II SA/Bk 731/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Białymstoku oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w S. zatwierdzającą taryfy za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, uznając, że na dzień jej podjęcia rada miała kompetencje do jej wydania, mimo późniejszych zmian prawnych czyniących taryfy bezprzedmiotowymi.
Skarżąca spółdzielnia mieszkaniowa zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w S. zatwierdzającą taryfy za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych, twierdząc, że stały się one bezprawne po wejściu w życie nowej ustawy Prawo wodne. Sąd uznał, że na dzień podjęcia uchwały rada miała kompetencje do jej wydania, a późniejsze zmiany prawne nie stanowiły podstawy do stwierdzenia jej nieważności z mocą wsteczną. Skargę oddalono.
Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. złożyła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w S. z lutego 2017 r. zatwierdzającą taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków, w tym wód opadowych i roztopowych. Spółdzielnia argumentowała, że po wejściu w życie ustawy Prawo wodne w sierpniu 2017 r. oraz późniejszych zmianach, taryfy te stały się bezprawne i wygasły. Wskazywała również na bezpodstawne dochodzenie opłat w postępowaniach cywilnych. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, twierdząc, że na dzień podjęcia uchwały posiadała kompetencje do jej wydania, a wody opadowe i roztopowe, choć nie są już ściekami w rozumieniu ustawy, nadal stanowią zadanie własne gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że legalność uchwały należy oceniać według stanu prawnego na dzień jej podjęcia. W lutym 2017 r. Rada Miejska miała podstawę prawną do zatwierdzenia taryf, a wody opadowe były wówczas traktowane jako ścieki. Choć późniejsze zmiany prawne (Prawo wodne z 2017 r. i nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę) sprawiły, że taryfy stały się bezprzedmiotowe i nie mogły być stosowane od sierpnia 2017 r., sąd nie mógł stwierdzić nieważności uchwały z mocą wsteczną ani zobowiązać organu do podjęcia określonych działań. Sąd podkreślił, że bezprzedmiotowość regulacji z powodu późniejszej zmiany prawa nie jest istotnym naruszeniem prawa uzasadniającym stwierdzenie nieważności uchwały.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała nie może być uznana za nieważną z powodu późniejszych zmian prawnych, ponieważ jej legalność ocenia się według stanu prawnego na dzień jej podjęcia. Na dzień podjęcia uchwały rada gminy miała kompetencje do jej wydania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że ocena legalności uchwały odbywa się według stanu prawnego obowiązującego w dacie jej podjęcia. Na dzień podjęcia uchwały Rada Miejska miała kompetencje do jej wydania, a wody opadowe były traktowane jako ścieki. Późniejsze zmiany prawne, które uczyniły taryfy bezprzedmiotowymi, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały z mocą wsteczną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Prawo do zaskarżania uchwał organów gminy do sądu administracyjnego przez podmioty, których interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone.
Pomocnicze
u.z.z.w.z.o.ś. art. 2 § pkt 8
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Definicja ścieków, która na dzień podjęcia uchwały obejmowała wody opadowe i roztopowe, a po zmianie przepisów przestała je obejmować.
u.z.z.w.z.o.ś. art. 24 § ust. 1 i 5
Ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Przepisy upoważniające radę gminy do zatwierdzania taryf, które zostały uchylone po dacie podjęcia zaskarżonej uchwały.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nad działalnością administracji publicznej.
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmujący skargi na akty prawa miejscowego.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konsekwencje uwzględnienia skargi na uchwałę, w tym stwierdzenie nieważności.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o gospodarce komunalnej
Ustawa o finansach publicznych
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 167 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 168
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 7
Zasada praworządności wiążąca organy władzy publicznej.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 94
Zasada stanowienia prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Na dzień podjęcia uchwały Rada Miejska w S. posiadała kompetencje do jej wydania, działając zgodnie z delegacją ustawową wynikającą z przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Ocena legalności uchwały powinna być dokonana według stanu prawnego obowiązującego na dzień jej podjęcia, a nie według stanu prawnego istniejącego w dacie orzekania. Bezprzedmiotowość określonej regulacji uchwały jednostki samorządu terytorialnego z uwagi na późniejszą zmianę stanu prawnego rangi ustawowej nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności takiego aktu.
Odrzucone argumenty
Uchwała narusza prawo, ponieważ taryfy za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych wygasły z dniem wejścia w życie ustawy Prawo wodne. Należy stwierdzić nieważność uchwały w części dotyczącej taryf za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych od dnia 24 sierpnia 2017 r. Należy zobowiązać organy gminy do uściślenia zakresu stosowania aktów prawa miejscowego. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów ustawy o gospodarce komunalnej oraz przepisów dotyczących publikowania aktów prawa miejscowego (odnoszące się do innych aktów niż zaskarżona uchwała).
Godne uwagi sformułowania
sąd ocenia legalność kontrolowanego aktu na dzień jego podjęcia, wedle stanu faktycznego i prawnego wówczas istniejącego, a nie wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania Nie każde naruszenie prawa będzie uzasadniało eliminację tego aktu z obrotu prawnego, gdyż podstawą stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy są jedynie istotne naruszenia prawa. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały w całości lub części wywiera skutek prawny z mocą ex tunc, a zatem od chwili jej podjęcia przez właściwy organ i jego skutek nie może być ograniczony w czasie
Skład orzekający
Marek Leszczyński
przewodniczący
Grzegorz Dudar
sprawozdawca
Elżbieta Lemańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie oceny legalności uchwał organów samorządu terytorialnego w kontekście zmian legislacyjnych oraz zasady oceny zgodności z prawem według stanu prawnego z dnia podjęcia aktu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami o gospodarce wodnej i ściekowej, które uległy zmianie. Interpretacja zasady oceny legalności uchwały może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa w kontekście zmian legislacyjnych i kompetencji organów samorządu. Jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i samorządowym.
“Zmiany w prawie wodnym: Czy uchwała sprzed lat może być nadal podstawą do naliczania opłat?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 731/21 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2021-12-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-29 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Grzegorz Dudar /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Gospodarka komunalna Wodne prawo Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 139 art. 2 pkt 8, art. 24 ust. 1 i 5 Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jednolity Dz.U. 2021 poz 1372 art. 101 ust. 1 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi S. w S. na uchwałę Rady Miejskiej w S. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków przez Przedsiębiorstwo W. w S. Sp. z o.o. oddala skargę Uzasadnienie W dniu [...] lutego 2017 r. Rada Miejska w S. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków przez P. w S. Spółka z o.o. Pismem z dnia [...] maja 2021 r. S. Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. wezwała Radę Miejską w S. do uchylenia tej uchwały, a także uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...], zarządzeń wydanych na jej podstawie oraz uchwały zarządu P. sp. z o.o. z dnia [...] marca 2018 r. W odpowiedzi na to pismo Przewodniczący Rady Miejskiej w S. wskazał, że organy gminy miały podstawę prawną do wydania tych aktów i uznał wezwanie za niezasadne. Ponadto w dniu [...] czerwca 2021 r. S. Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. skierowała do Wojewody P. wniosek o stwierdzenie nieważności i niezgodności z prawem ww. aktów. Wojewoda P. w piśmie z [...] lipca 2021 r. wyraził stanowisko, że działania organów samorządu nie naruszają prawa, w związku z czym brak jest podstaw do podjęcia działań nadzorczych zmierzających do uchylenia przywołanych w piśmie aktów. Skargę na powyższą uchwałę Rady Miejskiej w S. nr [...] złożyła S. Spółdzielnia Mieszkaniowa w S. (dalej powoływana jako skarżąca, spółdzielnia). Tą samą skargą skarżąca zaskarżyła również uchwałę Zarządu P. Spółka z o.o. z dnia [...] marca 2018 r., uchwałę Rady Miejskiej w S. nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. oraz zarządzenia Prezydenta Miasta S.: nr [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. i nr [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 29 września 2021 r. rozdzielono skargi na uchwały i zarządzenia. Odnośnie kwestionowanej uchwały skarżąca wniosła o stwierdzenie jej niezgodności z prawem oraz stwierdzenie jej nieważności. Zdaniem skarżącej "uchwalona moc określona w pkt III. załącznika do uchwały, nieoznaczonej numerem kolumny 4 oraz w pkt IV równie nieoznaczonej numerem kolumny 2, a także w pkt V ppkt 4 i w pkt VI.1 ppkt 3, zgodnie z obowiązującym prawem wygasła z dniem wejścia w obowiązywanie ustawy prawo wodne, będącej podstawą naliczania opłat za odprowadzanie ścieków opadowych i roztopowych do dnia 24 sierpnia 2017 r. oraz gdy nie została doprowadzona do obowiązującego prawa za świadczenie usługi wodnej odprowadzania wód opadowych i roztopowych, regulowanej już ustawą prawo wodne za okres od 24 sierpnia 2017 r. do 31 marca 2018 r.". Skarżąca wniosła także o unieważnienie postanowień ww. aktów, w tym uchwały stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy, w całości za okres "od 24 sierpnia 2017 r., tj. od dnia obowiązywania postanowień ustawy prawo wodne lub zobowiązanie organów uchwałodawczych i wykonawczych gminy Miasto S. do uściślenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku, zakresu stosowania ww. aktów prawa miejscowego, jedynie do ustalania wysokości stawek opłat za zmniejszenie naturalnej retencji terenowej na skutek wykonywania na nieruchomości o powierzchni 3.500 m2 robót lub obiektów budowlanych trwale związanych z gruntem mającym wpływ na zmniejszenie tej retencji poprzez wyłączenie więcej niż 70% powierzchni nieruchomości zgodnie z uprawnieniem ujętym w art. 272 ust. 8 i 22 ustawy prawo wodne oraz do wzajemnych rozliczeń za świadczenie usługi stanowiącej zadanie własne gminy Miasto S., pomiędzy Gminą Miasto S. a P. sp. z o.o., zgodnie z umową spółki, jako podmiotem, któremu gmina Miasto S. powierzyła wykonywanie jej zadań własnych w zakresie wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych na podstawie postanowień ustawy o gospodarce komunalnej, art. 1; art. 2 oraz art. 3 ust. 1; art. 6 ust. 2 i art. 9 i rozliczeń zgodnych z ustawą o finansach publicznych, w szczególności z postanowieniami ujętymi w art. 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy". Ponadto skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności ww. aktów, "w tym również tych wydanych na mocy ustawy o gospodarce komunalnej, wówczas gdy nie zostały one ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Województwa P., zgodnie z postanowieniami ustaw o samorządzie gminnym oraz ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych.". Skarga zawiera również wniosek o "ustalenie i zwrot kosztów postępowań stronie skarżącej wg przewidzianych norm". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że usługa odprowadzania wód opadowych i roztopowych od 24 sierpnia 2017 r. stała się nieodpłatnym zadaniem Miasta S.. Zdaniem skarżącej roszczenia na podstawie wymienionych w skardze aktów, w tym uchwały Rady Miejskiej w S. nr [...] są bezprawne. Skarżąca twierdzi bowiem, że z dniem 24 sierpnia 2017 r. ustawa zmieniająca z dnia 20 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566) sprawiła, że przestała obowiązywać taryfa opłat zatwierdzona tą uchwałą w zakresie usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Dodatkowo, te bezprawne roszczenia w przypadkach odmowy wnoszenia opłat, jak to ma miejsce w przypadku spółdzielni, dochodzone są również bezprawnie w drodze postępowań cywilnych, z tytułu m.in. "bezpodstawnego wzbogacenia", zamiast właściwych administracyjnych i pomimo, że organy wykonawcze gminy Miasto S. w trakcie tych procesów cywilnych same przyznają, że podstawą ich roszczeń są ww. akty wydane na mocy prawa miejscowego, a sama usługa jest zadaniem własnym gminy. W ocenie skarżącej z dniem 24 sierpnia 2017 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy prawo wodne, organ stanowiący gminy nie uchwala i nie zatwierdza taryf opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków. Według skarżącej zgodnie z obowiązującą ustawą zmieniającą i ustawą prawo wodne taryfy opłat za świadczenie usług wodnych zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków zatwierdza Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Dodatkowo, te bezprawne roszczenia w przypadkach odmowy wnoszenia opłat, jak to ma miejsce w przypadku spółdzielni, dochodzone są również bezprawnie w drodze postępowań cywilnych, z tytułu m.in. "bezpodstawnego wzbogacenia", zamiast właściwych administracyjnych i pomimo, że organy wykonawcze gminy Miasto S. w trakcie tych procesów cywilnych same przyznają, że podstawą ich roszczeń są ww. akty wydane na mocy prawa miejscowego, a sama usługa jest zadaniem własnym gminy. Skarżąca twierdzi również, że uregulowania ustawy prawo wodne nie uprawniają, a wręcz zabraniają świadczenia usługi odprowadzania ścieków/wód opadowych i roztopowych do ziemi i wód za odpłatnością. Ponadto według skarżącej ustalenie opłat za świadczenie usługi odprowadzania wód opadowych i roztopowych jako usługi komunalnej, a nie usługi wodnej narusza art. 84, art. 167 ust. 3 i art. 168 Konstytucji RP. Zdaniem skarżącej nie jest ona obowiązana do ponoszenia opłat za świadczenie ww. usługi wodnej, a wysokość opłat za tę usługę ustalają Wody Polskie. Skarżąca podniosła także, że w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków uchwalonym i zatwierdzonym przez Radę Miejską w S. już po obowiązywaniu postanowień ustawy prawo wodne nie zdefiniowano usługi odprowadzania wód, ścieków opadowych i roztopowych, nie określono podmiotów czy grup podmiotów zobowiązanych do wnoszenia opłat, sposobu kalkulacji i weryfikacji ich wysokości, przez co według skarżącej było to nadanie organom przyzwolenia do ustalania samowolnie opłat za wskazaną usługę i "zastosowania na mieszkańcach dodatkowych danin publicznych". W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w S. (dalej powoływana jako organ), reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o oddalenie skargi w całości, a także o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie organu zarzuty skargi są niezasadne. Organ wyjaśnił, że z dniem 12 grudnia 2017 r. uchylony został art. 24 ust. 1-5b ustawy o z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2020 r., poz. 2028) upoważniający radę gminy do zatwierdzania w drodze uchwały taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Natomiast z dniem 1 stycznia 2018 r. z definicji ścieków znajdującej się w art. 2 pkt 8 tej ustawy usunięto wody opadowe i roztopowe ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów. Zdaniem organu wynika z tego, że skoro wody opadowe i roztopowe nie są w świetle aktualnych przepisów ściekami, nie podlegają taryfom ustalanym na podstawie ww. ustawy. Organ wskazał, że wprowadzone zmiany zamknęły jedynie możliwość pobierania opłaty w oparciu o taryfę przewidzianą dla ścieków, natomiast wody opadowe i roztopowe zmieszane ze ściekami bytowymi pozostają ściekami komunalnymi. W ocenie organu odprowadzanie ww. wód opadowych nie mieści się w taryfie "ściekowej", ale należy do zadań własnych gminy, zatem organ gminy posiada kompetencję do ustalania stawek za przedmiotową usługę jako usługę użyteczności publicznej, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej. W związku z tym zdaniem organu posiadał on kompetencję do wydania zaskarżonej uchwały, co potwierdził Wojewoda P. w piśmie z dnia [...] lipca 2021 r. Na rozprawie w dniu 21 grudnia 2021 r. pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem podniesione w niej zarzuty i przedstawiona argumentacja nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności załącznika do zaskarżonej uchwały w części dotyczącej zatwierdzenia taryf odnoszących się do odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie. Kontrola ta obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego - art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz.1372; dalej: u.s.g.) każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W ocenie sądu skarżąca spółdzielnia jako zarządca nieruchomościami położonymi na terenie miasta S., z których odprowadzane są wody opadowe i roztopowe do systemu kanalizacji deszczowej mają obowiązek ponoszenia opłat z tytułu odprowadzania tych wód. Przedmiotowa uchwała narusza zatem interes prawny skarżącej spółdzielni w rozumieniu art. 101 § 1 u.s.g. i stąd niezasadny jest wniosek organu o odrzucenie skargi. Skarżąca spółdzielnia wykazała istnienie bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą – dotyczącą zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków przez P. w S. Spółka z o.o. - a jej własną, indywidualną i prawnie gwarantowaną sytuacją. Skarżąca spółdzielnia jest usługobiorcą w zakresie usług komunalnych świadczonych na terenie Miasta S., co oznacza iż zaskarżona uchwała bezpośrednio wpływa na jej sferę prawną z tego względu, że z nieruchomości, którymi zarządza, są i będą w przyszłości odprowadzane wody opadowe i roztopowe. Podkreślić należy, że zarówno p.p.s.a. jak i u.s.g. nie wprowadzają innych kryteriów kontroli sądowoadministracyjnej niż zgodność zaskarżonego aktu gminy z przepisami prawa. Podstawy nieważności aktu organu gminy określone zostały w art. 91 ust. 1 u.s.g., według którego uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Przy czym przez sprzeczność należy rozumieć niezgodność z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a więc z Konstytucją, ustawami, aktami wykonawczymi oraz z powszechnie obowiązującym prawem miejscowym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 grudnia 2003 r., P 9/02, OTK-A 2003/9/100). Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g., w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Przepis ten dotyczy wprawdzie postępowania w ramach nadzoru administracyjnego nad działalnością samorządu gminnego przejawiającą się m.in. podejmowaniem uchwał przez organ gminy, ale stanowi także wskazówkę dla sądu, jaka wadliwość, z woli ustawodawcy, uzasadnia stwierdzenie nieważności danego aktu. Nie każde naruszenie prawa będzie uzasadniało eliminację tego aktu z obrotu prawnego, gdyż podstawą stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy są jedynie istotne naruszenia prawa. Z kolei przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub na akt, o których mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tego aktu lub uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zarówno w przepis art.147 § 1 p.p.s.a., jak i art. 91 ust. 1 u.s.g., nie określa rodzaju naruszenia prawa będącego podstawą do stosowania sankcji nieważności. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że podstawą do uchylenia takich aktów powinno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego ustrojowo-prawny, materialno-prawny lub procesowo-prawny charakter. Innymi słowy , za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika to wprost z treści tego przepisu. Zgodnie z zasadą praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, która wiąże wszystkie organy władzy publicznej, w tym organy samorządu terytorialnego, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oznacza to, że każde działanie organu władzy, w tym także rady gminy (miasta), musi mieć oparcie w obowiązującym prawie. Działanie na podstawie i w granicach prawa to działanie organu, który na podstawie przepisu prawa jest właściwy i działanie oparte jest na przepisie prawa, który daje umocowanie do jego podjęcia. O związaniu zasadą praworządności w zakresie stanowienia prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego stanowi art. 94 Konstytucji, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Punktem wyjścia do oceny zgodności z prawem uchwały w zaskarżonej przez spółdzielnię części są przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia zakwestionowanej uchwały, tj. 22 lutego 2017 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 139 ze zm., dalej powoływana również jako u.z.z.w.z.o.ś.). Wskazać bowiem należy, że sąd administracyjny bada legalność kontrolowanego aktu na dzień jego podjęcia, wedle stanu faktycznego i prawnego wówczas istniejącego, a nie wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania. Skarżąca spółdzielnia nie wskazała przepisu prawa, który mógłby zwalniać sąd administracyjny ze wskazanej zasady. Stosownie do art. 24 ust. 1 u.z.z.w.z.o.ś. w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia kwestionowanej uchwały, taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy, z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług. Jednocześnie w myśl art. 24 ust. 5 ww. ustawy, rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami. Wymienione w uchwale art. 24 ust. 1 i ust. 5 ustawy uprawnienia rady gminy dotyczą zatwierdzania taryf rozumianych jako zestawienie ogłoszonych publicznie cen i stawek opłat za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz warunki ich stosowania (art. 2 pkt 12 ustawy). W świetle powyższych regulacji, w ocenie sądu, nie może budzić wątpliwości, że na dzień podejmowania kwestionowanej uchwały, Rada Miejska w S. miała kompetencje do jej uchwalenia, bowiem działała zgodne z delegacją ustawową wynikającą z ww. przepisów. Dotyczy to również taryf dotyczących odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych, bowiem na dzień podejmowania uchwały, co nie jest sporne i nie budzi wątpliwości stron postępowania, ścieki opadowe i roztopowe były zaliczone do ścieków w rozumieniu ww. ustawy – art. 2 pkt 8 u.z.z.w.z.o.ś. Skoro w dacie podejmowania zaskarżonej uchwały nie było żadnych przeszkód prawnych do jej podjęcia, brak jest podstaw do przyjęcia, że Rada Miejska w S. podejmując uchwałę naruszyła prawo w sposób skutkujący koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Nie można skutecznie zarzucić Radzie Miejskiej w S., że na dzień podejmowania uchwały, nie działała w oparciu o obowiązujące przepisy prawa bądź też, że przekroczyła delegację ustawową do jej podjęcia. Niewątpliwie stan prawny w analizowanej sprawie uległ późniejszym zmianom. Z dniem 24 sierpnia 2017 r., czyli wejścia w życie art. 494 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566) zmieniono definicję ścieków, uregulowaną w art. 2 pkt 8 u.z.z.w.z.o.ś. Na mocy ww. regulacji z definicji ścieków zostały wkreślone wody opadowe i roztopowe, konsekwencją czego, jak słusznie wskazuje skarżąca spółdzielnia, wody opadowe i roztopowe przestały być kwalifikowane jako ścieki, co w praktyce oznaczało, że wody te przestały podlegać pod regulację ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Następnie na mocy art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 2180) z dniem 12 grudnia 2017 r. uchylony został art. 24 ust. 1-5b i art. 7-13 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków upoważniający radę gminy do zatwierdzania w drodze uchwały taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków. Wyłączenie wód opadowych i roztopowych z definicji ścieków w rozumieniu ww. ustawy, w ocenie sądu, skutkowało tym, że przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne nie mogło już ustalać tego tytułu opłat obok opłat za odprowadzanie ścieków, a w konsekwencji opłaty te nie podlegały taryfom ustalanym przez to przedsiębiorstwo na podstawie u.z.z.w.z.o.ś. Brak powyższych uprawnień po stronie przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego skutkował tym, że taryfy dotyczące tych opłat nie mogły już podlegać zatwierdzeniu przez właściwą radę gminy w trybie wynikającym z art. 24 ust. 1 i 5 ww. ustawy – powyższa okoliczność została usankcjonowana przez ustawodawcę z dniem 12 grudnia 2017 r. poprzez uchylenie ww. przepisów u.z.z.w.z.o.ś. Zmiana stanu prawnego niewątpliwie skutkowała tym, że zapisy załącznika do kwestionowanej uchwały w zakresie zatwierdzenia taryf dotyczących zbiorowego odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych stały się bezprzedmiotowe, bowiem nie mogły być już podstawą pobierania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne opłat w oparciu o taryfę przewidzianą dla ścieków, bowiem tymi ściekami już nie były. Mając na uwadze powyższe ustalenia, zgodzić się należało ze skarżącą spółdzielnią, że zakwestionowane zapisy załącznika do uchwały z dnia 22 lutego 2017 r., dotyczące taryf zbiorowego odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych, w wyniku zmiany brzmienia art. 2 pkt 8 u.z.z.w.z.o.ś. z dniem 24 sierpnia 2017 r. wygasły. Konsekwencją powyższego stwierdzenia jest to, że od dnia 24 sierpnia 2017 r. nie mogły być stosowane w praktyce. Jednakże powyższa okoliczność nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności uchwały w zaskarżonej części, jako istotnie naruszającej prawo. Bezprzedmiotowość określonej regulacji uchwały jednostki samorządu terytorialnego, z uwagi na późniejszą zmianę stanu prawnego rangi ustawowej, jako taka nie może stanowić podstawy nieważności takiego aktu, bowiem w tym zakresie nie można zarzucić radzie gminy naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Jak wskazano powyżej, sąd ocenia legalność zakwestionowanych aktów, w tym uchwał wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego na dzień ich wydania (podjęcia), a w przedmiotowej sprawie, na dzień podjęcia kwestionowanej uchwały nie można radzie miasta zarzucić naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa. Zaznaczyć należy, że sądy administracyjne nie posiadają kompetencji do "czasowego" stwierdzania nieważności uchwały lub jej części. Uprawnienie jakie daje sądowi administracyjnemu art. 147 § 1 p.p.s.a. – stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności – należy odczytywać przez pryzmat całego okresu obowiązywania kwestionowanej uchwały. Wyrok stwierdzający nieważność uchwały w całości lub części wywiera skutek prawny z mocą ex tunc, a zatem od chwili jej podjęcia przez właściwy organ i jego skutek nie może być ograniczony w czasie, tak oczekiwałaby tego skarżąca spółdzielnia. Oznacza to, że sąd w realiach niniejszej sprawy nie mógł stwierdzić nieważności kwestionowanego załącznika do uchwały z dnia [...] lutego 2017 r. w zakresie dotyczącym taryf zbiorowego odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych od dnia 24 sierpnia 2017 r. Sąd administracyjny nie ma również kompetencji, jak oczekiwałaby tego skarżąca spółdzielnia, do "zobowiązania organów gminy Miasto S. do uściślenia, w terminie 30 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku, zakresu stosowania ww. aktów prawa miejscowego". Sąd rozpoznając skargę na uchwałę organu stanowiącego gminy dokonuje oceny jej legalności, czyli zgodności z prawem i nie może w ramach tego postępowania zobowiązywać organu do określonego zachowania, czy też narzucać mu podejmowanie określonych działań. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że w zdecydowanej większości nie odnosiły się one do kwestionowanej uchwały, lecz późniejszych uchwał i zarządzeń podejmowanych czy to przez Radę Miejską w S. czy też Prezydenta Miasta S.. Tym samym, w obecnym postępowaniu dotyczącym kontroli uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia [...] lutego 2017 r. w sprawie zatwierdzenia taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków przez P. w S. Spółka z o.o., za bezprzedmiotowe należało uznać zarzuty skargi dotyczące czy to naruszenia przepisów ustawy o gospodarce komunalnej czy też przepisów dotyczących publikowania aktów prawa miejscowego. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI