II SA/Bk 774/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2023-01-27
NSAbudowlaneŚredniawsa
prawo budowlanesamowola budowlanalegalizacjarozbiórkabudynek gospodarczynieruchomośćprawo administracyjnepostępowanie legalizacyjnedokumentacja technicznaprawo własności

WSA oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego, uznając, że skarżąca nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów legalizacyjnych, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla wszystkich działek, na których posadowiony jest budynek.

Skarżąca W. H. wniosła skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego, który został wybudowany ponad 20 lat temu bez pozwolenia. Postępowanie legalizacyjne wykazało, że budynek jest posadowiony na trzech działkach, a skarżąca nie przedłożyła oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla jednej z nich. Pomimo prób legalizacji i przedstawienia nowych ekspertyz, sąd uznał, że brak kompletnych dokumentów uniemożliwia legalizację i nakaz rozbiórki jest zasadny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę W. H. na decyzję nakazującą rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego. Budynek, wybudowany ponad 20 lat temu bez wymaganego pozwolenia na budowę, został posadowiony na trzech działkach ewidencyjnych. W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego, skarżąca została zobowiązana do przedłożenia szeregu dokumentów, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla wszystkich trzech działek. Skarżąca przedłożyła oświadczenie dotyczące jedynie dwóch działek, nie uzupełniając go o działkę nr [...]. Pomimo przedstawienia nowych ekspertyz technicznych i wyjaśnień geodety, organy nadzoru budowlanego oraz sąd uznały, że brak kompletnego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane uniemożliwia legalizację obiektu. Sąd podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego w sposób jednoznaczny nakazują wydanie decyzji o rozbiórce w przypadku nieprzedłożenia wymaganych dokumentów, a tolerowanie samowoli budowlanej przez lata nie zwalnia z obowiązku spełnienia wymogów formalnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, brak kompletnych dokumentów legalizacyjnych, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla wszystkich działek, na których posadowiony jest obiekt, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.

Uzasadnienie

Przepisy Prawa budowlanego (art. 49f-49i) wprowadzają uproszczone postępowanie legalizacyjne dla samowoli budowlanych starszych niż 20 lat. Kluczowym elementem tego postępowania jest przedłożenie kompletnej dokumentacji, w tym oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego oświadczenia dla wszystkich działek, na których znajduje się obiekt, uniemożliwia legalizację i skutkuje nakazem rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

Pb art. 49i § ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. c)

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym w przypadku niewykonania postanowienia o uzupełnieniu dokumentów.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

Pb art. 28

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wymóg uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych.

Pb art. 49f § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla obiektów budowanych co najmniej 20 lat temu bez pozwolenia.

Pb art. 49g § ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2, 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w uproszczonym postępowaniu.

Pb art. 49h § ust. 1, ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Sprawdzenie kompletności dokumentów i stanu technicznego obiektu; postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności.

p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i prawdy obiektywnej.

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena materiału dowodowego przez organ.

K.p.a. art. 84 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość powołania biegłego w celu uzyskania wiadomości specjalnych.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Przepisy dotyczące zagrożenia pożarowego.

Rozporządzenie Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego art. 12

Przepisy dotyczące powierzchni zabudowy i elementów drugorzędnych.

Pb art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Definicja budynku.

Rozporządzenie w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego art. 16

Dopuszczalny błąd położenia budynku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak przedłożenia przez skarżącą oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dla wszystkich działek, na których posadowiony jest budynek gospodarczy. Ustalenie, że budynek gospodarczy przekracza granicę działki sąsiedniej, co wymaga zgody jej właściciela. Niewykazanie przez skarżącą, że obiekt można zakwalifikować jako wiatę.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące błędnego ustalenia przekroczenia granicy działki, w tym powoływanie się na błąd pomiarowy geodezyjny. Zarzuty dotyczące błędnej interpretacji przepisów o powierzchni zabudowy i występie dachowym. Zarzut, że obiekt powinien być zakwalifikowany jako wiata. Zarzut, że tolerowanie samowoli budowlanej przez lata powinno skutkować domniemaniem zgody właściciela sąsiedniej działki.

Godne uwagi sformułowania

brak kompletności dokumentów legalizacyjnych nie było możliwości legalizacji w/w budynku gospodarczego nie można mówić o 'występie dachowym' w tej części obiektu budowlanego, skoro go nie ma tolerowanie samowoli budowlanej przez lata nie zwalnia z obowiązku spełnienia wymogów formalnych

Skład orzekający

Małgorzata Roleder

przewodniczący sprawozdawca

Elżbieta Trykoszko

przewodniczący

Małgorzata Roleder

sprawozdawca

Barbara Romanczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uproszczonego postępowania legalizacyjnego w Prawie budowlanym, zwłaszcza w kontekście kompletności dokumentacji i przekroczenia granic działek."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej starszej niż 20 lat i konieczności uzyskania zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane dla wszystkich działek objętych obiektem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje typowe problemy z legalizacją samowoli budowlanych, zwłaszcza gdy obiekt przekracza granice działek. Pokazuje, jak ważne jest skrupulatne kompletowanie dokumentacji i jak drobne uchybienia mogą prowadzić do nakazu rozbiórki.

Samowola budowlana sprzed lat: dlaczego brak jednego dokumentu może oznaczać nakaz rozbiórki?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 774/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-01-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. c)
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2022 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę
Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej w skrócie: "PWINB") decyzją z dnia [...] września 2022 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. H. (powoływanej dalej jako: "skarżąca") od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu G. w B. (dalej w skrócie: "PWINB PG") z dnia [...] czerwca 2022r. nr [...] nakazującej jej rozbiórkę budynku gospodarczego o numerze ewidencyjnym [...], usytuowanego na nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. L. 19 oraz częściowo na działkach nr ew. gr. [...] oraz nr ew. gr. [...] obręb S. Płd. w B., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne:
Na skutek wniosku U. K. (właścicielki działki nr ew. gr. [...]) z dnia [...] czerwca 2021 r. PINB PG wszczął postępowanie administracyjne dotyczące dwóch budynków gospodarczych na nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. L. 19 w B.
W trakcie przeprowadzonych w dniu 23 lipca 2021 r. oględzin organ I instancji ustalił, że na ww. działce, oprócz budynku mieszkalnego, usytuowane są także dwa parterowe budynki gospodarcze o konstrukcji drewnianej. Pierwszy: drewniany budynek gospodarczy o wymiarach 11,40 m x 3,00 m, zlokalizowany jest wzdłuż granicy z działką przy ul. L. 17 w B. (nr ew. gr. [...]) posiada dach jednospadowy pokryty blachą falistą. Natomiast drugi drewniany budynek gospodarczy o wymiarach 7,70 m x 2,40 m, usytuowany jest przy granicy z działką nr ew. gr. [...], posiada dach jednospadowy pokryty płytami z eternitu. Oba budynki nie mają orynnowania, nie posiadają przyłączy wody, kanalizacji, gazu, natomiast prąd doprowadzany jest do nich okresowo za pomocą przedłużaczy. Kontrolowane budynki noszą znamiona długotrwałego użytkowania, a ich stan techniczny wykazuje na znaczne zużycie. W. H. – aktualna właścicielka nieruchomości nr ew. gr. [...] oraz nr ew. gr. [...]– oświadczyła, że w/w budynki gospodarcze zostały wzniesione przed rokiem 2000, a ona nie posiada żadnych dokumentów świadczących o legalności ich budowy.
W tych okolicznościach PINB PG przyjął jako prawdopodobną datę budowy przedmiotowych budynków na lata 1996 - 2000. Ustaliwszy zaś, że ww. obiekty budowlane zostały wybudowane z naruszeniem art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej w skrócie: "Pb"), a od ich budowy minęło co najmniej 20 lat, zastosował w niniejszej sprawie uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W ramach tego postępowania PINB PG postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], na art. 49g ust. 1, ust. 2 pkt 1, 2, 3 w zw. z art. 49f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nałożył na skarżącą obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 15 listopada 2021 r., dokumentów legalizacyjnych, dotyczących dwóch drewnianych budynków gospodarczych, zlokalizowanych na jej działce tj.: (1) oświadczenia, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; (2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej dwóch budynków gospodarczych; (3) ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej, czy stan techniczny budynków gospodarczych: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektów budowlanych zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Powyższy termin, na wniosek skarżącej, został przedłużony do dnia 15 lutego 2022r.
W dniu 17 grudnia 2021r. skarżąca przedłożyła żądane dokumenty.
PINB PG analizując przedłożoną dokumentację, w tym inwentaryzację geodezyjną sporządzoną przez uprawnionego geodetę, ustalił, że budynek gospodarczy (większy) usytuowany jest łącznie na trzech działkach o nr ew. gr., tj. [...] i [...] oraz częściowo na działce nr ew. gr. [...] przy ul. L. i ul. S. w B. Analizując pozostałą dokumentację organ stwierdził, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożone przez skarżącą dotyczy wyłącznie działek [...] i [...]. Na podstawie ekspertyzy technicznej ustalił z kolei, że budynek gospodarczy (mniejszy) o wymiarach 7,70 m x 2,40 m, usytuowany przy granicy z działką nr ew. gr. [...], znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, stopień zużycia poszczególnych elementów budynku jest znaczny. Na ścianach zewnętrznych przy gruncie występuje daleko posunięta korozja biologiczna. Stolarka okienna i drzwiowa jest zużyta. Elementy konstrukcyjne dachu mają znaczne wygięcie. Na suficie widoczne są miejscowe ślady po zaciekach z dachu. W ocenie autora ekspertyzy doprowadzenie tego obiektu do zgodności z przepisami wiązałoby się z poniesieniem znacznych kosztów, dlatego należy dokonać jego rozbiórki.
W oparciu o powyższą ekspertyzę ustalono też, że w przypadku budynku gospodarczego (większego), który podobnie jak mniejszy służy do przechowywania narzędzi ogrodowych i przedmiotów służących do utrzymania porządku na działce oraz jako skład drewna do kominka, każda ze ścian ma inny wymiar, tj. odpowiednio 11,37m (ściana płd.), 11,63 m (ściana płn.) x 2,94 m (ściana wsch.), 2,96 m (ściana zach.). Obiekt ten przylega całą ścianą północną do murowanego budynku gospodarczego zlokalizowanego na sąsiedniej działce nr ew. gr. [...]. Autor ekspertyzy stwierdził, iż budynek ten narusza przepisy dotyczące zagrożenia pożarowego zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej w skrócie: "rozporządzenie MI"). W celu doprowadzenia tego obiektu do zgodności z przepisami - w ocenie autora ekspertyzy - należy w ścianie szczytowej zachodniej usunąć okno, ze ściany szczytowej wschodniej usunąć drzwi wejściowe do pomieszczenia, a w obu ścianach szczytowych wykonać warstwę oddzielenia pożarowego poprzez obłożenie ściany od zewnątrz wełną mineralną skalną o grubości 10 cm z wykonaniem na tym tynku na siatce, zaś elementy drewniane konstrukcji dachu zabezpieczyć płynnym materiałem ogniochronnym.
We wniosku z dnia 22 grudnia 2021 r. skarżąca wyraziła chęć doprowadzenia, w terminie do dnia 15 czerwca 2022 r., budynku gospodarczego (większego) do zgodności z przepisami.
PINB PG, biorąc pod uwagę fakt stwierdzonego w ekspertyzie technicznej oraz wywnioskowanego z tego opracowania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi (naruszenie przepisów pożarowych) oraz braku możliwości bezpiecznego użytkowania (nieodpowiedni stan techniczny) przedmiotowych obiektów budowlanych, decyzją z dnia [...] stycznia 2022r. nr [...], na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. c) ustawy Prawo budowlane, nakazał skarżącej rozbiórkę dwóch drewnianych budynków gospodarczych usytuowanych na nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. L. 19 oraz częściowo na działkach nr ew. gr. [...] przy ul. S. 3 oraz nr ew. gr. [...] przy ul. L. 17 w B.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca podtrzymała chęć legalizacji budynku gospodarczego (większego), natomiast w stosunku do budynku gospodarczego (mniejszego) wyraziła chęć jego rozbiórki.
W dniu 24 lutego 2022 r. skarżąca przedłożyła nową ekspertyzę techniczną, w której dokonano ponownej oceny stanu technicznego budynków gospodarczych, będących własnością Skarżącej. Ustalono w niej, że jakkolwiek stan techniczny budynku gospodarczego (mniejszego) nie uległ zmianie, od czasu wykonania poprzedniej ekspertyzy technicznej sporządzonej dnia 9 listopada 2021 r., to w budynku gospodarczym (większym) wykonano roboty budowlane, które zmieniły ocenę jego stanu technicznego przez autora ekspertyzy technicznej. Autor we wnioskach i zaleceniach zawartych w ww. ekspertyzie stwierdził, że po wykonaniu na ścianach szczytowych obiektu warstwy stanowiącej izolację przeciwpożarową w postaci nałożenia przeciwogniowego impregnatu do drewna o nazwie Protektor Fire, a następnie wełny mineralnej o grubości 10 cm z tynkiem, przegroda spełnia wymogi El 60. W ocenie autora ekspertyzy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne jego użytkowanie zgodnie z dotychczasowym sposobem użytkowania. Skarżąca oprócz ww. ekspertyzy technicznej, jako załącznik do odwołania, dołączyła wyjaśnienia uprawnionego geodety, z których wynikało, że budynek o nr ew. [...] (budynek gospodarczy – większy) przekracza linię graniczną działek [...] i [...] z działką [...] o około 0,20 m. W ocenie geodety uprawnionego jest to wartość zbliżona do wielkości błędu pomiaru i usytuowania obiektu w układzie odniesienia.
Biorąc pod uwagę przedłożoną dokumentację PWINB decyzją z dnia
[...] marca 2022r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdził, że organ I instancji co prawda właściwie zastosował uproszczone postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy wynikające z art. 49f-49i ustawy Prawo budowlane, tym niemniej przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania niniejszej sprawy do ponownego rozpatrzenia, była zmiana stanu faktycznego sprawy w części dotyczącej budynku gospodarczego (większego). Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia ponownie oględzin na nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. L. 19 oraz nr ew. gr. [...] przy ul. S. 3 w B. w celu weryfikacji stanu faktycznego sprawy w kontekście przedłożonej przez skarżącą - nowej ekspertyzy technicznej. Zalecił ażeby organ I instancji przesądził, czy istnieje możliwość legalizacji budynku gospodarczego (większego), czy też zachodzi konieczność jego rozbiórki z uwagi na niespełnienie wymogów wynikających z przepisu art. 49h ustawy Prawo budowlane. Organ II instancji wskazał jednocześnie, że w przypadku wydania decyzji innej niż zaskarżona, organ I instancji winien rozważyć wydanie w ramach wszczętego w niniejszej sprawie postępowania dwóch decyzji odrębnie w stosunku do każdego z budynków gospodarczych lub wpisanie każdego obiektu w sentencji decyzji.
PINB PG w ramach prowadzonego ponownie postępowanie postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] wyłączył do odrębnego postępowania sprawę dotyczącą budynku gospodarczego (mniejszego) usytuowanego na działce nr ew. gr. [...] wzdłuż granicy z działką nr ew. gr [...].
W dniu [...] kwietnia 2022 r. przeprowadził ponownie oględziny budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce przy ul. L. 19 w B. potwierdzając w ich trakcie ustalenia dotyczące tego obiektu dokonane w trakcie wizji dokonanej z dnia 23 lipca 2021 r. oraz zmianę dokonaną w zakresie ścian szczytowych wschodniej i zachodniej, które zostały obłożone wełną mineralną wraz z siatką zatopioną w kleju. Stwierdził jednocześnie brak wyprawy tynkarskiej i zabezpieczenia konstrukcji dachu płynnym materiałem ogniochronnym. Skarżąca w dniu 22 kwietnia 2022 r. przedłożyła wyjaśnienia autora ekspertyzy technicznej oraz zdjęcia konstrukcji drewnianego dachu ww. budynku gospodarczego (większego) po wykonaniu czterokrotnej warstwy zabezpieczenia impregnatem ogniochronnym.
PINB PG stwierdziwszy w toku ponownie prowadzonego postępowania, że przedłożone przez skarżącą oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne dotyczy tylko działek nr ew. gr. [...], [...], natomiast brak jest takiego oświadczenia w stosunku do działki nr ew. gr. [...], postanowieniem z dnia [...] maja 2022r. nr [...] zobowiązał skarżącą do uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych o takie oświadczenie dotyczące wszystkich działek, na których usytuowany jest kontrolowany budynek, tj. nr [...], [...] i [...] obręb S. Płd. w B.
W związku z tym że w wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła ww. dokumentów, PINB PG decyzją z dnia [...] czerwca 2022r. nr [...] nakazał skarżącej rozbiórkę budynku gospodarczego o numerze ewidencyjnym [...], usytuowanego na nieruchomości nr ew. gr. [...] przy ul. L. 19 oraz częściowo na działkach nr ew. gr. [...] oraz nr ew. gr. [...] obręb S. Płd. w B.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji.
PWINB nie podzieli zarzutów odwołania i decyzją z dnia [...] września 2022 r., nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że PINB PG właściwie zastosował w niniejszej sprawie uproszczone postępowanie legalizacyjne w oparciu o przepisy wynikające z art. 49f-49i znowelizowanej ustawy Pb, skoro kontrolowana samowola budowlana w zakresie drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach około 11,40 m x 3,00m, została wykonana ponad 20 lat temu.
Dalej organ II instancji, powołując się na art. 49g ust. 1 i 2 tej ustawy, wyjaśnił, jakie dokumenty legalizacyjne powinien złożyć inwestor ażeby móc zalegalizować samowolę budowlaną w ramach tego postępowania, zwracając szczególną uwagę na oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz ekspertyzę techniczną, z której ma wynikać, że stan techniczny będącego przedmiotem analizy obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz, że bezpieczne jest użytkownie obiektu zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem.
Odnosząc się do okoliczności prowadzonego postępowania organ ustalił, że kontrolowany budynek gospodarczy (większy) usytuowany jest łącznie na trzech działkach: nr ew. gr. [...], [...] obręb S. Płd. w B. (własność skarżącej) i nr ew. gr. [...] obręb S. (własność U. K.). Tymczasem oświadczenie złożone przez skarżącą o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne dotyczy działek nr ew. gr. [...] i [...], natomiast brak jest takiego oświadczenia w stosunku do działki nr ew. gr. [...], na której także częściowo usytuowany jest w/w budynek. Skarżąca, pomimo, że została zobowiązana przez organ I instancji do uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych o takie oświadczenie, zobowiązania tego nie wypełniła. W tych okolicznościach, zdaniem PWINB, nie było możliwości legalizacji w/w budynku gospodarczego przez organy nadzoru budowlanego i PINB PG zasadnie wydał w stosunku do skarżącej nakaz rozbiórki kontrolowanego budynku gospodarczego.
Odnosząc się zaś do zrzutu odwołania, że w przedmiotowej sprawie na podstawie dołączonego do akt postepowania – szkicu polowego nie sposób dokonać definitywnych ustaleń zarówno co do przebiegu granicy jak i położenia budynku, PWINB wyjaśnił, że do kompetencji organów nadzoru budowlanego nie należy dokonywanie weryfikacji czynności pomiarów geodezyjnych. Organy nadzoru budowlanego nie są też powołane do ochrony prawa własności, czy też ochrony posiadania, nie zajmują się egzekwowaniem zapisów ksiąg wieczystych, aktów notarialnych, jak również umów cywilnych. Sprawa korzystania z nieruchomości bez zgody właściciela ma charakter cywilny i pozostaje w wyłącznej właściwości sądu powszechnego.
Jak podkreślił, celem niniejszego postępowania była legalizacja budynku gospodarczego - większego, będącego własnością skarżącej, która wyraziła chęć jego legalizacji. Niezrozumiałe jest zatem, w ocenie PWINB, negowanie przez stronę skarżącą dokumentacji, którą strona sama przedłożyła, a która to dokumentacja stanowiła podstawę przyjęcia przez organ powiatowy, że przedmiot niniejszego postępowania przekracza granicę działki nr ew. gr. [...], nie będącej własnością skarżącej. Z geodezyjnej inwentaryzacji, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, która stanowiła jeden dokumentów legalizacyjnych przedłożonych przez skarżącą, jednoznacznie zaś wynika, że budynek gospodarczy (większy) usytuowany jest łącznie na trzech działkach (nr [...] i nr [...] oraz częściowo na działce o nr [...]). Odnosząc zaś do ekspertyzy technicznej z dnia 22 lutego 2022 r., do której nie dołączono geodezyjnej inwentaryzacji, PWINB doszedł do wniosku, że skarżąca bezzasadnie próbuje udowodnić, że przekroczenie przez ww. budynek gospodarczy (większy) granicy działki nr ew. gr. [...], nie będącej jej własnością, o około 0,20 m, zwalnia ją z obowiązku przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki nr ewid. [...], do czego została strona zobowiązana postanowieniem organu I instancji z dnia 11 maja 2022r.
Analizując zaś zarzut naruszenia § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez ustalenie, że przekroczenie granicy działki wynosi około 0,20 m, podczas gdy z treści PN-ISO 9836 wynika, że do powierzchni zabudowy nie wlicza się powierzchni elementów drugorzędnych, w tym występów dachowych, co skutkowało błędnym ustaleniem przekroczenia granicy działki, a co za tym idzie bezpodstawnym żądaniem przedłożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki nr ewid. [...], organ II instancji podkreślił, że cała drewniana konstrukcja dachu w/w budynku gospodarczego od strony północnej przylega bezpośrednio do murowanego budynku gospodarczego na działce nr ew. gr. [...]. Wskazał również, że przedmiotowa konstrukcja dachu w tej części opiera się na drewnianych belkach i słupie konstrukcyjnym, które znajdują się bezpośrednio przy murowanym budynku gospodarczym na działce nr ew. gr. [...]. W tych okolicznościach można mówić, o "występie dachowym" w tej części obiektu budowlanego, skoro go nie ma.
PWINB za chybione uznał też rozważania skarżącej, co do możliwości zakwalifikowania przedmiotowego budynku jako wiaty, przypominając, że przedmiotem postępowania jest budynek gospodarczy konstrukcji drewnianej o dachu jednospadowym, który z trzech stron posiada trwałe ściany, czwartą stanowi ściana budynku na działce sąsiedniej, posiada on także okna i drzwi wejściowe - konstrukcja w/w obiektu budowlanego z pewnością nie jest konstrukcją lekką.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła W. H. zarzucając jej naruszenie:
1) art. 7, 77 i 84 §1 Kpa poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z treścią wyjaśnień uprawnionego geodety i nie powołanie biegłego w sytuacji, gdy konieczne było uzyskanie wiadomości specjalnych dotyczących obiektu w sytuacji zaistnienia sporu co do przebiegu, granic, a co za tym idzie ustalenie stanu faktycznego niezgodnego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co doprowadziło do uznania, że obiekt budowlany znajduje się na działce [...], podczas gdy geodeta wskazywał, że okoliczność ta nie zachodzi, a także posługiwanie się dokumentem prywatnym w celu wyjaśnienia okoliczności wymagających, wiadomości specjalnych;
2) art. 7, 77 i 80 Kpa poprzez dokonanie ustaleń o przekroczeniu granicy działki [...] w oparciu o szkic połowy, podczas gdy w oparciu o przedmiotowy szkic nie sposób dokonać definitywnych ustaleń zarówno co do przebiegu granicy działki jak i położenia budynku;
3) art. 7, 77 i 80 Kpa w zw. z §12 rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez ustalenie, że występ dachowy nie istnieje, a co za tym idzie przekroczenie granicy działki wynosi około 0,20 cm podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że występ dachowy istnieje, a z treści PN-ISO 9836 wynika, że do powierzchni zabudowy nie wlicza się powierzchni elementów drugorzędnych, w tym występów dachowych, co skutkowało błędnym ustaleniem przekroczenia granicy działki, a co za tym idzie bezpodstawnym uznaniem, że konieczne było przedłożenie zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane od właścicielki działki [...];
4) art. 7, 77 i 80 Kpa w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez ustalenie, że obiekt budowlany o numerze [...] jest budynkiem, podczas gdy nie jest on w pełni wydzielony z przestrzeni za pomocy przegród budowlanych oraz nie posiada fundamentów, w szczególności poprzez błędne ustalenie, że elementem konstrukcyjnym jest ściana budynku sąsiedniego co wskakuje na to, że stanowi obiekt konstrukcyjnie najbliższy pojęciu wiaty, co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem konieczności przeprowadzenia procedury legalizacyjnej, podczas gdy wiata do 50m2 znajdująca się na działce zabudowanej budynkiem mieszkalnym nie wymaga pozwolenia ani zgłoszenia;
5) art. 7, 77 i 80 Kpa polegające na błędnym ustaleniu, że skarżąca nie dysponowała zajętą nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy od początku istnienia obiektu budowlanego był on tolerowany, co pozwala na domniemanie wyrażenia zgody na jego posadowienie, przez właścicielkę działki nr ewid. [...], na co wskazuje także brak zgłoszeń, sprzeciwów czy odpowiednich powództw przez okres ponad 20 lat jego istnienia.
Powołując się na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji administracyjnej oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu I instancji.
W uzasadnieniu autor skargi wskazał na daleko idące nieścisłości przy ustaleniu zarówno samego zaistnienia przekroczenia granicy jak i jego rozmiaru. W ocenie pełnomocnika skarżącej przyjęcie przez organ, że przekroczenie to "około 0,20 m" nie stanowi wyjaśnienia sprawy, nie jest bowiem wiadome na podstawie czego dokonano takiego ustalenia, szkic połowy na jaki powołuje się organ I instancji nie może stanowić dowodu przekroczenia granicy. Na szkicu tym nie jest bowiem widoczny przebieg granicy działek, częściowo zasłonięty jest naniesionym przebiegiem ogrodzenia, częściowo oznaczeniem budynków. Nadto nie uwzględnia on powierzchni zabudowy przedmiotowego obiektu, nie oznaczono na nim gdzie granica działki przecina powierzchnię budynku. Nie sposób więc tylko w oparciu o ten rys ustalić zarówno przekroczenia granicy samego w sobie jak i zakresu tego. Autor skargi zaznaczył jednocześnie, że przekroczenie o 0,20 m jest równe z powszechnie przyjmowanym przez geodetów błędem pomiarowym. Oznacza to, że zasadniczo wysoce prawdopodobne jest, że niedoszło do przekroczenia granicy działki, nawet pomimo sporządzonych map. Także w tym zakresie organy nie dokonały żadnych ustaleń merytorycznych.
W odpowiedzi na skargę Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi oraz uznając zarzuty skarżącej za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja nakazująca rozbiórkę drewnianego budynku gospodarczego o wymiarach 11,40 m x 3,00 m, usytuowanego na nieruchomości nr [...] oraz częściowo na działce nr [...] i nr [...].
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49i ust. 1 pkt 2b P.b., zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia, o którym mowa w art. 49h ust. 2.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy P.b. w wersji uwzględniającej zmiany wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), której przepisy w zasadniczej części weszły w życie w dniu 19 września 2020 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian do obowiązującej regulacji, w tym obok zmian dotyczących postępowań legalizacyjnych, nowe uproszczone postępowanie legalizacyjne regulowane przepisami art. 49f-49i P.b., odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu.
Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 P.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia,
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49g P.b. organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: 1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2; 2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego; 3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2) Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie (ust. 3).
Z kolei stosownie do art. 49h P.b. w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza: 1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz 2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2).
Przywołana wyżej regulacja prawna wprowadza etapowość w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej, polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Pierwszy etap dotyczy ustalenia, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi zaś etap sprowadza się do oceny, czy właściciel samowolnie wybudowanego obiektu ma prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz do weryfikacji stanu technicznego samego budynku. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ wydaje decyzję o legalizacji, która stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Z kolei nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 lub art. 49h ust. 2 P.b. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 49i ust. 1 pkt 2 P.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji nieprzedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych.
Powyższe oznacza, że w uproszczonym postepowaniu legalizacyjnym musi zostać spełniona nie tylko przesłanka wykazania w stosownej ekspertyzie technicznej, że stan będący przedmiotem analizy obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz przesłanka sprowadzająca się do tego, że bezpieczne jest użytkowanie obiektu zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem, lecz także musi zostać spełniona przesłanka dotycząca kompletności dokumentów legalizacyjnych.
W sprawie niniejszej bezsporne i nie negowane przez skarżącą jest to, że budynek gospodarczy stanowiący przedmiot kontrolowanego postępowania, wybudowany został w latach 1996 – 2000. Budynek ten zrealizowano bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę (zgodnie z art. 28 P.b. w brzemieniu z daty ww. samowoli budowlanej, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostateczniej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30). Z materiału dowodowego wynika bowiem, że nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej legalność przedmiotowego budynku.
W tej sytuacji zasadne było wszczęcie przez organ uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przywołanym wyżej trybie.
Dlatego też słusznie PINB postanowieniem z 4 sierpnia 2021 r., na podstawie art. 49g P.b., nałożył na skarżącą obowiązek przedstawienia, w zakreślonym terminie dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w tym przepisie. Wszczęte postępowanie dotyczyło również drugiego drewnianego budynku gospodarczego znajdującego się na nieruchomości skarżącej o wymiarach 7,70 x 2,40 m, stąd ww. postanowienie odnosiło się również do tzw. mniejszego budynku gospodarczego.
Skarżąca w zakreślonym terminie przedłożyła oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz opinię techniczną z dnia 9 listopada 2021 r. i geodezyjną inwentaryzację powykonawczą z dnia 5 listopada 2021 r. Załączona inwentaryzacja geodezyjna doprecyzowała lokalizację budynku gospodarczego stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania, ujawniając jego usytuowanie łącznie na trzech działkach, tj. [...], [...] i [...] przy ul. L. i ul. S. w B. Złożone zaś oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczyło działek [...] i [...].
Postępowanie to zakończyło się orzeczeniem o nakazie rozbiórki obu drewnianych budynków gospodarczych, z uwagi na treść ekspertyzy technicznej wskazującej, że ze względu na stan zużycia mniejszego budynku gospodarczego oraz naruszanie przepisów przeciwpożarowych przez większy budynek gospodarczy, brak jest możliwości zalegalizowania samowoli budowlanej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało uchylone w trybie odwoławczym a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania. Powodem uchylenia była zmiana stanu faktycznego sprawy odnośnie budynku gospodarczego większego, w kontekście przedłożenia przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego nowej eksertyzy technicznej, wskazującej na wykonanie robót budowlanych doprowadzających budynek do stanu zgodnego z przepisami. Organ odwoławczy zwrócił ponadto uwagę, że skarżąca na etapie postępowania odwoławczego przedłożyła wyjaśnienia podpisane przez geodetę uprawnionego, wskazującego na dopuszczalne błędy dokładnościowe w pomiarach geodezyjnych oraz stwierdzającego, że budynek gospodarczy przekracza linię graniczną działki [...] i [...] z działką nr [...] o około 0,20 m. Przy czym w ocenie geodety jest to wartość zbliżona do wielkości błędu pomiaru i usytuowania obiektu w układzie odniesienia.
W tych uwarunkowaniach nie budzi zastrzeżeń Sądu, że w ponownie prowadzonym postępowaniu (dotyczącym już tylko przedmiotowego budynku gospodarczego), PINB postanowieniem z 11 maja 2022 r., działając na podstawie art. 49h ust. 2 P.b. wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie do dnia 3 czerwca 2022 r. dokumentów legalizacyjnych o oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczące wszystkich trzech działek, na których usytuowany jest budynek gospodarczy o nr ewidencyjnym [...], tj. działki nr [...], [...] i [...]. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego słusznie bowiem doprowadziła organy do wniosku, że sporny budynek gospodarczy położony jest na trzech ww. działkach, zaś oświadczenie złożone przez skarżącą pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczyło tylko dwóch pierwszych działek (k. 84 akt organu I instancji). Ewidentnie zatem brakowało takiego oświadczenia w stosunku do działki nr [...].
Powyższe ustalenia organów oraz wnioski wyciągnięta na ich podstawie Sąd w pełni podziela, albowiem znajdują one potwierdzenie w aktach sprawy, w szczególności dokumentacji legalizacyjnej, a mianowicie:
- złożonej przez skarżącą w dniu 17 grudnia 2021 r. inwentaryzacji geodezyjnej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę, z której jednoznacznie wynika, że sporny budynek gospodarczy o nadanym nr ewid. [...] usytuowany jest łącznie na trzech działkach, tj. na działce [...] i [...] oraz częściowo na działce [...] (k. 81 akt organu I instancji),
- ekspertyzie technicznej z dnia 9 listopada 2021 r., w której osoba posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej wskazała, że sporny budynek gospodarcza posadowiony jest na działkach nr [...] i [....] należących do skarżącej oraz częściowo na działce nr [...]. Nadto jej autor w inwentaryzacji wykonanej w skali 1:100, jak również w zaleceniach wynikających z ekspertyzy, kolorem czerwonym wyraźnie wskazał przebieg spornej granicy i usytuowanie spornego obiektu (k. 72 i 73 akt organu I instancji),
- wyjaśnieniach geodety uprawnionego (innego niż ten, który wykonał pierwszą inwentaryzację geodezyjną) dołączonych do odwołania z dnia 18 lipca 2022 r., wskazującego miedzy innymi, że budynek gospodarczy przekracza linię graniczną działek [...] i [...] z działką [...] o około 0,20 m, zatem jest to wartość zbliżona do wielkości błędu pomiaru i usytuowania obiektu w układzie odniesienia (k. 150 akt organ I instancji).
Przedstawione powyżej dokumenty w ocenie Sądu potwierdzają stanowisko organów dotyczące przekroczenia granicy działki nr [...], a tym samym konieczność złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania tą działką na cele budowlane. Twierdzenie zaś skarżącej, że organy swój pogląd oparły jedynie o szkic polowy nie znajduje uzasadnienia. Podobnie powołanie się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętej decyzji na dokumenty uczestniczki postępowania – właścicielki działka [...] wskazujące na przeprowadzenie we wrześniu 2021 r. (powtórzone w październiku 2021 r.) wytyczenie granic nieruchomości [...] nie stanowiły podstawy formułowania końcowych wniosków przez organ odwoławczy. Słusznie przy tym podnoszą organy, że do ich kompetencji nie należy dokonywanie weryfikacji czynności pomiarów geodezyjnych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 20 lutego 2020 r. II OSK 1011/18, "organy nadzoru budowlanego nie dokonują weryfikacji czynności materialnoprawnych i decyzji skutkujących ujawnienie określonego stanu geodezyjnego, tj. granic gruntów
w ewidencji gruntów i budynków".
Przedłożona natomiast przez skarżącą kolejna ekspertyza techniczna z dnia 22 lutego 2022 r. odnosząca się do usytuowania spornego obiektu, jak również wyżej wskazane wyjaśnienia kolejnego geodety słusznie zostały ocenione przez organ odwoławczy jako próbę uwolnienia się od obowiązku przedłożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki [...]. Przede wszystkim zauważyć należy, że w ww. ekspertyzie jej autor, nota bene ten sam który sporządził eksertyzę z dnia 9 listopada 2021 r., unika wprost stwierdzenia przesądzającego o przekroczeniu granic działki sąsiedniej, tj. nr [...] przez sporny budynek. W zakresie opisu dotyczącego tego budynku autor odmiennie niż w poprzedniej swojej ekspertyzie wskazuje, że "Budynek usytuowany przy granicy z działką nr [...]" "... posadowiony jest w przeważającej części na działce nr [...] i częściowo na działce [...]. Obiekt przylega do budynku gospodarczego murowanego zlokalizowanego na sąsiedniej działce o nr [...]" (k. 144 i k. 147 akt organu I instancji). Powołanie się zaś na dopuszczalne błędy dokładnościowe pomiarów geodezyjnych również nie podważa tezy organów o przekroczeniu granicy działki [...] przez sporny budynek. Jak sam bowiem stwierdził geodeta w złożonych przez siebie wyjaśnieniach dołączonych do odwołania, sporny budynek przekracza linię graniczną działki nr [...] o około 0,20 m, co jest w jego ocenie wartością "zbliżoną" do wielkości błędu pomiaru. Jednocześnie autor wyjaśnień powołując się na § 16 Rozporządzenia w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – Dz. U. 2020, poz. 1429, wskazuje że przy pomiarze budynków (szczegół terenowy I grupy) dopuszcza się błąd jego położenia nawet 0,10 m względem punktów poziomej osnowy geodezyjnej lub pomiarowej. Ustalone w niniejszej sprawie przekroczenie o około 0,20 m nie mieści się zatem w granicach dopuszczalnego błędu. Słuszne zatem jest stwierdzenie końcowe tego geodety, że przekroczenie o około 0,20 m jest wartością "zbliżoną" do wielkości błędu.
A zatem w przypadku, gdy nieruchomość usytuowana jest łącznie na trzech działkach, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, legitymowanie się prawem do jej dysponowania na cele budowlane wymaga odniesienia się do wszystkich trzech działek. Tym samym słusznie uznały organy, że skoro skarżąca nie uzupełniła oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie działki nr [...], to równoznaczne jest to z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe skutkowało natomiast przyjęciem, że skarżąca nie wykonała nakazu zawartego w postanowieniu z [...] maja 2022 r. w zakresie przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, a tym samym nie wykonała ciążącego obowiązku przedłożenia wymaganej przepisami dokumentacji we wszczętym postępowaniu legalizacyjnym.
W świetle art. 49i ust. 1 pkt 2b P.b. organ I instancji był zatem zobowiązany do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanego obiektu, co słusznie uczynił decyzją z 30 czerwca 2022 r. W konsekwencji prawidłowo również organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Końcowo przypomnieć należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 49i ust. 1 pkt 2 P.b. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o legalizacji obiektu. Brzmienie art. 49i P.b. jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. Żaden przepis ustawy - Prawo budowlane nie przewiduje w sytuacji niezłożenia wszystkich dokumentów legalizacyjnych odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazać należy, że w przeważającej mierze stanowi ona powtórzenie argumentacji prezentowanej przez skarżącą na etapie postępowania odwoławczego i PWINB odniósł się do niej szczegółowo w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie obecnym stanowisko organu prezentowane w powyższym zakresie w pełni podziela. Przede wszystkim nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skrżącej o możliwości zakwalifikowania przedmiotu postępowania jako wiaty. Takiemu twierdzeniu przeczy bowiem materiał dowodowy zebrany w sprawie, w szczególności protokoły oględzin spornego budynku oraz dołączona do nich dokumentacja fotograficzna, z których jednoznacznie wynika, że przedmiotem tego postępowania jest budynek gospodarczy konstrukcji drewnianej o dachu jednospadowym, który z trzech stron posiada trwałe ściany, czwartą stanowi ściana budynku na działce sąsiedniej, posiada on także okna i drzwi wejściowe - konstrukcja ww. obiektu budowlanego z pewnością nie jest konstrukcją lekką. Trafne jest także wyjaśnienie organu odwoławczego odnośnie zarzutu naruszenie art. 7 K.p.a., 77 K.p.a. i 80 K.p.a. w związku z cyt. "§ 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Rację ma skarżąca, że z treści PN-ISO 9836 wynika, że do powierzchni zabudowy nie wlicza się powierzchni elementów drugorzędnych, w tym występów dachowych, niemiej jednak w okolicznościach niniejszej sprawy zauważyć należy, że cała drewniana konstrukcja dachu spornego budynku gospodarczego od strony północnej przylega bezpośrednio do murowanego budynku gospodarczego na działce nr ew. gr. [...]. Jak ustaliły organy, przedmiotowa konstrukcja dachu w tej części opiera się na drewnianych belkach i słupie konstrukcyjnym, które znajdują się bezpośrednio przy murowanym budynku gospodarczym na działce nr ew. gr. [...]. Powyższe ustalenia organów nie budzą wątpliwości Sądu, albowiem znajdują potwierdzenie w aktach sprawy. Nie można zatem mówić, o "występie dachowym" w tej części obiektu budowlanego, gdyż jak słusznie zaakcentował organ odwoławczy "nie występuje on - po prostu go nie ma". Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7 K.p.a., 77 K.p.a. i 80 K.p.a. polegającego na "błędnym ustaleniu, że odwołująca się nie dysponowała zajętą nieruchomością na cele budowlane, podczas gdy od początku istnienia obiektu budowlanego był on tolerowany, co pozwala na domniemanie wyrażenia zgody na jego posadowienie, przez właścicielkę działki nr [...], na co wskazuje także brak zgłoszeń, sprzeciwów czy odpowiednich powództw przez okres ponad 20 lat jego istnienia". Powyższa okoliczność nie ma wpływu na czynności podejmowane w niniejszej sprawie. Jak już wyżej wskazano przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie są jasne i nie przewidują możliwości odstąpienia od żądania oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane w sytuacji tolerowanego zajęcia nieruchomości, które dowodzić by miało zdaniem skarżącej do konkluzji o domniemaniu wyrażenia zgody na jego posadowienie.
Końcowo odnosząc się do potrzeby powołania biegłego w niniejszej sprawie na okoliczność "zaistnienia sporu co do przebiegu granic" wskazać należy, że zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 K.p.a. ma zatem charakter fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Tymczasem przypomnieć trzeba, że stan faktyczny sprawy został ustalony między innymi na podstawie dokumentów legalizacyjnych, tj. ekspertyzy technicznej oraz geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego. Dokumenty te były przygotowywane na potrzeby prowadzonego uproszczonego postępowania legalizacyjnego przez osoby legitymujące się stosownymi uprawnieniami, w tym przez uprawnionego geodetę. Ich podważenie zatem mogło nastąpić w drodze przeciwnej opinii sporządzonej również przez osobę uprawnioną, której to jednak strona skarżąca nie złożyła w sprawie.
Reasumując, zdaniem Sądu podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z art. 7, 77 § 1 i 78 K.p.a., zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony właściwie (art. 80 K.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 K.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu, wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak
w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI