II SA/Bk 749/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2007-01-18
NSAochrona środowiskaWysokawsa
ochrona środowiskazanieczyszczenie gruntuprawo ochrony środowiskaodpowiedzialność za zanieczyszczeniezgłoszenie zanieczyszczeniawładający gruntemsprawca zanieczyszczeniarekultywacjapostępowanie administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Prokuratora Okręgowego, potwierdzając, że spółka władająca terenem zanieczyszczonym przed wejściem w życie przepisów o ochronie środowiska, może skorzystać z wyłączenia odpowiedzialności, nawet jeśli nie można precyzyjnie ustalić okresu powstania zanieczyszczenia.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję SKO, która uwzględniła zgłoszenie zanieczyszczenia gruntu przez spółkę "A" S.A. Spółka zgłosiła zanieczyszczenie powstałe przed wejściem w życie Prawa ochrony środowiska, wskazując jako sprawcę poprzedniego właściciela, "B" S.A. Organy administracji początkowo odrzuciły zgłoszenie, następnie je uwzględniły po uchyleniu decyzji przez WSA. Prokurator zarzucił naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że nie udowodniono, iż zanieczyszczenie powstało wyłącznie z winy poprzednika. Sąd oddalił skargę, uznając, że spełniono przesłanki z art. 12 ustawy wprowadzającej, a uprawdopodobnienie sprawstwa innego podmiotu jest wystarczające.

Sprawa rozpatrywana przez WSA w Białymstoku dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uwzględniła zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi przez spółkę "A" S.A. Spółka zgłosiła zanieczyszczenie na działce nr [...] w L., które miało powstać przed wejściem w życie ustawy Prawo ochrony środowiska, wskazując jako sprawcę poprzedniego użytkownika, "B" S.A. Starosta początkowo odrzucił zgłoszenie z powodu niekompletności wniosku i braku dowodów na sprawstwo "B" S.A. SKO utrzymało tę decyzję. Po uchyleniu przez WSA decyzji SKO, organ odwoławczy ponownie rozpoznał sprawę i uwzględnił zgłoszenie, uznając, że "A" S.A. spełnił wymogi art. 12 ustawy wprowadzającej, w tym uprawdopodobnił sprawstwo innego podmiotu. Prokurator Okręgowy zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej, ponieważ nie wykazano jednoznacznie, że zanieczyszczenie powstało wyłącznie z winy "B" S.A. Sąd administracyjny oddalił skargę Prokuratora. Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo zastosowały prawo materialne i procesowe. Podkreślono, że celem art. 12 ustawy wprowadzającej jest ochrona podmiotów władających gruntem w dniu wejścia w życie przepisów, które poniosły zanieczyszczenie spowodowane przez inny podmiot. Sąd stwierdził, że "A" S.A. złożył zgłoszenie w terminie, władał gruntem w dniu wejścia w życie ustawy, a kwestia odróżnienia "A" S.A. od "B" S.A. została przesądzona w poprzednim orzeczeniu WSA. Opinia biegłego wykazała, że znaczna część zanieczyszczeń powstała przed 7 września 1999 r., a rozdzielenie ładunku zanieczyszczeń na okresy jest praktycznie niemożliwe. Sąd uznał, że uprawdopodobnienie sprawstwa innego podmiotu, zgodnie z art. 12 ust. 2, jest wystarczające, a zgromadzone dowody i opinia biegłego pozwoliły na stwierdzenie, że zanieczyszczenie powstało przed objęciem gruntu we władanie przez "A" S.A. przez inny podmiot. Wobec tego, spółka "A" S.A. mogła skorzystać z dobrodziejstwa art. 12 ustawy, uchylając się od obowiązku rekultywacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, pod warunkiem uprawdopodobnienia sprawstwa innego podmiotu i złożenia zgłoszenia w ustawowym terminie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że celem art. 12 ustawy wprowadzającej jest ochrona władającego gruntem, który nie jest sprawcą zanieczyszczenia. Uprawdopodobnienie sprawstwa innego podmiotu jest wystarczające, a niemożność precyzyjnego ustalenia okresu powstania zanieczyszczenia nie wyklucza skorzystania z tej ochrony, jeśli znaczna część zanieczyszczeń powstała przed objęciem gruntu we władanie przez obecnego użytkownika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 12 § ust. 1

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw

Przepis chroni podmioty władające gruntem w dniu wejścia w życie ustawy, na którym przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie spowodowane przez inny podmiot. Wymaga zgłoszenia faktu właściwemu staroście w terminie do 30 czerwca 2004 r.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 12 § ust. 2

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw

Do zgłoszenia należy załączyć wyniki badań potwierdzające zanieczyszczenie oraz opis okoliczności wskazujących na sprawstwo innego podmiotu. Wystarczające jest uprawdopodobnienie.

Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 12 § ust. 3

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw

Spełnienie przesłanek z ust. 1 i 2 powoduje obowiązek starosty uwzględnienia zgłoszenia w rejestrze.

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi, gdy nie stwierdzono naruszeń prawa.

Dz.U. Nr 153, poz. 1270 art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena prawna i wskazania sądu wiążą sąd oraz organ.

Dz. U. Nr 153, poz. 1269 art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Pomocnicze

Dz.U. Nr 62, poz.627 art. 102 § ust. 1-3

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska

Przepisy te nie stosuje się w przypadku spełnienia warunków z art. 12 ustawy wprowadzającej.

Dz.U. Nr 165, poz. 1359

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Spełnienie przesłanek z art. 12 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska przez spółkę "A" S.A. Uprawdopodobnienie sprawstwa innego podmiotu ("B" S.A.) jest wystarczające. Niemożność precyzyjnego ustalenia okresu powstania zanieczyszczenia nie wyklucza skorzystania z ochrony przewidzianej w art. 12. Sukcesja generalna nie wyłącza zastosowania art. 12.

Odrzucone argumenty

Zarzut Prokuratora Okręgowego o naruszeniu art. 12 ust. 3 ustawy wprowadzającej z powodu niewykazania, że zanieczyszczenie powstało wyłącznie z winy "B" S.A. Twierdzenie, że okoliczności wskazane w zgłoszeniu nie prowadziły do wniosku o zanieczyszczeniu gruntu przez poprzednika.

Godne uwagi sformułowania

"uprawdopodobnić" należy rozumieć, jako wskazanie istnienia faktów i okoliczności, które pozwolą na wyciągniecie wniosku, że istnieje duże prawdopodobieństwo (a nie pewność), że zanieczyszczenia dokonał inny podmiot. zasadnicza część ładunku zanieczyszczeń formowała się przed 7 września 1999 r. rozdzielenie ładunku zanieczyszczeń na okresy jest jednakże praktycznie niemożliwe.

Skład orzekający

Grażyna Gryglaszewska

przewodniczący

Anna Sobolewska-Nazarczyk

sprawozdawca

Elżbieta Trykoszko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 12 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, dotyczącego odpowiedzialności za zanieczyszczenia powstałe przed wejściem w życie przepisów, w szczególności w kontekście uprawdopodobnienia sprawstwa innego podmiotu i sytuacji sukcesji prawnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie Prawa ochrony środowiska i zgłoszeniami zanieczyszczeń.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności za zanieczyszczenia środowiska i interpretacji przepisów przejściowych, co jest istotne dla praktyków prawa ochrony środowiska i właścicieli nieruchomości.

Kto odpowiada za stare zanieczyszczenia? Sąd wyjaśnia zasady ochrony właścicieli gruntów.

Sektor

ochrona środowiska

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 749/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2007-01-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2006-11-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Sygn. powiązane
II OSK 649/07 - Wyrok NSA z 2008-06-17
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odrzucającej zgłoszenie dotyczące zanieczyszczenia powierzchni ziemi i uwzględnienie zanieczyszczenia oddala skargę.
Uzasadnienie
"A" S.A. w P. w piśmie z dnia [...] czerwca 2004 r. skierowanym do Starostwa Powiatowego w A., zgłosił fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce nr [...] w L., wskazując, że zanieczyszczenie powstało przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.) oraz, że sprawcą zanieczyszczeń był inny podmiot w osobie "B" S.A., wykreślony z rejestru handlowego z dniem[...] września 1999 r.
Starosta A. decyzją z dnia [...] maja 2005 r., znak: [...] orzekł o odrzuceniu powyższego zgłoszenia. W uzasadnieniu wskazał, że bezspornym jest, iż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, "A" władał nieruchomością stanowiącą działkę nr [...] w L. Stwierdził jednakże, iż niekompletny wniosek złożony w dniu [...] czerwca 2004 r. nie spełniał warunków określonych w art. 12 ust. 2 tej ustawy, bowiem nie dołączono do niego wyników badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia i dowodów potwierdzających, iż zanieczyszczenie powstało w wyniku działalności innego podmiotu. Starosta A. uznał, że złożona dopiero w dniu [...] grudnia 2004 r. "Ocena zanieczyszczenia gruntu na terenie stacji paliw "A" S.A. w L." nie zawiera informacji o sprawcy zanieczyszczenia i nie określa terminu jego powstania. Dodał, że na działce nr [...]
w L. od wielu lat prowadzone są usługi w zakresie sprzedaży paliw. Do 1999 roku działka ta była we władaniu "B" w W., a następnie - w wyniku przekształceń własnościowych – [...]. Wskazał na prawdopodobieństwo, iż znajdujące się na przedmiotowej działce zanieczyszczenia są związane z nienależytym prowadzeniem sprzedaży paliw, bez odpowiednich zabezpieczeń pozwalających uniknąć skażenia środowiska. Podkreślił, że w pobliżu istniejącej stacji paliw nie ma innych źródeł zanieczyszczeń, a wyniki badań dostarczone przez "A" w dniu [...] grudnia 2004 r. potwierdzają jedynie fakt, że teren został zanieczyszczony substancjami ropopochodnymi z całym prawdopodobieństwem z tej stacji.
W odwołaniu od powyższej decyzji "A" wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, a w konsekwencji uwzględnienie zgłoszenia w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska. W ocenie odwołującego się ustawodawca w art. 12 ust. 4 zastrzegł, że odrzucenie zgłoszenia może nastąpić w ciągu roku od jego dokonania, co świadczy, że w ciągu tego roku zgłaszający ma możliwość spełnienia wszystkich warunków umożliwiających rozpatrzenie sprawy, a organ ma możliwość zbadania faktów, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, nie zaś wymogów formalnych określonych w art. 12 ust. 2 ustawy. Dalej strona odwołująca się wskazała, że spełnione zostały oba warunki przyjęcia zgłoszenia, tj.: że zanieczyszczenie nastąpiło przed dniem 1 października 2001 roku i że sprawcą zanieczyszczenia jest inny podmiot. Odwołujący się z przyczyn obiektywnych, tj. ze względu na brak do 9.09.2002 r. regulacji prawnych określających kryteria oceny jakości gruntów, nie dysponuje badaniami potwierdzającymi fakt zanieczyszczenia datowanego przed dniem 7 września 1999 r., tj. przed datą wykreślenia "B" z rejestru handlowego. Z braku dowodu bezpośredniego określającego termin powstania zanieczyszczenia odwołujący się zaproponował zastosowanie wnioskowania opartego na logicznym rozumowaniu. Stosując taki dowód pośredni wywiódł, że aktualne zanieczyszczenie substancjami ropopochodnymi, wskazane w załączonych do zgłoszenia badaniach z listopada 2004 r., jest wynikiem wieloletniej eksploatacji nieruchomości jako stacji paliw będącej własnością "B" S.A. Miało to związek ze stanem technicznym eksploatowanej infrastruktury i ze stanem świadomości proekologicznej osób zatrudnionych na stacjach paliw. Zdaniem skarżącej spółki dopiero w połowie lat 90 podjęto działania zmierzające do ochrony środowiska naturalnego poprzez stosowanie nowoczesnych rozwiązań technicznych i szerokie działania edukacyjne pracowników. Działania te kontynuuje "A", który od 2003 roku poddaje zbiorniki bieżącemu nadzorowi Urzędu Dozoru Technicznego. Wyniki tego monitoringu oraz bieżąca kontrola czystości powierzchni stacji paliw są pozytywne.
W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty A. z dnia [...] maja 2005 r. Z uzasadnienia decyzji wynika, że podstawą takiego rozstrzygnięcia był brak dokonanego przez wnioskodawcę opisu okoliczności wskazujących, iż inny podmiot dokonał zanieczyszczenia gruntu. Zdaniem organu istniała możliwość powstania zanieczyszczenia nie tylko w okresie, gdy gruntem władał poprzednik, ale też po przejęciu stacji przez "A" S.A. Ponadto SKO wyraziło pogląd, że w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy wprowadzającej, "B" S.A., która wcześniej władała stacją paliw, nie jest innym podmiotem wobec "A" S.A.
Na decyzję SKO w S., "A" S.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B., wyrokiem z dnia 5 stycznia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 770/05 uchylił decyzję organu odwoławczego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085 ze zmianami), służy ochronie podmiotów władających powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, przed skutkami działań sprawcy określonymi
w art. 102 ust. 1 ustawy.
Sąd jednoznacznie wskazał, że "A" S.A. i "B" S.A. to dwa różne podmioty prawne. Natomiast przyjęcie stanowiska, iż sukcesja generalna wyłącza możliwość zastosowania przepisu art.12 ustawy wprowadzającej Prawo ochrony środowiska, prowadziłoby do znacznego i nieuzasadnionego ograniczenia jego stosowania. Literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do skorzystania z przewidzianych w nim praw przez "władających" powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, bez wyłączenia następców prawnych. Sąd stwierdził, że organy administracji naruszyły art. 12 ust.1 cyt. ustawy wprowadzającej błędnie go interpretując i wskazując, że sukcesja generalna wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu.
Ponadto decyzji organu odwoławczego, Sąd wytknął naruszenie zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a., zgadzając się ze skarżącą Spółką, że jeżeli organ prowadzący postępowanie powziął wątpliwości, co do przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności dotyczących sprawcy zanieczyszczeń, to obowiązkiem tego organu, zgodnie z zasadą prawdy materialnej, jest wyjaśnienie tych wątpliwości w toku postępowania dowodowego.
Sąd wskazał, że wyjaśnienia wymaga okres, w którym nastąpiło zanieczyszczenie gleby na działce nr [...] w L., czemu posłużyć mogą szczegółowe badania, do przedstawienia których wyraziła gotowość spółka "A".
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., Nr [...], uchyliło decyzję Starosty A. z dnia [...] maja 2005 r. i postanowiło uwzględnić w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska i prowadzonym przez Starostę A., zgłoszenie zanieczyszczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w L.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ powołując się na ocenę prawną
i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu oraz na zebrany materiał dowodowy stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wymogi art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy wprowadzającej, bowiem w dniu wejścia w życie ustawy Prawo ochrony środowiska tj. w dniu 1 października 2001 r. władającym nieruchomością położoną w L., oznaczoną jako działka nr [...], był "A"] S.A., który w ustawowym terminie (w dniu [...] czerwca 2004 r.) dokonał zgłoszenia zanieczyszczenia ziemi na tej nieruchomości. Do zgłoszenia dołączone zostały wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia gruntu. Wyniki te znajdują się w złożonej w dniu [...] grudnia 2004 r. "Ocenie zanieczyszczenia gruntu na terenie stacji paliw "A" S.A. w L." , sporządzonej przez G.-K. sp. z o.o. w listopadzie 2004 r. Ponadto SKO podniosło, że nie jest możliwe rozdzielenie ładunku zanieczyszczeń na okresy, aczkolwiek znaczne zanieczyszczenie nastąpiło przed wejściem w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska i spowodowane zostało przez inny podmiot, tj. przez wskazywaną w zgłoszeniu "B" S.A. Okoliczności te, jak wskazało SKO wynikają z opinii biegłego w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko, wykonanej w czerwcu 2006 r.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w B. złożył Prokurator Okręgowy w S., działając m.in. na podstawie art. 8, art. 50 § 1, art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie 12 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), polegające na błędnym przyjęciu, że w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w art. 12 ust. 1 i 2, co skutkowało uwzględnieniem w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska, prowadzonym przez Starostę A., zgłoszenia przez "A" S.A. zanieczyszczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] położoną w L., w sytuacji gdy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie wykazano, iż zanieczyszczenie powierzchni ziemi na działce nr [...] położonej w L. dokonane zostało wyłącznie przez inny podmiot, aniżeli "A" S.A. w P.
Zdaniem Prokuratora Okręgowego w S., w toku prowadzonego postępowania nie zdołano jednoznacznie ustalić, w jakim okresie powstało zanieczyszczenie gleby, w związku z czym niemożliwe jest bezsporne ustalenie czy zostało ono w całości spowodowane działalnością "B" S.A. Istnieją uzasadnione podstawy do przyjęcia, iż część z nich powstała wskutek działalności "A" S.A.
W skardze podniesiono, że z opinii sporządzonej przez Przedsiębiorstwo Geologiczne E.-G. w S. dotyczącej ustalenia okresu, w którym powstały zanieczyszczenia powierzchni nieruchomości na stacji paliw "A" S.A. w m. L. dz. nr [...] gm. L. pow. A. woj. P. wynika, że dokumenty udostępnione w trakcie postępowania administracyjnego przez "A" S.A., nie mogły być podstawą do zgłoszenia zanieczyszczenia powierzchni ziemi na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw dotyczącego w/w działki.
Zdaniem strony skarżącej zwłoka w złożeniu wyniku badań gruntu, jak i fakt, iż wnioskodawca przyznał podczas rozprawy przed Kolegium, że stan stacji paliw (zbiorników i sieci) nie ulegał żadnym zmianom od czasu, gdy stację prowadził "B", w połączeniu z treścią protokołów badania odbiorczego zbiorników przeprowadzonych w dniu [...] września 2002 r., a ograniczonego do rewizji zewnętrznej - świadczy jednak, iż zanieczyszczenie gruntu powstało również w czasie prowadzenia stacji paliw przez "A" SA. W czasie następującym po przejęciu stacji przez "A" SA nie wykonywano bowiem żadnych dodatkowych zabezpieczeń. Jedyną próbę ciśnieniową tych zbiorników oraz sieci przeprowadzano w dniu [...] listopada 2000 r. przez "B" - Serwis P. Spółka z o.o., a więc krótko po przejęciu stacji przez [...] i podczas wykonywania tej próby ciśnieniowej nieszczelności zbiorników i sieci nie stwierdzono. Późniejsze badania, na które powołuje się "A" ograniczały się do rewizji zewnętrznej, polegającej na wykonaniu zewnętrznej oceny wizualnej zbiornika podziemnego w miejsce dostępnych i sprawdzeniu osprzętu. Jest również bezsporne, iż w okresie po przejęciu stacji "A" S.A. na tej stacji paliw nie instalował żadnych innych urządzeń zabezpieczających poza tymi, które zostały w niej zainstalowane w czasie gdy stację prowadził "B".
W ocenie strony skarżącej, zgodnie z dyspozycją art. 12 ust. 2 przepisów wprowadzających, "A" S.A. miał wraz ze zgłoszeniem dokonać "opisu okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot". Takich faktów w zasadzie nie zgłoszono, ograniczając się do wskazywania czasu władania tym gruntem przez poprzednika, zaś okoliczności wskazywane w zgłoszeniu nie prowadzą do wniosków świadczących o tym, iż to wyłącznie poprzednik zanieczyścił grunt.
Zgromadzone w toku niniejszego postępowania administracyjnego dowody nie pozwalają zatem zdaniem Prokuratora Okręgowego na stwierdzenie, iż zanieczyszczenie ujawnione na terenie stacji paliw dokonane zostało wyłącznie
w okresie funkcjonowania tamże "B" S.A. Część z nich powstała także wskutek działań stacji paliw należącej do "A" S.A. Jednakże niemożliwe okazało się ustalenie okresów powstania tych zanieczyszczeń. W tym stanie rzeczy zasadne jest twierdzenie, iż ujawnione zanieczyszczenia terenu powstały również w związku
z działalnością "A" S.A., a to wyłącza w stosunku do tego podmiotu możliwość zastosowania uregulowania zawartego w art.12 cyt. ustawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosiło
o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle przepisów art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zatem zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie stwierdził podnoszonych w skardze naruszeń przepisów prawa. Organy administracji właściwie dokonały subsumcji norm prawa materialnego pod prawidłowo ustalony stan faktyczny. Nie naruszyły przy tym przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podstawą prawną zgłoszenia przez spółkę "A" faktu zanieczyszczenia powierzchni ziemi na działce nr [...] w L., była regulacja zawarta w art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz.1085 ze zm.).
W myśl art. 12 ust.1 tejże ustawy, władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu staroście w terminie do dnia 30 czerwca 2004 r.
W takim zaś przypadku przepisów art. 102 ust. 1-3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz.627 ze zm.) nie stosuje się. Do zgłoszenia należało natomiast załączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą tych zdarzeń był inny podmiot (art. 12 ust.2 przywołanej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.). Spełnienie przesłanek określonych w art. 12 ust.1 i 2 tejże ustawy powodowało zaś, że właściwy starosta miał obowiązek uwzględnić zgłoszenie
w rejestrze określonym w art. 110 Prawa ochrony środowiska (art. 12 ust.3).
Analiza powyższego unormowania, również w kontekście regulacji art. 102 ustawy – Prawo ochrony środowiska, wskazuje, że zasadniczym celem i intencją ustawodawcy stała się kwestia ochrony podmiotów władających powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie ustawy - Prawo ochrony środowiska, na której przed wejściem w życie nastąpiło zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot. Przy spełnieniu warunków przewidzianych w cytowanym art. 12 ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r., podmiot władający taką powierzchnią ziemską mógł bowiem uwolnić się od odpowiedzialności przeprowadzenia obowiązkowej rekultywacji gruntów na własny koszt.
Za bezsporne w niniejszej sprawie należało uznać, że przedmiotowe zgłoszenie spółka "A" złożyła w ustawowym terminie, tj. do dnia [...] czerwca 2004 r. Niewątpliwie również zgłaszający fakt zanieczyszczenia powierzchni ziemi władał gruntem pod stacją paliw położoną w L. na działce o nr ewidencyjnym [...] w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, tj.
w dniu 1 października 2001 r.
Wskazać ponadto trzeba, że kwestia uznania spółki "A" za "inny podmiot" w rozumieniu art. 12 ust.1 cytowanej ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, została przesądzona w orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia
5 stycznia 2006 r., wydanym w sprawie II SA/Bk 770/05, którego przedmiotem było uchylenie decyzji SKO w S. w przedmiocie odrzucenia zgłoszenia zanieczyszczenia przedmiotowej powierzchni ziemi, dokonanego przez spółkę "A". Zgodnie natomiast z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W tym miejscy wymaga podkreślenia okoliczność, że ponownie rozpoznając sprawę, organ odwoławczy zastosował się do oceny prawnej i wskazań poczynionych przez WSA we wspomnianym wyroku. W tym celu bowiem dopuszczono dowód z opinii biegłego z zakresu geologii i ochrony środowiska na okoliczność ustalenia czasu, w którym powstały zanieczyszczenia zgłoszone przez "A" S.A. Z opinii tej wynika, że stwierdzenie zanieczyszczeń produktami naftowymi terenu przedmiotowej działki w 1985 roku, nie wyklucza możliwości nakładania się zanieczyszczeń po roku 1985. Zdaniem biegłego rozdzielenie ładunku zanieczyszczeń na okresy jest jednakże praktycznie niemożliwe. Natomiast mając na uwadze stwierdzone już w 1985 roku znaczne zanieczyszczenie działki, należy przyjąć w opinii biegłego, że zasadnicza część ładunku zanieczyszczeń formowała się przed 7 września 1999 r.
W tych okolicznościach (wyniki badań dołączone przez spółkę "A"
i opinia biegłego) organ odwoławczy był uprawniony do przyjęcia, że zanieczyszczenie przedmiotowej działki powstało przed objęciem jej we władanie przez spółkę "A". Oceniając materiał dowodowy SKO działało w zgodzie
z zasadami doświadczenia życiowego. Zostały wyciągnięte logiczne wnioski
z przedłożonej opinii biegłego, co w powiązaniu z pozostałym, wszechstronnie zgromadzonym materiałem dowodowym, doprowadziło do rozstrzygnięcia stojącego w zgodzie z przepisami prawa. Realizując zalecenia Sądu organ usunął istniejące wątpliwości, co do sprawcy zanieczyszczeń. Kwestia, że zasadnicza część ładunku zanieczyszczeń formowała się przed [...] września 1999 r., może co prawda prowadzić do konstatacji, że za część zanieczyszczeń przedmiotowej działki odpowiedzialny jest obecnie władający tym gruntem. Niemniej jednak zdaniem Sądu w realiach niniejszej sprawy okoliczność tą należy potraktować jako poboczną i nie wpływającą na możliwość uchylenia się przez spółkę "A" z obowiązku rekultywacji tego terenu. Wobec treści opinii biegłego należy wskazać, że znaczna część tychże zanieczyszczeń powstała, kiedy dysponentem działki nr [...] był "inny podmiot". Skoro nie ma przy tym możliwości rozdzielenia w czasie charakteru i wielkości zanieczyszczeń przed i po [...] września 1999 r., Sąd stwierdza, podzielając stanowisko organu, że został spełniony warunek z art. 12 ust.1 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, uzależniający skorzystanie z dobrodziejstwa w nim przewidzianego od zaistnienia faktu spowodowania zanieczyszczenia terenu przed 1 października 2001 r. przez inny podmiot, niż ten władający gruntem w tym dniu.
Reasumując, Sąd zauważa, że zgłoszenie spółki "A" dotyczące zanieczyszczeń terenu działki o nr [...] w L. spełniło wymagania określone w art. 12 cytowanej ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy
o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw.
Zgłoszenie zostało złożone w ustawowym terminie do dnia [...] czerwca 2004 r. Do zgłoszenia spółka "A" dołączyła ocenę zanieczyszczenia gruntu na terenie stacji paliw [...] w L., sporządzoną w listopadzie 2004 r. Wyniki badań laboratoryjnych prób gruntu wykazały lokalne znaczne zanieczyszczenia substancjami ropopochodnymi w stosunku do wymogów stawianym obszarom przemysłowym "C" w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. Nr 165, poz. 1359). W zgłoszeniu opisano i wyjaśniono również, kto i w jakich okolicznościach spowodował zanieczyszczenie przedmiotowego gruntu. Wskazano przy tym, że sprawcą takiego zanieczyszczenia była "B" S.A., wykreślona z rejestru handlowego z dniem [...] września 1999 r.
Sąd pragnie podkreślić, że z treści przepisu art. 12 ust.2 ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw wynika, że fakt spowodowania zanieczyszczeń przez inny podmiot niż władający gruntem należało jedynie uprawdopodobnić poprzez dołączenie opisu okoliczności, w których doszło do zanieczyszczeń. W ocenie Sądu zwrot "uprawdopodobnić" należy rozumieć, jako wskazanie istnienia faktów i okoliczności, które pozwolą na wyciągniecie wniosku, że istnieje duże prawdopodobieństwo (a nie pewność), że zanieczyszczenia dokonał inny podmiot. Pogląd ten wyrażony przez tut. Wojewódzki Sąd Administracyjny m.in. w sprawach II SA/Bk 608/05, II SA/Bk 765/05, II SA/Bk 33/06, skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje i podziela. W tym stanie rzeczy zatem, stanowisko strony skarżącej jakoby okoliczności wskazane
w zgłoszeniu nie prowadziły do wniosku, że poprzednik spółki "A" zanieczyścił grunt, nie zasługuje na uwzględnienie.
Konkludując, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie i uzupełniony zgodnie z oceną prawną i wskazówkami Sądu w sprawie II SA/Bk 770/05, pozwolił organowi odwoławczemu na dokonanie trafnej analizy stanu faktycznego
i zakwestionowania decyzji organu pierwszej instancji. Wobec spełnienia przesłanek zawartych w art. 12 ust.1 i 2 ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw, organ zasadnie uwzględnił przedmiotowe zgłoszenie zanieczyszczenia powierzchni ziemi w rejestrze określonym w art. 110 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska.
Wbrew twierdzeniom skargi nie naruszono zatem art. 12 ust.3 ustawy
o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz zmianie niektórych ustaw. Sąd nie stwierdza również naruszenia przez organ odwoławczy przepisów postępowania.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 157, poz. 1270 ze zm.), skargę należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI