II SA/BK 764/22

II SA/Bk 764/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Joanna Czubkowska
Symbol z opisem
6090 Budownictwo wodne, pozwolenie wodnoprawne
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145  1 pkst 1 lit. a i c, art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 1974 nr 38 poz 230
art. 190 ust. 3
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi K.W. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr BI.RUZ.4217.1.2022.AJ w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku z dnia 15 grudnia 2021 roku numer BI.ZUZ.3.4217.3.2021.MA; 2. umarza postępowanie administracyjne w sprawie; 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku na rzecz skarżącego K.W. kwotę 597,00 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń.
Decyzją z 15 grudnia 2021r. Dyrektor Zarządu Zlewni w Giżycku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, powołując się na przepis art. 190 ust. 13 w związku z art. 14 ust. 6 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021r., poz. 2233) nałożył na K.W. obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia - stawu zasilanego wodami gruntowymi i opadowymi o nieregularnych wymiarach, zlokalizowanego na działce o numerze geodezyjnym [...] w obrębie K., gmina W., powiat w.
Organ zobowiązał K.W. do:
1. niezwłocznego podjęcia działań ograniczających rozmiar i zasięg szkód wyrządzonych likwidacją urządzenia;
2. pisemnego powiadomienia Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku o likwidacji urządzenia wodnego w terminie 14 dni po zakończeniu robót likwidacyjnych.
Jednocześnie organ wyznaczył 3 – miesięczny termin dokonania likwidacji rozpoczynający bieg od dnia, w którym decyzja uzyska przymiot ostateczności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na następujące fakty. Dnia 10.11.2020 r. do Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku wpłynęło pismo informujące, iż 09.07.2020 r. pracownicy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku przeprowadzili kontrolę gospodarowania wodami na terenie działki o numerze geodezyjnym [...] położonej w obrębie K., gmina W., powiat w. Podczas przeprowadzonych działań kontrolnych sporządzono wnioski pokontrolne, w których wskazano, iż na opisanej wyżej działce zlokalizowany jest staw zasilany wodami gruntowymi i opadowymi o nieregularnych wymiarach, o powierzchni około 1,5 ha, na wykonanie którego, zgodnie z oświadczeniem kontrolowanego właściciela nieruchomości K.W., wydane zostało pozwolenie wodnoprawne w 2001 roku. Kontrolowany oświadczył, iż staw powstał około 18 lat temu i aktualnie głębokość stawu w najgłębszych miejscach wynosi około 2,5 m. Podmiot kontrolowany posiada decyzję Starosty Giżyckiego z [...].08.2001 r. znak: WŚ [...]/01 umarzającą postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawu rybnego na działce oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w miejscowości K., gmina W.
Zawiadomieniem z 09.03.2021 r Dyrektor Zarządu Zlewni w Giżycku poinformował właściciela stawu o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia - stawu zasilanego wodami gruntowymi i opadowymi o nieregularnych wymiarach zlokalizowanego na działce o numerze [...], obręb K., gmina W., powiat w.
Dnia 20.05.2021 r. przeprowadzono oględziny działki a ustalenia z oględzin wraz z dokumentacją fotograficzną zamieszczono w protokole spisanym podczas tej czynności. Podczas czynności w terenie pełnomocnicy właściciela urządzenia wodnego oświadczyli, iż w toku postępowania prowadzonego przez Starostwo Powiatowe w Giżycku w 2001r. (wówczas gmina W. znajdowała się na terenie powiatu giżyckiego) nastąpiła zmiana założeń projektowych zbiornika wodnego ze zbiornika odpływowego na bezodpływowy. Zmiana ta poskutkowała uznaniem postępowania w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawu rybnego na działce o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości K. za bezprzedmiotowe i wydaniem decyzji umarzającej postępowanie.
Po uzyskaniu akt sprawy z 2001 r. organ dokonał ich analizy. Stwierdził, że Starostwo Powiatowe w Giżycku (jako organ K.W. postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawu rybnego na działce o numerze geodezyjnym [...] w miejscowości K., gm. W. W toku postępowania przeprowadzono rozprawę wodnoprawną. Na rozprawie przedstawiciel użytkownika rybackiego jeziora M. nie wyraził zgody na wykonanie produkcyjnego stawu rybnego, którego celem miała być hodowla karpia. Swoje stanowisko uzasadnił następująco:
- intensywna hodowla karpia wiąże się z dokarmianiem i nawożeniem stawu (woda w tym stawie po hodowli karpia jest "żyzna" - zanieczyszczona);
- przy odłowach ryby towarowej woda z tego stawu podczas jego spuszczania trafiać będzie do jeziora M. przyspieszając eutrofizację.
Użytkownik rybacki jeziora zaproponował wówczas wykonanie bezodpływowego oczka wodnego - stawu do celów rekreacyjnych bez urządzeń spustowych typu mnich czy zastawka. Obecny na rozprawie pełnomocnik K.W. przyjął propozycję i nie wniósł sprzeciwu do niej oraz zobowiązał się do dokonania poprawek w operacie. W świetle powyższego Starostwo Powiatowe w Giżycku decyzją z [...].08.2021 r. znak: WŚ [...]/01 umorzyło postępowanie prowadzone na wniosek K.W. w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego na budowę stawu rybnego na działce o numerze [...] w miejscowości K., gm. W. W uzasadnieniu wskazano jako przesłankę umorzenia postępowania jego bezprzedmiotowość.
Organ po przeanalizowaniu materiału dowodowego dokonał następującej oceny prawnej sprawy.
Zgodnie z art.16 pkt 65 lit. c staw jest urządzeniem wodnym. W myśl art. 389 pkt 6 na wykonanie urządzenia wodnego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Właściciel przedmiotowego stawu pomimo podjętych w 2001 roku prób nie uzyskał wymaganej prawem decyzji zezwalającej na wykonanie stawu. Ponadto właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił do organu z wnioskiem o wydanie decyzji na legalizację urządzenia wodnego ani też takiej decyzji nie uzyskał. W myśl art. 190 ust. 13 ustawy Prawo Wodne, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku. W myśl art. 397 ust. 3 pkt 2 lit. a ustawy Prawo wodne organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest Dyrektor Zarządu Zlewni w Giżycku.
K.W. wniósł odwołanie od opisanej decyzji. wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podkreślił, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem organu. Zdaniem skarżącego decyzja została wydana na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, z którego wynika, że skarżący złożył w 2001 r. wniosek o wydanie pozwolenia wodnoprawnego obejmującego wykonanie stawu stanowiącego przedmiot niniejszej sprawy. Z akt postępowania administracyjnego Starosty Giżyckiego znak WŚ [...]/01 wynika, że w jego toku w dniu 10 lipca 2001 r. przeprowadzono rozprawę wodnoprawną. W protokole rozprawy zapisano, że wykonanie stawu spotkało się ze sprzeciwem ówczesnego użytkownika rybackiego, PZW Obiekt W., gdyż miał to być obiekt odpływowy, odprowadzający wody do jeziora M. Po zmianie założeń projektu urządzenia wodnego i rezygnacji ze zbiornika o charakterze odpływowym, Starosta Giżycki decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak WS [...]/01 umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe, tym samym uznając, że planowane urządzenie nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Decyzja ta jest prawomocna i ostateczna. Odwołujący szeroko opisał znaczenie art. 16 Kpa oraz wynikających z niego zasad: zasady trwałości decyzji ostatecznych oraz zasady sądowej kontroli decyzji ostatecznych. Stwierdził, że decyzja ostateczna i prawomocna Starosty Giżyckiego z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak WŚ [...]/01, dotyczy tego samego podmiotu i tego samego urządzenia, została wydana przez organ właściwy miejscowo i rzeczowo w oparciu o przepisy prawa obowiązujące w dniu jej wydania. Nadto nie jest decyzją, od której Kodeks bądź przepisy szczególne przewidują wyjątki od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dotychczas nie stwierdzono również jej nieważności, zatem funkcjonuje ona w obrocie prawnym. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu postępowania dowodowego i tym samym rozstrzygnęła merytorycznie kwestię braku obowiązku uzyskania K.W. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzenia wodnego. To oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego i jako tak powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako sprzeczna z wcześniejszą decyzją rozstrzygającą ostatecznie tą samą sprawę. Decyzja ta winna więc zostać uchylona, a postępowanie w sprawie umorzone.
Odwołanie nie zostało uwzględnione. Decyzją z 17 sierpnia 2022r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wskazał następującą argumentację. Zgodnie z art. 190 ust. 13 ustawy jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego bądź bez dokonania zgłoszenia, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, organ właściwy
w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych nakłada na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku.
Istotą problemu w niniejszej sprawie jest kwestia, czy w dacie wykonania stawu rekreacyjnego przez skarżącego obowiązujące prawo wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego bądź dokonania zgłoszenia na urządzenie takiego stawu a w konsekwencji zasadność wydania przez organ I instancji decyzji nakładającej na K.W. obowiązek likwidacji urządzenia wodnego wykonanego bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Podnoszona przez skarżącego w odwołaniu argumentacja, jakoby sam fakt umorzenia przez Starostę Giżyckiego postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu rybnego stanowił o tym, że na wykonanie stawu rekreacyjnego nie było wymagane wówczas uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Prowadzone przez Starostę Giżyckiego postępowanie toczyło się na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U.1974.38.230 z późn. zm. - dalej jako: ,,ustawa z 1974 r."). Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z 1974 r. wykonywanie urządzeń wodnych wymagało pozwolenia wodnoprawnego. Sam staw, zgodnie z definicją urządzenia wodnego zawartą w art. 18 ust. 1 pkt. 3 ustawy z 1974 r. niewątpliwie stanowił urządzenie wodne. Umorzenie postępowania prowadzonego przez Starostę Giżyckiego pod znakiem WŚ [...]/01 wynikało z faktu, że na rozprawie administracyjnej w dniu 10 lipca 2001 r. pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że wobec sprzeciwu użytkownika rybackiego wobec koncepcji stawu rybnego, wnioskodawca zmieni założenia projektowe na staw rekreacyjny. Wobec tego prowadzone postępowanie utraciło swój przedmiot, tj. wydanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu rybnego. Uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu rekreacyjnego wymagało wniosku konkretnie w tym przedmiocie i oznaczało prowadzenie odrębnego postępowania administracyjnego. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2001 r. nie została przez wnioskodawcę zaskarżona, a zatem przyjął on do wiadomości fakt, że prowadzone postępowanie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu rybnego stało się bezprzedmiotowe.
Sednem sprawy jest moment powstania stawu i obowiązujące w tym czasie prawo. Z oświadczenia K.W. wciągniętego do protokołu kontroli nr [...] z [...] lipca 2020 r. wynika, że staw rekreacyjny na działce o numerze [...] obręb K., gmina W., powstał około 18 lat przed przeprowadzeniem kontroli, czyli około 2002 r., pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2001.115.1229 z późn. zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt. 3 ustawy z 2001 r. uzyskania pozwolenia wodnoprawnego wymagało wykonanie urządzeń wodnych. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt. 19 lit. c. ustawy z 2001 r. przez urządzenia wodne rozumiało się urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, a w szczególności stawy. Zatem bezsporne jest, że przedmiotowy staw rekreacyjny jest urządzeniem wodnym, którego wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Nie znajduje uzasadnienia – zdaniem organu II instancji - zarzut odwołania, że decyzja Starosty Giżyckiego z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak: WŚ [...]/01, dotyczy tego samego podmiotu i tego samego urządzenia wodnego i jako taka rozstrzygnęła merytorycznie kwestię braku obowiązku uzyskania przez odwołującego pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie stawu bezodpływowego. Przedmiotowy staw rekreacyjny zasadniczo różni się od projektowanego w 2001 r. stawu rybnego, albowiem jest zbiornikiem bezodpływowym, podczas gdy staw rybny miał mieć odpływ do Jeziora M. Fakt odpływu wód ze stawu do jeziora wywołał sprzeciw użytkownika rybackiego na rozprawie administracyjnej w dniu 10 lipca 2001 r., gdyż spuszczanie wody ze stawu rybnego zagrażało użyźnieniem wody w jeziorze i rozwojem w nim glonów. Zatem nie sposób twierdzić, że projektowany w 2001 r. staw rybny i wybudowany w 2002 r. staw rekreacyjny to jedno i to samo urządzenie.
Wobec powyższego, zarzuty odwołania organ II instancji uznał za całkowicie nietrafione i nieuzasadnione. Wykonanie stawu rekreacyjnego w 2002 r. wymagało uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Odwołujący nie legitymuje się stosownym pozwoleniem w odniesieniu do stawu rekreacyjnego wybudowanego na działce o numerze geodezyjnym [...], położonej w obrębie K., gm. W., powiat w., jak też nie wystąpił z wnioskiem o legalizację przedmiotowego stawu. W związku z tym w niniejszej sprawie zaktualizowała się dyspozycja przepisu art. 190 ust. 13 ustawy i należało orzec o obowiązku likwidacji przedmiotowego stawu.
W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną K.W. podniósł następujące zarzuty:
1) naruszenia przepisów postępowania, mającego wpływ na treść decyzji, a mianowicie:
a. art. 16 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie uprzednio zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatowego w Giżycku z [...].08.2001 r. znak WŚ [...]/01;
b. art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez pominięcie w toku postępowania administracyjnego wniosku skarżącego w sprawie legalizacji urządzenia wodnego oraz akt postępowania Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Giżycku znak; [...]
Na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. skarżący wniósł o:
1) zwrócenie się do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarząd Zlewni w Giżycku o nadesłanie akt postępowania administracyjnego znak; [...], a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze znajdujących się tam wniosków, podań skarżącego oraz dokumentów urzędowych, na okoliczność ich treści, faktu złożenia przez skarżącego wniosku o zalegalizowanie urządzenia wodnego.
2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonej do niniejszej skargi kopii zawiadomienia organu I instancji o wszczęciu postępowania administracyjnego znak: [...], na okoliczność wykazania treści tego dokumentu.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji
oraz decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku PGW WP wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postępowanie sądowe w sprawie w okresie od 24.01.2023 r. do 31.03.2023 r. pozostawało w zawieszeniu albowiem sąd uwzględnił zgodny wniosek pełnomocników stron (skarżącego i organu) złożony na pierwszej rozprawie o zawieszenie postępowania sądowego do czasu zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie zalegalizowania spornego urządzenia wodnego. Bezspornym bowiem było, że przed Dyrektorem Zarządu Zlewni w Giżycku pozostaje w toku -pod numerem [...] - postępowanie administracyjne z wniosku K.W. z 3.01.2023r. o legalizację urządzenia wodnego – stawu usytuowanego na działce o numerze [...] położonej w obrębie K., gmina W. Postępowanie zostało podjęte na wniosek skarżącego, do którego dołączył decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Giżycku PGW Wody Polskie z [...].02.2023 r. orzekającą o legalizacji stawu zlokalizowanego na działce o numerze [...] w obrębie K., gmina W.
Na rozprawie poprzedzającej wyrokowanie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i podniesione w niej zarzuty a pełnomocnik organu przychylił się do wniosku skargi o uchylenie decyzji organów obu instancji z jednoczesnym umorzeniem przez sąd postępowania administracyjnego w sprawie i wniósł o odstąpienie od obciążania organu kosztami postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała uwzględnieniu z uwagi na podzielenie drugiego zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ II instancji przepisów procedury administracyjnej poprzez pominięcie przez organ odwoławczy faktu złożenia przez skarżącego w toku postępowania w sprawie nałożenia obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, wniosku o legalizację tego urządzenia wodnego, co nie pozwalało na wydanie decyzji ostatecznej o obowiązku likwidacji urządzenia bez wiedzy jak zakończyło się postępowanie legalizacyjne.
Pierwszy zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 16 § 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji w sprawie uprzednio zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatowego w Giżycku z [...].08.2001r. znak WŚ [...]/01, jest oczywiście niezasadny. Decyzja, na którą powołuje się skarżący jako na dokument równoznaczny z uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego na urządzenie spornego stawu, jest decyzją formalną umarzającą prowadzone na wniosek K.W. w 2001 r. postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia wodnoprawnego na urządzenie na działce o numerze geodezyjnym [...] w obrębie K., gmina W., stawu rybnego odpływowego tj. przewidującego odprowadzanie wody ze stawu do jeziora M. Sporny staw, objęty zaskarżoną decyzją jest zaś stawem bezodpływowym, na urządzenie którego skarżący nie uzyskał pozwolenia wodnoprawnego a ono było wymagane zarówno pod rządami ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne (Dz.U.1974.38.230 ze zm.), jak i pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U.2001.115.1229 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r. Również w świetle obecnie obowiązującego Prawa wodnego tj. ustawy z dnia z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz. U. z 2021r., poz. 2233) uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na urządzenie stawu jest wymagane. Zgodnie z art.16 pkt 65 lit. c tej ustawy, staw jest urządzeniem wodnym. W myśl zaś art. 389 pkt 6 na wykonanie urządzenia wodnego wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Punktem wyjścia dla stwierdzenia, że wszczęcie postępowania o legalizację urządzenia wodnego w toku trwającego postępowania o likwidację tego urządzenia, stanowiło przeszkodę dla kontynuacji postępowania likwidacyjnego i czyniło koniecznym wstrzymanie się z ostatecznym rozstrzygnięciem tego postępowania do czasu uzyskania wiedzy o sposobie zakończenia postępowania legalizacyjnego, jest treść art. 190 ust. 13 ustawy z 17.07.2017r. Prawo wodne – przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną decyzji o nałożeniu obowiązku likwidacji urządzenia wodnego. Z przepisu tego wynika, że organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych, nakłada na właściciela urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek likwidacji urządzenia, jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie wystąpił z wnioskiem, o którym mowa w ust. 1 tj. z wnioskiem o legalizację urządzenia, lub nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego.
Zdaniem sądu użycie w przepisie spójnika "lub" pomiędzy wskazanymi przesłankami wydania decyzji o likwidacji urządzenia wodnego, oznacza, że ostateczną decyzję o likwidacji urządzenia wodnego w razie pozostawania w toku postępowania legalizacyjnego, może organ podjąć dopiero po zakończeniu postępowania legalizacyjnego. W przeciwnym bowiem razie może dojść do sytuacji pojawienia się w obrocie prawnym dwóch decyzji wykluczających się wzajemnie, jednej o likwidacji urządzenia wodnego i drugiej o jego legalizacji. Do takiej sytuacji doszło w konkretnie rozpatrywanym przypadku. Decyzję ostateczną, objętą skargą, o nałożeniu obowiązku likwidacji spornego urządzenia wodnego, organ odwoławczy wydał w dniu 17.08.2022 r. w sytuacji gdy od 3.01.2022 r. pozostawało w toku wszczęte przed organem I instancji z wniosku skarżącego K.W. postępowanie w sprawie legalizacji tego urządzenia wodnego.
Nie ma znaczenia w sprawie okoliczność złożenia wniosku o legalizację urządzenia wodnego już po złożeniu odwołania od decyzji organu I instancji z 15.12.2021 r. orzekającej obowiązek likwidacji urządzenia (odwołanie zostało wniesione 31.12.2021 r.). Ustawa Prawo wodne nie wprowadziła bowiem dla właściciela urządzenia wodnego ograniczeń czasowych do złożenia wniosku o legalizację urządzenia. Nie sanuje błędu organu II instancji również okoliczność braku wiedzy przed wydaniem ostatecznej decyzji likwidacyjnej co do toczącego się postępowania legalizacyjnego. Prawidłowe odczytanie treści przepisu art. 190 ust. 13 ustawy Prawo wodne nakazywało bowiem organowi odwoławczemu podjęcie działań w kierunku wyjaśnienia przed ostatecznym rozstrzygnięciem, czy aktualna jest okoliczność braku wystąpienia przez właściciela urządzenia wodnego z wnioskiem o legalizację urządzenia wodnego. Organ odwoławczy jest bowiem obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji a nie poprzestać na kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej. W ramach zaś rozpoznawania sprawy organ odwoławczy ma obowiązek podejmowania nie tylko na wniosek ale i z urzędu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na uwadze interes społeczny i słuszny interes strony (art. 7 K.p.a.)
Brak wyjaśnienia przed ostatecznym nałożeniem obowiązku likwidacji urządzenia wodnego kwestii złożenia wniosku o legalizację urządzenia wodnego, stanowi uchybienie proceduralne, które prowadzi do naruszenia przepisu prawa materialnego określającego przesłanki wydania decyzji o nałożeniu obowiązku likwidacji urządzenia wodnego, zawarte w art. 190 ust. 13 ustawy Prawo wodne. W razie bowiem wszczęcia postępowania legalizacyjnego nakaz likwidacji urządzenia wodnego może być wydany o ile właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o jego legalizacji.
Mając na uwadze dostrzeżone naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art.145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchyleniem sąd objął również – w oparciu o art. 135 P.p.s.a. - decyzję organu instancji albowiem uznał to za niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, którym wobec faktu wydania decyzji o legalizacji spornego urządzenia wodnego, może być tylko umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku likwidacji tego urządzenia. Stwierdzenie przez sąd administracyjny w przypadku istnienia podstaw do uchylenia decyzji, zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. również przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, obliguje sąd do jednoczesnego umorzenia postępowania administracyjnego (vide: art. 145 § 3 P.p.s.a.).
Konsekwencją uchylenia decyzji w następstwie uwzględnienia skargi stało się obciążenie organu kosztami postępowania sądowego poniesionymi przez skarżącego stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 P.p.s.a. Na kwotę zasądzonych kosztów złożył się wpis od skargi, koszty zastępstwa procesowego strony skarżącej przed sądem oraz opłata od czynności udzielenia pełnomocnictwa. Sąd nie znalazł podstaw do odstąpienia od zasądzenia zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, o co pełnomocnik organu wniósł na rozprawie. Skarga została uwzględniona w całości po stwierdzeniu naruszenia przez organ prawa przy przychyleniu się przez pełnomocnika organu do wniosków skargi i złożeniu wniosku o umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Powyższa okoliczność nie stanowi uzasadnionego przypadku dla odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.