II SA/Bk 765/24

II SA/Bk 765/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-04-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-12-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Elżbieta Lemańska
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie z dnia 1 października 2024 r. nr B.RUZ.4219.4.2024 w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 1 października 2024 r., nr B.RUZ.4219.4.2024, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor RZGW") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Olsztynie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: "Dyrektor ZZ) z dnia 2 lutego 2024 r., nr BI.ZUZ.4.4210.234.2022.UK, odmawiającej P. R. (dalej: "Skarżący") udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego w zakresie rozbiórki części pomostu rekreacyjno-wędkarskiego na jeziorze K. (dz. nr [...] obr. K.) na wysokości działek nr [...] i [...] obr. S., gm. Pasym, powiat szczycieński, województwo warmińsko-mazurskie.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Na wniosek P. R. z 7 grudnia 2022 r., uzupełniony o braki formalne w dniu 31 marca 2023 r., organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego w zakresie rozbiórki części pomostu rekreacyjno-wędkarskiego na jeziorze K. (dz. nr [...] obr. K.) na wysokości działek nr [...]i [...] obr. S., gm. Pasym.
Do wniosku dołączono wymagane dokumenty wymienione w art. 407 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2625, dalej: "P.w." lub "ustawa Prawo wodne"), tj. operat wodnoprawny wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych oraz uproszczony wypis z rejestru gruntów dla nieruchomości usytuowanej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód.
Wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania oraz pismami z 16 maja 2023 r. Skarżący poinformowany został o konieczności złożenia dodatkowych wyjaśnień. W związku z faktem, że złożone 2 maja 2023 r. wyjaśnienia nie czyniły zadość wezwaniu, Skarżący ponownie został poinformowany pismem z 17 maja 2023 r. o konieczności złożenia dodatkowych wyjaśnień. W toku postępowania wpłynęły stanowiska strony postępowania, tj. właścicieli działki o nr [...]obr. S., gm. Pasym.
Do pisma z 26 maja 2023 r. Skarżący dołączył oświadczenie A. P. z 30 maja 2022 r., z którego wynika, że pomost składa się z części wybudowanej w pierwszym etapie (część poprzeczna pomostu położona bliżej linii brzegowej, dł. 13,20m, szer. 2,00 m, o powierzchni 26,40 m2) oraz wybudowanej w drugim etapie (część poprzeczna położona na końcu pomostu dł. 4,50 m., szer. 2,30 m, o pow. 10,35 m2 i część prostopadła pomostu łącząca części poprzeczne dł. 10,00 m, szer. 1,30 m). A. P. wskazał również, że poszycie pomostu jest już w dużej mierze wyeksploatowane i wymaga gruntowanej naprawy, z tego powodu w ramach zabezpieczenia część pomostu została rozebrana.
Pismem z 14 sierpnia 2023 r. Skarżący przekazał organowi poprawiony na dzień 8 sierpnia 2023 r. operat wodnoprawny dotyczący rozbiórki części pomostu. Ponadto 16 sierpnia 2023 r. pełnomocnik Skarżącego przedłożył pismo dotyczące zajęcia stanowiska w związku z przekazanymi pismami współwłaścicieli działek nr [...].
W toku prowadzonego postępowania pismem z 19 września 2023 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Olsztynie wniósł o zapoznanie się z treścią punktu 7 złożonej w dniu 17 sierpnia 2023 r. dokumentacji oraz zajęcie stanowiska w sprawie dotyczącej jednoznacznego określenia stanu prawnego nieruchomości w zasięgu oddziaływania planowanego zamierzenia. Dodatkowo organ dokonując analizy przedłożonej ostatecznej wersji dokumentacji ponownie poinformował pełnomocnika Skarżącego, że w jego ocenie przepisy ustawy Prawo wodne nie przewidują możliwości udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na likwidację urządzenia wodnego, którego część została już wcześniej zlikwidowana.
W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik Skarżącego w piśmie z 19 października 2023 r. wyjaśnił, że pomost, którego dotyczy postępowanie, zlokalizowany jest w wodach jeziora K., zaś wskazane dziatki nr [...] i [...]obr. S., gm. Pasym podane zostały jako punkty odniesienia. Dodatkowo wskazał, że przedmiotowe postępowanie nie dotyczy nieruchomości stanowiącej dz. nr [...].
Decyzją z 2 lutego 2024 r. Dyrektor ZZ w Olsztynie odmówił udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego w zakresie rozbiórki części pomostu rekreacyjno-wędkarskiego na jeziorze K. (dz. nr [...] obr. K.) na wysokości działek nr [...]i [...] obr. S., gm. Pasym. Organ wskazał, że Skarżący ubiega się o uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na rozbiórkę istniejącego pomostu rekreacyjno-wędkarskiego, drewnianego na palach stalowych i na pływakach siatkobetonowych w kształcie litery "H". Dyrektor ZZ stwierdził, że fragment litery "H" już został zdemontowany ze względów bezpieczeństwa na podstawie art. 31a (błędnie wskazano na art. 31 ust. 5) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024 poz. 725, dalej: "P.b." lub "ustawa Prawo budowlane"), zaś Skarżący ubiega się o likwidację części pomostu istniejącego oraz fragmentu, który w rzeczywistości już został zlikwidowany. W ocenie organu I instancji brak możliwości udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie czegoś, co już zostało zrealizowane, brak możliwości udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na likwidację pomostu, który został już zlikwidowany, jak również brak jednoznacznego określenia stanu prawnego nieruchomości usytuowanych w zasięgu oddziaływania planowanego zamierzenia uniemożliwił mu ocenę, czy projektowany sposób korzystania z wód nie narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8 P.w.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżący pismem z 4 marca 2024 r. wniósł odwołanie.
W piśmie przekazującym odwołanie organ I instancji zaznaczył, że pierwotny pomost został wykonany przez A. P. i P. R., jako właścicieli sąsiadujących ze sobą działek, na podstawie pozwolenia wodnoprawnego udzielonego decyzją Starosty Szczycieńskiego z 17 sierpnia 2009 r., nr Roś.6224-21/2009, zmienioną decyzją organu nr BI.ZUZ.4.421.2.2019.JK z 14 marca 2019 r. Organ nadmienił, że według informacji Skarżącego przeprowadzono demontaż części pomostu ze względów bezpieczeństwa. Zdaniem organu w wyniku tychże prac powstały dwa pomosty, których parametry odbiegają od tych wskazanych w ww. decyzji Starosty z 17 sierpnia 2009 r., zmienionej decyzjami z 14 marca 2019 r. oraz z 19 maja 2022 r.
Decyzją z 1 października 2024 r. Dyrektor RZGW w Białymstoku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ II instancji podkreślił, że już na etapie złożenia wniosku inicjującego niniejsze postępowanie Skarżący wskazał, że część pomostu objętego tym wnioskiem została zdemontowana na podstawie zapisów ustawy Prawo budowlane. Następnie, powołując się na treść art. 388 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo wodne oraz art. 31a ustawy Prawo budowlane podkreślił, że możliwość uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub dokonania stosownego zgłoszenia, o których mowa w przepisach ustawy Prawo budowlane, po rozpoczęciu prac rozbiórkowych w trybie art. 31a ustawy Prawo budowlane, nie zwalnia podmiotu dokonującego rozbiórki urządzenia wodnego będącego obiektem budowlanym z obowiązku wcześniejszego uzyskania zgody wodnoprawnej na likwidację tego urządzenia wodnego. Nadmienił, że ustawa Prawo wodne nie przewiduje możliwości analogicznych do tych wskazanych w art. 31a ustawy Prawo budowlane.
Organ zaznaczył, że Skarżący dokonał nielegalnej na gruncie P.w. zmiany parametrów przedmiotowego urządzenia wodnego, czyli jego przebudowy oraz nielegalnej na gruncie ustawy częściowej likwidacji urządzenia wodnego bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
W ocenie Dyrektora RZGW organ I instancji w zaskarżonej decyzji nie dokonał wystarczająco klarownego objaśnienia właściwego toku postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Co prawda przywołał treść art. 17 ust. 1 pkt 4 P.w. i w uzasadnieniu zaznaczył, że: do likwidacji urządzeń wodnych przepisy ustawy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio, to jednak nie wskazał Skarżącemu trybu opisanego w art. 190 ust. 1 P.w. jako poprawnej ścieżki postępowania w analizowanej sytuacji.
Tymczasem zdaniem organu odwoławczego z treści art. 190 ust. 1, art. 389 pkt 6 oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 P.w. należy wywieść, że w analizowanej sytuacji, po tym jak organ I instancji potwierdził częściowe zdemontowanie przedmiotowego pomostu w terenie bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, Skarżący powinien w pierwszej kolejności uzyskać decyzję o legalizacji przebudowy przedmiotowego pomostu oraz częściowej likwidacji przedmiotowego pomostu na wysokości działki o nr ewid. [...] obręb S., gmina Pasym, a następnie uzyskać pozwolenie wodnoprawne na likwidację pozostałej części przedmiotowego pomostu na wysokości działki o nr ewid. [...] obręb S., gmina Pasym, zgodnie z zapisami art. 190 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz art. 389 pkt 6 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 4 P.w.
Organ odwoławczy wskazał ponadto na przesłanki do odmowy wydania pozwolenia wodnoprawnego, wyliczone w art. 399 ustawy Prawo wodne. Podkreślił, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się, jeżeli projektowany sposób korzystania z wód narusza ustalenia dokumentów, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 1-7, lub nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8. Zaznaczył również, że zgodnie z art. 396 ust. 1 pkt 8 P.w. pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań ochrony zdrowia ludzi, środowiska, ochrony przyrody i dóbr kultury wpisanych do rejestru zabytków oraz wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych.
W ocenie organu II instancji w konkretnej sprawie należało odmówić udzielenia pozwolenia wodnoprawnego z uwagi na fakt, że Skarżący dokonał nielegalnej na gruncie P.w. przebudowy oraz częściowej likwidacji urządzenia wodnego, czyli działań samych w sobie wymagających uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W sytuacji zaistniałej w przedmiotowej sprawie nielegalna przebudowa oraz likwidacja części przedmiotowego pomostu podlega legalizacji w trybie art. 190 ust. 1 P.w., a nie uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego w trybie art. 388 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 389 pkt 6 P.w.
Dyrektor RZGW uznał też, że organ I instancji nie naruszył art. 399 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 396 ust. 1 pkt 8 P.w. Nie naruszył także art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego podjęto wszelkie konieczne działania, aby ustalić dokładne detale działań przewidzianych przez Skarżącego, rozwiać wątpliwości dotyczące stanu prawnego nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia oraz własności przedmiotowego urządzenia wodnego przewidzianego do likwidacji.
Organ II instancji podkreślił, że prace powodujące zmianę parametrów pomostu oraz prace demontażowe skutkujące częściową likwidacją urządzenia wodnego są nielegalne na gruncie P.w., jeżeli przed ich wykonaniem podmiot wykonujący te działania nie uzyskał prawomocnej zgody wodnoprawnej obejmującej te działania. Treść ustawy pozwala uznać urządzenie wodne za legalne wyłącznie wtedy, gdy zostało one wykonane po uprzednim uzyskaniu zgody wodnoprawnej na jego wykonanie i posiada parametry zgodne z tymi, które wskazano w tej zgodzie.
Od powyższej decyzji Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, co doprowadziło do niewłaściwej subsumcji przepisów prawa materialnego;
2) art. 388 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne w związku z art. 31a ustawy - Prawo budowlane.
W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że zarówno organ I jak i II instancji nie dokonały oględzin w terenie pomostu objętego korozją biologiczną, w wyniku czego nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych, które doprowadziły do konieczność rozbiórki części poszycia pomostu przed uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie Skarżącego wadliwe stanowisko organów administracji wynika z błędnej interpretacji przepisów prawa. Podkreślił, że ustawodawca wymienił enumeratywnie przypadki, kiedy pozwolenie wodnoprawne jest wymagane przez uzyskaniem stosownych pozwoleń, natomiast celowo nie wymienił pozwolenia na rozbiórkę, ponieważ stałoby to w sprzeczności z zapisami art. 31a ustawy Prawo budowlane. Skarżący nadmienił, że w ostatnim czasie miał szkodę spowodowaną przewróceniem się drzewa rosnącego w granicach jeziora na jego budynek. Wskazał, że Wody Polskie nie reagują na zgłaszane zagrożenia wynikające z możliwości przewrócenia się uschniętych drzew. Równie dobrze drzewo mogło przewrócić się na pomost powodując jego uszkodzenie lub – tak jak w jego przypadku – "rozbiórkę" lub dewastację części pomostu lub poszycia. Skarżący zadał pytanie, czy również w tym przypadku właściciel pomostu zostałby postawiony w patowej sytuacji ponieważ "rozbiórka" nastąpiłaby bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Końcowo stwierdził, że ustawodawca tak dostosował przepisy prawa, żeby w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia była możliwość posiłkowania się rozbiórką danego obiektu bez uzyskania odpowiednich dokumentów, nie zwalniając z konieczności ich uzyskania.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz odniósł się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli sądowej z punktu widzenia legalności jest decyzja odmawiająca udzielenia Skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie (likwidację) urządzenia wodnego w postaci części pomostu rekreacyjno-wędkarskiego na jeziorze K. (dz. nr [...] obr. K.) na wysokości działek nr [...]i [...], obr. S., gm. Pasym.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć wydanych w sprawie stanowiły przepisy ustawy Prawo wodne.
Na wstępie wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajdzie art. 17 ust. 1 pkt 4 P.w., który stanowi, że przepisy ustawy (P.w.) dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Sąd dostrzega, że organy w kontrolowanych decyzjach zamiennie stosują pojęcia "rozbiórka" oraz "likwidacja". W tym aspekcie wyjaśnić należy, że rozróżnienie użytych przez ustawodawcę pojęć może niekiedy stwarzać problemy interpretacyjne. Stwierdzić należy, że rozbiórka urządzenia wodnego rozumiana jako jego fizyczne usunięcie, demontaż lub zniszczenie jest pojęciem węższym niż likwidacja. Likwidacja bowiem może obejmować zarówno rozbiórkę, jak również inne działania mające na celu usunięcie skutków istnienia urządzenia wodnego, w tym przywrócenie terenu do stanu sprzed wykonania urządzenia. Zakresy przedmiotowe tych pojęć mogą się zatem pokrywać, ale nie muszą. Niemniej jednak na gruncie tej sprawy uprawnione jest stosowanie obydwu powyższych terminów, albowiem wniosek Skarżącego, obejmujący rozbiórkę urządzenia wodnego, w istocie ma na celu jego likwidację.
Stosownie do postanowień art. 389 pkt 6 P.w. na wykonanie urządzeń wodnych (a więc również na ich odbudowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę, rozbiórkę lub likwidację) wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Zgodnie zaś z art. 16 pkt 65 lit. i P.w. urządzeniem wodnym są m.in. pomosty.
Jak stanowi art. 388 ust. 2 pkt 1 P.w., wydanie pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 6-10 oraz art. 390 ust. 1 pkt 1, następuje przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych - wydawanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Wydanie ww. pozwolenia następuje również przed dokonaniem zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych oraz zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (art. 388 ust. 3 P.w.).
W myśl art. 407 ust. 1 P.w. pozwolenie wodnoprawne wydaje się na wniosek, a do wniosku dołącza się operat wodnoprawny oraz w miarę potrzeby inne niezbędne dokumenty (art. 407 ust. 2).
W ocenie Sądu analiza decyzji organów obydwu instancji oraz akt sprawy prowadzi do wniosku, że organy zasadnie odmówiły Skarżącemu udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na likwidację części pomostu. Z art. 399 ust. 1 pkt 1 P.w. wynika, że wydania pozwolenia wodnoprawnego odmawia się m.in. wówczas, gdy projektowany sposób korzystania z wód nie spełnia wymagań, o których mowa w art. 396 ust. 1 pkt 8. Stosownie zaś do art. 396 ust. 1 pkt 8 P.w. pozwolenie wodnoprawne nie może naruszać wymagań (...) wynikających z przepisów ustawy oraz przepisów odrębnych. Oczywistym jest, że w sytuacji, gdy naruszenia takie zaistnieją, pozwolenie wodnoprawne nie będzie mogło zostać udzielone zainteresowanemu podmiotowi. W niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd organu, że wydanie pozwolenia wodnoprawnego stałoby w sprzeczności z wymogiem uprzedniego uzyskania ostatecznej decyzji o legalizacji przebudowy pomostu oraz jego częściowej likwidacji na wysokości działki o nr ewid. [...].
Obowiązek legalizacyjny wynika jednoznacznie z art. 190 ust. 1 P.w. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane (przebudowane lub zlikwidowane – dop. Sądu) bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Nie budzi wątpliwości, że w sprawie niniejszej ww. przesłanki materialne zostały spełnione. Po pierwsze, jak już wskazano, przedmiotowy pomost rekreacyjno-wędkarski jest urządzeniem wodnym. Po drugie, został on też częściowo zlikwidowany na wysokości działki nr [...], w wyniku czego w istocie powstały dwa pomosty, których parametry – jak trafnie zauważył organ I instancji – odbiegają od parametrów wskazanych w decyzji Starosty Szczycieńskiego z dnia 17 sierpnia 2009 r., nr Roś.6224-21.2009, zmienionej decyzją Dyrektora ZZ z 14 marca 2019 r., nr BI.ZUZ.4.421.2.2019JK (vide s. 3 decyzji organu I instancji). Przede wszystkim jednak Skarżący przed przystąpieniem do rozbiórki nie dysponował ostateczną decyzją (pozwoleniem wodnoprawnym), uprawniającą do przebudowy oraz likwidacji urządzenia wodnego, co jest zresztą okolicznością bezsporną. Przy czym P. R. niezasadnie podnosi, że nie musiał owego pozwolenia posiadać, gdyż stosował art. 31a P.b., o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Skoro zatem Skarżący po dokonaniu samowoli wodnoprawnej na wysokości dz. [...] nie uzyskał w trybie art. 190 P.w. decyzji legalizacyjnej,
to prawidłowo organ nie udzielił mu pozwolenia wodnoprawnego na likwidację fragmentu pomostu, która zgodnie z wnioskiem miałaby objąć również nielegalnie rozebraną część przedmiotowego urządzenia wodnego. Udzielenie pozwolenia wodnoprawnego zgodnie z żądaniem Skarżącego będzie możliwe dopiero po spełnieniu wymogu legalizacji. Zasadnie zatem organ wydał decyzję odmowną. Zaskarżone rozstrzygnięcie znajduje oparcie i jest zgodne z art. 399 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 190 ust. 1 P.w.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że w pierwszej kolejności konieczne będzie jednak uregulowanie stanu właścicielskiego pomostu, albowiem – jak wynika z akt sprawy – w tym zakresie istnieje spór prawny pomiędzy Skarżącym a aktualnymi właścicielami działki o nr ewid. [...] oraz spadkobiercami po A. P. Sąd administracyjny nie jest jednak właściwy do rozstrzygnięcia tego sporu, gdyż jest to kognicja sądu powszechnego (cywilnego). Zaznaczenia wymaga jednakże, że podmiot wnioskujący o legalizację urządzenia wodnego powinien legitymować się tytułem prawnym do tego urządzenia (vide D. Pikor, Urządzenia wodne wybudowane bez pozwolenia wodnoprawnego, LEX/el. 2019).
Skarżący stoi na stanowisku, że nie musiał uzyskiwać pozwolenia wodnoprawnego na rozbiórkę części pomostu na wysokości działki nr [...], gdyż z uwagi na jego zły stan techniczny miał prawo zastosować art. 31a ust. 1 P.b. W jego ocenie fakt dokonania częściowej rozbiórki nie stwarza przeciwskazań do wydania decyzji udzielającej pozwolenie wodnoprawne na likwidację przedmiotowego urządzenia wodnego, również w części już zlikwidowanej, co ma wynikać z ww. przepisu P.b. Powyższa ocena nie znajduje jednak oparcia w przepisach prawa. Sąd stwierdza, że Skarżący nie mógł przystąpić do robót rozbiórkowych, powołując się na art. 31a ust. 1 P.b. Czyniąc to postąpił w sposób niezgodny z przepisami P.w., zwłaszcza z treścią art. 389 pkt 6 P.w., który nakłada obowiązek uzyskania pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie (likwidację) urządzenia wodnego.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że urządzenia wodne (w tym np. pomost) ze względu na swój charakter, funkcję i posadowienie pozostają w sferze regulacji zarówno prawa budowlanego, jak i prawa wodnego. Jednak zakres tych regulacji jest autonomiczny. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że w P.w. nie ma generalnej regulacji odnoszącej się do relacji między prawem wodnym a prawem budowlanym, natomiast zawarte są przepisy szczególne dotyczące stosowania prawa budowlanego w danych przypadkach. W konsekwencji konstrukcja relacji między P.w. a P.b. wskazuje na uznanie Prawa wodnego za regulację szczególną i korzystającą z pierwszeństwa w zastosowaniu, w której Prawo budowlane znajduje zastosowanie tylko w przypadkach wskazanych w P.w. (reguły lex speciali derogat legi generali oraz lex posteriori derogat legi priori).
Takim szczególnym przypadkiem stosowania przepisów prawa budowlanego jest przykładowo przytoczona już regulacja zawarta w art. 388 ust. 2 pkt 1 P.w. oraz art. 388 ust. 3 P.w. Ponadto, w dziale V P.w. ( "Budownictwo wodne i melioracje wodne") w art. 186 i art. 187a ust. 1 określono w sposób szczególny, że budownictwo wodne polega na projektowaniu, wykonywaniu oraz utrzymywaniu urządzeń wodnych a stronami postępowania o wydanie decyzji są inwestor projektujący lub wykonujący urządzenia wodne oraz podmiot zamierzający odnosić korzyści z projektowanych lub wykonywanych urządzeń wodnych. Również w przepisach P.w. wskazano, że utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji, a właściciel urządzenia wodnego znajdującego się na śródlądowych wodach powierzchniowych jest obowiązany do zapewnienia obsługi, bezpieczeństwa oraz właściwego funkcjonowania tego urządzenia, z uwzględnieniem wymagań wynikających z warunków utrzymywania wód (art. 188 ust. 1 i 6 P.w.). Jak już to zostało omówione, Prawo wodne zawiera też szczególne uregulowanie dotyczące legalizacji urządzeń wodnych (art. 190 ust. 1-3 P.w.). Powyższe przepisy P.w. określają zatem obowiązki właścicieli urządzeń wodnych, w tym w szczególności związane z utrzymaniem ich w odpowiednim stanie technicznym i konserwacją, kierując je do ich właścicieli. Prawo wodne na opisanej wyżej zasadzie szczególności reguluje również kwestie właścicielskie i zakres prawa własności wód oraz urządzeń wodnych – w art. 211, 212 i 216 P.w. W sytuacjach objętych ww. przepisami ustawa Prawo wodne stanowi lex specialis w stosunku do ustawy Prawo budowlane, wyłączając jej zastosowanie (por. wyrok WSA w Gdańsku z 10 listopada 2020 r., sygn. II SA/Gd 692/20).
Jak stanowi art. 31a ust. 1 P.b., roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę lub przed dokonaniem zgłoszenia, o którym mowa w art. 31 ust. 1, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Ust. 2 dodaje, że rozpoczęcie robót, o których mowa w ust. 1, nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę lub dokonania zgłoszenia.
Z opisanej relacji przepisów P.w. oraz P.b. wynika, że przewidziane w art. 31a ust. 1 P.b. uprawnienie do wykonania robót zabezpieczających i rozbiórkowych odnosi się niewątpliwie do obiektów budowlanych w rozumieniu Prawa budowlanego, lecz nie do urządzeń wodnych, objętych regulacją Prawa wodnego. Jak to już zostało wyjaśnione, P.w. jest regulacją szczególną i autonomiczną, korzysta z pierwszeństwa w zastosowaniu, a przepisy P.b. co do zasady obowiązują jedynie wówczas, gdy przewidują to wprost przepisy ustawy Prawo wodne. To, że urządzenie wodne jest również obiektem budowlanym, nie daje jeszcze możliwości zastosowania art. 31a ust. 1 P.b. A zatem właściciel urządzenia wodnego nie dysponuje uprawieniem do przystąpienia do robót zabezpieczających i rozbiórkowych na podstawie art. 31a ust. 1 P.b. Co więcej, brak jest możliwości skorzystania z tego przepisu również po uzyskaniu pozwolenia wodnoprawnego na likwidację (rozbiórkę) urządzenia wodnego. Co do tego ostatniego stwierdzenia zwrócić należy uwagę na argument funkcjonalny i celowościowy, albowiem nieracjonalne byłoby nierzadko długotrwałe oczekiwanie na ostateczne pozwolenie wodnoprawne w sytuacji, gdy względy bezpieczeństwa przemawiają za wykonaniem pilnych robót zabezpieczających i rozbiórkowych.
Powyższe prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy było wyłączenie możliwości odstąpienia od uzyskania pozwolenia wodnoprawnego w sytuacjach opisanych w art. 31a ust. 1 P.b., tj. w razie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Gdyby ustawodawca chciał przyznać właścicielowi urządzenia wodnego tożsame uprawnienie, które przysługuje na gruncie P.b., to wówczas zawarłby stosowny wyjątek w ustawie Prawo wodne albo odesłałby do stosowania art. 31a ust. 1 P.b. Takiego rozwiązania do P.w. jednak nie wprowadzono. Ponadto przepisy ustawy Prawo wodne nie przewidują możliwości udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na likwidację urządzenia wodnego, którego część została już wcześniej zlikwidowana (por. art. 31a ust. 2 P.b.).
Nadmienić wypada, że organ wodnoprawny posiada szerokie uprawnienia w zakresie nadzoru nad bezpieczeństwem urządzeń wodnych, a jedną z kluczowych kompetencji jest możliwość przeprowadzania kontroli gospodarowania wodami w zakresie utrzymania urządzeń wodnych, która to kontrola może zakończyć się wydaniem m.in. zarządzenia pokontrolnego nakazującego podjęcie określonych działań w celu usunięcia niebezpieczeństwa (vide art. 334-341 P.w.). Organ ma również możliwość skorzystania z kompetencji przewidzianych w art. 191 ust. 1-5 P.w. i m.in. nakazać właścicielowi przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego. Podkreślić trzeba również, że utrzymywanie urządzeń wodnych należy do ich właścicieli i polega na eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 188 ust. 1 P.w.). Tymczasem wyjaśnienia Skarżącego prowadzą do wniosku, że nie sprostał on powyższym obowiązkom, skoro rozebrał fragment pomostu z uwagi na zły stan techniczny oraz m.in. z tego powodu dąży do likwidacji pozostałej jego części.
Konkludując, zaistniały stan faktyczny doprowadził do braku możliwości udzielenia Skarżącemu pozwolenia wodnoprawnego, albowiem jego wniosek, z uwagi na obowiązek uprzedniej legalizacji dokonanej samowoli wodnoprawnej, okazał się przedwczesny.
Organy nie dopuściły się naruszenia art. 399 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 396 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 190 ust. 1 P.w. Nie doszło również do obrazy art. 388 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 31a P.b., co niezasadnie zarzuca autor skargi. Kwestia sygnalizowanego w skardze przewrócenia się drzewa rosnącego w granicach jeziora na budynek Skarżącego, jak również potencjalna możliwość przewrócenia się drzewa na pomost, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Nie było to też przedmiotem kontrolowanego przez sąd postępowania administracyjnego, które dotyczyło jedynie wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie (likwidację) urządzenia wodnego.
Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem Skarżącego, że organ naruszył przepisy w zakresie gromadzenia i oceny dowodów w postępowaniu wyjaśniającym, tj. art. 7, art. 77 § 1 czy też art. 80 k.p.a. Wyjaśnić należy, że organ sam decyduje o zakresie i sposobie prowadzenia tego postępowania i samodzielnie ocenia zasadność i konieczność przeprowadzenia dowodów, ograniczając się do tych, które niezbędne są do wyjaśnienia sprawy. W niniejszej sprawie zasadnie uznał, że dla podjęcia rozstrzygnięcia nie było potrzeby dokonywania oględzin w terenie. W świetle poczynionej wykładni prawa tego rodzaju czynność dowodowa nie wpłynęłaby na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Wbrew zarzutom formułowanym przez Skarżącego materiał zgromadzony w sprawie okazał się kompletny i wyczerpujący oraz został oceniony i uwzględniony w zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy. Zgodzić się należy z organem II instancji, że uzasadnienie organu I instancji nie odpowiadało w pełni wymogom z art. 107 § 3 k.p.a., niemniej jednak Dyrektor RZGW uzupełnił braki w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 poz. 935 ze zm.).