II SA/Bk 713/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2005-01-27
NSAinneŚredniawsa
świadczenie przedemerytalnebezrobocieprawa socjalneKonstytucja RPustawa o zatrudnieniuprawo administracyjneubezpieczenie społeczne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję o odmowie przyznania świadczenia przedemerytalnego, uznając, że skarżący nie spełnił ustawowych warunków.

Skarżący M.W. domagał się przyznania świadczenia przedemerytalnego, powołując się na trudną sytuację życiową i długotrwałe pozostawanie bez pracy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przez skarżącego wymogów ustawowych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podkreślając, że prawa socjalne z Konstytucji RP są realizowane przez ustawy, a roszczenia powstają tylko wtedy, gdy ustawodawca je przyznał.

Skarżący M.W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, argumentując swoją trudną sytuacją życiową wynikającą z wieloletniego okresu pozostawania bez pracy. Organy administracji, zarówno Starosta B., jak i Wojewoda P., odmówiły przyznania świadczenia, stwierdzając, że skarżący nie spełnił warunków określonych w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązujących przed dniem 1 czerwca 2004 r. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP dotyczących prawa do pracy i zabezpieczenia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że konstytucyjne prawa socjalne nie tworzą praw podmiotowych, a roszczenia o ich realizację powstają tylko na podstawie konkretnych ustaw. Podkreślono, że prawo do pracy nie oznacza obowiązku państwa zagwarantowania zatrudnienia każdemu. Sąd stwierdził, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do nabycia świadczenia przedemerytalnego, a jego trudna sytuacja materialna nie stanowi podstawy do przyznania tego świadczenia wbrew przepisom prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, konstytucyjne prawa socjalne są adresowane do organów państwa i nie tworzą praw podmiotowych. Roszczenia o ich realizację powstają tylko wtedy, gdy ustawodawca przyznał je obywatelom w konkretnych ustawach.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że prawa socjalne z Konstytucji RP są realizowane w drodze ustaw je konkretyzujących. Prawo do pracy nie oznacza obowiązku państwa zagwarantowania zatrudnienia każdemu. Obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.z.p.b. art. 37 § lit. k ust. 1

Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu

Przepisy regulujące warunki nabycia świadczenia przedemerytalnego obowiązujące przed dniem 1 czerwca 2004 r.

u.ś.p. art. 29 § ust. 2

Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych

Wskazuje, że w sprawie mają zastosowanie zasady nabywania prawa do świadczenia przedemerytalnego przewidziane w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, obowiązujące przed dniem 1 czerwca 2004 r.

PPSA art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Pomocnicze

u.z.p.b.

Ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty

Wprowadziła zmiany w przepisach dotyczących świadczeń przedemerytalnych obowiązujące od dnia 1 stycznia 2002 r.

Konst. RP art. 65 § ust. 5

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy prawa do pracy.

Konst. RP art. 66 § ust. 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy prawa do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Konst. RP art. 71 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Dotyczy ochrony rodziny.

Konst. RP art. 67 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi o prawie obywatela pozostającego bez pracy do zabezpieczenia społecznego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie spełnił ustawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Konstytucyjne prawa socjalne nie tworzą praw podmiotowych, a roszczenia powstają na podstawie ustaw. Prawo do pracy nie oznacza obowiązku państwa zagwarantowania zatrudnienia.

Odrzucone argumenty

Państwo nie wywiązuje się z obowiązku zapewnienia obywatelowi miejsca pracy. Trudna sytuacja życiowa i wieloletni okres bez pracy powinny skutkować przyznaniem świadczenia przedemerytalnego.

Godne uwagi sformułowania

Prawa socjalne z Konstytucji RP są realizowane w drodze ustaw je konkretyzujących a roszczenia o ich realizację powstają wówczas, gdy ustawodawca przyznał je obywatelom w tych ustawach. Prawo do pracy nie może być rozumiane w sensie dosłownym jako rodzące po stronie władz publicznych obowiązek zagwarantowania wszystkim zatrudnienia.

Skład orzekający

Anna Sobolewska-Nazarczyk

przewodniczący

Grażyna Gryglaszewska

członek

Jerzy Bujko

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja konstytucyjnych praw socjalnych i ich relacja do ustawowych świadczeń, a także warunki nabywania prawa do świadczeń przedemerytalnych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w danym okresie. Interpretacja konstytucyjna ma charakter ogólny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważną zasadę prawną dotyczącą praw socjalnych i ich realizacji przez ustawodawcę, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i ubezpieczeń społecznych.

Czy Konstytucja gwarantuje pracę? Sąd wyjaśnia granice praw socjalnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 713/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2005-01-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2004-11-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk /przewodniczący/
Grażyna Gryglaszewska
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Pomoc publiczna
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 58 poz 514
art. 37 lit. k ust. 1
Ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu
Tezy
Prawa socjalne z Konstytucji RP są realizowane w drodze ustaw je konkretyzujących a roszczenia o ich realizację powstają wówczas, gdy ustawodawca przyznał je obywatelom w tych ustawach.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.), sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego oddala skargę, -
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] IX 2004 r. wydaną z upoważnienia Wojewody P. organ utrzymał w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] VII 2004 r. o odmowie przyznania M. W. prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 3 VII 2004 r. W motywach obu decyzji organy stwierdziły, iż wnioskodawca nie spełnił warunków do uzyskania żądanego świadczenia, wskazanych przepisami ustawy z dnia 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i to zarówno obowiązujących do dnia 31 XII 2001 r. jak i zmienionych, obowiązujących od dnia 1 I 2002 r. M. W. zarejestrował się w Rejonowym Urzędzie Pracy w B. w dniu 16 I 1997 r. i z dniem tym został uznany za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Prawo do zasiłku dla bezrobotnych utracił z dniem 24 I 1998 r. z powodu upływu okresu jego pobierania. W dniu 2 lipca 2004 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 I 1999 r., dołączając do wniosku dokumenty stwierdzające staż pracy. Organ rozpoznający sprawę uznał, iż ze względu na przepis art. 29 ust 2 ustawy z 30 IV 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) w sprawie mają zastosowanie zasady nabywania prawa do świadczenia przedemerytalnego przewidziane w ustawie z 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), obowiązujące przed dniem 1 VI 2004 r., to jest przed dniem przejęcia zadań związanych z przyznawaniem i wypłatą tego rodzaju świadczeń przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Do dnia 31 XII 2001 r. warunki do nabycia świadczenia przedemerytalnego regulował art. 37 lit. "k" ust. 1 pkt 1 – 4 wymienionej wyżej ustawy z dnia 14 XII 1994 r., po dniu 1 I 2002 r. odpowiedni przepis w brzmieniu wprowadzonym art. 3 ustawy z 20 XII 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r., Nr 6, poz. 65). M. W. nie spełnił żadnego z warunków przewidzianych tymi przepisami, w szczególności ze względu na zbyt krótki staż pracy i brak odpowiedniego wieku, do przyznania żądanego świadczenia. Świadczenie to nie może być też przyznane – jak tego żądała strona – z przyczyn wskazanych
w odwołaniu, to jest ze względu na jej trudną sytuację spowodowaną wieloletnim już okresem pozostawania bez pracy.
Wymienioną wyżej decyzję Wojewody P. M. W. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. Zarzucił jej naruszenie przepisów art. 65 ust 5, art. 66 ust 1 i 2 oraz art. 71 ust 1 Konstytucji R.P. Skarżący podał, iż od 7 lat z krótką przerwą jest zarejestrowany jako bezrobotny w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. i mimo poszukiwania nie uzyskał pracy. Świadczy to o niewywiązywaniu się przez państwo z obowiązku zapewnienia obywatelowi miejsca pracy. Skoro więc znalazł się on bez swojej winy w szczególnej sytuacji życiowej to państwo ma obowiązek wspomagać go, zgodnie z Konstytucją R.P. Dlatego skarżący zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznanie mu żądanego świadczenia przedemerytalnego.
W odpowiedzi na tę skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentów podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona. Powołane w skardze przepisy Konstytucji R.P z 2 IV 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) regulują tzw. prawa socjalne: prawo do pracy, prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, ochronę rodziny. Są one adresowane do organów państwa tworzących i stosujących prawo i nie tworzą praw podmiotowych, na podstawie których obywatele mogliby występować z określonymi, konkretnymi żądaniami. Prawo do pracy nie może bowiem być rozumiane w sensie dosłownym jako rodzące po stronie władz publicznych obowiązek zagwarantowania wszystkim zatrudnienia. Prawa socjalne z Konstytucji są realizowane w drodze ustaw je konkretyzujących a roszczenia o ich realizację powstają wówczas, gdy ustawodawca przyznał je obywatelom w tych ustawach. Skarżący nie wskazał, iż przysługiwało mu takie konkretne roszczenie do organów władzy publicznej, za brak realizacji którego organy te ponoszą odpowiedzialność. Niedopuszczalne jest też opieranie żądań regulowanych konkretnymi przepisami ustawowymi na ogólnie sformułowanym zarzucie naruszenia konstytucyjnych praw socjalnych, na przykład prawa do pracy. Przepis art. 67 ust 2 Konstytucji R.P stanowi, iż obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Obowiązek państwa wynikający z tego konstytucyjnego przepisu realizują przepisy ustawy z 30 IV 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) a względem wcześniej zaistniałych stanów faktycznych przepisy ustawy z 14 XII 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. Dz. U. z 2003 r., Nr 58, poz. 514 ze zm.). Prawo do świadczenia przedemerytalnego nabywają te osoby, które spełniają szczegółowe wymogi przewidziane przepisami tych ustaw. Jest w sprawie kwestią bezsporną, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Jego trudna sytuacja osobista i materialna wynikająca z braku pracy nie stanowi przesłanki do przyznania spornego świadczenia.
Skoro więc skarżący nie spełnił ustawowych warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, to odmowa przyznania mu tego świadczenia była zgodna
z obowiązującym prawem. Dlatego na mocy art. 151 ustawy z 30 VIII 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak
w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI