów przez organ, który wprowadził błędne dane. Wpis w księdze wieczystej oceniono jako nie mający znaczenia w sytuacji, gdy nie odpowiada on rzeczywistemu stanowi. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego – działając w imieniu Wojewody P. decyzją nr [...] z dnia [...].10.2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedstawił chronologicznie zmiany formalno – prawne dotyczące obecnej działki nr [...] w B. Wskazał, że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa położona w B. w rejonie ulic J. i M. obejmująca także sporną działkę o powierzchni 602 m2 była dzielona trzykrotnie, tj. w roku 1955, 1957 i 1964. Do chwili obecnej nie zachowała się kompletna dokumentacja formalno – prawna dotycząca tych podziałów. Z zachowanych dokumentów wynika, że pierwotny podział na działki budowlane nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa został dokonany dnia [...].02.1955 r. przez Referat Geodezji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. W podziale tym wyodrębniona została między innymi działka nr [...] o powierzchni 602 m2. W dniu [...] października 1956 r. została zawarta umowa dotycząca ustanowienia prawa użytkowania tej działki (o powierzchni 602 m2) na rzecz T. B. Zgodnie z § 3 umowy – zobowiązał się on do zabudowania otrzymanej nieruchomości w ciągu 3 lat pod rygorem "automatycznego rozwiązania umowy". W dniu 20.02.1957 r. opracowano nowy projekt podziału nieruchomości, w którym poza przesunięciami granic działek nr [...] zmieniono układ działek nr [...]. Prezydium MRN – Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej pismem z dnia 6.05.1957 r. anulował poprzedni wyrys działki nr [...] przydzielonej T. B. umową z dnia [...].10.1956 r. i przesłał wyrys działki nr [...] wg projektu z 20.02.1957 r. W/w projekt podziału został zatwierdzony decyzją Prezydium MRN w B. Miejski Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z czerwca 1957 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że poprzedni podział stwarzał szereg kłótni i nieporozumień między użytkownikami. Na działkę wg tego projektu i przesłanego wyrysu zainteresowani opracowali projekt zagospodarowania terenu i zgodnie z tym projektem zabudowali ją murowanym budynkiem mieszkalnym jednopiętrowym. Prace budowlane zostały dokonane na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...].04.1959 r., nr [...] wydanego przez PMRN w B. Wydziału Architektury i Budownictwa. Zauważono, że budynek został usytuowany poza obszarem pierwotnej działki nr [...] przydzielonej umową z dnia [...].10.1956 r. (o powierzchni 602 m2). W dniu 7.12.1964 r. opracowano trzecią z kolei wersję projektu podziału tej nieruchomości przywracając w nim pierwotny przebieg granic działek nr [...] a dokonując kolejnej zmiany granic działek nr [...] polegającej na zmniejszeniu powierzchni działek nr [...] i utworzeniu w ich miejsce działek nr [...]. Nie zachowała się dokumentacja formalno – prawna dotycząca podziału z roku 1964. Zachowało się natomiast pismo PMRN Wydział Gospodarki Mieszkaniowej i Usług Komunalnych w B. z dnia 13.05.1964 r. nr [...] zlecające dokonanie podziału nieruchomości Miejskiej Pracowni Geodezyjnej w B. W postępowaniu tym została wydzielona między innymi działka nr [...] o powierzchni 492 m2. PMRN w B. Wydział Gospodarki Mieszkaniowej i Usług Komunalnych wnioskiem z dnia 10.12.1964 r. wystąpił do Sądu Powiatowego w B. o odłączenie z KW [...] działki nr [...] o powierzchni 492 m2 i urządzenie oddzielnej KW oraz dokonanie w niej wpisu wieczystego użytkowania na rzecz T. B. Sąd Powiatowy w B. Wydział III Niesporny postanowieniem z dnia [...].12.1964 r. wyłączył z KW [...] działkę nr [...] o powierzchni 492 m2 i urządził dla niej nową księgę wieczystą KW [...] z wpisaniem jako właściciela Skarb Państwa, a jako wieczystego użytkownika T. B. Postanowienie to stało się prawomocne (oddalona rewizja). W latach 1976 – 1979 dokonano odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu [...] miasta B. W wyniku tych prac działka nr [...] o pow. 492 m2 otrzymała nr [...] i pow. 495 m2 natomiast działka nr [...] o pow. 519 m2 otrzymała nr [...] i powierzchnię 538 m2. W roku 1991 działka nr [...] decyzją Wojewody B. nr [...] została skomunalizowana na rzecz Gminy B. Odpowiednie zmiany naniesiono do wpisu w księdze wieczystej nr KW [...]. Małżonkowie B. wystąpili z powództwem o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym i roszczenie to zostało prawomocnie oddalone wyrokiem z dnia 1.02.2001 r. w sprawie IC [...]. Zdaniem organu II instancji w istniejącej sytuacji prawnej i faktycznej organ prowadzący ewidencję gruntów nie może samodzielnie ustanawiać zakresu uprawnień do spornej części nieruchomości – w szczególności mając na uwadze treść zapisu § 4 umowy z dnia [...].10.1956 r. o ustanowieniu prawa użytkowania działki, jak również okoliczność, że zainteresowani objęli w posiadanie i zagospodarowali inną działkę, niż wymieniona w umowie. Skoro sąd w postępowaniu o uzgodnienie treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym, nie znalazł podstawy do wykazania w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz T. B. do działki o pow. 602 m2 wymienionej w umowie z dnia [...].10.1956 r., to prawomocne orzeczenia sądu w tym, zakresie są wiążące dla organu prowadzącego ewidencję gruntów. Wyłożono, że ewidencja gruntów z założenia ustawodawcy być powinna jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego nieruchomości, o którym to stanie prawnym przesądzają orzeczenia sądowe, akty notarialnie, ostateczne decyzje administracyjne lub inne dokumenty posiadające moc dowodową dla ustalenia prawa własności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję G. i T. B. zarzucili: 1. naruszenie art. 10 kpa przez pozbawienie skarżących udziału w dokonanym w1964 r. podziale gruntów przez b. Prezydium MRN w B. i pozbawienie ich możliwości obrony nabytych praw; 2. błąd w rozumowaniu, iż skarżący zajęli inną, niż przyznana im umową z [...].10.1956 r. działka i zatwierdzono ten stan wobec zabudowania jej, podczas gdy według ustaleń w decyzji podział działek nastąpił w 1957 r. a budowa domu przez skarżących miała miejsce w 1959 r.; 3. naruszenie interesu skarżących (art. 7 kpa) "gdy całkowicie uzależnieni od organów państwowych pod względem wydania im wskazanej tylko przez ten organ działki, przypisuje się im możność decydowania o wyborze tej działki jakoby z pominięciem tych organów"; 4. błędne ustalenie w decyzji rzekomego przejęcia przez skarżących niewłaściwej działki; 5. bezzasadne oparcie się na orzeczeniach sądowych i wpisach w księdze wieczystej nie odzwierciedlających stanu faktycznego. Domagali się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący dowodzili, iż zabudowali przydzieloną działkę zgodnie z wyrysem z 1957 r. i od 47 lat użytkują prawidłowo nieruchomość. Późniejszy podział (z 1964 r.) był bezzasadny, nie brali w nim udziału, a zmniejszył w dokumentach powierzchnię ich nieruchomości do 495 m2 i stanowił bezzasadnie podstawę do wpisu w księdze wieczystej i faktycznie do zmian w ewidencji gruntów. To urząd zmienił granice działek, a skarżący, jak podkreślili w skardze, ponoszą negatywne konsekwencje błędnych działań urzędu. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podkreślił, że jakkolwiek dokonany w 1964 r. podział nie został zakończony wydaniem decyzji administracyjnej, to Sąd Powiatowy w B. odłączył z ogólnej księgi wieczystej (założonej dla pierwotnej nieruchomości przed podziałami) – działkę nr [...] i założył dla niej księgę wieczystą nr KW [...] dokonując wpisu powierzchni 492 m2 i prawa wieczystego użytkowania T. B. Powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej zostało oddalone, a kasacja od wyroku została odrzucona. Organ podzielił ustalenia, iż małżonkowie B. budynek użytkowali częściowo poza obszarem działki nr [...] o pow. 615 m2 w/g podziału z 1957 r., a także podkreślił, że faktycznie obecnie ogrodzona i użytkowana przez nich działka zajmuje powierzchnię 802 m2 i składa się z działki nr [...] o pow. 495 m2 oraz działki nr [...] o pow. 307 m2. Dlatego ustalenia organu odpowiadają prawdzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 22 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne z dnia 17.05.1989 r. (Dz. U. nr 100 z 2000 r., poz. 1086 ze zm.) do zadań starosty /Prezydenta Miasta/ wykonującego zadania z zakresu prawa geodezyjnego i kartograficznego należy rejestrowanie stanów prawnych nieruchomości i utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Sposób prowadzenia ewidencji oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 maja 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 38, poz. 454). Zgodnie z § 46 pkt 1 tego rozporządzenia dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek określonych osób, organów i jednostek organizacyjnych. Z urzędu wprowadza się zmiany wynikające z: 1. prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych, 2. opracowań geodezyjnych i kartograficznych, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierających wykazy zmian danych ewidencyjnych, 3. dokumentacji architektoniczno – budowlanej gromadzonej i przechowywanej przez organy administracji publicznej, 4. ewidencji publicznych prowadzonych na podstawie innych przepisów. Skarżący domagają się dokonania zmian w ewidencji gruntów odnoszących się do powierzchni oraz do granic ich nieruchomości – nie przedstawiając żadnych podstaw dokonania takich zmian, wyszczególnionych w cytowanych powyżej przepisach. Zgodnie z treścią § 12 ust. 1 cyt. rozporządzenia z dnia 29.05.2001 r. prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie: "1 wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2. prawomocnych orzeczeń sądowych, 3. umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4. ostatecznych decyzji administracyjnych, 5. dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6. umów dzierżawy, o których mowa w §t. 1 pkt 2". Jak stanowi ust. 2 cyt. przepisu o wykazaniu w ewidencji osób i jednostek organizacyjnych orzeka starosta w drodze decyzji. Przebieg granic działek ewidencyjnych zgodnie z § 36 tegoż rozporządzenia wykazuje się w ewidencji na podstawie dokumentacji geodezyjnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, sporządzonej: 1. w postępowaniu rozgraniczeniowym, 2. w celu podziału nieruchomości, 3. w postępowaniu scaleniowym i wymiany gruntów, 4. w postępowaniu dotyczącym scalenia i podziału nieruchomości, 5. na potrzeby postępowania sądowego lub administracyjnego, a następnie wykorzystanej do wydania prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej, 6. przy zakładaniu, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów, katastru nieruchomości i ewidencji gruntów i budynków. G. i T. B. nie przedłożyli w całym postępowaniu (zawisłym od 1993 r. jak wyżej wskazano) żadnego z wymaganych dokumentów mogących stanowić podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, w stosunku do wpisów poczynionych na podstawie wpisu w księdze wieczystej dokonanego w oparciu o decyzję administracyjną o podziale i postanowienie Sądu. Z zebranego w postępowaniu materiału dowodowego wynika przebieg i zakres granic i powierzchni nieruchomości skarżących poczynając od 1955 r. i aktualny stan prawny tej nieruchomości – zostały one przedstawione w sposób klarowny w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę. Wynika z nich aktualny wpis w księdze wieczystej KW [...] dotyczący spornej działki i jego powierzchni dokonany na podstawie postanowienia sądu z dnia 16.12.1964 r. od którego rewizja małżonków B. została oddalona przez Sąd Wojewódzki w Białymstoku postanowieniem z dnia 10.03.1965 r. w sprawie II Cr [...]. Skarżący nie doprowadzili do zmiany stanu prawnego, nie przedstawiając w tym przedmiocie czy to prawomocnego orzeczenia sądowego, czy ostatecznej decyzji administracyjnej, czy aktu notarialnego. Ich żądanie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zostało oddalone wyrokiem z dnia 1.02.2001 r. w sprawie I C [...], od którego apelacja została oddalona wyrokiem z dnia 22.05.2001 r. w sprawie II Ca [...] (z wyraźnym wskazaniem różnicy między stanem faktycznym, a stanem prawnym), a kasacja odrzucona postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 28.08.2002 r. w sprawie IV CKN [...]. Dodać trzeba, że nie przyniosły rezultatu próby ugodowego rozwiązania rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym użytkowania, a stanem prawnym spornej działki nr [...] poprzez podział działki nr [...] i wydzielenie w formie odrębnej nieruchomości powierzchni użytkowanej faktycznie przez małżonków B., bowiem skarżący nie wyrazili zgody na odpłatną formę doprowadzenia do zmiany stanu prawnego (akta sprawy [...] i [...]). Faktycznie do uzyskania takiej zmiany (stanu prawnego) zmierza żądanie małżonków B. w sprawie niniejszej (wniosek z dnia 23.06.1993 r. ponowiony wnioskiem z dnia 4.05.2004 r. w kontekście wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z dnia 11.10.2000 r.). Już w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 19.12.1995 r. w sprawie SA/Bk 5/95 skład orzekający, uchylając wcześniejszą decyzję w tej sprawie z przyczyn formalnych podkreślił, że "w ramach prowadzenia ewidencji i dokonywania w nich zmian nie mogą być rozstrzygane kwestie dotyczące prawa własności, ani przedmiotu własności". Ugruntowana w tej kwestii pozostaje linia orzecznicza, właśnie wskazująca na niedopuszczalność kształtowania poprzez zmiany ewidencyjne stosunków własnościowych i skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni ją podziela (por. wyrok. NSA z dnia 7.04.1999 r. w spr. II SA 119/99, lex nr 46215, wyrok z dnia 20.11.1998 r. w spr. II SA/ 914/98, lex nr 41816). Trzeba podkreślić, że rejestr ewidencji gruntów stanowi odzwierciedlenie stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i ma charakter deklaratoryjny. Nie kształtuje nowego stanu prawnego, a potwierdza stan prawny istniejący, odnoszący się do danej nieruchomości. Wpis zmian w ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. Nie można w drodze postępowania o zmiany danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego, w tym nie można poddawać kontroli tytułów własności, które stanowiły podstawę dokonanych wcześniej wpisów w ewidencji gruntów i budynków. Zatem skarżący nie mogli w tym postępowaniu doprowadzić do "unieważnienia" decyzji podziałowych, czy orzeczeń sądowych odnoszących się do spornej działki, a w rzeczy samej do tego zmierzali. Zarzut naruszenia ich uprawnień w postępowaniu podziałowym przeprowadzonym w 1964 r. nie może wywołać uchylenia decyzji w przedmiocie odmowy zmian w ewidencji gruntów, bowiem dotyczy innego postępowania, nie mieszczącego się w granicach sprawy, będącej przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej. Nawet jeżeli decyzja o podziale, która zapadła w 1964 r. była decyzją wadliwą, to stała się ostateczną i stanowiła podstawę wpisu w księdze wieczystej. Nie została wycofana z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnych środków przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a orzeczenie sądu o wpisie w księdze wieczystej także stało się prawomocne i nie zostało do tej poty wzruszone. Dlatego zarzuty skierowane na wykazanie wadliwości wpisu w księdze wieczystej nie mogły stanowić podstawy do dokonania zmian w ewidencji gruntów. Jak wyżej wyłożono – skarżący, aby uzyskać podstawę do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów ich nieruchomości – muszą przedłożyć wskazane powyżej tytuły do takich zmian. Natomiast nie mogli w postępowaniu, jakie zainicjowali w sprawie niniejszej, uzyskać faktycznego tytułu własności do działki o większej powierzchni i w innych granicach, nawet przy oczywistości użytkowania wskazywanej powierzchni gruntów. Zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Dlatego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI