II SA/Bk 760/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku P. M. o zwolnienie z opłaty za pobyt jej matki, A. M., w domu pomocy społecznej (DPS). Organy administracji publicznej (Wójt Gminy i Samorządowe Kolegium Odwoławcze) odmówiły zwolnienia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 64a ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.), ponieważ prawomocne postanowienie o ubezwłasnowolnieniu całkowitym matki nie jest równoznaczne z prawomocnym orzeczeniem o pozbawieniu władzy rodzicielskiej. Organy odrzuciły również argumentację opartą na art. 64 pkt 7 u.p.s., twierdząc, że skarżąca nie wykazała rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez matkę, a zeznania świadków (ojca i brata) nie były wystarczające. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że organy błędnie zinterpretowały art. 64a u.p.s., wskazując, że ubezwłasnowolnienie całkowite, zgodnie z art. 12 Kodeksu cywilnego i art. 94 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, prowadzi do utraty władzy rodzicielskiej. Sąd podkreślił również, że organy dokonały zawężającej i dowolnej wykładni art. 64 u.p.s., nie badając wszechstronnie materiału dowodowego, w tym zeznań świadków, oraz nie uwzględniając w pełni sytuacji życiowej i dochodowej skarżącej. Sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.) oraz zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 77 § 1 k.p.a.).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 64a ustawy o pomocy społecznej w kontekście ubezwłasnowolnienia oraz ocena materiału dowodowego w sprawach o zwolnienie z opłat za pobyt w DPS.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale stanowi ważny głos w interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej i władzy rodzicielskiej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocne postanowienie o ubezwłasnowolnieniu całkowitym osoby jest równoznaczne z prawomocnym orzeczeniem sądu o pozbawieniu władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 64a ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezwłasnowolnienie całkowite nie jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 64a u.p.s. Pozbawienie władzy rodzicielskiej następuje na podstawie odrębnego orzeczenia sądu (art. 111 k.r.i.o.), podczas gdy ubezwłasnowolnienie wynika z braku zdolności do czynności prawnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ubezwłasnowolnienie całkowite prowadzi do utraty władzy rodzicielskiej na mocy art. 94 § 1 k.r.i.o. jako skutek pośredni braku pełnej zdolności do czynności prawnych, natomiast art. 64a u.p.s. odnosi się do sytuacji, gdy sąd bezpośrednio orzekł o pozbawieniu władzy rodzicielskiej lub o skazaniu za przestępstwo na szkodę dziecka. Interpretacja art. 64a u.p.s. powinna być ścisła, aby zapobiec nadużyciom.
Czy organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy w zakresie rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez matkę skarżącej, uwzględniając jej chorobę psychiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy dokonały błędnej i dowolnej wykładni materiału dowodowego, nie badając wszechstronnie zeznań świadków i sytuacji faktycznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy niezasadnie zdeprecjonowały zeznania świadków (ojca i brata skarżącej) dotyczące braku zainteresowania matki dziećmi i stosowania przemocy. Choć choroba psychiczna matki mogła stanowić przeszkodę, organy nie zbadały, jak matka wywiązywała się z obowiązków w okresach remisji choroby. Opinia psychiatryczna z 2015 r. nie była wystarczająca do oceny sytuacji z lat wcześniejszych. Organy nie wyjaśniły, dlaczego twierdzenia świadków uznano za niewystarczające.
Czy organ administracji prawidłowo ocenił sytuację życiową i dochodową skarżącej w kontekście fakultatywnych przesłanek zwolnienia z opłaty za pobyt w DPS (art. 64 u.p.s.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nie zbadały wszechstronnie innych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zwolnienia z opłaty, w tym sytuacji materialnej skarżącej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że katalog przesłanek z art. 64 u.p.s. jest otwarty. Organy nie przeanalizowały w pełni danych z wywiadu środowiskowego, pomijając brak rubryk dotyczących podstawowych kosztów życia (wyżywienie, odzież) i nie uwzględniając niepewnej sytuacji zawodowej skarżącej (umowa na czas określony). Brak analizy tych okoliczności stanowił naruszenie przepisów postępowania.
Przepisy (15)
Główne
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Katalog przesłanek zwolnienia z opłaty jest otwarty; decyzja ma charakter uznaniowy, ale wymaga wszechstronnej analizy materiału dowodowego i sytuacji strony.
u.p.s. art. 64a
Ustawa o pomocy społecznej
Zwolnienie z opłaty wymaga prawomocnego orzeczenia sądu o pozbawieniu władzy rodzicielskiej lub skazaniu za umyślne przestępstwo na szkodę osoby obowiązanej do opłaty. Ubezwłasnowolnienie całkowite nie jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej w rozumieniu tego przepisu.
k.r.i.o. art. 94 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Jeżeli jedno z rodziców nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (np. wskutek ubezwłasnowolnienia), władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców.
k.c. art. 12
Kodeks cywilny
Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie nie ma zdolności do czynności prawnych.
P.u.s.a. art. 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany do działania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, podejmując czynności procesowe, winien kierować się zasadami praworządności, sprawiedliwości i interesu społecznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania – organ powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób jasny i logiczny, odnosząc się do argumentów strony i zebranego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej, rozważenie okoliczności faktycznych i prawnych, dowodów przedstawionych na rozprawie lub zebranych w toku postępowania, a także argumentów przemawiających za wydaniem decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezwłasnowolnienie całkowite prowadzi do utraty władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 94 § 1 k.r.i.o., co powinno być uwzględnione przy interpretacji art. 64a u.p.s. • Organy błędnie zinterpretowały i oceniły materiał dowodowy dotyczące rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez matkę, pomijając zeznania świadków i sytuację w okresach remisji choroby. • Organy nie zbadały wszechstronnie fakultatywnych przesłanek zwolnienia z opłaty (art. 64 u.p.s.), w tym sytuacji materialnej skarżącej, mimo otwartego katalogu przesłanek. • Fakt ubezwłasnowolnienia matki był znany organom z urzędu, a odmowa wydania odpisu postanowienia przez sąd nie powinna obciążać skarżącej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów, że ubezwłasnowolnienie nie jest równoznaczne z pozbawieniem władzy rodzicielskiej w rozumieniu art. 64a u.p.s. • Stanowisko organów, że nie wykazano rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych przez matkę, a choroba psychiczna stanowiła usprawiedliwienie dla braku wywiązywania się z obowiązków. • Uznanie przez organy, że zeznania ojca i brata skarżącej nie stanowią dowodu na rażące niewywiązywanie się z obowiązków rodzinnych.
Godne uwagi sformułowania
"...z orzeczenia sądu, na podstawie którego doszło do ubezwłasnowolnienia całkowitego konkretnej osoby nie można wywodzić takiego samego skutku, który powoduje bezpośrednio stwierdzone w orzeczeniu sądu pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej, gdyż inna jest przyczyna wydania tych dwóch rozstrzygnięć." • "...art. 64a u.p.s. powinien być interpretowany ściśle, co znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie innych sądów administracyjnych." • "...organy dokonały jego błędnej, zawężającej wykładni." • "...nie sposób nie zauważyć, iż opinia ta odnosi się w znacznej mierze do stanu zdrowia A. M. w momencie jej sporządzenia, tj. w 2015 r." • "...nie wyjaśniono dlaczego twierdzenia skarżącej oraz jej członków rodziny uznano za niewystarczające, co nosi znamiona dowolności, a także wskazuje na niewłaściwe sformułowanie treści uzasadnienia i pominięcie części dowodów." • "...nie podjęto próby wykazania w jaki sposób organy dokonały analizy treści opinii psychiatrycznej w zestawieniu z twierdzeniami zarówno skarżącej jak i jej brata oraz ojca..."
Skład orzekający
Grzegorz Dudar
przewodniczący-sprawozdawca
Anna Bartłomiejczuk
członek
Małgorzata Roleder
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 64a ustawy o pomocy społecznej w kontekście ubezwłasnowolnienia oraz ocena materiału dowodowego w sprawach o zwolnienie z opłat za pobyt w DPS."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale stanowi ważny głos w interpretacji przepisów dotyczących pomocy społecznej i władzy rodzicielskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat pomocy osobom starszym i chorym oraz trudne relacje rodzinne, a także kwestię interpretacji przepisów prawa w kontekście indywidualnej sytuacji życiowej.
“Czy ubezwłasnowolnienie matki zwalnia z opłaty za jej pobyt w DPS? Sąd wyjaśnia kluczowe przepisy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.