II SA/Bk 781/20

II SA/Bk 781/20 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-01-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-11-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 878/21 - Wyrok NSA z 2024-09-05
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 859
art. 10 a ust. 1, art. 12 a ust. 1 i 3, art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 a
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi S. R. w R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. (dalej: Naczelnik) z [...] czerwca 2020 r. znak [...], którą nałożono na R. karę pieniężną w wysokości:
– 20.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem [...] w Oddziale Celnym w S..
– 10.000 zł za niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Podstawą prawną decyzji są przepisy art. 2 pkt 2 a, 3a, 8, 9, 10, 16, art. 3 ust. 1 , ust. 2 pkt 1 lit. c, lit. f, art. 10a ust. 1, art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3, ust. 2a, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 859 ze zm.), dalej: ustawa o SENT.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...].04.2019 r. po zakończeniu rejestracji zgłoszenia do systemu monitorowania przewozów drogowych Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. wraz z przekazaniem numeru referencyjnego zgłoszenia [...] wezwał R. do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w Oddziale Celnym w S., ul. [...] w celu przeprowadzenia kontroli. Przewoźnik nie stawił się do kontroli we wskazanym miejscu. Zgodnie ze zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów drogowych o nr rejestracyjnym [...] firma ta dokonywała przewozu towaru z Francji na Litwę. Podmiotem wysyłającym towar była I., Fr. Odbiorcą towaru zgodnie z [...] była S.
Firma R. zespołem pojazdów o nr rejestracyjnych [...]dokonywała przewozu towaru o nazwie Petrołeum oils klasyfikowanego do pozycji CN2710 w ilości 529.6 l oraz towaru o nazwie Lubricating preparations klasyfikowanego do pozycji CN3403 w ilości 20.0 l.
Mając na uwadze fakt niestawienia się na wezwanie sprawdzono pojazd w systemie ANPRS (system odczytujący numery rejestracyjne pojazdów) i ustalono, że pojazd o nr rej. TE150 wyjechał z terytorium Polski w dniu [...].04.2019 r. o godzinie 12:02. Na okoliczność wezwania przewoźnika do kontroli sporządzono protokół nr [...] z dnia [...].06.2019 r., w którym opisano stwierdzone nieprawidłowości. Postanowieniem z 18.12.2019 r. znak: [...] Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego wszczął z urzędu postępowanie w sprawie realizacji przewozu za zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów [...], dopuszczając jako dowód w sprawie protokół kontroli wraz z dokumentami zgromadzonymi w toku postępowania kontrolnego w myśl art. 12a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi.
Rozpatrując niniejszą sprawę organ podatkowy brał pod uwagę zasady monitorowania drogowego przewozu towarów obowiązujące w dniu kontroli określone w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 ze zm.), o ile ustawa z dnia 10 maja 2018 o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1039) i ustawa z dnia 1 września 2019 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r poz. 1556) nie stanowiły odmiennie.
Organ I instancji ustalił, że przewoźnik wskazany w zgłoszeniu do rejestru monitorowania drogowego przewozu towarów [...] firma R. [...].04.2019 r. otrzymała wezwanie Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. do przedstawienia środka transportu wraz z towarem na ul. [...] - siedziba Oddziału Celnego w S. Wezwanie to firma otrzymała wraz z numerem referencyjnym nadanym przez system po zgłoszeniu przesłanym do rejestru monitorowania przewozów dokonanym w imieniu przewoźnika przez Panią O. R. Mimo przekazanej informacji przewoźnik nie zgłosił się w wyznaczonym miejscu. W toku kontroli w dniu [...].05.2019 r. wysłano e-maila do R. z zapytaniem o wyjaśnienie przyczyn niezgłoszenia się przewoźnika do kontroli zgodnie z otrzymanym wezwaniem. Poproszono o dołączenie do odpowiedzi skanów dokumentów przewozowych tj.: CMR, packing list, certyfikatów jakości towaru, danych dotyczących składu chemicznego towaru
W odpowiedzi na powyższe tego samego dnia R. przesłała e-maila, w którym stwierdziła, że wystąpiła trudna sytuacja dotycząca pojazdu [...]. Transport był zaplanowany i dlatego ładunek został zarejestrowany w systemie. Transport jednak nie miał miejsca dlatego wcześniej zarejestrowany ładunek na stronie został usunięty. Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. pismem z [...].12.2019 r. nr [...] wezwał R. do udzielenia wyjaśnień, co było powodem niedostarczenia środka transportu wraz z towarem do miejsca wskazanego w wezwaniu zamieszczonym w zgłoszeniu [...]. Ponadto w tym samym piśmie zapytano co było powodem nie przesłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...] i wezwano o dostarczenie dokumentów przewozowych tj. CMR nr [...], packing list. Wezwanie o wyjaśnienie co było powodem niedostarczenia środka transportu wraz z towarem do kontroli i co było powodem nie przesłania do systemu SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego powtórzył w piśmie z [...].02.2020 r. znak: [...]. Firma poza wcześniej wysłanym e-mailem nie udzieliła odpowiedzi na żadne wezwanie Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego. W celu wyjaśnienia okoliczności sprawy Naczelnik P. Urzędu Celno- Skarbowego skierował pismo [...].12.2019 r. znak: [...] do odbiorcy towaru objętego zgłoszeniem [...] tj. S. z zapytaniem czy zamawiali towar - Petroleum oils (CN2710), Lubricating preparations (CN3403) od firmy I. oraz czy współpracowali z przewoźnikiem tj. firmą R. w celu realizacji przewozu. Poproszono także na potwierdzenie przesłanie zlecenia przewozu oraz CMR. W odpowiedzi firma S. [...].01.2020 r. wysłała e-maila, w którym nie ustosunkowała się do informacji z w/w pisma załączyła natomiast CMR [...]. Z dokumentu CMR [...] wynika, że podobnie jak w zgłoszeniu [...], podmiotem wysyłającym transport była firma I., podmiotem odbierającym towar była firma S. Dokument wskazuje także, że R. była przewoźnikiem a firma R. kolejnym przewoźnikiem. Pismem z [...].02.2020 r. znak: [...] Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w B. skierował pismo do S. (poprzednia nazwa R. ) o udzielenie informacji, kiedy firma przejęła odpowiedzialność za przewóz towaru objętego zgłoszeniem do rejestru monitorowania przewozów [...] i [...] a także z zapytaniem czy firma dokonywała przewozu na terytorium Polski. Na w/w pismo nie udzielono odpowiedzi.
Odwołanie na powyższe rozstrzygnięcie w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych złożyła R. w R. Do odwołania załączono pismo od R. , w którym firma oświadcza, że wykonała transport zgodnie z CMR [...].
Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B..
Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy i dokonał jego oceny prawnej identycznie jak organ pierwszej instancji. Przedstawił zasady funkcjonowania systemu monitorowania drogowego przewozu towarów (art. 3 ust. 1, 2 i 4 pkt 2 lit. "b" i "d", art. 4 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1 ustawy o SENT), obowiązki rejestracyjne przewoźnika, obowiązki wynikające z art. 12a ust. 1 i 3 ustawy związane z przedstawieniem środka transportu wraz z towarem na wezwanie organu, a także obowiązki związane z przekazywaniem danych geolokalizacyjnych wynikające z art. 10a ust. 1, 2 i 3 tej ustawy.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ podniósł, iż w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że pojazd o nr rej. [...], którym był przewożony towar objęty zgłoszeniem [...] wyjechał z terytorium Polski w dniu [...].04.2019 o godz. 12:02. Do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny [...] przesłała w dniu [...].04.2019 r. Pani O. R. Zgodnie z pismem z [...].03.2020 r. Referatu Usług Komunikacji Elektronicznej oraz Usługi Elektronicznego Monitorowania Przewozu Towaru Izby Administracji Skarbowej w Z. w rejestrze SENT odnotowano inne zgłoszenia SENT, w których kontrolowany podmiot występuje jako przewoźnik. Osobami rejestrującymi te zgłoszenia byli m.in.: J. R. oraz O. R. i ich zgłoszenia zostały dokonane z tego samego adresu IP [...]. Organ zatem zauważył, że wbrew twierdzeniom odwołującego o niewykonaniu transportu zgłoszenie [...] nie zostało usunięte z rejestru. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o SENT w przypadku, gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informacje o odstąpieniu od przewozu towaru. W niniejszej sprawie przewoźnik nie dokonał tej czynności. Zgodnie z art. 8 ust. 1 w/w ustawy, przewoźnik jest zobowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu, w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia, czyli np. poinformować o zmianie przewoźnika. Tej czynności przewoźnik również nie dopełnił. Zmiana przewoźnika w trakcie realizacji przewozu i realizacja transportu przez podwykonawcę nie zwalnia strony dokonującego zgłoszenia SENT od realizacji obowiązków narzuconych ustawą w tym do stawienia się do kontroli na wezwanie otrzymane wraz z numerem referencyjnym nadanym przez system po zgłoszeniu przesłanym do rejestru monitorowania przewozów. Przewoźnik R. posiadał pełną wiedzę związaną z rejestracją zgłoszenia w systemie, a co za tym idzie wezwaniem do stawiennictwa do kontroli. Podsumowując - w niniejszym przypadku przewoźnik niewątpliwie miał wiedzę dotyczącą obowiązku stawiennictwa do kontroli w miejscu wskazanym przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. tj. w oddziale celnym w S. w celu przeprowadzenia kontroli i tego obowiązku nie dopełnił, czym naruszył normę określoną w art. 12a ust. 3 w/w ustawy. Zasadnie zatem Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. w myśl art. 22 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy za niewykonanie obowiązku określonego w art. 12a ust. 3 w/w ustawy nałożył na przewoźnika R. karę pieniężną w kwocie 20.000 zł.
W kwestii natomiast nieprawidłowości dotyczącej uruchomienia geolokalizatora o nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. podtrzymał ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ I instancji. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. W toku postępowania ustalono, że pomimo zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozów drogowych numeru urządzenia GPS:[...]- od momentu deklarowanego wjazdu do Polski (Ś.) do chwili wyjazdu z terytorium Polski w miejscowości B. tj. [...].04.2019 o godz. 12.02 nie były przekazywane dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu. Nie jest wystarczające samo wyposażenie pojazdu w urządzenie przekazujące dane geolokalizacyjne środka transportu do zewnętrznego systemu lokalizacji, a jednocześnie nie podjęcie działań zmierzających do zapewnienia bieżącego przekazywania danych geolokalizacyjnych środka transportu. Nie usprawiedliwia przewoźnika twierdzenie, że transport był wykonany przez inną firmę przewozową i że Strona nie wykonała przewozu na całej trasie transportu. Przewoźnik dochowując należytej staranności przy planowaniu przewozów i ich organizacji powinien podjąć takie działania organizacyjne, aby nie dochodziło do sytuacji nieprzekazywania danych do systemu. Zgłaszanie do rejestru niepełnych danych, a w szczególności nie podanie danych geolokalizacyjnych nie pozwala na skuteczne typowanie do kontroli drogowych i uniemożliwia nadzór nad towarami "wrażliwymi". W przedmiotowej sprawie niewątpliwie przewoźnik nie dopełnił wymaganiom ustawy w szczególności zapisom art. 10 a ust. 1 ustawy i nie przekazywał danych geolokalizacyjnych na całej trasie przejazdu środka transportu objętego zgłoszeniem [...]. Zasadnie zatem organ I instancji wobec niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi nałożył na Stronę zgodnie z art. 22 ust. 2a ustawy karę pieniężną w kwocie 10.000 zł.
Dyrektor Izby Administracji i Skarbowej w B. nie znalazł również podstaw, aby odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 24 ust.3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. ustawy o SENT. Zaznaczył, że zastosowanie w/w ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym. Wszelkie ulgi podatkowe czy inne są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W przedmiotowej sprawie organ II instancji ustalił, że nie występują okoliczności, które wskazywałyby na istnienie ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego uzasadniającego odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Naczelnik P. Urzędu Skarbowego w B. pismem z [...].12.2019 r. znak: [...] poinformował Stronę o możliwości odstąpienia od nałożonej kary pieniężnej z uwagi na ważny interes przewoźnika lub interes publiczny. Jednocześnie wezwał Stronę do wykazania zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego" mogącego stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary. R. pomimo przekazanych informacji w sprawie możliwości odstąpienia od kary, nie wskazała okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej ulgi. Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. mając na uwadze fakt, że jest również zobowiązany do badania kondycji i stanu majątkowego firmy ustalił, że firma R. została zarejestrowana w 2004 r. Główną działalnością firmy jest drogowy transport drogowy. W 2019 r. firma dokonała płatności ogółem do budżetu państwa w wysokości 660,09 (w tys. EUR), podatek dochodowy w wysokości 110,72 (tys. EUR), składki na państwowe ubezpieczenie społeczne w wysokości 237,14 (tys. EUR). Ponadto firma R. od początku funkcjonowania ustawy tj. od 18 kwietnia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2019 r. w systemie SENT zarejestrowała 3 zgłoszenia towarów z tytułu tranzytu towarów "wrażliwych" przez terytorium Polski. Strona miała więc wiedzę o systemie monitorowania przewozów drogowych i kolejowych. Zgromadzone informacje nie wskazują, aby istniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary firmie R.. Z uzyskanych danych wynika, że firma prowadzi działalność gospodarczą a wysokie płatności do budżetu wskazują również, że firma uzyskuje wysokie przychody. Zapłata kary pieniężnej w kwocie 30.000 zł - w ocenie organu – nie zachwieje jej sytuacją finansową, nie doprowadzi do utraty płynności finansowej czy jej likwidacji. Strona nie przedstawiła indywidualnych okoliczności w oparciu, o które organ mógłby przypuszczać, że uiszczenie kary sprawi, iż ukarany będzie zmuszony korzystać z pomocy publicznej w celu zapewnienia podstaw egzystencji. Nie można zatem mówić o istnieniu ważnego interesu przewoźnika czy istnienia ryzyka obciążenia państwa a w rezultacie całego społeczeństwa nałożoną karą pieniężną.
Na tej podstawie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę do sądu administracyjnego złożyła ukarana strona skarżąca, zarzucając:
– naruszenie prawa procesowego, tj. skierowanie jej do podmiotu, który nie miał przymiotu strony w sprawie [R.], w sytuacji gdy organ ustalił poprawnie, iż przewóz wykonywany był w całości przez inny podmiot prawa - R. [obecnie S. B. A.] i zgodnie z art. 2 pkt 8 i 9 w zw. z art. 7 ust.1 i 8 ust.1, 10a ust.1 i 2 i art. 12 a ust.1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (dalej: ustawa SENT) to na tym podmiocie faktycznie wykonującym przewóz spoczywał obowiązek dokonania zgłoszenia tego przewozu i rejestrowania przewozu przy pomocy geolokalizatora, a tym samym to ten podmiot, wykonujący przewóz w rozumieniu ustawy, powinien być adresatem kar nakładanych przez organ, w razie stwierdzenia naruszenia ciążących na nim obowiązków. Na nim bowiem spoczywał obowiązek dokonania czynności objętych ustawą i jego interesu prawnego dotyczyło postępowanie. Tym samym naruszono art. 133 §1 Ordynacji podatkowej i zgodnie z art. 247 §1 pkt 5 tego aktu decyzja jest nieważna, jako skierowana do podmiotu, który nie ma przymiotu strony w postępowaniu.
– naruszenie prawa materialnego, a to art. 12a ust.2 ustawy SENT, poprzez wadliwą wykładnię tego przepisu, polegającą na uznaniu, iż skarżący wskazany w liście przewozowym, jako przewoźnik umowny, miał obowiązek przekazania przewoźnikowi faktycznemu, [wykonującemu faktycznie przewóz w rozumieniu art. 2 pkt 8 i 9 ustawy SENT] informację o zarządzonej kontroli, w sytuacji, gdy obowiązek taki nie został wskazany w tym przepisie, a to wyłącznie sprawą spółki S. [poprzednio R. ] było dokonanie czynności: zgłoszenia przewozu do systemu PUESC w oparciu o art. 7 ustawy SENT. Jak również używania geolokalizatora, po myśli art. 10a tej ustawy, i to pod warunkiem dokonania uprzedniego zgłoszenia. Tym samym wadliwie wobec skarżącego niebędącego stroną postępowania zastosowano art. 22 ust.1 pkt 3 i art. 22 ust.2a
– z ostrożności procesowej wskazano także, że w razie nieuwzględnienia zarzutów jak wyżej – zarzuca się naruszenie art. 22 ust.1 pkt 3 i art. 22 ust.2a ustawy SENT poprzez nałożenie na skarżącego dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn realizowany podczas jednego przewozu, tj. nie wykonanie obowiązku z art. 12a ust.3 i art. 10 a ust.1 ustawy SENT, w sytuacji gdy analogiczną karę nałożono na skarżącego w decyzji z dnia [...] dotyczącego zgłoszenia SENT [...], za ten sam przewóz z naruszeniem ww. obowiązków, mimo iż zgłoszenie to dotyczyły przewozu objętego tym samym przewozem, tylko innej partii towaru [oznaczonego symbolami CN 2710 -19236 litrów /CN3403 - 2476 litrów].
Na tej podstawie strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej w całości, względnie ich uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że strona skarżąca nie została dwukrotnie ukarana za to samo naruszenie przepisów. Zgłoszeniem [...] został zaewidencjonowany przewóz towarów o nazwie Petroleum oils klasyfikowany do pozycji CN2710 w ilości 19.236,00 l oraz towaru o nazwie Lubricating preparations klasyfikowany do pozycji CN3403 w ilości 2476,00 l. Odbiorcą przewozu była S.. Zgłoszeniem [...] został zaewidencjonowany przewóz towaru o nazwie Petroleum oils klasyfikowany do pozycji CN2710 w ilości 529.61 l oraz towaru o nazwie Lubricating preparations klasyfikowany do pozycji CN3403 w ilości 20.0 l. Odbiorcą transportu była S. Zatem w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma dostawami wykonanymi jednym środkiem transportu. Przewoźnik w takiej sytuacji zobowiązany jest i co uczyniła R. do dokonania dwóch zgłoszeń. Wynika to bowiem z art. 3 ust. 3 ustawy SENT - przez przesyłkę, o której mowa w ust. 2, rozumie się określoną ilość towarów tego samego rodzaju przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Z kolei, przez zgłoszenie - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy SENT rozumie się - zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Każda z kar wymierzonych dwiema decyzjami dotyczy zatem odrębnej przesyłki i odrębnego zgłoszenia SENT. Okoliczność, że przewoźnik realizował przewóz dwóch odrębnych przesyłek, umieszczając je na jednym środku transportu nie ma wpływu na obowiązki jakie nakłada na przewoźnika ustawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Na wstępie należy wyjaśnić, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II WSA w Białymstoku z dnia 28 grudnia 2020 r. wydanego w oparciu o art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.), w związku z zarządzeniem Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. Podkreślić przy tym należy, iż Sąd mimo wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym z w/w względów, ale jednocześnie nie rozpoznał formalne wniosku o przeprowadzenie rozprawy z uwagi na to, że w drugiej ze spraw tej samej strony skarżącej reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika i rozpoznanej na tym samym posiedzeniu, została wyrażona aprobata na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, jeżeli ze względu na przepisy szczególne Sąd zadecyduje o rozpoznaniu jej na posiedzeniu niejawnym (sprawa sygn. akt II SA/Bk 780/20). Tak też sytuacja miała miejsce z uwagi w/w zarządzenia. W związku z powyższym również i ta sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym
Przedmiotowe kary pieniężne zostały nałożone na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 859 ze zm., dalej: ustawa o SENT). Sąd, kontrolując zaskarżoną decyzję, miał na uwadze, że w dacie spornego przewozu i niewykonania związanych z nim obowiązków brzmienie przepisów ustawy wynikało z Dz. U. z 2018 r., poz. 2332, a dopiero później zostało zmienione, z tym że zakres zmiany nie dotyczył okoliczności istotnych w sprawie niniejszej z punktu widzenia odpowiedzialności Spółki.
W ocenie sądu, organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy przypisując skarżącej (jako przewoźnikowi) zarówno dokonanie zgłoszenia, jak i niewykonanie obowiązków wynikających z przewozu objętego zgłoszeniem.
Zgodnie z art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) – stosowanym odpowiednio, podobnie jak i pozostałe przepisy O.p., z mocy art. 26 ust. 5 ustawy o SENT - organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu podejmuje wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 i 2 O.p.). W sprawie niniejszej analiza wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów, przy zastosowaniu zasad logiki i doświadczenia życiowego, doprowadziła organ do trafnej konkluzji o tym, że strona skarżąca pełniła rolę przewoźnika. Konkluzji tej nie podważa stanowisko przedstawione w skardze ani przedstawione przez nią twierdzenia. Dowody zostały ocenione w całokształcie, bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, zaś uzasadnienia decyzji są w tym zakresie wyczerpujące. Przepisy art. 133 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. nie zostały również naruszone, bowiem uzasadnienia decyzji zawierają wyczerpujące przedstawienie stanu faktycznego, stanowiska organu odnośnie oceny dostępnych dowodów oraz zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz skierowania decyzji do właściwej strony tego postępowania. Wyłącznie zaprzeczenie faktom z akt wynikającym nie jest wystarczające, w okolicznościach niniejszej sprawy, do powzięcia ustalenia innego niż poczyniły organy i do odmowy zastosowania przepisów stanowiących podstawę ukarania.
Niewątpliwie w stanie faktycznym sprawy miała zastosowanie ustawa o SENT. Według treści zgłoszenia przewozem miały być objęte towary podlegające monitorowaniu ze względu na klasyfikację i wagę (towar o nazwie Petrołeum oils klasyfikowany do pozycji CN2710 w ilości 529.6 l oraz towar o nazwie Lubricating preparations klasyfikowany do pozycji CN3403 w ilości 20.0 l). Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 lit. "b" ustawy o SENT, systemowi monitorowania przewozu podlega przewóz towarów objętych pozycją CN 2707 jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tymi pozycjami przekracza 500 kg lub jej objętość przekracza 500 litrów. Strona skarżąca tej okoliczności nie kwestionowała.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadząca działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów.
W sprawie niniejszej organy wykazały, w ocenie sądu, że strona skarżąca była przewoźnikiem zobowiązanym do dokonania zgłoszenia i uzyskania numeru referencyjnego dla przewozu oraz do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym miejscu. Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o SENT, przewoźnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Bezspornie strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu towarów. Została wskazana w zgłoszeniu jako przewoźnik, a treść zgłoszenia (nie tylko w zakresie wskazania Spółki jako przewoźnika, ale również w zakresie pozostałych danych: nadawcy, odbiorcy, rodzaju zamówienia, numerów rejestracyjnych zespołu pojazdów itd.) koresponduje z treścią listu przewozowego CMR nr [...], udostępnionego przez odbiorcę (k. 35 akt adm.). W trakcie czynności kontrolnych (korespondencyjnych) prowadzonych w kwietniu i maju 2019 r., organ pierwszej instancji wskazywał wyraźnie, że chodzi o niezgłoszenie się przewoźnika do kontroli, podawał numer zgłoszenia, jakimi pojazdami przewóz był wykonywany (numery rejestracyjne) oraz o jaką datę przewozu chodzi. W przesłanych na te wezwania odpowiedziach nie kwestionowano roli Spółki jako przewoźnika, a jedynie w pierwszym mailu wskazano, że "wystąpiła trudna sytuacja dotycząca naszego pojazdu [...]. Zaplanowaliśmy transport, dlatego wcześniej zarejestrowaliśmy ładunek w systemie: klucz autoryzacyjny przewoźnika: KD-[...] i klucz autoryzacyjny przewoźnika: KD-[...]. Ten transport nie miał miejsca i dlatego wcześniej zarejestrowany ładunek na twojej stronie został usunięty" (k. 16 akt admin.). Nie ma znaczenia w tym kontekście, z jakiej skrzynki mailowej informacje były wysyłane, skoro nadawca przesyła dokumenty dotyczące konkretnego, objętego wyjaśnieniami przewozu i dotyczące wskazanego w wezwaniu przewoźnika, a wobec jednoznacznej treści wezwania nie formułuje zastrzeżeń co do istotnych okoliczności przewozu. Jak trafnie zauważył organ, zespół pojazdów o numerze rejestracyjnym [...] (którym dokonywano spornego przewozu) jest również wskazany w zgłoszeniu SENT nr [...], w informacji o przekroczeniu przez ten pojazd granicy [...] kwietnia 2019 r. w B., w jednym ze zgłoszeń dokonanych na przewóz realizowany przez skarżącą Spółkę (k. 55 akt adm.), a wreszcie – co istotne - w dokumencie CMR podpisanym [...] kwietnia 2019 r. przez odbiorcę potwierdzającego dostarczenie towaru, a tym samym potwierdzającego, że doszło do dostarczenia towaru według danych z listu przewozowego. Okoliczności podniesione zatem w skardze w zakresie tego, że to R. był przewoźnikiem, a nie skarżąca nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Podkreślić przy tym należy że CMR [...] wskazuje oprócz R. także R. , ale jako kolejnego przewoźnika. Pozostałe jednak dowody wskazują prawidłowość ustaleń organu I instancji.
W tych okolicznościach zarzut, że to nie strona skarżąca dokonała przewozu ale inny podmiot, nie znajduje żadnego potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Zgodnie z art. 191 O.p. (z mocy art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa), organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W tym celu podejmuje wszelkie niezbędne działania celem wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 O.p.) oraz jest zobowiązany zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 187 § 1 i 2 O.p.). W sprawie niniejszej analiza wszystkich znajdujących się w aktach sprawy dowodów doprowadziła organ do trafnej konkluzji o tym, że strona skarżąca pełniła w dniu przewozu [...] kwietnia 2019 r. rolę przewoźnika i zdaniem sadu, konkluzji tej nie podważa stanowisko przedstawione w skardze. Dowody zostały ocenione w całokształcie, bez przekroczenia zasady swobodnej ich oceny, zaś uzasadnienia decyzji są w tym konkretnym zakresie wyczerpujące. Przepisy art. 191 i art. 210 § 4 O.p. nie zostały również naruszone. Odnośnie twierdzeń skargi, iż organ nie prawidłowo ustalił przewoźnika podnieść należy, że wyłącznie zaprzeczenie treści listu przewozowego nie jest wystarczające w okolicznościach niniejszej sprawy do innego ustalenia niż poczyniły organy, tym bardziej, że odbiorca potwierdził, że towar objęty zgłoszeniem otrzymał.
Zdaniem sądu, prawidłowo również wygenerowano zgłoszenie zawierające wystosowane do przewoźnika, na podstawie art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, wezwanie do przedstawienia środka transportu w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanego najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Jak wynika ze zgłoszenia, dokonała go osoba o nazwisku O. R., która dokonywała również innych zgłoszeń SENT na rzecz strony skarżącej (k. 55 akt adm.). Wraz z wygenerowanym automatycznie numerem referencyjnym zgłoszenia przewoźnik otrzymał – zgodnie z art. 12a ust. 3 "przesłane wraz z numerem referencyjnym" – wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem we wskazanym w wezwaniu miejscu. Jak wynika z formularza zgłoszenia na k. 9 akt adm., wezwanie stanowiło element tego formularza, jest sporządzone w trzech językach (polskim, angielskim i rosyjskim), wskazuje numer referencyjny zgłoszenia, którego dotyczy, zawiera pouczenie o możliwości przyspieszenia czynności kontrolnych przez zgłoszenie się pod wskazany adres, jak również zawiera pouczenie o karze pieniężnej w przypadku niewykonania obowiązku stawienia się do kontroli.
Jak wyżej wskazano, expressis verbis z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT wynika, że wezwanie jest "przesłane wraz z numerem referencyjnym". Zatem osoba dokonująca zgłoszenia w imieniu przewoźnika musi być uprawniona do odebrania numeru referencyjnego, a jeśli wraz z tym numerem przesyłane jest wezwanie, to również i do odebrania tego wezwania. W ocenie sądu – wobec treści art. 12a ust. 1 i konstrukcji formularza zgłoszenia - nie ma potrzeby poszukiwania odrębnych podstaw prawnych do legitymizowania osoby dokonującej zgłoszenia także do odebrania wezwania do kontroli. Automatyczność procesu rejestracji zgłoszenia, nadawania numeru referencyjnego i informowania o tym numerze wraz z wezwaniem, verba legis przesądza o tym, że pracownik uprawniony do zgłoszenia jest uprawniony do odebrania numeru referencyjnego i wezwania. Wąskie pojmowanie upoważnienia do zgłoszenia (literalnie jako wyłącznie "upoważnienie do złożenia niniejszego zgłoszenia w imieniu i na rzecz podmiotu zobowiązanego" – vide treść pozycji 12 zgłoszenia) oznaczałoby nie tylko wykluczenie otrzymania wezwania ale i wykluczenie uprawnienia do odebrania numeru referencyjnego. Ten zaś, jak wyżej wskazano, jest przesyłany razem z wezwaniem. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o SENT, przesłanie, uzupełnienie i aktualizacja zgłoszenia przez przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika pociągają za sobą skutki dla reprezentowanego. Uznanie w tych okolicznościach, że strona skarżąca jako przewoźnik umowny powinna przekazać informację o zarządzonej kontroli R. jest nieprawidłowe, bo w takich okolicznościach zawsze prowadziłoby do braku możliwości ustalenia sprawstwa przed danego przewoźnika. Wystarczyłoby w dokumencie CMR wskazać dwóch przewoźników, a wówczas odpowiedzialność byłaby przerzucana wzajemnie na te podmioty.
Podobnie jak bezprzedmiotowe jest wskazanie na regulację art. 12a ust. 2 ustawy o SENT, zgodnie z którą odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Sąd zauważa, że taki przepis jest niezbędny, bowiem otrzymanie wezwania przez podmiot wysyłający i odbierający nie jest równoznaczne z otrzymaniem go przez przewoźnika (dlatego też podmioty te podlegają odrębnej karze – art. 21 ust. 2a ustawy o SENT), w odróżnieniu od sytuacji dokonywania zgłoszenia i otrzymywania numeru referencyjnego zgłoszenia (wraz z wezwaniem do kontroli) przez przewoźnika lub osoby działającej przy tej czynności w jego imieniu.
Wskazać należy, że ustawa o SENT zawiera autonomiczne przepisy regulujące kontrolę przewozu towarów. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2, kontrola przewozu polega na sprawdzeniu przestrzegania obowiązków w zakresie odpowiednio zgodności danych zawartych w zgłoszeniu ze stanem faktycznym, czemu służy m.in. wezwanie do przedstawienia środka transportu wraz z towarem wystosowane na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy. Stosownie do treści art. 13 ust. 2 ustawy o SENT, kontrola obejmuje weryfikację danych zawartych w dokumentach okazanych przez kierującego, dokonanie oględzin towaru, w tym pobranie próbki towaru, oraz weryfikację wskazań lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji. Zgodnie zaś z ust. 7 pkt 1 ustawy, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w toku kontroli lub na żądanie kontrolowanego, kontrolujący sporządza protokół.
W sytuacji faktycznej takiej jak w sprawie niniejszej, gdy wobec niestawienia się do kontroli nie było możliwości jej przeprowadzenia i zweryfikowania na miejscu stanu faktycznego ze zgłoszeniem, występując do strony organ podjął próbę wyjaśnienia sytuacji strony tak samo, jakby podjął tę próbę w trakcie kontroli bezpośredniej, a następnie sporządził protokół odzwierciedlający wynik wyjaśnienia.
Zdaniem sądu, uchylanie się przewoźnika od udzielenia odpowiedzi na wezwania organu, nieprzedłożenie żądanych dokumentów oraz wskazywanie że do przewozu towarów nie doszło, nie może zwalniać przewoźnika od określonej odpowiedzialności.
Należy zauważyć, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej o niewykonaniu transportu zgłoszenie [...] nie zostało usunięte z rejestru. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy SENT w przypadku, gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informacje o odstąpieniu od przewozu towaru. W niniejszej sprawie przewoźnik nie dokonał tej czynności. Zgodnie z art. 8 ust. 1 w/w ustawy, przewoźnik jest zobowiązany niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu, w takim zakresie, w jakim był zobowiązany do ich zgłoszenia, czyli np. poinformować o zmianie przewoźnika. Tej czynności przewoźnik również nie dopełnił. Zmiana przewoźnika w trakcie realizacji przewozu i realizacja transportu przez podwykonawcę nie zwalnia strony dokonującego zgłoszenia SENT od realizacji obowiązków narzuconych ustawą w tym do stawienia się do kontroli na wezwanie otrzymane wraz z numerem referencyjnym nadanym przez system po zgłoszeniu przesłanym do rejestru monitorowania przewozów. Przewoźnik R. posiadał pełną wiedzę związaną z rejestracją zgłoszenia w systemie, a co za tym idzie wezwaniem do stawiennictwa do kontroli. W niniejszym przypadku to zatem przewoźnik R. a nie [...] (obecnie S.) niewątpliwie miał obowiązek stawiennictwa do kontroli w miejscu wskazanym przez Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. tj. w oddziale celnym w S. w celu przeprowadzenia kontroli i tego obowiązku nie dopełnił. To R. zatem naruszył normę określoną w art. 12a ust. 3 w/w ustawy.
W trakcie postępowania wszczętego postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. doręczonym stronie [...] grudnia 2019 r. strona nie przedstawiła żadnych wyczerpujących i przekonujących dowodów podważających ustalenia protokołu kontroli, treść zgłoszenia, treść listu CMR i pozostałych dokumentów. Z kolei analiza aktywności organu w trakcie postępowania (postanowienie o wszczęciu, kierowane wezwania i pouczenia – wyżej opisane, w tym także o przejęciu odpowiedzialności za przewóz towarów S. (k. 39 akt admin.), poinformowanie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów – postanowienie z [...] marca 2020 r .i [...] maja 2020 r.) wskazują, że nie doszło do naruszenia przepisów procesowych o zapewnieniu stronie udziału w postępowaniu oraz zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i udzielania niezbędnych wyjaśnień (art. 121 § 1 O.p.).
W ocenie sądu, organy prawidłowo zastosowały także podstawę prawną ukarania w zakresie nieprzedstawienia środka transportu do kontroli i określiły wysokość kary (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT). Sąd zauważa przy tym, że wezwanie otrzymane przez przewoźnika wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia zawierało wyraźne pouczenie o karach administracyjnych, zaś w pouczeniu zawartym w postanowieniu o wszczęciu postępowania wskazano, że prosi się "o przekazanie informacji, dokumentów uzasadniających ważny interes przewoźnika lub interes publiczny, które mogą wpłynąć na treść wydanego na zakończenie postępowania rozstrzygnięcia" (k. 30 akt admin.)
Sąd podkreśla, że wszystkie wezwania i informacje przesyłano na dostępny adres Spółki. Pod tym adresem jest zaewidencjonowany podmiot "RIOLS" (nazwa historyczna "R." posiadający numer [...] oraz numer identyfikatora VAT [...] (k. 66-62 akt admin.). Dane ze stron internetowych pozyskane przez organ są tożsame z danymi w zgłoszeniu SENT i pełnomocnictwie złożonym przed organem oraz przed sądem. Zatem doręczenie korespondencji w toku postępowania było skuteczne.
Odnośnie drugiego z przypisanych naruszeń ustawy o SENT wskazać trzeba, że zgodnie z art. 10a tej ustawy, przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem (ust. 1); przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (ust 2); przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3).
Powyższy przepis nakłada na przewoźnika obowiązek zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem w trakcie całego przejazdu za pomocą lokalizatora lub z zewnętrznego systemu lokalizacji. Trafnie wskazały organy, że nie jest wypełnieniem tego obowiązku wyłącznie wskazanie numeru urządzenia GPS w zgłoszeniu do systemu SENT, w sytuacji gdy podczas całego przejazdu urządzenie to nie przesyła danych. Należy podzielić argumentację organu, zgodnie z którą skarżąca Spółka jako przewoźnik, a więc podmiot profesjonalny, jest obowiązana zaznajomić osoby działające w jej imieniu i świadczące na jej rzecz pracę wiążącą się z wypełnianiem konkretnych wymagań ustawowych – z tymi wymaganiami oraz umożliwić im wypełnienie tych wymagań. Organ nadto zwrócił się o wyjaśnienie powodów niewypełnienia wymagania z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT, tzn. wyjaśnienia co było powodem nieprzesyłania danych geolokalizacyjnych środka transportu o numerach rejestracyjnych [...]. Wezwanie doręczono Spółce [...] stycznia 2020 r. i nie ustosunkowała się do niego. Przypomnieć należy, że organ ustalił fakt przekroczenia granicy przez samochód ciężarowy o numerach rejestracyjnych [...] w dniu [...] kwietnia 2019 r. w miejscowości B., co świadczy o tym, że przejazd tym pojazdem był realizowany. To zaś, w powiązaniu z faktem dokonania zgłoszenie i jego niezdezaktualizowaniem na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o SENT uprawnia do wniosku o prawidłowym przypisaniu Spółce niezrealizowania obowiązków z art. 10a ust. 1 ustawy o SENT. W konsekwencji prawidłowo nałożono karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy o SENT.
Bez naruszenia prawa wykluczono przesłanki uzasadniające odstąpienie od ukarania wynikające z art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Stosownie do treści art. 26 ust. 3 ustawy o SENT, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie: 1) nie stanowi pomocy publicznej albo 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo 3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W szczególności nie mają znaczenia dla wymierzenia kary okoliczności powoływane przez Spółkę i związane z nieprzedstawieniem środka transportu do kontroli, bowiem przewoźnikiem był kto inny. Przepisy ustawy o SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów, a więc są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Organy decyzyjne nie mogą uznaniowo oceniać okoliczności każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzać się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, będące skutkiem błędu, omyłki czy działania przyczyn zewnętrznych. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy o monitorowaniu drogowego przewozu towarów (druk 1244), sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Istotnie, przyznać trzeba, że kara za nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem oraz za nieprzesyłanie danych geolokalizacyjnych jest wysoka, ale ma ona spowodować, by naruszenia przepisów były nieopłacalne. Sankcja ma odstraszać i działać prewencyjnie. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania. Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać należy, że konstrukcja przepisu art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust. 2a ustawy o SENT wskazuje jednoznacznie na odpowiedzialność obiektywną, niedopuszczającą różnicowania odpowiedzialności podmiotów w zależności od przyczyn niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy.
Podkreślić przy tym należy, że skarga nie zawiera w tym zakresie zarzutów, a organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały przesłanki "ważnego interesu przewoźnika" oraz "interesu publicznego". Podkreślić przy tym należy, że mimo pouczenia w postanowieniu o wszczęciu postępowania, strona skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek przesłanek oraz jakiejkolwiek dokumentacji czy okoliczności wskazujących na wystąpienie sytuacji nadzwyczajnej uniemożliwiającej uiszczenie kary czy choć ogólnie charakteryzujących jej sytuację finansową. Mimo braku współdziałania skarżącej w tym zakresie, organ z urzędu uzyskał informacje o sytuacji ekonomicznej Spółki na podstawie dostępnych danych z systemu. Dokonał uproszczonej analizy sytuacji ekonomicznej Spółki. Dowiódł wielkości prowadzonej działalności, niewystępowanie złej sytuacji ekonomicznej czy braku płynności. Organ pierwszej instancji zatem, przy prawidłowo zaprezentowanym w uzasadnieniu decyzji rozumieniu pojęcia "ważny interes przewoźnika", nie miał możliwości sformułowania oceny o wystąpieniu tej przesłanki odstąpienia od ukarania, w tym nie miał możliwości dokonania innej niż wyżej przedstawiona, uproszczona analiza ekonomiczna sytuacji przewoźnika. Natomiast wyłącznie fakt surowości kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej skarżącej czy wręcz doprowadzeniu do zagrożenia egzystencji firmy. Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia "ważnego interesu przewoźnika".
W kwestii "interesu publicznego" wskazać należy, że prawidłowo organ pierwszej instancji zinterpretował ten interes jako uwzględniający wartości wspólne dla całego społeczeństwa, takie jak równość, sprawiedliwość, bezpieczeństwo, przestrzeganie prawa, czy zaufanie do organów państwa. Prawidłowo również wskazał, że zasadą jest płacenie należności publicznych, gdyż odstąpienie od tego obowiązku stawiałoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji, a to nie może być uznane za działanie w interesie publicznym i z korzyścią dla ogółu. W interesie publicznym nie jest również rezygnowanie przez Skarb Państwa z przysługujących mu należności i przerzucanie ich ciężaru na społeczeństwo. Niewątpliwie brak środków finansowych i majątku powodujący konieczność sięgnięcia przez stronę po środki z budżetu państwa mógłby być rozważany jako wypełnienie przesłanki interesu publicznego, jednak takich okoliczności w sprawie nie dowiedziono.
O ile może podlegać w orzecznictwie dyskusji to, czy wystąpienie interesu publicznego powinno być łączone z ustalaniem sytuacji uszczuplenia należności budżetu państwa wskutek zachowania legalnie działającego podmiotu dopuszczającego się naruszenia przepisów ustawy o SENT, to jednak w sprawie niniejszej argument ten nie ma większego znaczenia. Nawet gdyby przyjąć za trafne powiązanie możliwości odstąpienia od ukarania z istnieniem realnego zagrożenia uszczuplenia należności budżetowych, to w sprawie niniejszej takie realne zagrożenie wystąpiło, bowiem przewozu nie skontrolowano.
Odnosząc się do ostatniego z zarzutów podniesionych w skardze, a mianowicie naruszenia art. 22 ust. 1 pkt 3 i art. 22 ust. 2 a ustawy SENT poprzez nałożenie na skarżącego dwóch kar administracyjnych za ten sam czyn realizowany podczas jednego przewozu (sprawa sygn. akt II SA/Bk 780/20) podkreślić należy, że kary pieniężne nakładane na przewoźnika, a wskazane w tych artykułach nie są powiązane z przewozem, a dotyczą zgłoszenia (takim pojęciami przepis ten się posługuje). Strona skarżąca dokonała dwóch zgłoszeń, a zatem kary mimo że dotyczyły jednego przejazdu, związane były z dwoma zgłoszeniami. Zgłoszeniem [...] został zaewidencjonowany przewóz towarów o nazwie Petroleum oils klasyfikowany do pozycji CN2710 w ilości 19236,00 l oraz towar o nazwie Lubricating preparations klasyfikowany do pozycji CN3403 w ilości 2476,00 l. Odbiorcą przewozu była S. Zgłoszeniem [...] został zaewidencjonowany przewóz towaru o nazwie Petroleum oils klasyfikowany do pozycji CN2710 w ilości 529.61 l oraz towaru o nazwie Lubricating preparations klasyfikowany do pozycji CN3403 w ilości 20.0 l. Odbiorcą transportu była S. Zatem trafnie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z dwoma dostawami wykonanymi jednym środkiem transportu, co jest zgodne z definicją zgłoszenia wskazaną w art. 2 pkt 16 ustawy SENT. Przewoźnik w takiej sytuacji zobowiązany był i co uczyniła R. do dokonania dwóch zgłoszeń. Również z art. 3 ust. 3 ustawy SENT - przez przesyłkę, o której mowa w ust. 2, rozumie się określoną ilość towarów tego samego rodzaju przewożonych od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Z kolei, przez zgłoszenie - zgodnie z art. 2 pkt 16 ustawy SENT rozumie się - zgłoszenie przewozu towaru do rejestru zgłoszeń określonej ilości tego samego rodzaju towaru przewożonego od jednego nadawcy towaru do jednego odbiorcy towaru, do jednego miejsca dostarczenia towaru, jednym środkiem transportu. Każda z kar wymierzonych dwiema decyzjami dotyczy zatem odrębnej przesyłki i odrębnego zgłoszenia SENT. Okoliczność, że przewoźnik realizował przewóz dwóch odrębnych przesyłek, umieszczając je na jednym środku transportu nie ma wpływu na obowiązki jakie nakłada na przewoźnika ustawa.
Istota odpowiedzialności za naruszenia przepisów ustawy o SENT polega na karaniu nawet za uchybienia formalne związane ze zgłoszeniem, natomiast dla odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny muszą wystąpić inne, poza formalnym charakterem naruszenia, okoliczności uzasadniające przyjęcie, że mimo naruszenia, w sytuacji tego konkretnego podmiotu, nie pozostawałoby w interesie publicznym jego ukaranie. Przykładowo w sprawach II GSK 220/20 czy II GSK 1696/18 NSA uwzględniał szczególne okoliczności stanu faktycznego (np. w sprawie II GSK 220/20 doszło do poczwórnego ukarania za to samo automatycznie powtórzone uchybienie polegające na błędnym wskazaniu miejsca załadunku towaru oraz w sytuacji tego samego przewoźnika, tego samego transportu, tej samej trasy i tego samego środka transportu, co sąd kasacyjny ocenił jako kilkukrotne ukaranie za to samo przewinienie, a co było niezgodne z zasadą proporcjonalności; z kolei w sprawie II GSK 1696/18 uchybienie polegało na zaniechaniu uzupełnienia pola dotyczącego numeru licencji a organom zarzucono nierozważenie przesłanki interesu publicznego w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy).
W niniejszej sprawie nie mamy jednak do czynienia z drobnym uchybieniem, niewpisaniem czegoś do zgłoszenia, a z sytuacją kiedy przewoźnik nie dość, że nie poddał się kontroli towaru wrażliwego, nie prowadził danych geolokalizacyjnych umożliwiających śledzenie, a w toku postępowania nie wykazał żadnej dobrej woli, żeby wyjaśnić swoje postępowanie czy przedłożyć żądane dokumenty, tym bardziej jeśli uznawał, że to inna firma dokonała przewozu. Jednocześnie zaakcentować należy, że organ z uwagi to, iż na przedłożonym przez odbiorcę towaru dokumencie przewozowym CMR [...] oprócz pieczątki strony skarżącej figurowała również pieczątka przewoźnika R. pismem z dnia [...] lutego 2020 r. zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie kiedy firma przejęła odpowiedzialność za przewóz towaru i czy dokonała przewozu na terytorium Polski. W tym zakresie strona skarżąca również nie dokonała żadnych wyjaśnień, a dopiero w odwołaniu wskazała, że nie wykonywała tego transportu. Zachowanie strony skarżącej tym bardziej jest niezrozumiałe i lekceważące w sytuacji kiedy z akt administracyjnych w sposób jednoznaczny wynika prawidłowy sposób doręczania korespondencji wysyłanej do strony skarżącej w toku prowadzonego postępowania oraz brak zarzutów w tym zakresie. Przypomnieć przy tym należy, że strona skarżąca początkowo kwestionowała, że do przewozu towarów przedmiotowym zgłoszeniem w ogóle nie doszło, co przeczy dokumentom przesłanym przez odbiorcę. Okoliczności te zatem nie mogą być traktowane na równi z drobnymi uchybieniami, których poczwórne ukaranie było niezgodne z zasadą proporcjonalności.
Z akt sprawy lub z okoliczności wskazanych przez stronę powinno również wynikać, zdaniem sądu, że istnieją podstawy do uwzględnienia takich szczególnych okoliczności uzasadniających rozważenie odstąpienia od ukarania z uwagi na interes publiczny, natomiast strona skarżąca także w tym zakresie nie udzieliła żadnych wyjaśnień i żadnych okoliczności nie wskazała. Natomiast organy wyczerpująco - na podstawie okoliczności sprawy, którymi dysponowały – rozważyły przesłankę interesu publicznego, wskazały jak należy ją rozumieć i interpretować, ustaliły brak wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych, niezależnych od sposobu postępowania Spółki, które uniemożliwiałyby przeprowadzenie kontroli. Nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego i obarczonego ryzykiem nadużyć oraz uniemożliwienie śledzenia trasy przejazdu środkiem transportu przewożącym taki materiał (jeśli nie wynika z okoliczności wyjątkowych) nie jest uchybieniem mogącym być stawianym na równi np. z nieuzupełnieniem pola numeru licencji przy niekwestionowanym fakcie jej posiadania stwierdzonym podczas kontroli drogowej (por. II GSK 1696/18).
Dla porządku wskazać również należy, że sytuacjami wypełniającymi przesłankę "interesu publicznego" byłyby z pewnością te, które zupełnie uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków z ustawy o SENT (np. brak technicznych możliwości dokonania lub aktualizacji zgłoszenia na skutek wydarzeń nadzwyczajnych niedających się przewidzieć, niemożliwość stawienia się do kontroli wskutek utraty środka transportu z towarem w wyniku działalności przestępczej itp.). Takich w sprawie nie ustalono. Organy prawidłowo dokonały analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną (odnoszącą się do ekonomicznej sytuacji zobowiązanego) lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc także związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej czy też sprawność działania aparatu państwowego. Zwrócono uwagę na przestrzeganie przez wszystkich uczestników rynku przepisów ustawy czy też ratio legis ustawy o SENT i uznano, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka interesu publicznego przemawiająca za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Argumentacja organów zasługuje na akceptację jako nienaruszająca prawa.
Wobec braku wystąpienia przesłanek interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika (podstawowych i kluczowych dla uzyskania przywileju odstąpienia od ukarania) brak jest podstaw do sięgania po treść art. 26 ust. 3 ustawy o SENT i rozważanie, czy odstąpienie odpowiada tym przepisom.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zasada proporcjonalności sformułowana w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP - na poziomie normatywnym (w ustawie o SENT) - została uwzględniona przez zróżnicowanie wysokości kar w zależności od rodzaju naruszenia (2000 zł, 10 000 zł, 20 000 zł, 100 000 zł – art. 24 ust. 1a, art. 21 i 22 ust. 1 i 2, art. 22a ust. 1 i ust. 2a ustawy o SENT).
W konsekwencji bezpodstawne są zarzuty sformułowane w skardze, a tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji. Organy obu instancji nie naruszyły prawa materialnego ani prawa procesowego w stopniu uzasadniającym również uchylenie wydanych decyzji.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).