II SA/Bk 716/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stwierdzając, że organy błędnie zastosowały przepisy o przedawnieniu bez zarzutu dłużnika.
Skarżąca domagała się odszkodowania za grunty przejęte pod drogę publiczną. Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, powołując się na przedawnienie roszczenia na podstawie Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, uznając, że przedawnienie może być uwzględnione tylko na zarzut dłużnika, który nie został podniesiony w postępowaniu. Sąd stwierdził również, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego było błędne.
Sprawa dotyczyła wniosku Pani M. Z. W. o ustalenie odszkodowania za działki przejęte pod drogi publiczne. Starosta Powiatowy odmówił ustalenia odszkodowania, wskazując na przedawnienie roszczenia na podstawie art. 117-127 Kodeksu cywilnego, ponieważ wniosek wpłynął po upływie 15 lat od ostateczności decyzji zatwierdzającej podział. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, uznając postępowanie za bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił obie decyzje. Sąd podkreślił, że przedawnienie roszczeń odszkodowawczych za wywłaszczone nieruchomości podlega ogólnym regułom prawa cywilnego, ale może być uwzględnione tylko na zarzut dłużnika. Ponieważ Gmina Ch. nie podniosła zarzutu przedawnienia w toku postępowania, organy bezpodstawnie przyjęły fakt przedawnienia jako podstawę rozstrzygnięcia. Sąd uznał również, że umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. było błędne, gdyż uwzględnienie zarzutu przedawnienia powinno prowadzić do oddalenia powództwa, a nie umorzenia postępowania. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że nie podlegają one wykonaniu do czasu uprawomocnienia, i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie roszczenia może być uwzględnione wyłącznie na zarzut dłużnika, który nie został podniesiony w toku postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że zgodnie z zasadami prawa cywilnego, sąd lub organ bierze pod uwagę upływ terminu przedawnienia tylko na zarzut dłużnika. Brak takiego zarzutu uniemożliwia przyjęcie przedawnienia jako podstawy rozstrzygnięcia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (5)
Główne
PPSA art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
PPSA art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.a. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący umorzenia postępowania, błędnie zastosowany przez organy.
k.c. art. 117
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, które zostały błędnie zastosowane przez organy.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis określający termin przedawnienia, który został przekroczony, ale nie mógł być uwzględniony bez zarzutu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie roszczenia może być uwzględnione tylko na zarzut dłużnika. Umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia jest błędne.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117-127 k.c. Brak podstaw do merytorycznego załatwienia sprawy z powodu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
Sąd bierze pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie. Brak było podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego jako "bezprzedmiotowego" na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Skład orzekający
Grażyna Gryglaszewska
przewodniczący
Anna Sobolewska-Nazarczyk
sprawozdawca
Małgorzata Roleder
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o przedawnieniu roszczeń w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w kontekście wywłaszczeń nieruchomości i konieczności podniesienia zarzutu przedawnienia przez dłużnika."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wywłaszczenia nieruchomości pod drogi publiczne i zastosowania przepisów Kodeksu cywilnego o przedawnieniu w postępowaniu administracyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa administracyjnego i cywilnego – przedawnienia roszczeń, co jest częstym problemem w praktyce. Pokazuje, jak kluczowe jest formalne podniesienie zarzutu przez stronę.
“Przedawnienie roszczenia? Tylko na zarzut dłużnika – kluczowa lekcja z orzecznictwa WSA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 716/06 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2006-12-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-11-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Sobolewska-Nazarczyk /sprawozdawca/ Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/ Małgorzata Roleder Symbol z opisem 6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości Zasądzono zwrot kosztów postępowania Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c, art. 200 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071 art. 105 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity Tezy Przedawnienie roszczeń z tytułu odszkodowania za przejęte na własność gminy drogi - nie można uczynić jako bezprzedmiotowym postępowanie w trybie art. 105 kpa Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi M. Z. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w B. z dnia [...] 08.2006r. nr [...], 2. stwierdza, że powyższe decyzje nie podlegają wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącej M. Z. W. kwotę 455 (czterysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Starosta Powiatowy w B. rozpoznając sprawę w przedmiocie ustalenia odszkodowania na rzecz Pani M. Z. W. za działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] o łącznej powierzchni 0,0882 ha położone w P., gm. Ch. – przejęte na własność przez Państwo pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, na podstawie art. 105 kpa w zw. z art. 98 ust. 3 i art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., nr [...] W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wniosek skarżącej o wypłatę odszkodowania wpłynął do Urzędu Miejskiego w Ch. w dniu 2 stycznia 2006 r., to jest po upływie 15 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W związku z tym roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117-127 kc. Odwołanie od decyzji powyższej Pani M. Z. W., podnosząc błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu roszczenia. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z uwagi na przedawnienie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości brak było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiodła Pani M. Z. W.. W treści skargi podniosła te same argumenty, które zamieściła też w odwołaniu. Dodatkowo wskazała, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w swojej decyzji, dlaczego zastosowano przepisy Kodeksu cywilnego, dotyczące przedawnienia roszczeń. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Zaskarżoną decyzję i poprzedzającą jej wydanie decyzję organu I instancji należało uchylić, albowiem zostały one wydane z naruszeniem przepisów regulujących instytucję przedawnienia roszczeń (art. 117 Kodeksu cywilnego), co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania administracyjnego (naruszenie art. 105 § 1 k.p.a.). Co się tyczy kwestii przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za przejęte nieruchomości, to obecnie zarówno doktryna (T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, W-wa 1998, s. 149), jak i orzecznictwo sądowe (wyrok WSA w B. z 15 stycznia 2004 r., SA/Bk 1132/03, ONSA i WSA Nr 3 (6) /2005, poz. 61) przyjmują, iż do przedawnienia tych roszczeń mają zastosowanie ogólne reguły prawa cywilnego (art. 117 i n.k.c.) Z materiału procesowego sprawy wynika, iż wniosek skarżącej o wypłatę odszkodowania w niniejszej sprawie wpłynął do Urzędu Miejskiego w C. w dniu 2 stycznia 2006 r., to jest po upływie 15 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. Upłynął zatem termin przedawnienia określony przepisem art. 118 k.c. Co jednak istotne, organ odwoławczy oni też organ I instancji nie uwzględniły faktu, iż Sąd (a zatem i organ rozpoznający sprawę) bierze pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie (Kodeks cywilny – Komentarz, tom I, pod red. K. Pietrzykowskiego, W-wa 1997, s. 277). W aktach administracyjnych sprawy nie ma wszakże dowodu, aby Gmina Ch. podnosiła zarzut przedawnienia roszczenia w toku postępowania przed organem I instancji lub w toku postępowania odwoławczego. A zatem, wobec braku zarzutu dłużnika, organy bezpodstawnie przyjęły fakt przedawnienia roszczenia jako podstawę rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonych decyzjach. Co więcej, błędne jest mniemanie organów, że skoro w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie roszczeń, to "nie było podstaw do merytorycznego jej załatwienia" i postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia w procesie cywilnym prowadzi do wyroku oddalającego powództwo. Analogicznie, w postępowaniu administracyjnym uwzględnienie zarzutu przedawnienia prowadzić powinno do odmowy przyznania odszkodowania. Brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego jako "bezprzedmiotowego" na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Reasumując, stwierdzić należy, iż brak było podstaw do wydania przez organ decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy; dlatego też Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/.w ustawy.-
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI