II SA/Kr 2545/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w KrakowieKraków2004-12-22
NSAnieruchomościWysokawsa
nieruchomościwywłaszczeniezwrot nieruchomościużytkowanie wieczysteustawa o gospodarce nieruchomościamiprawo rzeczowesąd administracyjny

WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzję o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu.

Skarżący domagali się zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, wskazując, że na działce ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłącza możliwość zwrotu w takiej sytuacji.

Sprawa dotyczyła wniosku małżonków C. o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla jednorodzinnego, która nie została zrealizowana. Organ pierwszej instancji (Starosta N.) odmówił zwrotu, powołując się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.). Ustalono, że działka została oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej (S. i J. G.) umową z 1994 r., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy z 1997 r. Organ odwoławczy (Wojewoda M.) utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji, uznając, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed 1 stycznia 1998 r. wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości, niezależnie od tego, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym długotrwałość postępowania oraz brak rozwiązania umowy użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę, uznając ją za bezzasadną. Sąd potwierdził prawidłowość zastosowania art. 229 u.g.n., który stanowi negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości w przypadku ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i ujawnienia go w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy. Sąd podkreślił, że przepis ten ma zastosowanie, a kwestia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie ma znaczenia w tej sytuacji. Sąd wskazał również, że sprawa podlegała rozpoznaniu na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z 2002 r., a nowa ustawa o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. miała zastosowanie do spraw w toku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i jego ujawnienie w księdze wieczystej przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi negatywną przesłankę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na przepisie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który expressis verbis wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości w sytuacji, gdy przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 01.01.1998 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej.

Pomocnicze

u.g.n. art. 136 § 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Określa zasadę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.

u.g.n. art. 233

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Wprowadza zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia 1 stycznia 1998 r.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi jako bezzasadnej.

Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1

Reguluje rozpoznawanie spraw wniesionych do NSA przed 1 stycznia 2002 r. przez wojewódzkie sądy administracyjne.

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości

Ustawa obowiązująca w momencie wywłaszczenia, na podstawie której wnioskodawcy domagali się zwrotu.

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 7

Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 8

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Długotrwałość postępowania administracyjnego. Nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieruchomość pozostaje w posiadaniu skarżących jako ogród. Umowa użytkowania wieczystego powinna zostać rozwiązana.

Godne uwagi sformułowania

roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (I.Ol.1998 t.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. przepis art. 229 u .g .n. wyłącza - expressis verbis - roszczenie o zwrot nieruchomości

Skład orzekający

Andrzej Niecikowski

przewodniczący

Joanna Tuszyńska

członek

Małgorzata Brachel - Ziaja

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w kontekście zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, na których ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przed 1 stycznia 1998 r."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Orzeczenie dotyczy ważnej kwestii zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i interpretacji kluczowego przepisu ograniczającego takie prawo, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Kiedy nie można odzyskać wywłaszczonej ziemi? Kluczowa interpretacja przepisów o użytkowaniu wieczystym.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Kr 2545/01 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2004-12-22
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2001-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Andrzej Niecikowski /przewodniczący/
Joanna Tuszyńska
Małgorzata Brachel - Ziaja /sprawozdawca/
Symbol z opisem
618  Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 341/05 - Wyrok NSA z 2006-01-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Sygn. akt. IISA/Kr 2545 / 01 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie : NSA Joanna Tuszyńska WSA Małgorzata Brachel - Ziaja / spr. / Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004r. sprawy ze skargi D. C. i J. C. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości - skargę oddala -
Uzasadnienie
IISA /Kr 2545/01
UZASADNIENIE
Skarżący: D. i J. (małż.) C. wnioskiem z dnia [...] 1995 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w N. o zwrot części nieruchomości, stanowiącej działkę ewid. nr [...] o pow. 340 m2, położoną w N., która została wywłaszczona decyzją Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. na rzecz Skarbu Państwa pod budowę osiedla jednorodzinnego "[...] ". Korzystając z uprawnień wynikających z ustawy z dnia [...] 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości wnioskodawcy domagają się zwrotu tej działki, skoro inwestycja, na potrzeby której nieruchomość wywłaszczono nie została zrealizowana.
Decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł o odmowie zwrotu części działki ewid. nr 18984 położonej w N. na rzecz byłych właścicieli J. i D. (małż.) C.
W uzasadnieniu swojej decyzji Starosta podał, że działki 18978,18982,18980, stanowiły własność małżonków J. i D. C., a zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa zarządzeniem nr 2/79 Naczelnika Miasta w N. z dnia [...] 1979 r. Nr; [...] podbudowę osiedla jednorodzinnego pod nazwą "[...]" w N., na podstawie przepisów art. 7, 8 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Decyzją ostateczną z dnia [...] 2000 r. Nr: [...] Starosta N. orzekł już o zwrocie na rzecz małżonków J. i D. C. działek nr; 19200/7, 19201/3, 18978/1,18980/1, o łącznej pow. 1090m2, które odpowiadają wywłaszczonym działkom z wyjątkiem części dz. 18984 o pow. 0.0340 ha, która znajduje się w użytkowaniu wieczystym prywatnej osoby. W toku postępowania ustalono, że przedmiotowa działka stanowi obecnie własność Gminy Miasta N., a została oddana w użytkowanie wieczyste umową z dn. [...] 1994 r. Rep. [...] S. i J. (małż.) G. na prawach wspólnoty ustawowej, i prawo to zostało wpisane do KW nr [...]. Na działce tej użytkownik wieczysty poczynił nakłady.
Ponieważ przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. wyłącza możliwość zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi, jeżeli przed dniem 01.01.98 r. nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego, które zostało ujawnione w księdze wieczystej, więc należało orzec o odmowie zwrotu tej nieruchomości.
W odwołaniu od powyższej decyzji J. i D. C. wnieśli o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
)
Zarzucając naruszenie przepisu art. 135 ust. 3 oraz 229 u.g.n. a nadto 7, 8,12,77 k.p.a. odwołujący się podnieśli, że:
- o zwrot przedmiotowej wywłaszczonej działki starają się już od 1991 r.
- w toku postępowania o zwrot przedmiotowej działki, została ona dopiero oddana mową notarialną małż. Grzegorczykom w użytkowanie wieczyste,
- umowa użytkowania wieczystego na podstawie par. 4 wygasła winna zostać rozwiązana czego do tej pory nie uczyniono.
- użytkownicy wieczyści nigdy nie objęli tej działki w posiadanie i nie dokonali na niej żadnych nakładów,
- od dnia wywłaszczenia działka ta stanowi ogród będący w posiadaniu b. właścicieli,
- działka ta stała się zbędna na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu, a organ orzekający w sprawie nie uwzględnił tej okoliczności i nie orzekł o jej zwrocie względnie nie doprowadził do rozwiązania umowy użytkowania wieczystego.
Organ odwoławczy - Wojewoda M., decyzją z dnia [...] 2001 r. Nr: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w pełni pogląd prawny zawarty w jej uzasadnieniu. Przytaczając przepis art. 229 u. g. n. organ odwoławczy stwierdził, iż w świetle tegoż przepisu i okoliczności faktycznych sprawy, zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie jest możliwy. Nie ma też żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia; czy nieruchomość ta jest zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 powołanej ustawy, wobec ujawnionego w stosunku do niej w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego osób trzecich.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji skarżący J. i D. C. domagając się jej uchylenia, powtórzyli zarzuty podniesione już w odwołaniu, a zwłaszcza, co do długotrwałości postępowania administracyjnego. W związku z czym uważają, że nie powinno się stosować nowych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r., a tylko dotychczasowe. Ponadto podnoszą, że umowa użytkowania wieczystego powinna zostać rozwiązana, gdyż nie został spełniony jej cel zwłaszcza, że wywłaszczona część przedmiotowej działki pozostaje nieprzerwanie w ich posiadaniu, jako ogród i nie została im faktycznie nigdy zabrana.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, jako bezzasadnej. Podtrzymując swoje poglądy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest w sprawie jakichkolwiek okoliczności faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ewentualną zmianę stanowiska wobec treści art. 229 u.g.n.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 97 par l ustawy w dnia 30. 08. 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271/ - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1.01.2002r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30. 08. 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem właściwym do rozpoznania niniejszej skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w K.
Skarga jest bezzasadna. Organy I i II instancji prawidłowo zastosowały przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który wyłącza możliwość zwrotu wywłaszczonej nieruchomości gdy ujawniono w stosunku do niej prawo osób trzecich.
Należy zauważyć, że przedmiotowa nieruchomość stanowiąca część działki nr 18984 o pow. 340 m2 obj. KW [...] została oddana w użytkowanie wieczyste umową notarialną z dnia [...] 1983 r. A. S. Jednocześnie działka ta została odłączona z wymienionej KW i urządzono dla niej nową księgę wieczystą nr KW [...], w której wpisano w dziele I prawo użytkowania wieczystego do dnia [...] 82r., na rzecz A. S. w dniu [...] 1994 r. umową notarialną Rep. A. Nr [...], A. S. przeniósł prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości na rzecz i S. G. i na mocy tej umowy w dziale II KW [...] w miejsce dotychczasowego użytkownika wieczystego zostało ujawnione prawo S. G., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia [...] 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W tym stanie sprawy ma zastosowanie powołany przepis art. 229 u.n.g. Przepis ten ustanawia wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 tej ustawy, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i ma zastosowanie do sytuacji gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej.
Przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że; roszczenie o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (I.Ol.1998 t.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
W niniejszej sprawie, zachodzą kumulatywnie wszystkie warunki stanowiące łącznie przesłankę negatywną zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w postaci ujawnionego do niej prawa osoby trzeciej.
Z powyższych bezspornych okoliczności faktycznych wynika że:
- na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono w formie prawem przewidzianej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej,
- prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skoro przytoczony przepis art. 229 u .g .n. wyłącza - expressis verbis - roszczenie o zwrot nieruchomości (roszczenie nie przysługuje), to wobec stwierdzenia istnienia przesłanki negatywnej w postaci zaintabulowanego w księdze wieczystej prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz osoby trzeciej, decyzja o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest trafna.
W tej sytuacji prawnej nie było potrzeby ustalania w toku postępowania o zwrot Przedmiotowej nieruchomości jej zbędności na cel wywłaszczenia i w związku z czym zarzut nie przeprowadzenia w tym zakresie postępowania nie mógł odnieść żadnego skutku. Podobnie jak i zarzut, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje w posiadaniu skarżących.
Wobec zmiany stanu prawnego, nie znajduje też oparcia w obowiązującej ustawie o gospodarce nieruchomościami zarzut, co do możliwości dalszego stosowania w sprawie ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce i wywłaszczaniu nieruchomości i podejmowania decyzji na podstawie jej przepisów. Przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997r. (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) wprowadził zasadę natychmiastowego działania nowej ustawy do spraw będących w toku, które nie zostały zakończone decyzjami ostatecznymi do dnia [...] 1997r.
Oznacza to konieczność uwzględnienia regulacji wynikającej z powołanego art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami i prowadzenia sprawy na podstawie jej przepisów.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na mocy art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako bezzasadną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI