II SA/Bk 716/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki N. sp. z o.o. na postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych hali magazynowej wybudowanej samowolnie bez pozwolenia na budowę.
Spółka N. sp. z o.o. zaskarżyła postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych dotyczących hali magazynowej, która została wybudowana samowolnie bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. nieustalenia inwestora i nałożenia obowiązków na właściciela nieruchomości. Sąd uznał jednak, że organy prawidłowo postąpiły, nakładając obowiązki na właściciela w sytuacji niemożności ustalenia inwestora. Sąd podkreślił, że wstrzymanie robót budowlanych jest uzasadnione w przypadku samowolnej budowy, nawet jeśli roboty zostały zakończone, a także że przepisy dotyczące legalizacji samowoli budowlanej były prawidłowo zastosowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę spółki N. sp. z o.o. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wstrzymaniu robót budowlanych związanych z budową hali magazynowej. Hala została wybudowana samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżąca spółka zarzucała organom naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym nieustalenie inwestora i nałożenie obowiązków na właściciela nieruchomości, a także wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót, mimo że budowa została zakończona. Sąd uznał, że organy prawidłowo postąpiły, nakładając obowiązki na właściciela (skarżącą spółkę) w sytuacji, gdy ustalenie inwestora okazało się niemożliwe. Podkreślono, że przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed 19 września 2020 r. dopuszczały wstrzymanie robót budowlanych w przypadku samowolnej budowy, nawet jeśli została ona zakończona, a także że procedura legalizacyjna była stosowana prawidłowo. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące błędów w ustaleniach faktycznych i nieprawidłowego wskazania podstawy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wstrzymanie robót budowlanych w przypadku samowolnej budowy jest uzasadnione, nawet jeśli budowa została zakończona. Postanowienie takie ma na celu nie tylko zablokowanie dalszych prac, ale także rozpoczęcie biegu terminu do wydania kolejnych rozstrzygnięć w sprawie legalizacji lub rozbiórki obiektu.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, wskazując, że postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych wydaje się zarówno w przypadku obiektu w budowie, jak i już wybudowanego. Podkreślono, że celem jest rozpoczęcie procedury legalizacyjnej lub nakazanie rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
P.b. art. 48 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 48 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
P.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
P.b. art. 48 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw art. 25
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 1 ust. 4
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 124 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy prawidłowo nałożyły obowiązki na właściciela nieruchomości w sytuacji niemożności ustalenia inwestora. Wstrzymanie robót budowlanych jest dopuszczalne w przypadku samowolnej budowy, nawet jeśli została ona zakończona. Przepisy Prawa budowlanego dotyczące legalizacji samowoli budowlanej zostały prawidłowo zastosowane.
Odrzucone argumenty
Nieustalenie inwestora i nałożenie obowiązków na właściciela nieruchomości. Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych pomimo faktu, że roboty nie były prowadzone. Brak podstawy prawnej do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wobec robót zakończonych (stan prawny przed 19.09.2020 r.). Nieprawidłowe dokonanie oględzin i inwentaryzacji nieruchomości, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie wymiarów hali. Niewskazanie art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego jako podstawy decyzji, mimo jego zastosowania.
Godne uwagi sformułowania
Wstrzymanie robót budowlanych w tym przypadku ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania. Zgodnie z art. 52 P.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji... W sytuacji, gdy inwestor nie posiada uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane albo jeżeli dane inwestora nie mogą zostać ustalone, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy powinny obciążyć właściciela nieruchomości obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki.
Skład orzekający
Marek Leszczyński
przewodniczący sprawozdawca
Marta Joanna Czubkowska
członek
Elżbieta Lemańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących samowolnej budowy, wstrzymania robót budowlanych oraz odpowiedzialności właściciela nieruchomości w przypadku nieustalenia inwestora."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją Prawa budowlanego z 19 września 2020 r. oraz specyficznej sytuacji faktycznej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowolnej budowy i procedur legalizacyjnych, co jest istotne dla praktyków prawa budowlanego i inwestorów.
“Samowolna budowa hali magazynowej – czy wstrzymanie robót jest możliwe po zakończeniu budowy?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 716/23 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2024-01-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Lemańska Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/ Marta Joanna Czubkowska Symbol z opisem 6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych Hasła tematyczne Budowlane prawo Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 682 art. 48 ust. 1 i ust. 2; art. 50a; art. 52 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. sp. z o.o. w F. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 26 lipca 2023 r. nr WOP.7722.54.2023.TN w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych związanych z budową hali magazynowej oddala skargę Uzasadnienie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (dalej: PINB, organ I instancji) postanowieniem z 16 czerwca 2023 r., nr NB.I.5160.110.2019.MB: - wstrzymał N. Sp. z o.o. w F. (dalej: skarżąca) - właścicielowi działek nr ew. gr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) w Białymstoku roboty budowlane związane z budową hali magazynowej na działkach nr ew. gr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) w Białymstoku, - nałożył na skarżącą - właściciela działek nr ew. gr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) obowiązek zabezpieczenia hali magazynowej wybudowanej na działkach nr ew. gr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) w Białymstoku przed dostępem osób postronnych i pracowników istniejącego zakładu produkcyjnego, użytkowanej bez decyzji pozwolenia na użytkowanie, - zobowiązał skarżącą do przedłożenia w terminie do dnia 30.10.2023 r. następujących dokumentów: 1. decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; 2. czterech egzemplarzy projektu budowlanego opracowanego przez osobę uprawnioną wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 ustawy Prawo budowlane aktualnym na dzień opracowania projektu, 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy hali magazynowej na przedmiotowych działkach zostało wszczęte po przeprowadzeniu kontroli w dniu 23 września 2019 r. W trakcie postępowania ustalono, że właścicielem tych działek jest skarżąca spółka. Ponadto ustalono, że nie zostało wydane pozwolenie na budowę przedmiotowego obiektu. Właściciela nieruchomości wzywano kilkakrotnie do złożenia wyjaśnień kto jest inwestorem, ale wezwania okazały się bezskuteczne. Zdaniem organu w sprawie mamy do czynienia z budową, która wymagała uzyskania pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Brak pozwolenia dawał podstawę do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego. Dalej organ wyjaśnił, że działki, na których nastąpiła samowolna budowa, nie są objęte planem zagospodarowania przestrzennego, jednakże od 2007 r. trwają prace nad przygotowaniem planu. Ponadto ustalono, że teren, na którym wybudowano obiekt to grunty orne posiadające klasoużytek RIIIa oraz RIVa. Zatem aby przeznaczyć je na cele budowlane potrzebna była decyzja zezwalająca na takie wyłączenie z produkcji rolnej. Tymczasem decyzja taka nie została wydana. Także ze względu na brak planu miejscowego, brak jest możliwości wydania takiej decyzji z urzędu. W stanie faktycznym sprawy legalizacja przedmiotowej zabudowy byłaby możliwa tylko wówczas, jeżeli dla tego terenu obowiązywałby plan miejscowy. W sytuacji zaś jego braku, nie jest możliwe doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem, a właściwym rozstrzygnięciem jest nakaz rozbiórki wybudowanego obiektu. W związku z tym decyzją z dnia 3 lutego 2023 r., nr NB.I.5160.110.2019.MB, orzeczono nakaz rozbiórki przedmiotowej hali magazynowej. Dalej organ wyjaśnił, że na skutek złożonego odwołania Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB, organ odwoławczy) decyzją z dnia 17 marca 2023 r., nr WOP.7721.47.2023.TN, uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując w ponownie prowadzonym postępowaniu umożliwić skarżącej spółce legalizację przedmiotowego obiektu. Wobec tego w dniu 16 czerwca 2023 r. wydane zostało postanowienie nr NB.I.5160.110.2019,MB, na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. W postanowieniu tym wstrzymano wykonane samowolnie roboty budowlane obejmujące budowę hali magazynowej, ustalono wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nakazano przedłożenie wyżej określonych dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Na koniec PINB wyjaśnił, że stroną postępowania prowadzonego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane jest zasadniczo inwestor. W przedmiotowej sprawie z uwagi na niemożność ustalenia inwestora decyzja została skierowana do skarżącej spółki jako właściciela nieruchomości. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca spółka. Po rozpoznaniu zażalenia PWINB postanowieniem z dnia 26 lipca 2023 r., nr WOP.7722.54.2023.TN, uchylił zaskarżone postanowienie w części nakładającej na skarżącą spółkę obowiązek zabezpieczenia wybudowanej samowolnie hali magazynowej przed dostępem osób postronnych i pracowników zakładu, a w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy mające zastosowanie w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotowa hala wybudowana została bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wykonana została zatem samowolnie budowa, w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, wymagająca zajęcia się przez organy nadzoru budowlanego, celem jej doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem, w procedurze regulowanej przepisami art. 48-49 przywołanej ustawy. Uzasadniało to zastosowanie w niniejszej sprawie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego i wstrzymanie skarżącej robót budowlanych związanych z budową hali magazynowej na działkach nr ew. gr. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obręb [...]) przy ul. [...] w Białymstoku. Z uwagi zaś, że sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), w niniejszej sprawie zastosowanie ma przepis art. 25 ustawy zmieniającej, stanowiący że do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem sprzed nowelizacji. Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że należało umożliwić legalizację stwierdzonej samowoli budowlanej właścicielowi nieruchomości, tj. skarżącej, zgodnie z art. 52 ustawy Prawo budowlane. Natomiast obowiązek przedłożenia, w terminie do dnia 30 października 2023 r., określonych dokumentów, wynika z art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r. Zdaniem PWINB również wyznaczony skarżącej termin jest wystarczający na uzyskanie wymaganych dokumentów. Dalej organ odwoławczy wskazał, że zaskarżone postanowienie nie zawiera uzasadnienia czy to faktycznego, czy prawnego, w kwestii nakazanych zabezpieczeń rozbudowanej części budynku zakładu produkcyjnego. Konieczność ustalenia wymagań dotyczących niezbędnych zabezpieczeń budowy, wskazana w art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., nie wynika także ze zgromadzonego materiału dowodowego. Żaden z protokołów kontroli, czy dwukrotnych oględzin, nie wskazuje aby były konieczne jakiekolwiek zabezpieczenia rozbudowanego budynku. Zatem należało uchylić zaskarżone postanowienie w części nakładającej na skarżącą obowiązek zabezpieczenia wybudowanej samowolnie hali magazynowej. Organ odwoławczy odniósł się też do zarzutów podniesionych w zażaleniu i stwierdził, że są one niezasadne. I tak stosownie do przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r., właściwym w niniejszej sprawie, procedura legalizacyjna, regulowana przepisami art. 48-49 w/w ustawy, ma zastosowanie zarówno do obiektu budowlanego będącego w budowie, jak i wybudowanego. Ponadto organ odwoławczy nie stwierdził zarzucanego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast odpowiadając na zarzuty związane z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego organ wyjaśnił, że kwestia zgodności z prawem miejscowym zostanie oceniona w dalszej części postępowania legalizacyjnego, po przedłożeniu przez skarżącą wymaganych dokumentów. Skargę na powyższe postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła skarżąca spółka, zaskarżając postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie PINB z dnia 16 czerwca 2023 r., w której skarżonemu orzeczeniu zarzuciła: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1.1. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie inwestora i nałożenie obowiązków określonych w skarżonym postanowieniu na właściciela nieruchomości, 1.2. art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłowe dokonanie oględzin i inwentaryzacji nieruchomości, co doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych w zakresie wymiarów hali magazynowej, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.: 2.1. naruszenie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 6 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, podczas gdy w stanie prawnym przed 19 września 2020 r. brak było podstawy prawnej do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych wobec robót zakończonych; 2.2. naruszenie art. 6 k.p.a. w związku z art. 19 i 20 k.p.a., tj. zasady działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa oraz przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej, poprzez ustalenie, że "rozbudowa budynku od strony ul. [...] w przypadku uchwalenia planu miejscowego byłaby niezgodna z jego zapisami", podczas gdy nieruchomość nie jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego a organ nadzoru budowlanego nie posiada kompetencji do rozstrzygania o zgodności lub niezgodności zagospodarowania nieruchomości z przyszłym, potencjalnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 2.3. art. 107 § 1 ust. 4 k.p.a. poprzez niewskazanie art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego jako podstawy decyzji, podczas gdy został on zastosowany w sprawie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie skarżonego orzeczenia w zaskarżonej części oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnianiu skarżąca wskazała, że organy nie ustaliły inwestora odpowiedzialnego za dokonane prace. Organ I instancji wskazał wprawdzie, że osoba zarządzająca jest zatrudniona w spółce G. Sp. z o.o. z siedzibą w W., lecz pozostało to bez wpływu na działania organu. Spółka G. nie została poinformowana o toczącym się postępowaniu. Nie była także - wbrew dyspozycji art. 52 Prawa budowlanego - adresatem postanowienia. Dalej skarżąca zarzuciła, że organ nakazał wstrzymanie robót pomimo faktu, że roboty budowlane obecnie nie są prowadzone. Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych było zatem bezprzedmiotowe. Organ nadzoru budowlanego wydając postanowienie powinien przede wszystkim ustalić czy roboty budowlane zostały zakończone. Jeśli tak się stało, to w stanie prawnym przed 19 września 2020 r. w Prawie budowlanym brak było podstawy prawnej do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie PWINB z dnia 26 lipca 2023 r., nr WOP.7722.54.2023.TN, które uchyliło postanowienie PINB z dnia 16 czerwca 2023 r., nr NB.I.5160.110.2019.MB, w części nakładającej na skarżącą obowiązek zabezpieczenia wybudowanej samowolnie hali magazynowej przed dostępem osób postronnych i pracowników zakładu, a w pozostałej części, tj. w zakresie wstrzymania robót budowlanych i nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych postanowień stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm. – dalej: P.b. w brzmieniu obowiązującym do dnia 18 września 2020 r.) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471). Na mocy art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym. W przedmiotowej sprawie, ze względu na wszczęcie postępowania przed dniem 19 września 2020 r., zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471), do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Wobec powyższego w sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), w brzmieniu przed 19 września 2020 r. Zgodnie z art. 48 ust. 1 P.b. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. 2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. 5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. W stanie faktycznym sprawy poza sporem jest, że przedmiotowa inwestycja (hala magazynowa) wymagała pozwolenia na budowę i że wybudowana została bez tego pozwolenia. Wobec powyższego, zgodnie z art. 48 ust. 2 P.b. organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy z art. 48 ust. 2 P.b. pozostaje stwierdzenie, że obiekt budowlany lub jego część wykonano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, przy czym postanowienie takie wydaje się zarówno w przypadku obiektu będącego w budowie, jak również co do obiektu już wybudowanego (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1305/22). Podkreślenia też wymaga, że w art. 48 ust. 2 P.b. ustawodawca nie zastrzegł, jak w art. 49b ust. 2 P.b., że wstrzymuje się prowadzenie robót budowlanych tylko wtedy, gdy budowa nie została zakończona. Należy zatem przyjąć, że wstrzymanie robót budowlanych w tym przypadku ma dwojakie znaczenie. Po pierwsze, wstrzymuje roboty budowlane, jeżeli są one obecnie prowadzone, a po drugie stanowi zakaz prowadzenia takich robót na przyszłość, do zakończenia postępowania z konsekwencjami wynikającymi z art. 50a pkt 1 P.b. (por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 3458/19). Zauważenia też wymaga, że celem wydania tego postanowienia nie jest jedynie zablokowanie możliwości dalszej realizacji inwestycji. Wydanie ww. postanowienia skutkuje bowiem także rozpoczęciem biegu terminu do wydania przez organy administracji kolejnych rozstrzygnięć w sprawie, o których mowa w art. 48 ust. 1 i 2 P.b. (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2363/21). Wobec powyższego jednoznacznie stwierdzić należy, że zarzut skargi z pkt 2.1., odnośnie braku podstaw do wydania przedmiotowego postanowienia, jest całkowicie niezasadny. Jako niezasadny należy również uznać zarzut z pkt 1.1. skargi dotyczący nałożenia obowiązków na właściciela nieruchomości zamiast na inwestora. Zgodnie z art. 52 P.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Z przywołanego przepisu nie wynika wprost, kto ma być adresatem decyzji, gdyż to zależy w każdym przypadku od ustaleń stanu faktycznego sprawy i od uznania organu wydającego decyzję administracyjną, która powinna być wykonalna i skuteczna na etapie postępowania administracyjnego i postępowania egzekucyjnego (por. wyro NSA z dnia 12 października 2021 r., sygn. akt II OSK 2797/18). Zatem w pierwszej kolejności nakaz winien być adresowany do inwestora, lecz dotyczy to takiego inwestora, który legitymuje się tytułem prawnym do obiektu. Natomiast w sytuacji, gdy inwestor nie posiada uprawnień do dysponowania nieruchomością na cele budowlane albo jeżeli dane inwestora nie mogą zostać ustalone, to zgodnie z ustawową kolejnością określania podmiotów zobowiązanych do usuwania skutków samowoli budowlanych, właściwe organy powinny obciążyć właściciela nieruchomości obowiązkiem wykonania nakazu rozbiórki (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II OSK 1113/19). Z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Przede wszystkim jedynym właścicielem nieruchomości, na której zbudowano nielegalnie przedmiotową halę, pozostaje skarżąca spółka. Także w sprawie nie ustalono, mimo podjętych przez organy prób, żadnego innego podmiotu posiadającego uprawnienia do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlanego. Nie ustalono także inwestora przedmiotowej hali. Organ I instancji podjął próbę ustalania inwestora, ale nie przyniosło to pozytywnych skutków. I tak pytano dyrektora produkcji reprezentującego firmę G. z siedzibą w W. czy podmiot ten jest inwestorem przedmiotowej hali, jednakże nie uzyskano od niego stosownego potwierdzenia – patrz protokół z dnia 23 września 2019 r. oraz pismo z dnia 13 lutego 2020 r. W dniu 13 marca 2020 r. został on wysłuchany jako świadek i zeznał, że nic nie wie o budowie i że w tej kwestii należy zawracać się do właściciela nieruchomości. Poszukiwano też informacji kto był inwestorem w Departamencie Architektury Urzędu Miejskiego w Białymstoku i uzyskano odpowiedź, że nie da się ustalić inwestora. Zwrócono się też do skarżącej spółki o wskazanie inwestora (pismo z dnia 27 listopada 2019 r., z dnia 10 stycznia 2021 r. oraz z dnia 7 lipca 2021 r.). Na wszystkie te wezwania skarżąca spółka reagowała w ten sposób, że wnosiła o przedłużenie terminu do udzielenia odpowiedzi na żądane pytanie. Ani razu też nie wskazała, kto był inwestorem przedmiotowej hali. W ocenie Sądu, jako całkowicie niezasadne należy uznać stanowisko skarżącej, że w powyższych okolicznościach organy winny informować o toczącym się postępowaniu G. Sp. z o.o. w W. jako ewentualnego inwestora przedmiotowej hali. Potrzeba taka nie zachodziła, gdyż w całym postępowaniu administracyjnym nawet sama skarżąca spółka ani razu nie wskazała, że podmiot ten był takim inwestorem. Podkreślenia też wymaga, że również w skardze skarżąca spółka nie wskazuje, że podmiot ten był inwestorem tej hali. Zresztą skarżąca nie wyjaśnia, jaki ewentualnie wpływ na przebieg postępowania miałoby ustalenie, że przywoływany podmiot był inwestorem, skoro skarżąca nie wykazuje, aby podmiot ten był właścicielem nieruchomości z wybudowaną nielegalnie halą albo żeby miał w stosunku do tej nieruchomości jakiekolwiek uprawnienia do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane. Niezasadny jest także zarzut z pkt 1.2. skargi dotyczący naruszenia przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. w zakresie oględzin i inwentaryzacji nieruchomości oraz wymiarów hali. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżąca spółka nie wyjaśniła, na czym miałoby polegać nieprawidłowe przeprowadzenie oględzin czy też inwentaryzacji nieruchomości. Zarzut ten zawęziła jedynie do kwestii nieprawidłowego ustalenia wymiarów budynku. Wobec tego stwierdzić trzeba, że organy prawidłowo przyjęły, że kwestia wymiarów przedmiotowej hali jest mało istotna na obecnym etapie postępowania. Będzie ona miała znaczenie dopiero na etapie sporządzania dokumentacji, o której mowa w zaskarżonym postanowieniu. Jako całkowicie niezasadny należy także uznać zarzut z pkt 2.2. skargi. W zarzucie tym skarżąca spółka nawiązuje do nieistniejącego planu miejscowego i zarzuca organom błędne rozważania odnośnie niemożności zalegalizowania przedmiotowego obiektu ze względu na sprzeczność inwestycji z regulacjami tego planu. Tymczasem oba organy w swoich postanowieniach o kwestiach tych się nie wypowiadały, gdyż nie mogło to na obecnym etapie postępowania być przedmiotem oceny. Wprawdzie organ I instancji opisując przebieg postępowania wskazał, że w swojej decyzji z dnia 3 lutego 2023 r. dokonał takiej analizy, ale przecież decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego decyzją PWINB z dnia 17 marca 2023 r. W ocenie Sądu niezasadny jest też zarzut z pkt 2.3. skargi, polegający na tym, że organy nie wskazały jako podstawy prawnej w decyzji przepisu art. 48 ust. 5 P.b., mimo jego zastosowania. W tej kwestii zauważenia wymaga, że jako podstawę prawną rozstrzygnięcia prawidłowo wskazano przepisy art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. To na ich podstawie wstrzymano roboty budowlane oraz nałożono stosowane obowiązki. Natomiast z przepisu art. 48 ust. 5 P.b. wynika, że przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. Zatem na obecnym etapie postępowania przepis ten nie miał bezpośredniego zastosowania. Natomiast organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia 16 czerwca 2023 r. niewątpliwie do niego nawiązał, wskazując, kiedy będzie możliwe zatwierdzenie projektu budowlanego. Zdaniem Sądu podkreślenia więc wymaga, że z art. 124 § 1 k.p.a. wynika, że postanowienie powinno zawierać między innymi powołanie podstawy prawnej. Powołanie podstawy prawnej to przytoczenie przepisów prawa materialnego, na których organ administracji publicznej oparł swoje rozstrzygnięcie. Dotyczy to przepisów prawa stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Powoływanie zaś wszystkich przepisów, które miały zastosowanie w sprawie, byłoby zbytnim formalizmem (por. W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie, 1962, s. 178). Dopiero powołanie w decyzji administracyjnej (ale również w postanowieniu) jedynie tytułu ustawy, bez wskazania określonego jej przepisu, nie może być uznane za określenie podstawy prawnej podjętej decyzji (postanowienia) (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1983 r., sygn. I SA 954/83). Z powyższych względów, w ocenie Sądu, nie zachodziła potrzeba, aby w podstawie prawnej zaskarżonego postanowienia umieszczać przepis art. 48 ust. 5 P.b. Reasumując, zdaniem Sądu, postępowanie przed organami zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast chodzi o ocenę prawną wydanego orzeczenia, to należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych postanowień. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI