II SA/Bk 795/24

II SA/Bk 795/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-12-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6072 Scalenie oraz podział nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 stycznia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. i T. K. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży z dnia 14 listopada 2024 r. nr SKO.431/39/2024 w przedmiocie opinii o projekcie podziału nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2024 r. znak SKO.431/39/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy Piątnica z 10 października 2024 r. znak GPT.6831.39.2024, którym negatywnie zaopiniowano projekt podziału działki.
Postanowienia powyższe wydano w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 19 września 2024 r. B. K. i T. K. (dalej: wnioskodawcy, skarżący) zwrócili się do Wójta Gminy Piątnica o zaopiniowanie wstępnego projektu podziału działki nr [...]położonej w obrębie B., celem realizacji decyzji o warunkach zabudowy. Wskazali, że obsługa komunikacyjna nowych działek zapewniona zostanie przez "projektowany dojazd wewnętrznej drogi". Do wniosku załączyli m. in. kopię prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy oraz wstępny projekt podziału działki nr [...].
Postanowieniem z 10 października 2024 r. Wójt Gminy Piątnica, na podstawie art. 93 ust. 4 i 5 oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1145, dalej: u.g.n.), negatywnie zaopiniował przedłożony projekt podziału. Wskazał na jego niezgodność z warunkami zabudowy w zakresie zapewnienia dostępu komunikacyjnego do projektowanych działek. Według Wójta szerokość dojazdu wewnętrznego wynosząca 6 m jest niewystarczająca do prawidłowej obsługi i funkcjonowania 19 budynków mieszkalnych. Aby sprostać wymaganiom swobodnego i bezpiecznego korzystania z dojazdu pełniącego funkcję drogi, szerokość ta powinna wynosić co najmniej 8 m, co pozwoli na swobodne mijanie się pojazdów, umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej w gruncie oraz zachowanie odpowiednio szerokiego pobocza. Z kolei szerokość 6 m uniemożliwi przejęcie drogi w przyszłości przez Gminę i budowę drogi na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, gdyż droga nie będzie spełniała warunków technicznych dla dróg publicznych.
Zażalenie wywiedli wnioskodawcy. Zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj. art. 94 u.g.n. W ich ocenie projekt podziału jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy, a zaprojektowany dojazd wewnętrzny o szerokości 6 m jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa. Powołując wyroki sądów administracyjnych oraz przepis § 14 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2022 r. poz. 1225, dalej: rozporządzenie MI) wskazali, że zaprojektowana droga wewnętrzna (dojazd wewnętrzny) spełnia wymogi tego przepisu, w szczególności ten, zgodnie z którym dojście i dojazd do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego powinien mieć szerokość nie mniejszą niż 5 m. Zdaniem wnioskodawców projekt podziału nie narusza też § 13 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. z 2009 r., nr 124, poz. 1030, dalej: rozporządzenie MSWiA), w którym określono minimalną szerokość drogi pożarowej na co najmniej 4 m. Wskazany w postanowieniu dojazd o szerokości 8 m zakłóciłby optymalną geometrię działek, a ponadto mają ustalone z sąsiadem, że dodatkowe minimum 2 m zostaną przeznaczone z jego gruntu w przyszłości.
Zaskarżonym postanowieniem z 14 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W pierwszej kolejności wskazało na regulacje art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 u.g.n. i wywiodło, że w przypadku braku planu miejscowego podział działek powinien być dokonany w sposób niesprzeczny z przepisami odrębnymi i zgodny z decyzją o warunkach zabudowy. Przewidziana do podziału działka nr [...]położona jest na terenie, na którym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działka posiada dostęp do drogi gminnej [...], obręb B.. Decyzja o warunkach zabudowy (z 23 maja 2024 r. nr GPT.6730.53.2024) przewiduje zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, tj. budowę dziewiętnastu budynków mieszkalnych wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, na terenie obejmującym część działki nr [...]oznaczoną na załączniku do decyzji literami A, B, C, D jako linie rozgraniczające teren inwestycji. Decyzja nie określa wewnętrznych linii podziału terenu. W punkcie 2.4a decyzji, określającym warunki dotyczące obsługi w zakresie komunikacji, wskazano że dostęp dla wydzielanych działek budowlanych do drogi gminnej [...] nastąpi przez projektowany dojazd wewnętrzny; należy zaprojektować dwa miejsca parkingowe wliczając miejsce w garażu, na każdy planowany budynek mieszkalny. Zdaniem Kolegium, skoro decyzja o warunkach zabudowy nie zawiera regulacji zezwalających na określenie warunków podziału nieruchomości, to zgodność podziału z tą decyzją może być rozpatrywana wyłącznie jako zgodność z przeznaczeniem terenu pod budownictwo jednorodzinne i stwierdzenia faktu dostępu do drogi publicznej.
Dalej Kolegium doprecyzowało, że nowo wydzielane działki budowlane mają mieć numery od [...], a także zaprojektowano wydzielenie drogi dojazdowej (nr [...]) oraz pozostałą działkę nr [...] stanowiącą użytek rolny. Zaprojektowane działki budowlane usytuowane są w jednym ciągu, wzdłuż którego ma biec wewnętrzna droga dojazdowa o szerokości 6 m, kończąca się na styku z działką rolną nr [...]. Kolegium przytoczyło treść art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 275, dalej: u.o.p.), a także art. 4 ust. 1 pkt 5 i art. 13 ust. 3 u.o.p. zawierające obowiązki właściciela obiektu lub terenu w zakresie zapewnienia właściwej ochrony przeciwpożarowej. Wskazało dalej, że konkretne wymagania w zakresie dróg pożarowych określone zostały w § 12 ust. 9, 10, 11 rozporządzenia MSWiA. Dotyczą one wykonania przejazdu bez cofania lub zakończenia drogi pożarowej placem manewrowym o określonych parametrach (ust. 9), dopuszczają wyjazd przez wycofanie na długości nie dłuższej niż 15 m (ust. 10) oraz przewidują najmniejszy promień łuku drogi pożarowej jako nie mniej niż 11 m (ust. 12). Zdaniem Kolegium wymagania te powinny być uwzględnione na etapie projektowania obiektów budowlanych jako całości, a przede wszystkim drogi stanowiącej dojazd wewnętrzny do nowo wydzielanych 19 działek budowlanych, w myśl przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725).
Dalej Kolegium zauważyło, że projektowana inwestycja stanowi osiedle zabudowy jednorodzinnej usytuowane wzdłuż projektowanej sześciometrowej drogi "ślepej" o długości około 570 m, mającej koniec na granicy z działką rolną. Na drodze nie przewidziano tzw. nawrotki dla pojazdów straży pożarnej i innych służb np. ratujących zdrowie, usuwających nieczystości. Tak zaprojektowana droga nie spełnia wymogów przepisów odrębnych. Powołany przez wnioskodawców w zażaleniu § 13 ust. 1 rozporządzenia MSWiA dotyczy dróg pożarowych – dojazdów do pojedynczych budynków na odcinkach o długości 10-15 m, podczas gdy droga wewnętrzna w sprawie niniejszej ma długość kilkuset metrów i to z niej są projektowane wjazdy do wydzielonych działek budowlanych. Końcowo Kolegium wskazało, że w tym konkretnym przypadku wymaganie zapewnienia dojazdu o szerokości 8 m jest uzasadnione, gdyż zwiększyłoby bezpieczeństwo oraz prawidłową obsługę i funkcjonowanie urządzeń infrastruktury technicznej w pasie drogowym przy zachowaniu odległości wymaganych przez przepisy wykonawcze dla poszczególnych urządzeń. Jako niemające znaczenia w sprawie oceniło Kolegium zapewnienia o zamiarze poszerzenia drogi o 2 m kosztem działki sąsiedniej.
Skargę do sądu administracyjnego wywiedli B. i T. K., zarzucając naruszenie:
1) art. 94 u.g.n. w zw. z art. 3 ust. 1 i 2 u.o.p. oraz § 12 ust. 9, 10, 11 rozporządzenia MSWiA przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez organ odwoławczy, podczas gdy treść tych przepisów jednoznacznie wskazuje, że odnoszą się do drogi dojazdowej zlokalizowanej na terenie nieruchomości, na której znajduje się budynek, a nie drogi łączącej działki budowlane z drogą publiczną;
2) art. 94 ust. 1 u.g.n. w zw. z § 12 ust. 9, 10, 11 rozporządzenia MSWiA przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na całkowitym pominięciu, że przepisy te wskazują na obowiązek doprowadzenia drogi pożarowej do określonych rodzajów budynków posiadających odpowiednią strefę pożarową – całkowicie pomijając § 14 rozporządzenia MI, który wprost wskazuje, że szerokość ciągu pieszo-jezdnego (dojście i dojazd do działek budowlanych) musi wynosić minimum 5 metrów – w przedmiotowej sprawie szerokość działki dojazdowej wynosząca 6 m aż nadto spełnia ww. przepis;
3) art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. przez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu rzeczy oraz niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy;
4) art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia.
Zdaniem skarżących organ odwoławczy błędnie zinterpretował użyte w art. 94 ust. 1 u.g.n. pojęcie "przepisów odrębnych", tj. nie zrozumiał ich specyfiki i konkretnej sytuacji, jaka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Stwierdzając niezgodność zaproponowanego podziału działki z przepisami odrębnymi, tj. art. 3 ust. 1 i 2 i art. 13 ust. 3 u.o.p., § 12 ust. 9, 10, 11 rozporządzenia MSWiA oraz art. 5 ust 1 pkt 1b p.b. organ nie zauważył, że odnoszą się one faktycznie do ochrony przeciwpożarowej, ale dotyczą budynków zlokalizowanych (bądź projektowanych) o odpowiedniej klasie odporności ogniowej (ZŁ, PM lub IN) i strefie pożarowej na działkach budowlanych, a nie odrębnej drogi dojazdowej łączącej działkę budowlaną z drogą publiczną. Tymczasem, zdaniem skarżących, w niniejszej sprawie zastosowanie ma § 14 rozporządzenia MI, który wprost wskazuje, że szerokość ciągu pieszo-jezdnego (dojście i dojazd do działek budowlanych) musi wynosić minimum pięć metrów.
Skarżący zakwestionowali również pozostałe ustalenia i ocenę Kolegium. Zaprzeczyli, jakoby zaprojektowana droga wewnętrzna była drogą "ślepą", skoro od południa łączy drogę publiczną gminną a od północy gminną drogę wewnętrzną. Powtórzyli jak w zażaleniu, że przesłanka wydania decyzji o warunkach zabudowy z art. 61 ust. 1 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. uzbrojenie terenu inwestycji w drogi oznacza tylko takie drogi, które znajdują się (lub znajdą) na terenie inwestycji lub z terenem inwestycji będą związane, a nie dotyczy dróg publicznych, których utrzymanie leży w gestii właściwych organów administracji publicznej. Odnośnie projektowanej inwestycji to na etapie warunków zabudowy dokonano oceny posiadania przez nią odpowiedniego zaplecza w zakresie uzbrojenia, w tym odpowiedniego dostępu do planowanych budynków. Wskazali nadto, że z przepisów rozporządzenia MSWiA nie wynika, aby ustawodawca wprowadził bezwzględny wymóg zapewnienia dojazdu do każdego budynku, a tylko do tych, które obiektywnie tego wymagają. Dojazd może być również zapewniony dojściem o szerokości nie mniejszej niż 4,5 m. Podkreślili całkowite pominięcie przez organ regulacji § 14 rozporządzenia MI.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 z późn. zm.), dalej: u.g.n., podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. W razie braku tego planu stosuje się przepisy art. 94 u.g.n., tj.: jeżeli nieruchomość jest położona na obszarze nieobjętym obowiązkiem sporządzenia tego planu – podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli: 1) nie jest sprzeczny z przepisami odrębnymi, albo 2) jest zgodny z warunkami określonymi w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (ust. 1). Przy czym zarówno w przypadku obowiązywania planu miejscowego jak i braku tego planu, przed podziałem nieruchomości niezbędne jest uzyskanie opinii wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o: zgodności proponowanego podziału z ustaleniami planu miejscowego bądź, jeśli plan nie obowiązuje, o spełnieniu warunków z art. 94 ust. 1 u.g.n. Opinia ma formę postanowienia zaskarżalnego zażaleniem (art. 93 ust. 5 u.g.n.).
W sprawie niniejszej organy obydwu instancji zgodnie stwierdziły brak podstaw do wydania opinii pozytywnej – z uwagi na sprzeczność proponowanego podziału działki nr [...]położonej na terenie, na którym nie obowiązuje plan miejscowy, z przepisami odrębnymi (art. 94 ust. 1 pkt 1 u.g.n.). Ocena ta nie narusza prawa. W szczególności prawidłowo Kolegium ustaliło, że zaprojektowana działka drogowa (dojazdowa droga wewnętrzna o planowanym numerze [...]) nie spełnia warunków ochrony przeciwpożarowej wynikających z przepisów odrębnych. Przy czym w przypadku skarżących zastosowanie znajduje art. 94 ust. 1 pkt 1 u.g.n. (brak sprzeczności z przepisami odrębnymi) a nie pkt 2 (zgodność z warunkami decyzji o warunkach zabudowy). Jak prawidłowo bowiem oceniło Kolegium – decyzja z 23 maja 2024 r. o warunkach zabudowy nie zawiera żadnych ustaleń odnośnie podziału nieruchomości, a jedynymi warunkami obowiązującymi dla zaprojektowanej inwestycji mającymi znaczenie przy opiniowaniu projektu podziału, w tym w zakresie obsługi komunikacyjnej wydzielanych działek, jest przeznaczenie działki (zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna) i zapewnienie dostępu do drogi gminnej nr [...] (działka nr [...], obręb B.) przez projektowany dojazd wewnętrzny (ustalenia w punkcie 1 i 2.4.a). Nie są to jednak stricte warunki podziału, o których mowa w art. 94 ust. 1 pkt 2 u.g.n. W takim zaś przypadku warunkiem uzyskania pozytywnej opinii o podziale jest jego niesprzeczność z przepisami odrębnymi, która – jak wyżej wskazywano – występuje.
Trafnie skarżący wskazują, że prawodawca nie wskazał o jakie przepisy odrębne w art. 94 ust. 1 pkt 1 u.g.n. chodzi. Nie ulega jednak wątpliwości, że "może tu chodzić wyłącznie o takie przepisy, które mogą w ogóle mieć zastosowanie w sprawach podziału nieruchomości albo precyzyjniej: tylko o takie przepisy, których możliwość zastosowania istnieje wobec nieruchomości, która ma być podzielona. "Przepisami odrębnymi" w rozumieniu cyt. przepisu nie mogą więc być unormowania, których zakres stosowania jest wąski i ograniczony do sytuacji nie mających nic wspólnego z podziałem nieruchomości" (tak np. wyrok z 23 lipca 2010 r., II SA/Kr 630/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym znaczeniu do przepisów odrębnych należą z pewnością przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie MI – w zakresie w jakim odnoszą się do sytuowania budynków oraz zapewnienia dostępu do nich pod względem spełnienia wymagań ochrony przeciwpożarowej.
I tak zgodnie z § 14 rozporządzenia MI: do działek budowlanych oraz do budynków i urządzeń z nimi związanych należy zapewnić dojście i dojazd umożliwiający dostęp do drogi publicznej, odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych. Szerokość jezdni stanowiącej dojazd nie może być mniejsza niż 3 m (ust. 1); dopuszcza się zastosowanie dojścia i dojazdu do działek budowlanych w postaci ciągu pieszo-jezdnego, pod warunkiem że ma on szerokość nie mniejszą niż 5 m, umożliwiającą ruch pieszy oraz ruch i postój pojazdów (ust. 2); do budynku i urządzeń z nim związanych, wymagających dojazdów, funkcję tę mogą spełniać dojścia, pod warunkiem że ich szerokość nie będzie mniejsza niż 4,5 m (ust. 3).
Z powyższych regulacji wynikają dwie główne zasady: po pierwsze, dojście i dojazd do działek budowlanych umożliwiające dostęp do drogi publicznej powinny być "odpowiednie do przeznaczenia i sposobu ich użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych"; a po drugie, wymagania odnośnie szerokości dojścia i dojazdu, ciągu pieszo-jezdnego albo dojścia nie mogą być niższe niż wskazane w poszczególnych ustępach 1-3 tego przepisu. Inaczej rzecz ujmując, nie jest dopuszczalne obniżenie ww. wymagań szerokości dla komunikacji w postaci dojścia i dojazdu, ciągu pieszo-jezdnego bądź dojścia, bowiem są to wymagania minimalne, od których nie przewidziano odstępstw. Natomiast przepis ten nie wyklucza, w zależności od okoliczności konkretnego przypadku, ustalenia wymagań wyższych, jako "odpowiednich do przeznaczenia i sposobu użytkowania oraz wymagań dotyczących ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych".
Dalej wskazać trzeba, że regulacja § 14 rozporządzenia MI dotyczy wyłącznie dojść, dojazdów, ciągów pieszo-jezdnych, natomiast nie ma w niej mowy wprost o konieczności zapewnienia drogi pożarowej. To jednak nie oznacza, że takie dojście, dojazd czy ciąg pieszo-jezdny nie stanowi komunikacji faktycznie spełniającej rolę drogi pożarowej, tzn. drogi umożliwiającej dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej.
O konieczności wykonania drogi pożarowej stanowi § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. z 2009 r. nr 124, poz. 1030 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie MSWiA. W punkcie 2 tego przepisu wskazano na obowiązek wykonania drogi pożarowej o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającej dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu o każdej porze roku – dla budynków należących do grupy wysokości: średniowysoki, wysoki lub wysokościowy, zawierający strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL III, ZL IV lub ZL V. Zgodnie zaś z §8 pkt 1, § 209 ust. 2 pkt 4 i § 213 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia MI budynek mieszkalny jednorodzinny do dwóch kondygnacji nadziemnych włącznie (zamierzona przez skarżących liczba takich budynków to 19) jest budynkiem niskim należącym do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, a zatem nie jest wprost objęty obowiązkiem wykonania drogi pożarowej zgodnie z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA.
Nie może jednak ujść uwadze, że "dojścia i dojazdy umożliwiające dostęp do drogi publicznej" mają być "odpowiednie do wymagań ochrony przeciwpożarowej, określonych w przepisach odrębnych" (§ 14 rozporządzenia MI). Przepisy odrębne w zakresie wymagań przeciwpożarowych to przede wszystkim regulacje ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2024 r., poz. 275 z późn. zm.), dalej: u.o.p., jak też regulacje wyżej wskazanego rozporządzenia MSWiA. Trafnie Kolegium zwróciło uwagę na brzmienie art. 3 u.o.p., w którym określono obowiązek osoby fizycznej, osoby prawnej, organizacji lub instytucji korzystającej ze środowiska, budynku, obiektu budowlanego lub terenu do zabezpieczenia ich przed zagrożeniem pożarowym lub innym miejscowym zagrożeniem (ust. 1), a także odpowiedzialność właściciela, zarządcy lub użytkownika budynku oraz podmiotów wymienionych w ust. 1, za naruszenie przepisów przeciwpożarowych, w trybie i na zasadach określonych w innych przepisach (ust. 2). Na uwagę zasługuje również art. 4 ust. 1 pkt 5 u.o.p., zgodnie z którym właściciel obiektu budowlanego, budynku lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Zdaniem sądu regulacje te wytyczają ogólne zasady odpowiedzialności właścicieli obiektów budowlanych i terenów za bezpieczeństwo przeciwpożarowe, których realizacja odbywa się w sposób szczegółowo wskazany w rozporządzeniu MSWiA wydanym na podstawie delegacji z art. 13 ust. 3 i 4 u.o.p., w tym w zakresie rodzajów obiektów budowlanych, do których powinna być doprowadzona droga pożarowa oraz wymagań, jakie taka droga powinna spełniać (art. 13 ust. 4 pkt 6 i 7 u.o.p.), w szczególności obowiązków od których nie ma odstępstwa (np. obowiązek wykonania drogi pożarowej).
Jak wyżej wskazano, wprost odczytując przepisy rozporządzenia MI i rozporządzenia MSWiA w zakresie ochrony przeciwpożarowej, a konkretnie wykonania drogi pożarowej – może się wydawać, że obowiązku wykonania takiej drogi literalnie nie sposób wyprowadzić z uwagi na kategorię budynków mieszkalnych jednorodzinnych (ZL IV, niskie). Dokonując wykładni ww. regulacji trzeba jednak pamiętać, że z jednej strony wprowadzają one minimalne wymagania niedoznające odstępstw w kierunku obniżenia wymagań (co jest ich podstawowym zadaniem), ale też ukierunkowują sposób interpretacji przepisów – zdecydowanie na korzyść bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej, tj. aby tę ochronę zwiększać i gwarantować a nie zmniejszać.
W tym kontekście wskazać należy na te regulacje § 12 rozporządzenia MSWIA, zgodnie z którymi: droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania lub powinna być zakończona placem manewrowym o wymiarach 20 m x 20 m, względnie można przewidzieć inne rozwiązania umożliwiające zawrócenie pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10 (ust. 9); dopuszcza się wykonanie odcinka drogi pożarowej o długości nie większej niż 15 m, z którego wyjazd jest możliwy jedynie przez cofanie pojazdu (ust. 10); najmniejszy promień zewnętrznego łuku drogi pożarowej nie może wynosić mniej niż 11 m (ust. 11).
W sprawie niniejszej droga wewnętrzna dojazdowa do zaprojektowanych działek (działka nr [...]) – wbrew stanowisku skarżących jest ewidentnie drogą "ślepą", bowiem kończy się na granicy działki nr [...] z działką nr [...]. Nie ma podstaw by przyjąć, że działka nr [...] pozostawiona jako rolna stanowi przejazd do drogi zlokalizowanej na działce nr [...], bowiem nie została zaprojektowana jako droga a jako pozostała część terenów rolnych po podziale. Faktyczna możliwość przejazdu przez teren rolny nie stanowi o istnieniu drogi, tj. komunikacji łączącej drogę wewnętrzną z drogą publiczną. Tym samym działka drogowa (droga wewnętrzna prywatna) o nr [...], która faktycznie powinna spełniać rolę drogi "umożliwiającej dojazd pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej do obiektu budowlanego o każdej porze roku" (ale też umożliwiającej dojazd pojazdom innych służb) - jest drogą bez przejazdu. Nie zapewnia przejazdu bez cofania pojazdom służb, jak również nie jest zakończona jakimkolwiek placem manewrowym, w tym placem o parametrach wskazanych w ww. przepisach, który zwłaszcza przy akcji ratowniczej mógłby okazać się niezbędny. Wątpliwe wydaje się przyjęcie, że możliwe byłoby zapewnienie możliwości manewrowania stosunkowo dużymi pojazdami pożarniczymi (bądź innych służb) na podjazdach do jednostanowiskowych garaży (z uwagi na potencjalne ogrodzenia).
Dodać trzeba, że w przypadku dróg pożarowych przepisy dopuszczają "wyjazd przez cofanie" ale jedynie na odcinku o długości 15 m (§ 12 ust. 10 rozporządzenia MSWiA). Tymczasem w sprawie niniejszej, jak trafnie podkreśliło Kolegium, droga zaprojektowana na działce nr [...] miałaby zapewniać komunikację 19 budynkom w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej i miałaby długość 570 m, przy czym najdalej położone budynki mieszkalne od wjazdu z drogi publicznej (działka nr [...]) oddalone są od tego wjazdu o ponad 500 m. Takie cechy wstępnego podziału wymuszały na organach szczególnie wnikliwe skonfrontowanie propozycji inwestora z ww. regulacjami w zakresie ochrony przeciwpożarowej, i to już na etapie opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości. W okolicznościach tej konkretnej sprawy sięgnięcie przez organy do przywołanych przepisów odrębnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej i wskazanie na niezgodność z nimi sposobu zaprojektowania wewnętrznej drogi dojazdowej, która faktycznie będzie pełnić rolę drogi pożarowej (niezgodność polegającą na braku przejazdu bądź placu manewrowego stosownie do wymagań § 12 ust. 9 rozporządzenia MSWiA, przy braku możliwości cofania pojazdu na odcinku nie dłuższym niż 15 m) - było w okolicznościach tej konkretnej sprawy uzasadnione.
Natomiast wbrew twierdzeniom organów z żadnego przepisu u.g.n., u.o.p., rozporządzenia MI czy rozporządzenia MSWiA nie da się wyprowadzić, nawet drogą wykładni, że z uwagi na ewentualną możliwość przejęcia w przyszłości drogi wewnętrznej dojazdowej przez gminę (pod drogę publiczną) czy też z uwagi na konieczność zrealizowania w drodze urządzeń infrastruktury wewnętrznej – droga ta powinna mieć szerokość większą niż zaprojektowane 6 m (organy proponują 8 m). Wnioski takie powinny mieć podstawę w konkretnych przepisach prawa, których żaden z organów nie wskazał. Ewentualne prywatne ustalenia stron w tym zakresie (o ile miały miejsce) nie mogą mieć przełożenia na wynik sprawy niniejszej.
Jednocześnie niezasadnie skarżący zarzucają niezastosowanie § 13 rozporządzenia MSWiA czy niezauważenie, że § 12 ust. 9, 10 i 11 dotyczy dróg dojazdowych do nieruchomości z istniejącym budynkiem (a nie dróg dojazdowych poza działką z już istniejącym budynkiem).
Po pierwsze należy wskazać, że etap opiniowania wstępnego projektu podziału nieruchomości nie służy weryfikowaniu czy wydzielone działki (budowlane, drogowe) będą spełniały wymagane przepisami szczegółowe parametry techniczne (np. w zakresie nachylenia). Jest to etap projektowania parametrów technicznych drogi, późniejszy niż obecny. Niezależnie od tego wskazać wypada, że w § 13 przewidziano dla drogi pożarowej szerokość 4 m, a w sprawie zaprojektowano działkę dojazdową wewnętrzną (drogową) o szerokości 6 m.
Z kolei przepisy § 12 ust. 9, 10 i 11 rozporządzenia MI nie mogą być intepretowane jako ustanawiające wymagania wyłącznie dla budynków istniejących na działkach, bowiem znacznie ograniczyłoby to ich zastosowanie i pozwoliło na dowolność na etapie projektowania i wykonania bez zapewnienia warunków ppoż. Dostosowanie się inwestycji do ww. warunków po jej zrealizowaniu mogłoby okazać się niemożliwe w sposób wymagany przepisami. Chodzi bowiem o to, aby już nowe budynki powstawały w zgodzie z warunkami technicznymi i wymaganiami ppoż. Nie można też zgodzić się z twierdzeniem skargi, że § 12 ust. 9, 10 i 11 rozporządzenia MI nie dotyczą dróg dojazdowych łączących działki budowlane z drogą publiczną a tylko dróg na działkach z istniejącymi budynkami. Takie wnioskowanie nie ma jakichkolwiek podstaw. W regulacji tej chodzi bowiem o drogi pożarowe bez kategoryzowania czy na działce z budynkiem czy poza taką działką.
Zdaniem sądu sformułowanie wobec projektowanego podziału obowiązku jak w § 12 ust. 9 rozporządzenia MSWiA, tj. zapewnienia przejazdu przez drogę wewnętrzną dojazdową, która w istocie będzie pełniła rolę drogi pożarowej, bądź zapewnienia możliwości zawracania pojazdów jednostek ochrony przeciwpożarowej przez wykonanie placu manewrowego – w przypadku drogi "ślepej" o długości 570 m, nie jest wymaganiem zbyt restrykcyjnym. Skarżący dysponują możliwością zaprojektowania przejazdu przez działkę rolną nr [...] stanowiącego przedłużenie drogi dojazdowej na działce nr [...], jak też dysponują możliwością wykonania placu manewrowego. Wyprowadzony przez organy obowiązek, znajdujący podstawę w tym konkretnym przypadku w treści § 12 ust. 9 rozporządzenia MSWiA (jako że zaprojektowana droga stanowić będzie w istocie drogę pożarową), znajduje uzasadnienie w takich wartościach jak ochrona życia i zdrowia ludzi. Oczywista jest konieczność i potrzeba zapewnienia drogi szybkiego dotarcia oraz odpowiedniego manewrowania w przypadku pożaru czy innych zagrożeń pojazdami o dużych gabarytach, odpowiednio wyposażonymi do prowadzenia akcji ratunkowych na tak długim odcinku jak 570 m. Brak zapewnienia powyższego mógłby bezpośrednio skutkować opóźnieniem lub nawet całkowitym uniemożliwieniem podjęcia działań ratowniczych, co stanowiłoby zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w budynku oraz ich mienia. Końcowo wskazać trzeba, że leży to nie tyle w interesie skarżących jako inwestorów, ale w interesie przyszłych mieszkańców budynków, o który to interes "zadbał" prawodawca w analizowanych w sprawie przepisach.
Bezskuteczne pozostają zarzuty naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 7 i 77 k.p.a., bowiem sprawa została dostatecznie wyjaśniona do rozstrzygnięcia. Formułując zarzuty procesowe skarżący nie wskazali na czym polegają braki materiału dowodowego, których nieuzupełnienie skutkuje wadliwością zaskarżonego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) orzeczono o oddaleniu skargi.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.