II SA/Bk 72/11

II SA/Bk 72/11 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2011-03-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-02-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Mirosław Wincenciak
Stanisław Prutis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 3 pkt 16a, 18 i 19, art. 4 ust. 2, art. 6 ust. 1 i ust. 1a,  art. 12a ust. 1,
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2011 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] na podstawie której odmówiono W. G. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko M. G. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego w postaci dodatku na wychowanie dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko A. G., dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 i 2011/2012 na dziecko M. G. oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania na dziecko M. G.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na wniosek W. G. z dnia 26 października 2010 r. Na podstawie dołączonych do wniosku dokumentów organ I instancji ustalił, że córka wnioskodawcy M. G. urodziła się 25 marca 1991 r., ukończyła szkołę średnią i kontynuowała naukę w szkole wyższej, nie legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie pozostawała na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią, nie miała przyznanych od nich alimentów na mocy wyroku sądowego lub ugody sądowej. W oparciu o powyższe ustalenia faktyczne odmówiono przyznania wnioskowanego świadczenia wraz z dodatkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 139, poz. 992 ze zm.) zawarty jest katalog osób, na które może być przyznany zasiłek rodzinny. Stwierdzono przy tym, że nauka w szkole wyższej nie uprawnia do przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego, jeżeli osoba ucząca się nie legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym. Odnośnie odmowy przyznania dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na syna A. G., organ podał że dodatek ten nie przysługuje, gdyż zgodnie z art. 3 pkt 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem rodziny wielodzietnej należy rozumieć rodzinę wychowującą troje i więcej dzieci mających prawo do zasiłku rodzinnego.
Z decyzją tą nie zgodził się W. G. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia podał, iż nie sposób zgodzić się z wykładnią przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonaną w zaskarżonej decyzji. Zarówno córka M., jak i syn A. nie ukończyli 21 roku życia, co daje im prawo do zasiłku, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy. Ponadto wydając przedmiotową decyzję organ I instancji pominął celowo art. 6 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Przepis ten odnosi się do wszystkich osób i nie ma w nim wzmianki o osobach niepełnosprawnych.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. W uzasadnieniu decyzji dokonano analizy prawnej art. 6 ust. 1 i ust. 1a, art. 3 pkt 13, 18 i 19, 20 i 21 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wyciągnięto następujące wnioski:
1. na dziecko w wieku powyżej 18 lat zasiłek rodzinny przysługuje, pod warunkiem, że uczy się w szkole, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia,
2. na dziecko, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym lub umiarkowanym, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli uczy się w szkole lub w szkole wyższej, nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia,
3. na dziecko w wieku powyżej 18 lat, nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny nie przysługuje jeżeli uczy się ono w szkole wyższej;
4. jeżeli dziecko jest osobą pełnoletnią, która nie pozostaje na utrzymaniu rodziców z uwagi na ich śmierć lub ma od nich przyznane alimenty na mocy wyroku sądowego (ewentualnie ugody sądowej), to przysługuje mu zasiłek rodzinny, nie dłużej jednak niż do ukończenia 24 roku życia.
Nadto organ wskazał, że do zasiłku rodzinnego przysługują też zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych dodatki. Ich katalog zawarty jest w art. 8 ustawy i jest to wyliczenie enumeratywne. Prawo do dodatków przysługuje pod warunkiem, że na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny. Dodatki do zasiłku rodzinnego na dziecko nie przysługują, jeżeli nie przysługuje zasiłek rodzinny na to dziecko, choćby spełnione zostały pozostałe warunki wymagane do przyznania dodatków. Dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, z mocy art. 12a ustawy przysługuje na trzecie i na następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego.
Organ podał, że w przedmiotowej sprawie córka wnioskodawcy – M. G. nie spełnia ustawowych przesłanek warunkujących nabycie prawa do zasiłku rodzinnego i w związku z tym również prawa do dodatków do tego zasiłku. Urodziła się w dniu 25 marca 1991 r. (dowód odpis skrócony aktu urodzenia). Ma zatem niespełna 20 lat. W dalszym ciągu kontynuuje naukę i obecnie jest studentką I semestru I roku Wydziału Zarządzania Politechniki B., na kierunku Zarządzanie (dowód - Zaświadczenie z dnia 19 października 2010 r. wystawione przez P. B. Wydział Zarządzania). Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności ewentualnie aby nie pozostawała na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. Ze względu na to, że stronie nie przysługuje zasiłek rodzinny na M. G., to nie przysługują także wnioskowane dodatki do tego zasiłku: dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2010/2011 i 2011/2012 i z tytułu podjęcia przez dziecko nauki poza miejscem zamieszkania. Odnośnie dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko A. G. wskazano, że pomimo tego iż jest to trzecie dziecko wnioskodawcy i został przyznany na niego zasiłek rodzinny odrębną decyzją (decyzją Kierownika GOPS w G. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]), to dodatek ten w realiach sprawy niniejszej nie przysługuje, gdyż strona posiada jedynie dwoje dzieci uprawnionych do zasiłku rodzinnego.
Powyższą decyzję w całości do sądu administracyjnego zaskarżył W. G. i zarzucił błędną interpretację przepisów prawnych co skutkowało błędnym rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi podał, że błędny jest wniosek zaskarżonej decyzji, że na dziecko w wieku powyżej 18 lat, nie legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli uczy się ono w szkole wyższej. Nadto, zdaniem skarżącego, regulacja zawarta w art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest sprzeczna z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), której przepisy określają kryteria nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wraz z należnymi dodatkami, zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń.
Z prawidłowych i niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że wnioskodawca W. G. złożył w dniu 26 października 2010 r. w organie I instancji wniosek m.in. o przyznanie zasiłku rodzinnego na dziecko M. G. urodzoną 25 marca 1991 r. i dodatku do tego zasiłku na rozpoczęcie roku szkolnego 2010/2011 i 2011/2012 oraz z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania. Córka wnioskodawcy, na datę rozpatrzenia sprawy przez organy administracyjne, nie miała ukończonych 20 lat, kontynuowała naukę i była studentką I semestru I roku Wydziału Zarządzania Politechniki B., na kierunku Zarządzanie (dowód - Zaświadczenie z dnia 19 października 2010 r. wystawione przez Politechnikę B. Wydział Zarządzania), nie legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W powyższym stanie faktycznym powstał spór sprowadzający się do oceny, czy skarżącemu, będącemu rodzicem dziecka, które ukończyło 18 rok życia, kontynuuje naukę w szkole wyższej poza miejscem zamieszkania i nie legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje (w zależności od okoliczności faktycznych) rodzicom, jednemu z rodziców, opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka albo osobie uczącej się. Przepis ten określa podmioty uprawnione do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Świadczenia te przysługują na dziecko, które spełnia jeden z warunków, o jakich mowa w art. 6 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tą regulacją zasiłek rodzinny przysługuje osobom, wymienionym w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, bądź opiekunowi faktycznemu dziecka do ukończenia przez dziecko:
1) 18 roku życia lub
2) nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo
3) 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1a ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.
Przepis art. 6 ust. 1 ustawy określa ramy czasowe, jakimi ograniczone jest prawo osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy, do zasiłku rodzinnego. W przepisie tym ustawodawca przewidział trzy odrębne sytuacje, w których możliwe jest uzyskanie zasiłku rodzinnego. W przypadku dziecka, które nie ukończyło 18 roku życia zasiłek rodzinny przysługuje niezależnie od tego, czy dziecko kontynuuje naukę oraz czy legitymuje się stopniem niepełnosprawności (pkt 1). Jednakże w przypadkach określonych w pkt 2 i 3 art. 6 ust. 1 ustawy, to jest w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia, ustawodawca wprowadził dodatkowe przesłanki, od których spełnienia uzależnił prawo osób wymienionych w art. 4 ust. 2 pkt 1 i 2 do zasiłku rodzinnego, a mianowicie: w pkt 2 art. 6 ust. 1 – w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia lecz nie ukończyło 21 roku życia - przesłankę pobierania przez dziecko nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, a w pkt 3 – w sytuacji, gdy dziecko ukończyło 18 rok życia lecz nie ukończyło 24 roku życia - przesłankę kontynuacji nauki w szkole lub w szkole wyższej i jednoczesnego legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności aż do ukończenia przez nie 24 roku życia. Natomiast przepis art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę przyznania prawa do zasiłku rodzinnego osobie uczącej się - w rozumieniu art. 3 pkt 13 tejże ustawy – w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia. Przepis art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy wykładać, mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 13 tejże ustawy definicję legalną osoby uczącej się. Osoba ucząca się - oznacza osobę pełnoletnią uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sądową prawa do alimentów z ich strony. Z przepisu art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podmiotem legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie na jego podstawie prawa do zasiłku rodzinnego jest osoba ucząca się i spełniająca jednocześnie przesłanki, o których mowa w tymże przepisie prawa, to jest ucząca się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wydana w sprawie decyzja w zakresie odmowy przyznania świadczenia rodzinnego wraz z dodatkami na M. G. jest prawidłowa. Organy administracji zasadnie uznały, że skarżący nie spełnia określonych w ustawie przesłanek do przyznania tego świadczenia. Zasiłek ten przysługiwałby skarżącemu gdyby córka legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności. Córka skarżącego wprawdzie nie ukończyła 21 roku życia jednakże nie mogła zostać w dacie orzekania przez organy zakwalifikowana do podmiotów wskazanych w art. 6 ust.1 pkt 2, bowiem nie pobiera już "nauki w szkole" w rozumieniu zdefiniowanym w art. 3 pkt 18 lecz kontynuuje naukę w szkole wyższej. Zgodnie z definicją legalną szkoły zawartej w art. 3 pkt 18 ustawy, pod pojęciem tym należy rozumieć szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną oraz szkołę artystyczną, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także specjalny ośrodek szkolno-wychowawczy, specjalny ośrodek wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Pojęcie szkoły wyższej oznacza uczelnię, w rozumieniu przepisów Prawo o szkolnictwie wyższym, a także kolegium nauczycielskie, nauczycielskie kolegium języków obcych oraz kolegium pracowników służb społecznych – art. 3 pkt 19 ustawy. Bez wątpienia Politechnika B. jest szkołą wyższą w rozumieniu ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Niezrozumiałym pozostaje przy tym zarzut niezgodności art. 3 pkt 18 ustawy definiującym pojęcie szkoły z art. 70 ust. 1 Konstytucji RP dotyczącym konstytucyjnie zagwarantowanego prawa do nauki.
Podnieść należy, że w niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia był wniosek osoby uprawnionej, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. rodzica dziecka, a nie osoby uczącej się, o której mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy. Nie znajduje zatem w sprawie zastosowania przepis art. 6 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych który, jak to już wyżej wykazano, reguluje prawo do zasiłku rodzinnego "osoby uczącej się" czyli osoby uczącej się w szkole wyższej niepozostającej na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub w związku z ustaleniem wyrokiem sądowym lub ugodą sadową prawa do alimentów z ich strony. Oznacza to, że wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego samej uczącej się – M. G. mógłby być uwzględniony jedynie wówczas, gdyby była spełniona przesłanka niepozostawania przez nią na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub mającej przyznane od nich alimenty na mocy wyroku sądowego lub ugody sądowej. Konsekwencją braku podstaw do przyznania zasiłku rodzinnego na M. G. była odmowa przyznania wnioskowanych dodatków do tego zasiłku.
Zasadnie również w sprawie odmówiono przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego w postaci dodatku na wychowanie dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko A. G. Zgodnie z treścią art. 12a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Pod pojęciem rodziny wielodzietnej należy rozumieć rodzinę wychowującą troje i więcej dzieci mających prawo do zasiłku rodzinnego – art. 3 pkt 16a ustawy. Pomimo tego, że A. G. jest trzecim dzieckiem skarżącego i został przyznany na niego zasiłek rodzinny odrębną decyzją (decyzją Kierownika GOPS w G. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...]), to dodatek ten w realiach sprawy niniejszej nie przysługuje, gdyż strona posiada jedynie dwoje dzieci uprawnionych do zasiłku rodzinnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.