II SA/Bk 770/22

II SA/Bk 770/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Ruch drogowy
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1857
art. 10a ust. 1, art. 22 ust. 2a i ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant sekretarz sądowy Natalia Paulina Janowicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności
W 10 czerwca 2021 r. o godz. 17:50 funkcjonariusze P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. przeprowadzili w Oddziale Celnym w S. kontrolę środka transportu o numerach rejestracyjnych [...[, którym przewożone były towary podlegające obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT według zgłoszenia [...].
Kierowca A. K. okazał kontrolującym, między innymi, kserokopię dokumentu CMR z [...] czerwca 2021 r., [...] z [...] czerwca 2021 r., licencję nr [...] dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy. Przedmiotem przewozu był towar klasyfikowany do pozycji Nomenklatury Scalonej (zwanej dalej CN) CN270, przewożony tranzytem przez terytorium Polski. Towary klasyfikowane do tych pozycji CN podlegają rygorom ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. W zgłoszeniu [...] zgłoszony był lokalizator nr [...].
W wyniku analizy zgłoszenia [...] stwierdzono brak przekazywania danych geolokalizacyjnych o aktualnym położeniu środka transportu o numerach rejestracyjnych [...] do rejestru SENT z lokalizatora [...] na części trasy przejazdu od Ś. do S. Przerwa ta nastąpiła w okresie: od 10.06.2021 r., godz. 09:43:49 do 10.06.2021 r., godz.11:36:07. Długość przerwy wyniosła 01:52:19.
Mając powyższe na uwadze sporządzono protokół z kontroli przewozu towarów środkiem transportu określonym w art. 2 pkt 11 lit. a ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi z 10 czerwca 2021 r., w którym opisano stwierdzone nieprawidłowości. Organ przeprowadził postępowanie, w którym strona została zawiadomiona o prawie do wzięcia czynnego udziału w nim udziału poprzez możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym oraz wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa i nie zapoznała się z aktami sprawy.
W tych okolicznościach Naczelnik P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. decyzją z dnia [...].04.2022 r. Nr [...], doręczoną stronie w dniu 25.04.2022 r., nałożył na przewoźnika F., karę pieniężną w wysokości 10.000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów, tj. niezapewnienie przez przewoźnika w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem [...] przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Jako podstawę nałożenia kary organ wskazał art. 22 ust. 2a ustawy z dnia 09.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przewoźnik na całej trasie przewozu towaru objętego zgłoszeniem obowiązany jest zapewnić przekazywanie do rejestru monitorowania przewozów aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Ustawodawca dał możliwość przekazywania danych geolokalizacyjnych za pośrednictwem lokalizatorów tj. aplikacji kierowcy lub z wykorzystaniem zewnętrznego systemu lokalizacji. Przewoźnik korzystał z lokalizatora, którego instalacja i obsługa musiała być mu znana. Do wypełnienia wymogów stawianych ustawą nie jest wystarczające wyposażenie pojazdu w lokalizator a konieczne jest podjęcie działań zmierzających do zapewnienia bieżącego przekazywania do rejestru monitorowania przewozów danych geolokalizacyjnych środka transportu tj. odpowiednie przeszkolenie kierowców co do konieczności uruchomienia lokalizatora i monitorowania jego działania oraz nadzorowanie zachowania pracowników. Organ dodał, że okresowa kontrola wskazań lokalizatora nie jest czynnością wymagającą dużego nakładu pracy i nie powinna rozpraszać kierowcy. Aplikacja jasno i precyzyjnie wskazuje bowiem na utratę połączenia GPS. Niedostrzeżenie koloru pomarańczowego a następnie czerwonego lampki kontrolnej przez ponad godzinę czasu jest niedbałością kierowcy. Organ zaakcentował, że ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS i przytoczył brzmienie odpowiednich przepisów ustawy. Przekazany wydruk trasy pojazdu nie potwierdza przekazywania danych lokalizacyjnych. Również zestawienie operacji viaTOLL oraz zaświadczenie wystawione przez firmę P. z [...] września 2021r. potwierdzające, że pojazd był monitorowany 10 czerwca 2021r. w godzinach 9:42 do 11:37 z opisem zarejestrowanych zdarzeń, nie dowodzi wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT. Organ rozważył możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej dokonując analizy przesłanek zawartych w art. 26 ust. 3 ustawy SENT w kontekście ważnego interesu przewoźnika lub interesu społecznego. Mając przy tym na uwadze, że ewentualne odstąpienie od wymierzenia kary powinno być udzielone z uwzględnieniem warunków dopuszczalności takiej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej wezwano przewoźnika do:
1. przedstawienia wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających dany rok lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;
2. dostarczenia informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz przeznaczenia pomocy publicznej.
Strona, pomimo przekazanej informacji odnośnie możliwości jak i warunków odstąpienia od kary, nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji, jak również nie złożyła wniosku o pomoc "de minimis". Organ stwierdził, że interes publiczny nie przemawia za odstąpieniem od wymierzenia kary. Podkreślił, że wymierzenie kary ma zachować jej prewencyjny i dyscyplinujący charakter w odniesieniu do kolejnych przewozów nie doprowadzając jednocześnie przewoźnika do utraty płynności finansowej. Rozważając zasadność odstąpienia od kary ze względu na "’interes publiczny"’ miał na uwadze, że:
- brak przekazywania danych geolokalizacyjnych może stwarzać realne zagrożenie dla interesów fiskalnych państwa;
- odstąpienie od kary postawiłoby krajowych producentów paliw w niekorzystnej sytuacji względem sytuacji przewoźników nieprzestrzegających przepisów prawa;
- odstępowanie od wymierzenia kary nie jest automatyczne;
- przewoźnik powinien był przewidywać konsekwencje braku własnej staranności;
- odstąpienie od ukarania przewoźnika stanowiłoby jego uprzywilejowanie wobec innych przewoźników przestrzegających przepisów;
Zdaniem Naczelnika P. Urzędu Celno-Skarbowego w B. odstąpienie od kary ze względu na interes strony jak i interes publiczny spełnia kryterium udzielenia pomocy "de minimis", a co za tym idzie z strona powinna złożyć wniosek o udzielenie takiej pomocy zgodnie z wymogami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743, ze zm.). W niniejszej sprawie mimo pouczeń w tej kwestii strona nie złożyła wniosku o pomoc.
Jednocześnie organ uznał, że wymierzona kara jest proporcjonalna do wagi naruszenia.
W złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji, przewoźnik zarzucił decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 26 ust. 3 w zw. z art. 22 ust. 2a i art. 10a ust.1 ustawy SENT i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego wykładnia powinna odbywać się z poszanowaniem art. 120, art. 121 § 1, art. 122,art. 124 oraz art. 187 § 1, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, w szczególności zasady proporcjonalności mającej wymiar konstytucyjny.
Mając na uwadze powyższe Strona wniosła o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, lub
-uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, lub
-uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, że organ odstępuje od nałożenia kary.
W odwołaniu pełnomocnik podniósł, że był to pierwszy przewóz SENT przewoźnika, dlatego bardzo skrupulatnie stosował się do wszystkich obowiązków. Cała trasa przejazdu została zapisana przez urządzenie GPS zainstalowane w pojeździe. Fakt poruszania się pojazdu w czasie kiedy dane geolokalizacyjne nie były przekazywane potwierdza zapis tachografu. Strona załączyła mapę przedstawiającą trasę pojazdu. Stwierdziła, że między utratą a ponownym pojawieniem się sygnału GPS kierowca był na trasie. Poruszanie się z prędkością 80-90 km/h wyklucza możliwość zbaczania z trasy. Przewoźnik jest legalnie działającym podmiotem, a za to, że doszło do przerwania przekazywania danych, nie można winić kierowcy. Stwierdziła, że ustawa SENT przewiduje, że można kontynuować jazdę nie dłużej niż przez godzinę w przypadku stwierdzenia niesprawności lokalizatora. Stwierdziła także, że odstępuje się od nałożenia kary w sytuacji gdy rejestr SENT jest niedostępny (z przyczyn leżących po stronie administracji skarbowej) a przewóz jest wykonywany. Kontrola nie wykazała nieprawidłowości dotyczących towaru zatem nie był zagrożony interes fiskalny Skarbu Państwa.
Strona wniosła o odstąpienie od nałożenia kary ze względu na interes publiczny i powołała się na wyroki NSA, w których dokonano wykładni pojęcia interesu publicznego. Pełnomocnik powołując się na publikacje książkowe i wyroki sądowe zinterpretował pojęcie "interesu publicznego" a także realizację w procesie określania kary pieniężnej zasady proporcjonalności, nie czyniąc konkretnych zarzutów wydanej decyzji w tej materii. Stwierdziła, że przedstawiona przez niego wykładnia wyznacza zakres ustaleń faktycznych jakich należało dokonać w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnik przytoczył orzeczenie NSA, z którego wynika, co jest celem ustawy SENT. Jednocześnie zaznaczył fragment tego wyroku, z którego wynika, że "celem ustawy nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek".
Pełnomocnik zauważył ponadto, że w sprawie powinny znaleźć zastosowanie przepisy działu IVa K.p.a., gdyż w jego ocenie przepisy ustawy SENT nie regulują w sposób kompleksowy kwestii nakładania kar pieniężnych.
Pełnomocnik stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajdzie art. 26 ust.3 pkt 1 ustawy SENT tj. odstąpienie od kary nie stanowi pomocy publicznej, bowiem nie wydano ostatecznej decyzji administracyjnej w tej sprawie.
Pismem z 13.07.2022 r. znak: [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. wezwał stronę do przedłożenia dokumentów i zaświadczeń o otrzymanej w latach 2019-2021 pomocy de minimis i informacji niezbędnych do udzielenia tejże pomocy.
Pełnomocnik Strony złożył 08.08.2022 r. pismo, w którym wywodził, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie jest pomocą publiczną i nie ma podstaw do badania, czy może być dopuszczona jako pomoc de minimis.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B., mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy decyzją z dnia [...] sierpnia 2022r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji podzielił w całości prawidłowość ustaleń faktycznych w sprawie oraz prawidłowość oceny prawnej kontrolowanego przypadku.
Stwierdził, że analiza trasy w systemie SENT wskazuje, że przerwa w przekazywaniu lokalizacji nastąpiła w okresie od 10.06.2021 r. godz. 09:43:49 do 10.06.2021 r. godz. 11:36:07. Długość przerwy wyniosła 01:52:19 (na odcinku S. –Ł.). Z Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy SENT GEO wynika, że utrata połączenia GPS jest sygnalizowana w sposób jednoznaczny. Najpierw pojawia się kolor pomarańczowy kontrolki a następnie czerwony. Co więcej ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1 ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może
kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT).
W przedmiotowej sprawie kierowca nie zastosował się do nakazów ustawy. Nie wystarczające jest wyposażenie pojazdu w lokalizator, konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodował przez to sytuację, że nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu a tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mógł tego dokonać w czasie gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. Oznacza to zatem, że stworzył potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa. Twierdzenie zatem, że towar w całości został dostarczony do odbiorcy nie oznacza, że transport nie był obarczony ryzykiem dokonania nielegalnego przewozu i sprzedaży towarów z pominięciem kluczowych dla budżetu państwa polskiego podatków (VAT, akcyza). Również to, że System Progress GPS wskazany przez pełnomocnika wskazuje przebieg trasy i prędkość z jaką poruszał się średnio pojazd, nie może stanowić o odstąpieniu od nałożenia kary. Organ nie dysponował przez prawie dwie godziny danymi lokalizacyjnymi pojazdu, co uniemożliwiło jego prawidłowy monitoring. Twierdzenie, że działanie kierowcy nie było celowe i zamierzone i transport nie spowodował uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie może spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika. Przewoźnik nie dochował należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz przeszkoleniu kierowców w zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transport objętego zgłoszeniem, czyli sprostać przepisom art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
Wobec naruszenia normy art. 10a ust.1 ustawy SENT w myśl art. 22 ust. 2a przedmiotowej ustawy, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Organ odwoławczy podzielił także ocenę organu I instancji w zakresie stwierdzenia braku przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary. Stwierdził, że z udostępnionych dokumentów wynika, że firma skarżącego przewoźnika jest w dobrej kondycji finansowej a zatem nałożona kara pieniężna nie zachwieje płynnością finansową firmy. Przewoźnik od początku funkcjonowania ustawy SENT do dnia kontroli zarejestrował kilkadziesiąt zgłoszeń przewozów towarów a kontrolowane zgłoszenie nie było pierwszym. Przewoźnik powinien był się liczyć z ryzykiem niekorzystnych zdarzeń i okoliczności i tak organizować prowadzenie działalności gospodarczej aby w największym stopniu minimalizować skutki zdarzeń. Organ odwoławczy podkreślił prewencyjny charakter kar oraz wskazał na niedopuszczalność uprzywilejowania przewoźnika wobec innych podmiotów . Stwierdził, że brak w sprawie ważnego interesu strony uzasadniającego odstąpienie od wymierzenia karty. Również z powodu ważnego interesu publicznego organ odwoławczy nie dostrzegł podstaw do odstąpienia od ukarania przewoźnika. Dokonał analizy pojęcia w dwóch płaszczyznach: konieczności płacenia kar ze względu na ich prewencyjny charakter oraz konieczności działania organu w sposób budzący zaufanie z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, tj.: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa.
Prewencyjny charakter kar pieniężnych ze względu na swoją wysokość oraz nieuchronność ma mieć charakter odstraszający, aby nieprawidłowości i naruszenia przepisów nie powtarzały się więcej w przyszłości. Przewoźnik doprowadził do sytuacji, że przejeżdżający przez Polskę wrażliwy towar był niewidoczny w systemie monitorowania drogowego przez prawie 2 godziny. Naruszenie to ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania albowiem brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Organ wskazał na cele ustawy SENT i całego systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów wrażliwych podkreślając, że w samej ustawie poprzez zróżnicowanie kar ustawodawca uwzględnił zasadę proporcjonalności. Wydanie rozstrzygnięcia odstępującego od wymierzenia kary stanowiłoby nienależną stronie subwencję z budżetu państwa i prowadziłoby do nierównomiernego traktowania pozostałych przewoźników drogowych, którzy spełniają wymogi narzucone ustawą.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania i powołując się na przepisy wspólnotowe stwierdził, ze w jego ocenie, odstąpienie od wymierzenia kary może stanowić pomoc publiczną w formie de minimis.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną przewoźnika zostały podniesione następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów prawa materialnego, tj.;
1.1. art. 10a ust. 1 i 2 w zw. z art. 22 ust 2a ustawy SENT poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na przewoźnika kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przekazywania w trakcie przewozu danych geolokalizacyjnych w sytuacji, gdy kara w wysokości 10.000,00 zł jest nieproporcjonalnie wysoka do wagi ewentualnego naruszenia, a ryzyko uszczuplenia należności podatkowych faktycznie nie istniało;
1.2. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów poprzez jego nie zastosowanie i nie odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej pomimo, że przemawiał za tym interes publiczny, którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art.121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 187 § 1 o.p., art. 191, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p., w szczególności zasady proporcjonalności, bezpieczeństwa i zaufania do organów państwa; ominięcie przez organy przy ocenie pojęcia "ważnego interesu publicznego" rzeczywistej intencji ustawodawcy i celu ustawy, którym jest ochrona wpływów budżetowych, a w związku z brakiem przekazywania danych geolokalizacyjnych nie wystąpiło chociażby najmniejsze hipotetyczne ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnych;
1.3. art. 22 ust. 2 i 2a ustawy z dnia 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów w zw. z art. 2, art. 273 dyrektywy nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej oraz art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, art. 325 TFUE i wyrażonej w tym przepisie zasady neutralności poprzez nałożenie na przewoźnika wysokiej kary pieniężnej (sankcji) w związku ze stwierdzonym niedopełnieniem warunku formalnego, w sytuacji gdy w związku z przewozem towaru nie istniało jakiekolwiek ryzyko uszczuplenia należności publicznoprawnej, a stwierdzone naruszenie nie było zawinione przez przewoźnika,
a zatem sankcja w wysokości 10.000,00 zł jest nieproporcjonalna i nieadekwatna do wagi naruszenia (por. orzeczenie TSUE z 21.10.2021 r., C-583/20) oraz nie uwzględnia okoliczności powstania stwierdzonej nieprawidłowości, rodzaju i stopnia naruszenia ciążącego na przewoźniku obowiązku, wagi stwierdzonej nieprawidłowości, działań podjętych przez przewoźnika by przewóz był wykonywany zgodnie z prawem (por. wyrok TSUE z 15.04.2021 r., C- 935/19).
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji organu i poprzedzającej ją decyzji organu
pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania w całości,
ewentualnie
2. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania,
3. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, a także kosztów zastępstwa procesowego w wysokości według norm przepisanych oraz kosztu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł,
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana w oparciu o prawidłowo zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego a jej wydanie poprzedziło prawidłowo przeprowadzone postępowanie administracyjne.
Zasady systemu monitorowania drogowego przewozu towarów, obowiązujące w dniu przeprowadzenia kontroli, określa ustawa z dnia 9.03.2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1857 ze zm.), zwana ustawą SENT.
W myśl art. 4 ust. 1 ustawy SENT, środkiem technicznym służącym monitorowaniu drogowego przewozu towarów jest rejestr zgłoszeń wraz z modułem gromadzącym i przetwarzającym dane geolokalizacyjne. Zgodnie z ust. 2 w/w artykułu, rejestr jest prowadzony w systemie teleinformatycznym. Z treści art. 7 ustawy wynika, że gdy przewóz towarów ma miejsce z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
W niniejszej sprawie wraz z uzyskaniem zgłoszenia przewoźnik F. został wezwany do kontroli. Miał zatem wiedzę już na początku przewozu towaru na terytorium kraju, że Naczelnik [...]UC-S w B. wzywa go do przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętych zgłoszeniem w miejscu do kontroli na ulicę ul. R. w S.
Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Stosownie do treści ust. 2 w/w artykułu przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1 w lokalizator. W niniejszej sprawie przewoźnik korzystał z lokalizatora, na którym zainstalowano oprogramowanie udostępnione przez Szefa KAS, służące do monitorowania trasy przewozu. Dla poprawnego działania systemu niezbędna jest dostępność sygnału GPS jak również przekazywanie tego sygnału do systemu (dostęp do Internetu).
Aplikacja kierowcy SENT - GEO zapisuje dane geolokalizacyjne nawet w przypadku braku dostępu do Internetu. Po odzyskaniu dostępu dane te są przekazywane w tle z opóźnieniem. Braki w przekazywaniu danych geolokalizacyjnych lokalizatora mogą nastąpić jedynie przez świadome działanie tj.: położenie urządzenia lokalizacyjnego uniemożliwiającego dostęp do danych GEO.
Z Instrukcji Użytkownika Mobilnej Aplikacji Kierowcy SENT GEO wynika, że utrata połączenia GPS jest sygnalizowana w sposób jednoznaczny. Najpierw pojawia się kolor pomarańczowy kontrolki a następnie czerwony. Ustawa SENT reguluje przypadki okresowego zaniku sygnału GPS. Kierowca może kontynuować przewóz w przypadku niesprawności lokalizatora trwającej nie dłużej niż godzinę (art. 10c ust. 1ustawy SENT). W przypadku natomiast przerwy w działaniu lokalizatora trwającej dłużej niż godzinę kierowca jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Dopiero po usunięciu nieprawidłowości kierowca może kontynuować przewóz towaru (art. 10c ust.3 ustawy SENT).
W przedmiotowej sprawie kierowca nie zastosował się do nakazów ustawy. Analiza trasy w systemie SENT wskazuje bowiem, że w dniu 10.06.2021 r. na odcinku S. –Ł. od godz. 09:43:49 do godz. 11:36:07. wystąpiła przerwa w przekazywaniu lokalizacji a długość przerwy wyniosła 01:52:19.
Trafnie organ wskazuje, że nie wystarczające jest wyposażenie pojazdu w lokalizator. Konieczne jest podjęcie dalszych działań zmierzających do zapewnienia przekazywania do rejestru SENT danych geolokalizacyjnych środka transportu. Kierowca nie wykonał nakazów ustawowych odnośnie przekazywania danych geolokalizacyjnych. Spowodował przez to sytuację, że nie był widoczny dla kontrolujących w trakcie przejazdu, tym samym zaistniało ryzyko wystąpienia możliwości nielegalnego obrotu towarem. Mógł tego dokonać w czasie gdy dane dotyczące aktualnego położenia przewozu nie były przekazywane do systemu. Oznacza to zatem, że stworzył potencjalne ryzyko utraty dochodów budżetu państwa. Twierdzenie zatem, że towar w całości został dostarczony do odbiorcy nie oznacza, że transport nie był obarczony ryzykiem dokonania nielegalnego przewozu i sprzedaży towarów z pominięciem kluczowych dla budżetu państwa polskiego podatków (VAT, akcyza). Również to, że System Progress GPS wskazany przez pełnomocnika wskazuje przebieg trasy i prędkość, z jaką poruszał się średnio pojazd, nie może stanowić o odstąpieniu od nałożenia kary. Organ nie dysponował przez prawie dwie godziny danymi lokalizacyjnymi pojazdu co uniemożliwiło jego prawidłowy monitoring. Twierdzenie, że działanie kierowcy nie było celowe i zamierzone i transport nie spowodował uszczuplenia należności publicznoprawnych, nie może spowodować odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nałożonej na przewoźnika. Przewoźnik nie dochował należytej staranności przy planowaniu przewozów, ich organizacji oraz przeszkoleniu kierowców w zapewnieniu przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, czyli sprostać przepisom art. 10a ust. 1 ustawy SENT.
W myśl art. 22 ust. 2a ustawy SENT na przewoźnika za naruszenie normy art. 10a ust. 1 ustawy SENT nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł.
Zdaniem składu orzekającego organy obu instancji prawidłowo uznały w sprawie brak podstaw do zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o co wnosił skarżący przewoźnik. W świetle ustawy SENT odstąpienie bowiem od nałożenia kary pieniężnej nie jest czysto uznaniowe ale wymaga wykazania przez przewoźnika lub dostrzeżenia z urzędu wystąpienia materialnoprawnych przesłanek warunkujących możliwość zastosowania instytucji.
Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy SENT, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust.3. W myśl art. 26 ust. 3 ustawy SENT organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej, albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie,
udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych
w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych
na podstawie ust.4
Zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.
Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej , o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, jest oparta na tzw. uznaniu administracyjnym. Posłużenie się niedookreślonymi pojęciami "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu społecznego" wymaga każdorazowego dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryją się pod ww. pojęciami. Zasadniczy wpływ na sprecyzowanie pojęć ma orzecznictwo sądowe.
Skład orzekający w sprawie prezentuje stanowisko zbieżne z tą linią orzecznictwa NSA, która pojęcia "ważny interes przewoźnika" i oraz "interes publiczny" rozumie analogicznie do pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej (vide, między innymi, wyroki NSA o sygn. II GSK 1052/20, II GSK 406/20, II GSK 362/20, II GSK 220/20, II GSK 1498/19, II GSK 629/19, II GSK 1112/19, II GSK 360/19, II GSK 855/20, II GSK 864/20). W przywołanych orzeczeniach, NSA podkreślił, że wystąpienie ważnego interesu przewoźnika uzasadniają nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak: utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe przewoźnika wiążące się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary. Pojęcia tego nie należy przy tym ograniczać jedynie do nadzwyczajnych, losowych sytuacji, na które strona nie miała wpływu. Ważnym interesem przewoźnika będzie także sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania. Pojęcia "ważnego interesu przewoźnika" nie można jednak utożsamiać z subiektywnym przekonaniem przewoźnika o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. "Interes publiczny" natomiast to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. W wyrokach wydanych w sprawach o sygn. II GSK 855/20 i II GSK 864/20, NSA wskazał, że wprowadzenie przesłanki "interesu publicznego" do art. 22 ust. 3 ustawy SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez organ kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą – wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku powinien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi). Dokonując "ważenia" obu wartości organ powinien uwzględnić także inne dyrektywy, wspólne dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, zasady etyki, zaufanie do organów państwa.
Z ustaleń organu, niepodważonych przez skarżącego, opartych na danych pozyskanych z urzędu przez organ a po części na danych wskazanych przez samego przewoźnika, wynika niewątpliwie, ze firma skarżącego nie posiada zaległości podatkowych, nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, podatnik nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, działalność gospodarcza firmy przynosi dochód a jej właściciel (skarżący przewoźnik) osiąga miesięczny dochód rzędu 40 000 – 55 000 złotych, przy wydatkach na bieżące utrzymanie rodziny nie przekraczających 25 000 złotych.
Wysnuty zatem wniosek z analizy sytuacji materialnej przewoźnika o braku zagrożenia zapłatą kary pieniężnej dla płynności finansowej firmy, jest wnioskiem prawidłowym. Nie wystąpiła w sprawie przesłanka "ważnego interesu przewoźnika", która uzasadniałaby odstąpienie od nałożenia kary.
Zdaniem składu orzekającego prawidłowa jest także konkluzja organu o braku wystąpienia w sprawie przesłanki "ważnego interesu publicznego" uzasadniającego zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia kary.
Ustawa SENT ma za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi, za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem zapewnienia skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania (kontroli) przewozu towarów uznanych za "wrażliwe" ustawodawca uznał, by przewóz niektórych towarów był rejestrowany i monitorowany na całej trasie przewozu, dostrzegając konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu tego typu towarów. Działania te mają za zadanie wyeliminować pozaewidencyjny obrót, zaniżenie podstawy opodatkowania i sprzedaż poza ewidencją. W sposób bezpośredni wpływają na poprawność rozliczenia z budżetem
Państwa, eliminując obrót poza ewidencją, stanowiący oszustwo będące następstwem celowego działania takiego podmiotu. Kary przewidziane w ustawie nie mają charakteru fiskalnego ale przede wszystkim prewencyjny. Charakter represyjny przepisów ustawy powinien odnosić się do podmiotów nieuczciwych, dokonujących przestępstw gospodarczych. Prewencja obejmuje wszystkie podmioty.
Przekazywanie danych geolokalizacyjnych środka transportu jest jednym z elementów składających się na mechanizm zapewnienia integralności rejestrowania i monitorowania przewozu towarów na całej trasie. Ustawa SENT nałożyła na uczestników sytemu przewozu towarów obowiązki, z naruszeniem których powiązała sankcje finansowe, określone co do wysokości. Naruszenie, którego dopuścił się przewoźnik ma kluczowe znaczenie dla systemu monitorowania. Brak informacji o bieżącym położeniu środka transportu uniemożliwia ciągłość monitorowania. Nie jest wykluczone, że w tym okresie gdy pojazd nie podlega monitoringowi, może dojść do naruszenia prawa mającego wpływ na kluczowe podatki (VAT, akcyza). Może bowiem wystąpić obrót poza ewidencją a to ma bezpośredni wpływ na dochody budżetu. Naruszenie to jest istotne z perspektywy działania całego systemu monitorowania i nie stanowi wyłącznie nieistotnego uchybienia formalnego. Jest następstwem braku należytej staranności kierowcy, za którego zachowanie ponosi odpowiedzialność przewoźnik.
Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne ale określone w sztywnych kwotach stawki kar za różne przewinienia. Jak trafnie zauważył organ, zasada proporcjonalności jest także realizowana poprzez wprowadzenie progów ilościowych determinujących objęcie określonych towarów systemem monitorowania. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieudolna próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika a także jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa.
Skład orzekający podziela trafność stwierdzenia organu o niemożności podzielenia stanowiska, że sankcje przewidziane w ustawie SENT powinny być rozpatrywane w kontekście sankcji przewidzianych w przepisach ustawy VAT i neutralności tego podatku. Kara pieniężna wynikająca z przepisów ustawy SENT jest nakładana bowiem za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Sposób nałożenia kary pieniężnej nie jest stosowany automatycznie bowiem ustawa różnicuje kary w zależności od popełnionego naruszenia. Kara (jej wysokość) z woli ustawodawcy jest adekwatna do popełnionego czynu niedozwolonego. Zatem sankcja przewidziana w ustawie SENT jest adekwatna do celów, którym przyświeca ustawa SENT i nie można jej rozpatrywać i porównywać do zasady neutralności w podatku \/AT. W tym podatku bowiem realizacja zasady neutralności przejawia się w możliwości odliczenia od podatku należnego zapłaconego przy sprzedaży towarów czy usług podatku naliczonego przy zakupie. Neutralność w podatku VAT jest fundamentem konstrukcji tego podatku. W przypadku kary pieniężnej możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej może jawić się jako swego rodzaju neutralność, jednakże odbywa się to na innych zasadach niż neutralność w podatku VAT. Mimo, że można doszukać się pewnych wspólnych cech pomiędzy karą pieniężną a sankcją w podatku VAT np. obie należności są proporcjonalne i adekwatne do celów ustawy to w zupełnie odmienny sposób realizują cele właściwych ustaw.
Skład orzekający podziela także trafność uznania przez organ, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, może stanowić pomoc publiczną w formie de minimis. Każde bowiem odstąpienie od kary zarówno ze względu na interes publiczny jak i interes strony należy rozważać poprzez pryzmat art. 26 ust. 3 ustawy i zbadać czy odstąpienie nie jest pomocą publiczną, ewentualnie dopuszczalna pomocą "de minimis". Zgodnie z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) pomoc publiczna to "wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie (w tym odstąpienia od wymierzania kar administracyjnych), która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorcom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi". Zgodnie z linią orzeczniczą TSUE, np. w sprawie TS z 17.06.1999 r., C-295/97 (EU:C:1999:313), "przyznanie przez organ administracji publicznej decyzją administracyjną ulgi w wykonywaniu administracyjnej kary pieniężnej spełnia pierwsze kryterium kwalifikowania danego środka jako pomocy publicznej".
Fakt odstąpienia od wymierzenia kary powoduje, że dany uczestnik systemu monitorowania przewozów, który nie stosuje się do jej unormowań będzie w korzystniejszej sytuacji niż pozostali uczestnicy systemu dopuszczający się podobnych uchybień. Odstąpienie od kary ze względu na interes strony jak i interes publiczny spełnia kryterium udzielenia pomocy "de minimis", a co za tym idzie z strona powinna złożyć wniosek o udzielenie takiej pomocy zgodnie z wymogami ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743, ze zm.). W niniejszej sprawie mimo pouczeń w tej kwestii strona nie złożyła wniosku o pomoc.
Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu (niepodważone w sprawie przez skarżącego) jak i ocenę prawną sprawy, skoncentrowaną na analizie wystąpienia materialnoprawnych przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w okoliczności kontrolowanego przypadku. Kontrolowany przewóz towarów wrażliwych nie był pierwszym realizowanym przez skarżącego przewoźnika przewozem zarejestrowanym w systemie SENT (vide: niepodważone ustalenia organu), przepisy ustawy SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie winny być przewoźnikowi znane, naruszenie obowiązku przekazywania danych geolokalizacyjnych środka przewozu było ewidentne i wynikało z niedochowania należytej staranności przez kierowcę, odstąpienie od nałożenia kary postawiłoby skarżącego w uprzywilejowanej sytuacji względem innych przewoźników, skarżący nie złożył formalnego wniosku o przyznanie pomocy de minimis, uiszczenie kary nie będzie prowadziło do zachwiania płynności finansowej firmy ani nie zagraża bytowaniu rodziny skarżącego.
Mając powyższe na uwadze sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)