II SA/BK 768/24

II SA/Bk 768/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-02-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6198 Inspekcja pracy
Hasła tematyczne
Inspekcja pracy
Sygn. powiązane
III OZ 305/25 - Postanowienie NSA z 2025-06-24
Skarżony organ
Inspektor Pracy
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1465
art. 23711 § 1, 2 i 4
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( t. j.)
Dz.U. 1997 nr 109 poz 704
par. 1 ust. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Spółdzielni M. w W. na decyzję Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w Białymstoku z dnia 9 października 2024 r. nr BS-PPR-A.5112.2.2024.4 w przedmiocie obowiązku zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy oddala skargę.
Uzasadnienie
Okręgowy Inspektor Pracy w Białymstoku Państwowej Inspekcji Pracy decyzją z 9 października 2024 r. nr BS-PPR-A.5112.2.2024.4, po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mleczarskiej M. w W. od decyzji nr 1 z nakazu z 14 sierpnia 2024 r. nr 010180-53-K015-Nk01/24 wydanego przez Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy, dotyczącej zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie Spółdzielni, w taki sposób, aby na każde 600 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał co najmniej jeden pracownik służby bhp, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja została wydana na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.
Kontrola mająca na celu ustalenie stanu faktycznego dotyczącego przestrzegania przepisów prawa pracy oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, przeprowadzona w dniach 11.02; 05.03; 17, 20.05; 05, 06, 07, 20.06; 26 i 29.07.2024 r. w Spółdzielni Mleczarskiej M. w W. wykazała naruszenia regulacji z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia inspektor pracy wydał, między innymi nakaz nr rej. 010180-53-K015-Nk01/24 z 14 sierpnia 2024 r. mający na celu uregulowanie stwierdzonych nieprawidłowości, zawierający decyzję nr 1 dotyczącą zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie Spółdzielni, w taki sposób, aby na każde 600 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał co najmniej jeden pracownik służby BHP. Podstawy faktyczne wydania decyzji, do których strona nie wnosiła zastrzeżeń, zostały opisane w protokole kontroli nr 010180-53-K015-Pt/24 (strony 12-13), który został podpisany przez pełnomocnika strony – radcę prawnego 29.08.2024 r. Termin wykonania decyzji został ustalony na dzień 31.10.2024 r.
Od decyzji tej Spółdzielnia wniosła odwołanie i zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 23711 § 5 K.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o ten zarzut Spółdzielnia wniosła o uchylenie decyzji nr 1 z nakazu z 14 sierpnia 2024 r. i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Okręgowy Inspektor Pracy w Białymstoku utrzymując w mocy tę decyzję stwierdził, że zaskarżona decyzja znajduje oparcie w treści art. 23711 K.p. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.1997.109.704 ze zm.; powoływane dalej jako rozporządzenie).
Przepis art. 23711 § 1 K.p. stanowi, że pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy, zwaną dalej "służbą bhp", pełniącą funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zaś pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Natomiast unormowanie § 1 ust 4 rozporządzenia wskazuje, że pracodawca zatrudniający ponad 600 pracowników zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej 1 pracownika służby bhp na każdych 600 pracowników.
Nie ulega wątpliwości, że Spółdzielnia na dzień kontroli zatrudniała 4174 pracowników, w tym w siedzibie zakładu czyli w W. zatrudniano 1609 pracowników. Jednocześnie w protokole kontroli z 29 lipca 2024 r. na stronach 12-13 zamieszczono ustalenia faktyczne, do których pracodawca nie zgłaszał zastrzeżeń, a z których wynika, że pracodawca zlecił prowadzenie spraw bhp dwóm pracownikom zakładu – D. O. oraz M. W. Co więcej, również podczas czynności kontrolnych inspektorzy pracy ustalili, że pracownik M. W. zgodnie z rozporządzeniem w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy nie posiada odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji, co zostało opisane w protokole z kontroli (i również nie zostało zakwestionowane przez pracodawcę w trakcie kontroli). Faktycznie więc w ramach służby bhp w zakładzie pracy zatrudniony był jeden wykwalifikowany pracownik.
Tak więc ustalony stan faktyczny, jak też obowiązujące przepisy prawa w sposób niewątpliwy uzasadniały wydanie przez inspektora pracy zaskarżonej decyzji nr 1 z nakazu z 14 sierpnia 2024 r.
Odnosząc się do zawartej w odwołaniu argumentacji organ podniósł, że strona dokonuje błędnej wykładni obowiązujących w tym obszarze przepisów. Powołuje się na przepis art. 23711 § 4 K.p. stanowiący, że właściwy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby bhp, albo zwiększenie liczby pracowników tej służby, jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi i wskazuje na brak jakichś szczególnych zagrożeń, które uprawniałyby inspektora pracy do nakazania zwiększenia liczby pracowników służby BHP.
Zdaniem organu, strona zdaje się jednak ignorować fakt, że unormowanie art. 23711 § 4 K.p. stanowi wyjątek od ogólnej zasady zawartej w przepisie art. 23711 § 1 K.p. obligującej do zatrudnienia pracownika służby bhp w przypadku zatrudniania więcej niż 100 pracowników. Przy tym szczegółowe wskazówki co do liczby pracowników służby bhp zawierają regulacje § 1 ust. 3 i 4 rozporządzenia, w myśl których pracodawca zatrudniający od 100 do 600 pracowników tworzy wieloosobową lub jednoosobową komórkę albo zatrudnia w tej komórce pracownika służby bhp w niepełnym wymiarze czasu pracy. Natomiast pracodawca zatrudniający ponad 600 pracowników zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej jednego pracownika służby bhp na każdych 600 pracowników.
Tak więc pracodawca zatrudniający 1609 pracowników powinien zatrudnić co najmniej dwóch pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy i jednego w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Natomiast w świetle przepisu art. 23711 § 4 K.p. inspektor pracy może nakazać
zwiększenie tej liczby pracowników do na przykład dwóch na każdych 600 zatrudnionych osób, ze względu na stwierdzone podczas kontroli szczególne zagrożenia zawodowe. Taką wykładnię uzasadnia również fakt, że zgodnie z tym unormowaniem inspektor pracy może nakazać z tych samych powodów utworzenie służby bhp również w zakładach nie zobowiązanych do tworzenia takiej służby, czyli zatrudniających mnie niż 100 pracowników.
Co istotne w rozpatrywanej sprawie strona wydaje się zupełnie pomijać regulacje § 1 rozporządzenia. Tymczasem jest to akt powszechnie obowiązujący, który precyzyjnie określa liczbę pracowników służby bhp, z uwzględnieniem przede wszystkim stanu zatrudnienia w danym zakładzie. Natomiast warunki pracy i związane z nimi zagrożenia zawodowe i uciążliwości pracy mogą jedynie stanowić podstawę do wyjątkowego utworzenia służby bhp w podmiotach zatrudniających do 100 pracowników lub zwiększenia liczby pracowników tej służby ponad liczby określone w rozporządzeniu przez pracodawców zatrudniających powyżej 100 osób.
Reasumując stwierdzono, że ustalony stan faktyczny, jak też obowiązujące przepisy prawa, w sposób jednoznaczny uzasadniały wydanie przez inspektora pracy zaskarżonej decyzji. Podkreślono, że w przypadku naruszeń przepisów i wymagań bhp inspektor pracy jest zobowiązany do podjęcia działań zmierzających do ich usunięcia, a strona jest zobowiązana do zapewnienia przestrzegania obowiązujących regulacji prawa pracy. Zaskarżona decyzja ma na celu ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Opis stanu faktycznego zawarty w protokole z kontroli do którego strona nie wniosła zastrzeżeń (w zakresie dotyczącym służby bhp), jak też unormowania prawne mające zastosowanie w rozpatrywanym przypadku wskazują, że żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji nie znajduje uzasadnienia faktycznego ani prawnego. Dlatego też zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła Spółdzielnia i zarzuciła naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., przez brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego skutkujący ustaleniem, że zachodzą podstawy do zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie strony skarżącej, w taki sposób, aby na każde 600 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał co najmniej jeden pracownik służby bhp z terminem wykonania do 31.10.2024 r., pomimo podniesionych w odwołaniu zarzutów;
- art. 23711 § 5 K.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w następstwie nakazania zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie Spółdzielni podczas gdy przepis ten pozwala na zwiększenie liczby pracowników tej służby, jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi zaś ustalony w protokole kontroli stan faktyczny takich ustaleń nie zawierał.
Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że protokół kontroli nie wskazuje w oparciu o jakiego rodzaju dokumentację, co do oceny kwalifikacji zawodowych M. W. takich ustaleń dokonano, w szczególności zaś nie wskazano jakiego rodzaju i co poddano analizie. W zasadzie ustalenie w tym zakresie sprowadza się do wskazania przepisu prawa to jest rozporządzenia oraz wskazania, że ww. pracownik nie posiada odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Tym samym można przyjąć, że doszło do rażącego naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. ponieważ organ wydał decyzję bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy oraz całkowicie pominął przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego a wręcz prowadził je w sposób niepozwalający na ustalenie podstawowych kwestii stanu faktycznego danej sprawy. Mając powyższe na uwadze nie sposób nie przyjąć naruszenia przepisu art. 80 K.p.a., ponieważ rozstrzygając na podstawie tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uchybiono zasadom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Odnośnie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego podniesiono, że inspektor nakazał zwiększenie liczby pracowników służby bhp, co może jako wskazano w odwołaniu uczynić jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. Zatem wydanie takiego nakazu powinno znajdować uzasadnienie w stwierdzonych zagrożeniach zawodowych. Ani Kodeks pracy, ani przepisy wykonawcze nie definiują zagrożenia zawodowego. W słowniczku pojęć prawnych, występujących w rozporządzeniu zdefiniowane zostało "ryzyko zawodowe" (§ 2 pkt 7). Jest to pojęcie przyjmowane dla określenia możliwości wystąpienia zjawiska niekorzystnego dla pracownika. Natomiast "zagrożenie zawodowe" jest określeniem używanym dla określenia stanu, w którym stwarzane jest niebezpieczeństwo wystąpienia ujemnych zjawisk w środowisku pracy. Pojęcia te (zagrożenie i ryzyko zawodowe) nie są identyczne. Różnią się stopniem prawdopodobieństwa wystąpienia niepożądanych zdarzeń związanych z pracą wykonywaną przez pracowników, powodujących straty, w szczególności z możliwością wystąpienia u pracowników niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy lub sposobu wykonywania pracy. Stwierdzenie zwiększonego prawdopodobieństwa ziszczenia się ryzyka zawodowego, które przybiera postać zagrożenia warunków środowiska naturalnego (określonego czynnikami fizycznymi, chemicznymi i biologicznymi), w których odbywa się proces pracy, stanowi podstawę do wydania pracodawcy polecenia zwiększenia liczebności służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Z treści protokołu kontroli nie wynika aby tego typu ustalenia zostały poczynione. Inspektor Pracy jak wynika z treści protokołu kontroli skupił się jedynie na kwestii kwalifikacji zawodowych jednego z zatrudnionych inspektorów pracy, kwestionując posiadane przez niego kwalifikacje w obszarze bhp. A zatem nie prowadzono postępowania pod kątem występowania zagrożeń zawodowych, co uzasadnia zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego we wskazanym zarzutem zakresie mając na uwadze treść nakazu.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie wydane przez organy państwowej inspekcji pracy dotyczące nakazu zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie strony skarżącej – Spółdzielni Mleczarskiej M. w W., a taki sposób aby na każde 600 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał co najmniej jeden pracownik służby bhp.
Rozstrzygnięcie to zostało wydane na podstawie danych dotyczących ilości zatrudnionych pracowników w zakładzie Spółdzielni – 1609 pracowników. Okoliczność ta nie jest kwestionowana przez stronę skarżącą. Liczba zatrudnionych pracowników, w świetle obowiązujących regulacji uzasadnia stwierdzenie, że w zakładzie powinno być zatrudnionych co najmniej dwóch pracowników w pełnym wymiarze czasu pracy i jeden w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Nadto rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie ustalenia, że pracodawca zlecił prowadzenie spraw bhp dwóm pracownikom zakładu, z czego jeden z nich – M. W., według organu, nie posiada odpowiedniej wiedzy ani kwalifikacji do prowadzenia takich spraw, co skutkuje tym, że w zakładzie zatrudniony był jeden wykwalifikowany pracownik. Ta ocena nie znalazła akceptacji strony skarżącej, która zarzuciła naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 K.p.a., poprzez brak ustalenia podstawowej kwestii stanu faktycznego dotyczącej kwalifikacji ww. pracownika. Strona skarżąca zarzuciła, że ocena kwalifikacji tego pracownika ogranicza się do wskazania przepisu rozporządzenia RM z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wskazania, że pracownik ten nie posiada odpowiedniej wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Z protokołu kontroli nie wynika w oparciu o jakiego rodzaju dokumentację dokonano takiej oceny w szczególności nie wskazano jakiego rodzaju dokumenty poddano analizie.
Zarzut ten, zdaniem sądu, nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca od samego początku postępowania jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń do ustaleń faktycznych wynikających z protokołu kontroli z 29 lipca 2024 r. Z protokołu kontroli wynika, że ocena kwalifikacji pracownika – M. W. została dokonana na podstawie jego akt osobowych. Na str. 12 protokołu znajduje się zapis "podczas kontroli ustalono, że pracownik nie posiada stosownych dokumentów potwierdzających kwalifikacje do wykonywania pracy na stanowisku inspektora ds. BHP". Nadto z treści protokołu wynika, że pracownik ten nie został poddany okresowemu szkoleniu przewidzianemu dla pracowników służby bhp. W odwołaniu od tej decyzji nie kwestionowano ustaleń organu w tym zakresie a skupiono się na zarzucie dotyczącym braku ustalenia przesłanki zagrożenia zawodowego o której stanowi przepis art. 23711 § 4 K.p. Podnosząc ten zarzut na etapie skargi strona skarżąca nie wskazuje jakie dowody miałyby być przeprowadzone w ramach postępowania wyjaśniającego i w jakim zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy są niepełne (jakie dokumenty poświadczają wymagane kwalifikacje a zostały pominięte przez organ przy ocenie tej przesłanki).
Należy podnieść, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, która została skonstruowana w art. 7 K.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Realizacja przez organ administracji publicznej tego obowiązku nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 K.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 K.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 K.p.a.
Z zasadą prawdy obiektywnej wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. Co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednak strona ma prawo do czynnego uczestnictwa w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych.
Obowiązki organu administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego (vide: wyrok NSA z 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10; wyrok NSA z 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, pub. CBOSA). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (vide: wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, pub. CBOSA). Organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności z których wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne.
Omawiany zarzut skargi jest niezasadny, gdyż strona skarżąca nie wskazała, jakie konkretnie dowody miałyby zostać przeprowadzone w postępowaniu wyjaśniającym. Ogólne twierdzenie nie może przesądzać o skuteczności tak skonstruowanego zarzutu skargi. Tym bardziej, że w trakcie całego postępowania strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie kwestionowała ustaleń organu w tym zakresie a ustalenia te zostały dokonane przez organ na podstawie dostępnej mu dokumentacji wynikającej z akt osobowych pracownika.
W konkluzji należy stwierdzić, że w zakładzie Spółdzielni w którym zatrudnionych jest 1609 pracowników, zatrudniony jest jeden wykwalifikowany pracownik BHP. Taki stan faktyczny nie odpowiada regulacjom prawnym zawartym w rozdziale X Kodeksu pracy a dotyczącym "Służby bezpieczeństwa i higieny pracy".
Służba bezpieczeństwa i higieny pracy jest tworzona przez pracodawcę w celu pełnienia funkcji doradczych i kontrolnych w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z art. 23711 § 1 K.p. obowiązek powołania tej służby spoczywa na pracodawcach zatrudniających więcej niż 100 pracowników. Pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. W wypadku braku kompetentnych specjalistów pracodawca może powierzyć wykonywanie zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy (art. 23711 § 2 K.p.).
Szczegółowy zakres działania, uprawnienia, organizację, liczebność, a także podporządkowanie służby bhp określa rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 1997 r., nr 109, poz. 704). Służbę bhp stanowią wyodrębnione komórki organizacyjne jednoosobowe lub wieloosobowe. Liczbę pracowników tej służby ustala pracodawca, biorąc pod uwagę stan zatrudnienia oraz występujące w zakładzie warunki pracy i związane z nimi zagrożenia zawodowe, a także uciążliwości pracy. W myśl § 1 ust. 4 rozporządzenia: pracodawca zatrudniający ponad 600 pracowników zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej 1 pracownika służby bhp na każdych 600 pracowników. Z regulacji tej wynika, że liczba pracowników służby bhp zależy od stanu zatrudnienia w danym zakładzie i jest ona określona w sposób precyzyjny. Pracodawca, który zatrudnia ponad 600 pracowników (co ma miejsce w sprawie niniejszej – 1609 pracowników) zatrudnia w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej 1 pracownika służby bhp na każdych 600 pracowników (w sprawie niniejszej jest zatrudniony 1 pracownik).
Zadaniem organów inspekcji pracy jest nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, a w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 1 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2024 r., poz. 97 ze zm.). Dostrzeżenie przez organy inspekcji pracy naruszenia przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy obliguje te organy do decyzyjnego nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie (art. 11 pkt 1 ustawy). Stwierdzone naruszenie obligowało zatem organy do nakazania zwiększenia liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie skarżącej Spółdzielni w taki sposób, aby na każde 600 pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy przypadał co najmniej jeden pracownik służby bhp.
Legalności tego rozstrzygnięcia nie podważa także zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 23711 § 4 K.p. (w zarzutach skargi wskazano naruszenie § 5 dotyczącego delegacji ustawowej). Z uzasadnienia skargi wynika jednak, że była to pomyłka pisarska i zarzut dotyczy naruszenia art. 23711 § 4 K.p. Zgodnie z tym przepisem właściwy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby bhp, albo zwiększenie liczby pracowników tej służby, jeżeli jest to uzasadnione stwierdzonymi zagrożeniami zawodowymi. Zdaniem strony skarżącej w sprawie nakazano zwiększenie liczby pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy bez ustaleń w zakresie stwierdzonych zagrożeń zawodowych. Odnosząc się do tego zarzutu podnieść należy, że podstawą kwestionowanego nakazu nie była przedmiotowa regulacja. Wbrew temu zarzutowi stwierdzić należy, że organy nie nakazały zwiększenia liczy pracowników służby bhp ale nakazały zatrudnić tych pracowników w minimalnym obowiązkowym zakresie (1 pracownik służby bha na 600 pracowników zakładu). W sprawie niniejszej mamy do czynienia z sytuacją braku zatrudnienia odpowiedniej liczy pracowników służby bhp w stosunku do liczby zatrudnionych pracowników w zakładzie Spółdzielni. Stąd zarzut braku wykazania przesłanki zagrożeń zawodowych nie mógł być uwzględniony, gdyż postępowanie w tym zakresie nie było wymagane.
Wobec niepotwierdzenia zarzutów skargi należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).