II SA/BK 708/24

II SA/Bk 708/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski
Justyna Siemieniako
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 320
art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 k ust. 4 , art. 13n oraz art. 131
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189f § 1, 61 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 stycznia 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 3 września 2024 r. nr BP.702.501.2023.E.2275.BKOE.6251 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 3 września 2024 r. nr BP.702.501.2023. E.2275.BKOE.6251 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", "organ") działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572 ze zm. dalej: "k.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13 k ust. 4 oraz art. 131 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2024 r. poz. 320 dalej: "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z 6 września 2001 o transporcie drogowym (Dz.U z 2024 r. poz. 728 ze zm. dalej "u.t.d."), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez J. B. (dalej: "Skarżący") od decyzji organu z 21 grudnia 2022 r. nr BKOE.702.47771.2022.1668.3 o nałożeniu kary pieniężnej
w wysokości 1.500 zł, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że w dniu 27 października 2022 r. o godzinie 15:45 na płatnym odcinku drogi krajowej w miejscowości S.Zachód inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu ciężarowego marki S. o nr rej. [...] oraz przyczepy marki B.o nr rej. [...].
W toku kontroli ustalono, że 25 lutego 2022 r. o godzinie 12:18 urządzenie kontrolne o numerze identyfikacyjnym SPOE M. znajdujące się na odcinku drogi krajowej nr S8 R (skrzyżowanie z drogą gminną nr 43073 lW)- węzeł Wyszków Północ zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o nr rej. [...], co zostało odnotowane pod numerem ewidencyjnym [...].
Stwierdzono, że ww. pojazd samochodowy został zarejestrowany w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (SPOE KAS). Z aktywnym kontem użytkownika powiązano urządzenie służące do uiszczania opłat elektronicznych, które zgłaszało konieczność poboru opłaty dla ww. sekcji płatnej powiązanej z wykrytym przejazdem. Na ww. koncie użytkownika typu przedpłaconego nie znajdowały się środki umożliwiające pokrycie należnej opłaty. Tym samym za kontrolowany przejazd nie została uiszczona oplata elektroniczna. Na podstawie danych znajdujących się
w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego pojazdu przekracza 3,5 tony.
Ponadto organ prowadzący postępowanie ustalił, że właścicielem ww. pojazdu samochodowego w chwili stwierdzenia naruszenia był Skarżący prowadzący działalność gospodarczą pod firmą F.
Przebieg i ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli nr MKR202200145525.
Organ podniósł, że odcinek drogi krajowej nr S8 Radzymin (skrzyżowanie
z drogą gminną nr 43073IW) - węzeł Wyszków Północ, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu w dniu 25 lutego 2022 r., został wyszczególniony
w załączniku nr 1 pkt 13 lit. f do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca
2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z 16 listopada 2022 r. organ zawiadomił Skarżącego o wszczęciu
z urzędu wobec niego postępowania administracyjnego.
Ww. pismo zostało uznane za doręczone Skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 5 grudnia 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi.
Mając na względzie powyższe okoliczności organ, powołaną na wstępie decyzją z 21 grudnia 2022 r., nałożył na Skarżącego karę pieniężnej w wysokości 1.500 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 2 u.d.p., ponieważ ww. korzystając z drogi publicznej w dniu 25 lutego 2022 r. naruszył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wniósł o umorzenie postępowania powołując się na art. 13n u.d.p., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy. Strona podniosła, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało jej doręczone z przekroczeniem dziewięciomiesięcznego terminu na wszczęcie postępowania wskazując, iż dzień naruszenia to 25 luty 2022 r., a strona dowiedziała się o wszczęciu postępowania
5 grudnia 2022 r. w momencie doręczenia mu zawiadomienia. W związku
z powyższym strona wywiodła, że ów termin upłynął w dniu 25 listopada 2022 r. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.
GITD opisaną na wstępie decyzją z 3 września 2024 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ przytoczył treść przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. Stwierdził, że w decyzji z 21 grudnia 2022 r. prawidłowo ustalano stan faktyczny, na co pozwalał zgromadzony materiał dowodowy, z którego bezspornie wynika, że w dniu zarejestrowania przedmiotowego naruszenia kontrolowany pojazd poruszał się po płatnym odcinku drogi krajowej z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Organ podniósł, że pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) w dniu 14 września
2021 r. (identyfikator pojazdu [...]). Do ww. pojazdu zostało przypisane urządzenie pokładowe o nr [...], z którym została nawiązana relacja w dniu 14 września 2021 r. o godzinie 10:44. Jednocześnie opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu 25 lutego 2022 r. o godzinie 12:18 po płatnym odcinku drogi krajowej nr S8 Radzymin (skrzyżowanie z drogą gminną nr 43073 IW) - węzeł Wyszków Północ nie została uiszczona. Na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty. Użytkownik doładował umowę po stwierdzonym naruszeniu w dniu 3 marca 2022 r. o godzinie 12:17 na kwotę 2.000 zł przez internetowe konto klienta.
Zdaniem GITD przyczyną naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej był brak środków pieniężnych na koncie podmiotu korzystającego z sieci dróg publicznych objętych tą opłatą w dniu przejazdu oraz nieuiszczenie należnej opłaty w terminie 3 dni od dnia zakończenia tego przejazdu. Ponadto podkreślił, że strona miała możliwość zgodnie z art. 13k ust. 8a u.d.p. skorzystać z uiszczenia opłaty elektronicznej za wykonywany przejazd w terminie 3 dni od jego zakończenia, lecz z tego nie skorzystała.
Poza tym organ wyjaśnił, że Skarżący miał możliwość nadzorowania dostępnych środków również na koncie użytkownika w systemie e-TOLL za pośrednictwem Internetowego Konta Klienta oraz podczas rozmowy z konsultantem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta. Historia przejazdów po drogach płatnych oraz naliczonych opłat dostępna jest w Internetowym Koncie Klienta. Zdaniem GITD Skarżący nie zadbał o to, żeby na jego koncie w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) znalazły się środki pieniężne w wysokości pozwalającej na uiszczenie opłaty elektronicznej za planowany przejazd oraz nie doładował konta użytkownika w wysokości umożliwiającej pobranie zaległej opłaty w ciągu 3 dni od zakończenia kontrolowanego przejazdu.
Odnoście zarzutu Skarżącego, że postępowanie zostało wszczęte w dniu 5 grudnia 2022 r., a wiec od dnia naruszenia do daty wszczęcia minęło już 9 miesięcy organ wskazał, że powstałe naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za kontrolowany przejazd miało miejsce w dniu 25 lutego 2022 r., organ w dniu 16 listopada 2022 r. wydał postanowienie o wszczęciu postępowania wobec strony. Wskazał, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem w orzecznictwie i doktrynie w świetle wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a. obowiązku zawiadomienia wszystkich stron o wszczęciu procesu, etap ten rozpoczyna się wraz z pierwszą czynnością, o której strona została zawiadomiona. Mając na uwadze powyższe wskazał, że naruszenie odnotowane podczas przejazdu pojazdu o nr rej. [...] zostało zarejestrowane w dniu 25 lutego 2022 r., zaś pierwsza czynność organu, o której strona została skutecznie zawiadomiona, miała miejsce 16 listopada 2022 r., a więc przed więc przed upływem uregulowanego przepisami terminu przedawnienia naruszenia. Przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte zgodnie z powyższą jednostką redakcyjną, mianowicie w okresie 9 miesięcy.
Organ wskazał również, że z koperty wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru wynika, że zawiadomienie zostało wysłane stronie przesyłką nr: (00) [...] nadaną w dniu 17 listopada 2022 r. za pośrednictwem placówki Urzędu Pocztowego B.1 na adres: F. [...]. Następnie ww. przesyłka po dwukrotnej awizacji (awizo dniu 21 listopada 2022 r., ponowne awizo w dniu 29 listopada 2022 r.) w dniu 6 grudnia 2022 r. została zwrócona do adresata (powód: adresat nie podjął awizowanej przesyłki).
Ponadto, organ ponownie rozpoznając sprawę przeanalizował przesłanki zawarte w art. 189f § 1 k.p.a. i w jego ocenie przepis ten nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie. Przede wszystkim wskazał, że jeżeli strona uchybiła podstawom obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakimi było w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami to w żadnym razie nie można mówić o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
Organ wyjaśnił, że na tle unormowania przepisu art. 189f § 1 k.p.a., waga ww. naruszenia nie była znikoma, gdyż dotyczyła podstawowego obowiązku w zakresie korzystania z dróg publicznych. Dodatkowo obowiązek ten jest jasno sprecyzowany w ww. przepisach, nie podlega stopniowaniu, ma bezwzględny charakter, a jego granicę wyznacza dmc pojazdu powyżej 3500 kg (3,5 tony). Przewidziana kary administracyjna nie jest zależna od takich okoliczności, jak jednorazowość, przeoczenie tylko wynika z samego faktu naruszenia. Ponadto organ podkreślił, że strona była świadoma, że na koncie użytkownika brak było środków na uiszczenie opłaty pomimo to wykonywała kontrolowany przejazd oraz nie dokonała doładowania konta w terminie 3 dni od zakończenia tego przejazdu zgodnie z art. 13k ust. 8a u.d.p. to świadomie naraża się na sankcje, a takiego postępowania nie można usprawiedliwiać i rozważać w kontekście odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 61 § 4 k.p.a., poprzez jego niewłaściwą interpretację, skutkującą uznaniem sporządzenia dokumentu za jego doręczenie.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.
art. 13n u.d.p., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy została w pełni wyczerpana jego hipoteza.
Mając powyższe zarzuty na względzie Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Skarżący, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że przejazd zarejestrowano w dniu 25 lutego 2022 r., zawiadomienie z 16 listopada 2022 r., nadano w placówce Poczty Polskiej
18 listopada 2022 r. Dnia 25 listopada 2022 r. upłynęło 9 miesięcy od dnia przejazdu. W dniu 5 grudnia 2022 r. pismo zostało odebrane przez stronę - strona dowiedziała się o wszczęciu postępowania. W ocenie autora skargi właściwe postępowanie wszczęto 5 grudnia 2022 r., z naruszeniem art. 13n u.d.p. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa
w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja GITD z 3 września 2024 r. o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, podczas przejazdu wykonywanego płatnym odcinkiem drogi krajowej.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że główny zarzut skargi koncentrował się na naruszeniu art. 61 § 4 k.p.a., poprzez jego niewłaściwą interpretację oraz art. 13n u.d.p., poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem Skarżącego postępowanie zostało wszczęte 5 grudnia 2022 r., a więc po upływie 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia, które miało miejsce 25 lutego 2022 r. Z kolei GITD stoi na stanowisku, że powstałe naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za kontrolowany przejazd miało miejsce w dniu 25 lutego 2022 r., zaś pierwsza czynność organu, o której strona skarżąca została skutecznie zawiadomiona, miała miejsce 16 listopada 2022 r., a więc przed upływem terminu przewidzianego w art. 13n ust. 1 u.d.p.
Zdaniem Sądu prawidłowe jest stanowisko organu.
Należy wyjaśnić, że dla ustalenia terminu wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu kluczowa jest data sporządzenia przez organ
i wystosowania do strony zawiadomienia w tej sprawie, a nie, jak wywodzi Skarżący, jego doręczenie stronie, gdyż termin przedawnienia nałożenia kary pieniężnej,
o którym mowa w art 13n u.d.p. ma charakter materialnoprawny i dotyczy uprawnień organu, a nie strony, gdyż wyłącznie organ administracji jest jego adresatem, co wynika z dyspozycji tego przepisu. Oczywiście strona o tym fakcie musi zostać prawidłowo powiadomiona przez organ, zgodnie z normą art. 61 § 4 k.p.a., w zw.
z art. 8 § 1 k.p.a. i art. 7a k.p.a., co nie ma jednak znaczenia dla upływu terminu przedawnienia do wymiaru kary pieniężnej.
Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w przedmiocie kar pieniężnych za naruszenie przepisów u.d.p. wszczynane są z urzędu. O ile ustawodawca w art. 61 § 3 k.p.a. wprost wskazał na datę wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek, to data wszczęcia postępowania z urzędu nie została precyzyjnie określona. Utrwalony i jednolity w doktrynie i orzecznictwie jest pogląd, że postępowanie administracyjne jest wszczynane z urzędu wraz z podjęciem pierwszej czynności w sprawie przez właściwy do jej załatwienia organ, a data jej podjęcia jest datą wszczęcia postępowania, o ile strona została o tym powiadomiona. Z przepisów k.p.a. wynika wyraźnie, że podjęcie takiej czynności wymaga, aby powiadomić o niej stronę postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.).
Nie oznacza to jednak, że to data zawiadomienia strony o tej czynności stanowi datę wszczęcia postępowania z urzędu. Datą wszczęcia jest bowiem data podjęcia pierwszej czynności w sprawie, a nie data zawiadomienia strony o tej czynności. Skuteczne zawiadomienie strony o podjęciu pierwszej czynności
w sprawie stanowi natomiast konieczny warunek ustalenia, że do wszczęcia postępowania z urzędu doszło w dacie podjęcia przez organ pierwszej czynności
w sprawie. Z art. 13n u.d.p. stanowiącego, że "nie wszczyna się postępowania
w sprawie nałożenia kar pieniężnych (...), jeżeli od dnia popełnienia naruszenia upłynęło 9 miesięcy" wynika, że w relacji do jego treści, istoty oraz funkcji chodzi
o czynność konwencjonalną w postaci wszczęcia postępowania, której skuteczność w warunkach określonych tym przepisem prawa jest uzależniona od dokonania jej
w ściśle i precyzyjnie oznaczonym terminie, a mianowicie w terminie 9 miesięcy (nie dłuższym niż 9 miesięcy) od dnia popełnienia naruszenia. Co istotne skuteczność tej czynności nie jest w żadnym stopniu, ani też zakresie uwarunkowana zawiadomieniem strony o jej podjęciu (tj. o wszczęciu wymienionego postępowania), albowiem nic takiego nie wynika z przywołanego przepisu prawa, który wobec jego treści i funkcji powinien przy tym podlegać wykładni ścisłej (por. m.in. wyroki NSA
z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt II GSK 534/20 i z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 150/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji dla zaistnienia negatywnej przesłanki procesowej w postaci wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przewidziane w art. 13k ust. 1 i ust. 2 u.d.p., nie ma żadnego prawnie istotnego znaczenia to, czy w terminie przewidzianym w art. 13n u.d.p. - to jest w 9 miesięcy od dnia popełnienia naruszenia - strona została powiadomiona o wszczęciu postępowania. Okoliczność ta pozbawiona jest jakiejkolwiek doniosłości prawnej,
a przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do niczym nieuzasadnionego modyfikowania biegu tego materialnoprawnego terminu (por. wyrok NSA z dnia
16 marca 2023 r. sygn. akt II GSK 57/20, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd orzekający w niniejszej sprawie popiera ww. wyrażoną wykładnię i przyjmuje za własną.
Jednocześnie Sąd zaznacza, że wyroki sądów administracyjnych, na które powołuje się Skarżący, nie miały wpływu na wynik sprawy. NSA w wyroku
z 16 marca 2023 r., sygn. akt II GSK 44/20 stwierdził, że wbrew stanowisku WSA, przepis art. 61 § 1 k.p.a. nie może być interpretowany tak, że stanowi on podstawę prawną do wszczynania - bądź z urzędu, bądź też na wniosek - postępowania
w określonych sprawach administracyjnych, albowiem zawsze decydują o tym przepisy prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Glosa do postanowienia NSA z 3 grudnia 1987 r., SAB/Wr 8/97, OSP 1990, z. 11-12, poz. 397). Jeżeli natomiast z przepisów tych nie wynika wprost, czy postępowanie w sprawie wszczynane jest na wniosek, czy z urzędu, to w sytuacji, gdy jego przedmiotem jest przyznanie uprawnienia - postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, zaś gdy jego przedmiotem jest nałożenie obowiązku, ograniczenie lub cofnięcie uprawnień - postępowanie wszczynane jest z urzędu. W tym kontekście, mając na uwadze treść art. 51 ust. 6 lit. b) ustawy o transporcie drogowym oraz art. 13k
i art. 13l u.d.p., nie budzi żadnych wątpliwości, że postępowanie w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej - jest postępowaniem wszczynanym z urzędu.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy oraz ukształtowane w tym zakresie orzecznictwo należało uznać, że 9-miesięczny termin do wszczęcia postępowania przez organ został zachowany. Jak słusznie stwierdził GITD, naruszenie odnotowane podczas przejazdu pojazdu o nr rej. [...] zostało zarejestrowane w dniu 25 lutego 2022 r., zaś pierwsza czynność organu, o której strona została skutecznie zawiadomiona, miała miejsce 16 listopada 2022 r., a więc przed upływem uregulowanego przepisami terminu przedawnienia. Tym samym, wbrew twierdzeniom Skarżącego nie doszło do naruszenia art. 13n u.d.p oraz art. 61 § 4 k.p.a.
W dalszej kolejności Sąd stwierdził, że organ zasadnie, co nie przedmiotem sporu, nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wys. 1.500 zł, gdyż ww. korzystając
z drogi publicznej w dniu 25 lutego 2022 r. nie uiścił opłaty elektronicznej.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2 u.t.d. W myśl art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy
o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej. Z kolei z art. 13ha ust. 1 u.d.p. wynika, że powyższe opłaty (zwane opłatami elektronicznymi) są pobierane za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów wydanego na podstawie upoważnienia określonego w art. 13ha ust. 6 u.d.p. Okoliczność, że kontrolowany przejazd był wykonywany po drodze określonej w rozporządzeniu jest niesporna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że odpowiedzialność administracyjna związana z brakiem uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej ma charakter obiektywny i jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem (por. wyroki NSA z: 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 151/21; z 18 października 2017 r., sygn. akt II GSK 3521/15). Nie jest warunkowana jakimikolwiek dodatkowymi okolicznościami natury podmiotowej czy przedmiotowej. Przesłankami tej odpowiedzialności są jedynie przejazd po drodze krajowej objętej obowiązkiem uiszczenia opłaty elektronicznej oraz nieuiszczenie opłaty za ten przejazd. Te przesłanki muszą zostać wykazane przez organ w postępowaniu dotyczącym naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie obie te przesłanki zostały spełnione.
Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p. za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy; 2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach. Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d, wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu, albo korzystającemu
z drogi w przypadku, o którym mowa w art. 13ia ust. 19.
Art. 13hb ust. 1bb u.d.p. stanowi, że opłata elektroniczna jest pobierana za pomocą systemu teleinformatycznego. W celu jej uiszczania z wykorzystaniem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu jest obowiązany dokonać rejestracji w rejestrze uiszczających opłatę elektroniczną (art. 13ia ust.1). Rejestracji nie dokonuje się w przypadku uiszczania opłaty elektronicznej z wykorzystaniem usługi EETS. Rejestr, o którym mowa w
ust. 1, jest prowadzony przez Szefa KAS w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS (art. 13ia ust. 3 u.d.p.).
Zgodnie z art. 13i ust. 3a u.d.p. na potrzeby poboru opłaty elektronicznej za pomocą Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS są stosowane urządzenia mobilne, zewnętrzne systemy lokalizacyjne oraz urządzenia pokładowe, wykorzystujące technologie pozycjonowania satelitarnego i transmisji danych.
W myśl art. 13l ust. 1 u.d.p do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa
w art. 13i ust. 3 i 3a technologie w systemach elektronicznego poboru opłat, jeżeli jest ono wymagane, oraz urządzenia, o którym mowa w art. 16l urządzenie na potrzeby pobierania opłat ust. 1, a także nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, jest uprawniony Główny Inspektor Transportu Drogowego.
Dodać należy, że art. 13l ust. 1a u.d.p. stanowi, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego może wykorzystywać przy kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej System Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 czerwca 2021 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 220) kontrola jest prowadzona w trybie stacjonarnym lub mobilnym.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie opłat elektronicznych pobieranych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS oraz przekazywania kar grzywny z 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. 2022 r. poz. 2656) opłatę elektroniczną wnosi się w trybie: przedpłaty - dokonywanej przed rozpoczęciem korzystania z dróg krajowych lub ich odcinków, za przejazd którymi jest pobierana opłata elektroniczna, w wysokości pozwalającej na odbycie planowanego przejazdu, nie niższej niż 20 zł, albo płatności okresowej z zabezpieczeniem - po zatwierdzeniu przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, prawidłowo złożonego zabezpieczenia umożliwiającego bezwarunkowe, natychmiastowe, pełne
i nieodwołalne ściągnięcie należnej opłaty elektronicznej w przypadku nieterminowego uiszczenia tej opłaty.
Końcowo omawiając ramy prawne w niniejszej sprawie wypada zaznaczyć, że na podstawie art. 13k ust. 8a u.d.p. kary pieniężnej za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej w trybie przedpłaty, nie wymierza się, jeśli do Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS zostały przekazane dane geolokalizacyjne, a właściciel, posiadacz albo użytkownik pojazdu uiścił opłatę elektroniczną w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Informacje
o wysokości nieuiszczonej opłaty elektronicznej, są dostępne za pośrednictwem Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej KAS. Cytowany przepis nie ma zastosowania jeśli do ujawnienia naruszenia doszło w wyniku kontroli, o której mowa w art. 13l, wykonywanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego lub funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej, po zatrzymaniu pojazdu podczas przejazdu po drodze określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 (art 13k ust. 8b).
Analizując kontrolowaną sprawę GITD prawidłowo zinterpretował znaczenie powyższych przepisów. Wykładnia ta determinowała zakres ustaleń faktycznych, jakie należało poczynić w sprawie, aby zastosowanie tych przepisów mogło być uznane za prawidłowe. W przedmiotowej sprawie strona nie spełniła tego warunku, nie uiściła opłaty elektronicznej w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu, tym samym art. 13k ust. 8a u.d.p. nie może mieć zastosowania.
Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że pojazd o nr rej. [...] został zarejestrowany w Elektronicznym Systemie Poboru Opłat KAS (SPOE-KAS) w dniu 14 września 2021 r. (identyfikator pojazdu 248479). Do ww. pojazdu zostało przypisane urządzenie pokładowe o nr [...], z którym została nawiązana relacja w dniu 14 września 2021 r. o godzinie 10:44. Jednocześnie opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] w dniu 25 lutego 2022 r. o godzinie 12:18 po płatnym odcinku drogi krajowej nr S8 Radzymin (skrzyżowanie z drogą gminną nr 43073 IW) - węzeł Wyszków Północ nie została uiszczona. Na koncie użytkownika nie znajdowały się środki na pokrycie należnej opłaty. Użytkownik doładował umowę po stwierdzonym naruszeniu w dniu 3 marca 2022 r. o godzinie 12:17 na kwotę 2.000 zł przez internetowe konto klienta. Poza sporem jest również fakt, że na dzień odnotowania naruszenia odpowiedzialnym był Skarżący, będący właścicielem ww. pojazdu
Mając powyższe ustalenia na względzie, w ocenie Sądu, organ zasadnie nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wys. 1.500 zł, gdyż ww. korzystając z drogi publicznej w dniu 25 lutego 2022 r. nie uiścił opłaty elektronicznej.
Organ przeanalizował też przesłanki zawarte w art. 189f § 1 k.p.a. i zasadnie stwierdził, że przepis ten nie znalazł zastosowania w niniejszej sprawie. Przede wszystkim wskazał, że jeżeli strona uchybiła podstawom obowiązkom w zakresie uiszczania opłaty elektronicznej jakimi było w przypadku konta użytkownika typu pre-pay zasilanie konta użytkownika środkami to w żadnym razie nie można mówić
o działaniu siły wyższej w rozumieniu art. 189e k.p.a., czy znikomej szkodliwości czynu w rozumieniu art. 189f § 1 k.p.a.
Należy też nadmienić, że kara za przejazd po drodze krajowej wymienionej
w załączniku do rozporządzeniu Rady Ministrów dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną
z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty o której mowa w art. 13 ust 1 pkt 3 u.d.p. jest nakładana decyzją związaną, tzn. że organ nie dysponuje w tym zakresie żadną swobodą, nie działa w ramach uznania administracyjnego, lecz w przypadku stwierdzenia naruszenia wymierzenie kary jest z woli ustawodawcy obligatoryjne,
a jej wysokość została wprost określona w ustawie. Organ administracji publicznej nie może w takim wypadku ani odstąpić od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ani też nie może jej miarkować. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 3 u.d.p., którego treść określa
w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Sąd uznał, że poczynione przez organ administracji ustalenia, w zakresie stwierdzonych podstaw do nałożenia kary pieniężnej wynikają z prawidłowo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez organ ocena tego materiału, w kontekście zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń. Stanowisko wyrażone w spornej decyzji organ uzasadnił
w sposób prawidłowy, przestrzegając zasad określonych szczegółowo przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a.