I SA/Wa 2859/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2023-03-14
NSAinneWysokawsa
świadczenie pielęgnacyjneniepełnosprawnośćterminprawo rodzinnepostępowanie administracyjneprawo materialnewsteczna wypłata

WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję SKO, utrzymującą w mocy decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku, a nie od daty orzeczenia o niepełnosprawności, z uwagi na niezachowanie trzymiesięcznego terminu.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie zachowała trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności do złożenia wniosku o świadczenie, co uniemożliwia przyznanie go z mocą wsteczną. Sąd podkreślił materialnoprawny charakter tego terminu i brak możliwości jego przywrócenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrzył skargę B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Sporna była data początkowa przyznania świadczenia – skarżąca domagała się go od października 2017 r., podczas gdy organ przyznał je od sierpnia 2022 r., czyli od daty złożenia wniosku. Sąd, powołując się na art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśnił, że prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności można ustalić wstecznie tylko wtedy, gdy wniosek zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności. W tej sprawie orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane we wrześniu 2017 r., a wyrok Sądu Rejonowego zmieniający to orzeczenie uprawomocnił się w maju 2020 r. (doręczenie pełnomocnikowi). Wniosek o świadczenie złożono w sierpniu 2022 r., co znacznie przekroczyło trzymiesięczny termin. Sąd podkreślił, że termin ten ma charakter prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, a jego niezachowanie skutkuje brakiem możliwości przyznania świadczenia od daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane z mocą wsteczną od daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku, jeśli wniosek o świadczenie został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności.

Uzasadnienie

Trzymiesięczny termin na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne od daty orzeczenia o niepełnosprawności jest terminem prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Jego niezachowanie skutkuje brakiem możliwości przyznania świadczenia od daty wcześniejszej niż data złożenia wniosku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.ś.r. art. 17 § ust. 1

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, rodzinie zastępczej spokrewnionej lub innym osobom zobowiązanym do alimentacji, pod warunkiem rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami.

u.ś.r. art. 24 § ust. 2

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami.

u.ś.r. art. 24 § ust. 2a

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych

Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.r.o.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy

ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 24 ust. 2a u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie, w tym przyznanie świadczenia od miesiąca złożenia wniosku z pominięciem 3-miesięcznego terminu od prawomocności wyroku SR zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędne pominięcie i niezastosowanie, gdyż SKO utrzymało decyzję organu I instancji, który nie rozpoznał prawidłowo istoty sprawy (żądanie świadczenia od października 2017 r.). Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie decyzji organu I instancji, która nie rozstrzyga o żądaniu strony za okres od IX 2017 do VII 2022 r. Naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego decyzji SKO w zakresie podstaw utrzymania decyzji organu I instancji i nierozpoznania zarzutów odwołania. Naruszenie art. 107 § 4 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie przez organ I instancji (odstąpienie od uzasadnienia), gdyż decyzja nie uwzględniała żądania strony za okres od IX 2017 do VII 2022 r. Naruszenie art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wadliwe zastosowanie przez Prezydenta, który nie rozpoznał wniosku za okres od 12 września 2017 r. do 31 lipca 2022 r. Nierozpoznanie wniosku strony na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. w zakresie przywrócenia terminu, zaniechanie wydania postanowienia przez organ I instancji i akceptacja tego stanu przez organ II instancji. Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, gdy organ II instancji utrzymuje decyzję organu I instancji, która w znacznej części nie rozpoznaje istoty sprawy. Naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia motywów SKO przy utrzymaniu decyzji organu I instancji. Naruszenie art. 7, 77, 80 k.p.a. poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów i prawdy obiektywnej, w tym błędne ustalenia faktyczne co do daty uprawomocnienia się wyroku SR i daty dowiedzenia się o nim przez skarżącą. Naruszenie art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 poprzez jego pominięcie i niezastosowanie przy badaniu wniosku o przywrócenie terminu.

Godne uwagi sformułowania

Trzymiesięczny termin, o którym mowa w cytowanym przepisie ma charakter terminu prawa materialnego. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a ww. ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy – a na takowe powołuje się skarżąca - nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Skład orzekający

Marta Kołtun-Kulik

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

członek

Anna Fyda-Kawula

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności dotyczącego trzymiesięcznego terminu na złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne od daty orzeczenia o niepełnosprawności."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony po upływie trzymiesięcznego terminu od wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i precyzyjnej interpretacji przepisów dotyczących terminów, co jest kluczowe dla wielu obywateli. Pokazuje, jak drobne uchybienia formalne mogą wpłynąć na prawo do świadczeń.

Świadczenie pielęgnacyjne: czy możesz je dostać wstecz? Kluczowy termin, którego nie można przegapić!

Dane finansowe

WPS: 2119 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wa 2859/22 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Fyda-Kawula
Małgorzata Boniecka-Płaczkowska
Marta Kołtun-Kulik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, , Protokolant referent Radosław Fijałkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2023 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r. nr KOC/5724/Sr/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 12 października 2022 r., nr KOC/5724/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1000, dalej: "k.p.a.") - po rozpatrzeniu odwołania B. C. (dalej: "wnioskodawczyni" "skarżąca") od decyzji Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent", "organ I instancji") z 19 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 3 sierpnia 2022 r. B. C. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem M. O.
Powołaną wyżej decyzją z 19 sierpnia 2022 r. Prezydent [...] przyznał B. C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem M. O. w okresie od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie.
Odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...] z 19 sierpnia 2022 r. wniosła - w ustawowym terminie – B. C., nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem i żądając przyznania świadczenia za okres od dnia 12 września 2017 r. do dnia 31 lipca 2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wnioskodawczyni nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, gdyż opiekuje się niepełnosprawnym synem – M. O., który legitymuje się orzeczeniem Miejskiego Zespołu Orzekania o niepełnosprawności w W. z 12 września 2017 r. łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wydanym do dnia 15 września 2022 r.
Kolegium wskazało, że stosownie do art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności." W niniejszej sprawie, z wnioskiem o przyznanie świadczenia skarżąca wystąpiła dopiero w sierpniu 2022 r., natomiast orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane dnia 12 września 2017 r., utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dnia 23 października 2017 r., a następnie zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt [...] w pkt 7, tj. w zakresie ustalenia, że M. O. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, w sprawie niniejszej brak jest podstaw do zastosowania art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, a znajdzie zastosowanie art. 24 ust. 2 tej ustawy, zgodnie z którym prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Kolegium podniosło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że termin wskazany w art. 24 ust. 2a ustawy oświadczeniach rodzinnych - podobnie jak i termin określony w art. 24 ust. 2 tej ustawy - jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. W przypadku jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1315/21, publ. CBOSA).
Dodatkowo organ zauważył, że wobec zniesienia z dniem 16 maja 2022 r. stanu epidemii (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii - Dz.U. poz. 1027) w sprawie nie znajdzie zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).gdyż wniosek o przyznanie świadczenia został wniesiony w sierpniu 2022 r., tj. po zniesieniu stanu epidemii.
Wobec tego, organ odwoławczy stwierdził, że prawidłowo Prezydent [...] przyznał wnioskowane świadczenie od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r.
Skargę na decyzję Kolegium z 12 października 2022 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie, poprzez przyznanie świadczenia od miesiąca w którym został złożony wniosek z pominięciem 3 miesięcznego terminu liczonego od prawomocności orzeczenia zmieniającego orzeczenie o niepełnosprawności tj. daty prawomocności wyroku SR dla [...] w W. z dnia 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt [...], przyznającego wskazanie nr 7 dla M. O. warunkujące ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego także za okres wsteczny licząc od daty pierwszego wadliwego orzeczenia MZON z dnia 12 września 2017 r;
II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędne pominięcie i niezastosowanie, podczas gdy SKO dokonało utrzymania decyzji Prezydenta [...] w W. w mocy, zaś organ I instancji nie rozpoznał prawidłowo istoty sprawy - strona domagała się ustalenia świadczenia pielęgnacyjnego od października 2017 r. (daty pierwotnego wadliwego orzeczenia o niepełnosprawności) zaś organ II instancji nie dostrzegł, że Prezydent [...] w ogóle nie oddalił żądania strony, zaś uwzględnił w bardzo wąskim zakresie tj. w zakresie od daty złożenia wniosku tj. od sierpnia 2022 r. (przyznając świadczenie za IX, X 2022 r.). co oznacza brak rozpoznania istoty sprawy, a to warunkuje uchylenie wadliwej decyzji;
2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie przez SKO decyzji organu I instancji, która nie rozstrzyga o żądaniu strony, tj. nie rozpoznaje wniosku B. C. w zakresie od IX 2017 r. do VII 2022 r. odnośnie zasadności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego;
3) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji SKO w zakresie podstaw do utrzymania decyzji organu I instancji, nie rozpoznania zarzutów wskazanych w odwołaniu od tej decyzji;
a) w zakresie zarówno zastosowania przez organ I instancji art. 107 § 4 k.p.a. (odstąpienia przez organ I instancji od uzasadnienia decyzji - gdyż uwzględnia w całości żądanie strony) podczas gdy w rzeczywistości decyzja ta w zdecydowanie znacznej części tego interesu nie uwzględniała, bo nie odniosła się do żądania przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od IX 2017 do VII 2022 r. w ogóle;
b) w zakresie naruszenia art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie wydanie decyzji przez Prezydenta [...] w W. i nie rozpoznanie wniosku B. C. za okres od dnia 12 września 2017 r. do dnia 31 lipca 2022 r.;
c) nierozpoznanie wniosku strony na podstawie art. 59 § 1 k.p.a. w zakresie przywrócenia terminu do przywrócenia terminu o ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji zaniechał wydania postanowienia rozstrzygającego tą kwestę, zaś organ II instancji utrzymując w mocy decyzję, zaakceptował stan rzeczy, iż Prezydent [...] nie musi działać w postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów prawa co narusza art. 6,8 i 11 k.p.a.;
4) art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, w sytuacji, gdy organ II instancji utrzymuje decyzję organu I instancji, która w znacznej części nie rozpoznaje istoty sprawy gdyż główny zakres wniosku o świadczenie pielęgnacyjne za okres od IX 2017 do VII 2017 r. pozostał poza zakresem rozpatrzenia Prezydenta [...]. Nie ma tam konkluzji ani oddalającej ani przyznającej to świadczenie w zakresie żądanym, brak jest również zasadnego uzasadnienia organu I instancji co narusza także w całości art. 107 k.p.a.;
5) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji SKO motywów jakimi kierował się organ odwoławczy utrzymując zaskarżoną decyzję, która 1) nie rozpoznaje formalnie wniosku o przywrócenie postępowania w toku instancji 2) nie rozstrzyga istoty sprawy, 3) odstępuje od uzasadnienia w trybie art. 107 § 4 k.p.a. - skoro uchybienia te naruszają podstawowe zasady procesu administracyjnego;
6) art. 7, 77, 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz zasady prawdy obiektywnej polegające na błędnych ustaleniach faktycznych poczynionych przez SKO w Warszawie jak też organ I instancji:
– brak ustalenia przez organ I instancji i odwoławczy, kiedy doszło do uprawomocnienia się orzeczenia SR dla [...] w W. wydanego w dniu 28 kwietnia 2020 r., sygn. Akt [...], co doprowadziło organ do błędnych ustaleń faktycznych co do daty prawomocności;
– wadliwe ustalenia w zakresie daty, od której B. C. dowiedziała się o wyroku SR dla [...] gdyż ustalenie tego faktu ma wpływ na ocenę możliwości zastosowania przepisów pandemicznych;
– brak ustalenia i wystąpienia przez organ I i II instancji o odpis wyroku ze stwierdzeniem prawomocności do strony lub pozyskania tej informacji w trybie pomocy prawnej kiedy orzeczenie SR dla [...] w rzeczywistości uprawomocniło się;
7) art. 15 zzzzzn2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem , przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez jego pominięcie i niezastosowanie i nie rozpoznanie tego przepisu przy badaniu wniosku o przywrócenie terminu do skutecznego złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.
W konsekwencji, skarżąca wniosła o:
– uchylenie zaskarżonej decyzji,
– z ostrożności procesowej o uchylenie również decyzji organu I instancji,
– zwrot kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Stosownie do art. 17 ust. 1 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W rozpatrywanej sprawie stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym. Nie kwestionowaną okolicznością jest to, że skarżącej jako matce dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wydanym do dnia 15 września 2022 r. – przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Kwestią sporną pozostaje natomiast początkowa data, od której prawo do tego świadczenia winno być ustalone.
Prezydent [...] kierując się datą złożenia wniosku (3 sierpnia 2022 r.) oraz okresem do kiedy orzeczenie Miejskiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 12 września 2017 r. zostało wydane (do 15 września 2022 r.) przyznał B. C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem M. O. w okresie od dnia 1 sierpnia 2022 r. do dnia 30 września 2022 r. w kwocie 2119,00 zł miesięcznie.
W ocenie skarżącej jest ona jednak do niego uprawniona od października 2017 r. (daty pierwotnego wadliwego orzeczenia o niepełnosprawności). W jej ocenie organ I instancji w ogóle nie odniósł się do jej wniosku w zakresie od września 2017 r. do lipca 2022 r.
W tym miejscu przypomnienia wymaga, że ww. orzeczenie o niepełnosprawności z 12 września 2017 r. zostało utrzymane w mocy przez Wojewódzki Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dnia 23 października 2017 r., następnie zaś zmienione wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] w W. z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt [...] w pkt 7, tj. w zakresie ustalenia, że M. O. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z przyjętą w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadą ogólną, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Jedynie w drodze wyjątku, w przypadku ustalania prawa do świadczeń uzależnionego od niepełnosprawności, ustawodawca umożliwił uzyskanie go z mocą wsteczną, wskazując jednak na konieczność dopełnienia warunku złożenia wniosku o świadczenie w określonym terminie. Wyjątek ów przewidziany został w art. 24 ust. 2a powołanej ustawy, który stanowi, że "jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności."
Trzymiesięczny termin, o którym mowa w cytowanym przepisie ma charakter terminu prawa materialnego. Oznacza to, że uprawnienie do otrzymania (wstecznie) świadczenia pielęgnacyjnego może zostać ukształtowane wyłącznie pod warunkiem dopełnienie w tym czasie czynności, dla której ów termin został przewidziany. Jego niezachowanie skutkuje zaś brakiem możliwości ubiegania się o przyznanie świadczenia od momentu złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Materialny charakter terminu z art. 24 ust. 2a ww. ustawy oznacza również, że nie podlega on przywróceniu, a okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku przed jego upływem, za które osoba uprawniona może nawet nie ponosić winy – a na takowe powołuje się skarżąca - nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności i przyczyny niezłożenia takiego wniosku, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia (tak wyroki NSA z 15 października 2021 r., I OSK 642/21, z 3 września 2021 r., I OSK 207/19).
Z akt sprawy wynika, że postępowanie w przedmiocie zaliczenia syna skarżącej do osób niepełnosprawnych wymagających stałej lub długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji zainicjowane zostało przez nią we wrześniu 2017 r. (odwołanie z 22 września 2017 r.) a zakończone zostało wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z 28 kwietnia 2020 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 4 stycznia 2019 r. i ustalono, że M. O. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7). Wyrok ten został wydany na posiedzeniu niejawnym, zaś odpis tego wyroku został doręczony pełnomocnikowi B. C. w dniu 20 maja 2020 r. A zatem, trzymiesięczny termin, od którego uzależniony jest okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności upłynął dnia 28 lipca 2020 r. Jak Sąd wskazał wyżej termin do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest terminem materialnoprawnym, a zatem w powyższej sprawie nie ma zastosowania art. 58 § 1 i 2 k.p.a.
Jednocześnie zgodzić się należy z Kolegium, że w sprawie nie miał zastosowania art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 z późn. zm.). Przepis ten został dodany do ustawy z dniem 16 grudnia 2020 r. przez art. 1 pkt 24 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach (...) i utracił moc z dniem 16 maja 2022 r. (z dniem odwołania stanu epidemii Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Od 16 maja 2022 r, na stronie ciąży obowiązek dochowania terminów. Co istotne w sprawie, pełnomocnik skarżącej dowiedział się o wyroku Sądu z 28 kwietnia 2020 r. w dniu 20 maja 2020 r., kiedy to został mu wyrok doręczony. Tym samym mógł poinformować skarżącą nie tylko listownie ale i telefonicznie. Skarżąca zaś wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła 3 sierpnia 2022 r.
W tych uwarunkowaniach Prezydent [...] nie miał innego wyjścia, jak ustalić na jej rzecz prawo do ww. świadczenia zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 24 ust. 2 ustawy oświadczeniach rodzinnych, tj. począwszy od miesiąca, w którym wniosek ów został przez nią złożony. Czyniąc tak organ I instancji nie naruszył zatem przepisów ww. ustawy. Stąd nie narusza ich także utrzymująca jego decyzję w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie. Sąd nie dostrzega także w działaniach organów istotnego naruszenia przepisów procedury administracyjnej.
W sytuacji zaś gdy kwestionowana decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani procesowego, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegać musi oddaleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI