II SA/Bk 705/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził nieważność części regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, uznając, że nałożone przez radę miejską obowiązki przekraczały upoważnienie ustawowe.
Prokurator Okręgowy zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie dotyczącą regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zarzucając naruszenie prawa w kilku paragrafach. Sąd administracyjny uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność części regulaminu, ponieważ nałożone obowiązki (np. dotyczące wodomierza, uzgodnień technicznych, dostawy wody przeciwpożarowej) wykraczały poza delegację ustawową zawartą w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków. Przyjęcie nowej uchwały przez radę miejską nie wykluczyło możliwości stwierdzenia nieważności poprzedniego aktu.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Okręgowego na uchwałę Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 14 marca 2019 r. nr VII/75/19 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa w § 6 pkt 4 i 8, § 13 ust. 3, § 21 oraz § 23 Regulaminu, wskazując na przekroczenie delegacji ustawowej i nałożenie obowiązków bez podstawy prawnej lub w sposób sprzeczny z ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. W szczególności chodziło o obowiązki dotyczące utrzymania wodomierza, pokrycia kosztów ekspertyzy, uzgodnienia dokumentacji technicznej przed przyłączeniem, warunki dostawy wody na cele przeciwpożarowe oraz podstawę rozliczeń za wodę przeciwpożarową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, rozpoznając skargę, uznał zarzuty Prokuratora za zasadne. Sąd stwierdził, że zapisy § 6 pkt 4 i 8 Regulaminu nakładające na odbiorcę obowiązek utrzymania i zabezpieczenia wodomierza oraz pokrycia kosztów ekspertyzy, jeśli potwierdziła jego prawidłowe działanie, wykraczają poza upoważnienie ustawowe. Podobnie, § 13 ust. 3, uzależniający przyłączenie nieruchomości od wcześniejszego uzgodnienia dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem, stanowi przekroczenie delegacji ustawowej. Sąd podzielił również stanowisko Prokuratora co do § 21 i § 23, uznając, że sposób uregulowania dostawy wody na cele przeciwpożarowe i rozliczeń z tym związanych w drodze umowy z gminą, zamiast w samym regulaminie, narusza przepisy ustawy. Sąd podkreślił, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków jest aktem prawa miejscowego, który musi mieścić się w zakresie delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 5 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Naruszenie tej delegacji poprzez jej przekroczenie stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności uchwały w części. Fakt uchwalenia nowego regulaminu przez Radę Miejską nie wykluczył możliwości stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, gdyż skutki nowego aktu obejmują okres od jego wejścia w życie (ex nunc), podczas gdy nieważność poprzedniego aktu rozciąga się na cały okres jego obowiązywania (ex tunc). W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność wskazanych przez Prokuratora części Regulaminu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, takie obowiązki nie mieszczą się w zakresie delegacji ustawowej i stanowią istotne naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Ustawa nie przewiduje obowiązku odbiorcy dotyczącego utrzymania i zabezpieczenia wodomierza głównego ani pokrycia kosztów jego ekspertyzy w przypadku potwierdzenia prawidłowego działania. Obowiązki te mogą być uregulowane jedynie w umowie między przedsiębiorstwem a odbiorcą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (12)
Główne
u.z.z.w. art. 19 § ust. 3
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Stanowi podstawę do uchwalenia regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków.
u.z.z.w. art. 19 § ust. 5
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Określa zakres spraw, które mogą być przedmiotem regulaminu, w tym prawa i obowiązki przedsiębiorstwa i odbiorców, warunki przyłączenia, sposób rozliczeń, warunki dostawy wody na cele przeciwpożarowe.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stwierdza nieważność uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.
Pomocnicze
u.z.z.w. art. 22 § pkt 2
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Gmina ponosi finansową odpowiedzialność za zużycie wody pobranej z sieci na cele przeciwpożarowe.
u.s.g. art. 94 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Nie stwierdza się nieważności uchwały po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, z wyjątkiem aktów prawa miejscowego.
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 1 i 2
Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, kontrolując działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane art. 29a § ust. 1
Budowa przyłącza wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego.
u.z.z.w. art. 15 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości zobowiązana jest do pokrycia kosztów budowy przyłączy i studni wodomierzowej.
u.z.z.w. art. 15 § ust. 4
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć nieruchomość, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie i istnieją techniczne możliwości świadczenia usług.
u.z.z.w. art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Inne obowiązki niż zapewnienie prawidłowego działania instalacji i przyłączy mogą być nałożone na odbiorcę wyłącznie w umowie.
u.z.z.w. art. 6 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
Dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie delegacji ustawowej poprzez nałożenie na odbiorcę obowiązków nieprzewidzianych w ustawie (utrzymanie wodomierza, koszty ekspertyzy). Przekroczenie upoważnienia ustawowego w zakresie warunków przyłączenia do sieci (uzgodnienie dokumentacji technicznej). Niewłaściwe uregulowanie dostawy wody na cele przeciwpożarowe i rozliczeń w drodze umowy zamiast w regulaminie. Powtórzenie zapisów ustawy w regulaminie bez podstawy prawnej.
Godne uwagi sformułowania
Regulacja ta przekracza upoważnienie ustawowe. Nałożenie na odbiorcę usług powyższych obowiązków - bez upoważnienia ustawowego - stanowi próbę ukształtowania przyszłej odpowiedzialność stron umowy za zdarzenia wynikłe podczas jej obowiązywania. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny - rada gminy - nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać. Normowanie w aktach prawa miejscowego kwestii, które zostały już uregulowane w ustawie lub rozporządzeniu, w sytuacji gdy brak jest szczegółowego ustawowego upoważnienia dla rady gminy do ich określenia w uchwale, należy uznać za niedopuszczalne. Skutki nowo podjętej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od momentu jej wejścia w życie (skutek ex nunc). Natomiast nieważność uchwały sprzecznej z przepisami prawa rozciąga się na cały okres obowiązywania tego aktu, od momentu jego uchwalenia.
Skład orzekający
Barbara Romanczuk
sprawozdawca
Grażyna Gryglaszewska
członek
Marek Leszczyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu delegacji ustawowej dla aktów prawa miejscowego dotyczących regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, zasady kontroli legalności uchwał samorządowych przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ścieków, ale zasady dotyczące przekroczenia delegacji ustawowej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak organy samorządowe mogą przekraczać swoje uprawnienia przy tworzeniu prawa miejscowego, co prowadzi do interwencji prokuratury i sądu. Jest to przykład ważnej kontroli legalności działań administracji publicznej.
“Rada Miejska tworzy regulamin, który narusza prawo – sąd stwierdza nieważność części przepisów.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 705/21 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2021-11-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-09-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Barbara Romanczuk /sprawozdawca/ Grażyna Gryglaszewska Marek Leszczyński /przewodniczący/ Symbol z opisem 6099 Inne o symbolu podstawowym 609 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 1152 art. 19 ust. 3 i 5 Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 147 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w S. na uchwałę Rady Miejskiej w A. z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stwierdza nieważność § 6 pkt 4 i 8, § 13 ust. 3, § 21 oraz § 23 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały Uzasadnienie W dniu 14 marca 2019 r. Rady Miejskiej w Augustowie podjęła uchwałę nr VII/75/19 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1152 ze zm.; dalej: u.z.z.w.), stanowiącym załącznik do uchwały. W skardze złożonej na powyższą uchwałę, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, Prokurator Okręgowy w Suwałkach zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie w części dotyczącej § 6 pkt 4 i 8, § 13 ust. 3, § 21 i § 23 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Augustów. Uchwale tej zarzucił istotne naruszenie prawa tj. art. 19 ust. 5 ustawy z dnia 7.06.2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2018, poz. 1152 ze zm.) oraz art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8.03.1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019, poz. 506 z późn. zm.) poprzez przekroczenie delegacji ustawowej i nałożenie szeregu obowiązków bez podstawy prawnej oraz w sposób sprzeczny z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków i powtórzenie zapisów ustawy w tym: a) wprowadzenie w § 6 pkt 4 Regulaminu obowiązku zapewnienia prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia wodomierza głównego łącznie z pomieszczeniem przewidzianym do lokalizacji wodomierza głównego, pozostałych wodomierzy oraz urządzeń pomiarowych, a także zapewnienia łatwego dostępu do tych przyrządów, a ponadto wprowadzenie w pkt 8 przywołanego paragrafu Regulaminu obowiązku pokrycia kosztów wykonanej na zlecenie odbiorcy usług ekspertyzy wodomierza głównego w przypadku gdy wykonana ekspertyza potwierdziła jego prawidłowe działanie, co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej i uchwalenie zaskarżonego przepisu bez podstawy prawnej; b) uzależnienie w § 13 ust. 3 Regulaminu przystąpienia do prac zmierzających do przyłączenia nieruchomości do sieci przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego od wcześniejszego uzgodnienia dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, co stanowi regulację przekraczającą upoważnienie ustawowe określone w art. 19 u.z.z.w.; c) określenie w § 21 Regulaminu, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z gminą, co stanowi przekroczenie delegacji ustawowej i narusza art. 22 u.z.z.w., d) wskazanie w § 23, że podstawą do rozliczeń za pobraną wodę pomiędzy przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a gminą, stanowi pisemna informacja Komendanta Straży Pożarnej przekazana Gminie Miasta Augustów, podczas gdy gmina z mocy ustawy ponosi finansową odpowiedzialność za zużycie wody pobranej z sieci na cele przeciwpożarowe stosownie do art. 22 pkt 2 u.z.z.w. Wskazując na powyższe uchybienie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. wniósł o: stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej § 6 pkt 4 i 8, § 13 ust. 3, § 21 oraz § 23 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków na terenie gminy Augustów, stanowiącego załącznik do przedmiotowej uchwały. W uzasadnieniu skargi Prokurator rozwinął podniesione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Augustowie wniosła o umorzenie postępowania i odstąpienie od obciążania jej kosztami postępowania. W uzasadnieniu Rada wskazała, że w jej ocenie skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż argumenty skarżącego Prokuratora są słuszne i zasadne. Organ wnosił jednak o umorzenie postępowania w sprawie jako bezprzedmiotowego, ponieważ uznaje skargę za słuszną. Podkreślił także, że niezwłocznie podejmie nową uchwałę w zakresie zgodnym z przepisami, o czym poinformuje Sąd. W dniu 29 listopada 2021 r. do akt sprawy wpłynęła uchwała Rady Miejskiej w Augustowie z dnia 10 listopada 2021 r. nr XLI/423/2021 w sprawie Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków, opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego w dniu 16 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Rozpoznając sprawę ze skargi na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), sąd stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności, o czym stanowi art. 147 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest uchwała nr VII/75/2019 z dnia 14 marca 2019 r. Rady Miejskiej w Augustowie w sprawie uchwalenia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzenia ścieków na terenie Gminy Miasta Augustów, stanowiącego jej załącznik. Została ona podjęta na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1152 ze zm.; dalej: u.z.z.w.). Skarga w niniejszej sprawie została złożona przez Prokuratora, co oznacza, że nie musiała być poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia (art. 52 § 1 p.p.s.a.), a ponieważ skarga dotyczy aktu prawa miejscowego, jej wniesienie nie było też ograniczone żadnym terminem (art. 53 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Uznając zatem za dopuszczalną skargę wniesioną przez Prokuratora, Sąd dokonał jej merytorycznej kontroli. Przepis art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1372; dalej: u.s.g.) stanowi, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, co oznacza, że podstawą stwierdzenia nieważności uchwały jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza bowiem nieważności uchwały ograniczając się wyłącznie do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Do istotnych wad uchwały, skutkujących stwierdzeniem jej nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (vide Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd Terytorialny 2001/1-2, s. 102). Jak wskazał NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 września 2017 r., w sprawie sygn. akt I OSK 124/17, istotna sprzeczność z prawem to wada doniosła pod względem faktycznym i prawnym, wynikająca z naruszeń przepisów prawa materialnego bądź formalnego, ale taka, która jest oczywista, jednoznaczna, niepozwalająca na zaakceptowanie uchwały ze względu na sposób i tryb jej podjęcia, lub skutki, jakie wywołuje (CBOSA). Przechodząc do kontroli zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały wskazać trzeba, że regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, jak wskazano już wyżej, jest aktem prawa miejscowego, co potwierdza art. 19 ust. 4 u.z.z.w. Stosownie do art. 19 ust. 5 u.z.z.w. regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków określa prawa i obowiązki przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego oraz odbiorców usług, w tym: (1) minimalny poziom usług świadczonych przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne w zakresie dostarczania wody i odprowadzania ścieków; (2) warunki i tryb zawierania umów z odbiorcami usług; (3) sposób rozliczeń w oparciu o ceny i stawki opłat ustalone w taryfach; (4) warunki przyłączania do sieci; (5) warunki techniczne określające możliwości dostępu do usług wodociągowo-kanalizacyjnych; (6) sposób dokonywania przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne odbioru wykonanego przyłącza; (7) sposób postępowania w przypadku niedotrzymania ciągłości usług i odpowiednich parametrów dostarczanej wody i wprowadzanych do sieci kanalizacyjnej ścieków; (8) standardy obsługi odbiorców usług, w tym sposoby załatwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotyczących w szczególności zakłóceń w dostawie wody i odprowadzaniu ścieków; (9) warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe. Cytowany przepis stanowi delegację ustawową dla wydania aktu prawa miejscowego i ściśle określa zakres spraw, które mogą stać się przedmiotem unormowania uchwały rady gminy. Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków nie może wykraczać poza materię przewidzianą w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Regulacja ta ma charakter wyczerpujący. Wskazując zakres zagadnień, które mogą być objęte regulaminem, ustawodawca w skonstruowaniu delegacji ustawowej posłużył się sformułowaniem "regulamin określa", co oznacza, że treść tego regulaminu musi bezwzględnie odpowiadać zakresowi delegacji ustawowej (por. wyrok NSA z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 2033/06, wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 994/16). Jednocześnie wszelkie odstępstwa od katalogu sformułowanego w tym przepisie przesądzają o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego, co stanowi istotne naruszenie prawa, którego skutkiem jest stwierdzenie jego nieważności w całości bądź w części. Taką samą wadą dotknięte są te z postanowień aktu prawa miejscowego, które wprawdzie odnoszą się do materii wskazanej w powołanym art. 19 u.z.z.w., ale w zakresie uregulowanym już wyczerpująco w ustawie bądź rozporządzeniu wykonawczym i albo stanowią powtórzenie rozwiązań ustawowych albo regulują te same kwestie w sposób odmienny. Przechodząc do oceny zarzutów skargi stwierdzić trzeba, że są one zasadne. Sąd zgodził się z zarzutem Prokuratora istotnego naruszenia prawa zapisem § 6 pkt 4 i 8 Regulaminu. Kwestionowane zapisy nałożyły na odbiorcę usług dostarczania wody i odprowadzania ścieków, prawidłowego utrzymania i zabezpieczenia wodomierza głównego (łącznie z pomieszczeniem przewidzianym do lokalizacji wodomierza głównego), pozostałych wodomierzy oraz urządzeń pomiarowych, a także zapewnić łatwy dostęp do tych przyrządów. Należy bowiem zauważyć, że stosownie do art. 15 ust. 2 u.z.z.w. osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci zobowiązana jest do pokrycia kosztów realizację budowy przyłączy do sieci oraz studni wodomierzowej, pomieszczenia przewidzianego do lokalizacji wodomierza głównego i urządzenia pomiarowego. Z przepisu tego nie wynika, że jest także zobowiązana do prawidłowego utrzymywania i zabezpieczania wodomierza głównego łącznie z pomieszczeniem, a także innych urządzeń pomiarowych oraz zapewnienia łatwego dostępu do tych urządzeń. Nałożenie na odbiorcę usług powyższych obowiązków - bez upoważnienia ustawowego - stanowi próbę ukształtowania przyszłej odpowiedzialność stron umowy za zdarzenia wynikłe podczas jej obowiązywania. Z treści art. 5 ust. 2 u.z.z.w. wynika zaś, że inne obowiązki niż zapewnienie prawidłowego działania posiadanych instalacji i przyłączy wodociągowych lub instalacji i przyłączy kanalizacyjnych wraz z urządzeniem pomiarowym, mogą być nałożone na odbiorcę usług wyłącznie w umowie zawartej pomiędzy nim a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym. W tym zakresie orzecznictwo sądowoadministracyjne jest jednolite (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Go 304/06, Lex nr 296985, z 6 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Go 920/18, CBOSA, w Lublinie z 23 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Lu 641/14, CBOSA, w Warszawie z 15 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1116/06, Lex nr 418151). Podobnie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do nałożenia na odbiorcę usług pokrycia kosztów ekspertyzy wodomierza głównego wykonanej na jego zlecenie, jeżeli potwierdziła prawidłowe działanie urządzenia (§ 6 pkt 8). Także w tym zakresie stosowne uregulowania mogą się znaleźć wyłącznie w umowie pomiędzy przedsiębiorcą a odbiorcą usług. W myśl bowiem art. 6 ust. 1 u.z.z.w. dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków odbywa się na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wodę lub odprowadzanie ścieków zawartej między przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym a odbiorcą usług. W art. 6 ust. 2 - 8 u.z.z.w. ustawodawca określił warunki zawarcia umowy oraz niezbędne elementy umowy o dostarczanie wody lub odprowadzanie ścieków. Nie może budzić wątpliwości, że określenie elementów umowy przez radę gminy stanowi ingerencję w treść umowy pomiędzy odbiorcą, a przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym, do czego organ stanowiący gminy nie jest upoważniony. Treść takiej umowy podlega przepisom prawa cywilnego, a podmiot zewnętrzny - rada gminy - nie ma podstaw prawnych, aby na treść takiej umowy wpływać (por. wyrok WSA w Poznaniu z 19 września 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 425/13 i wyrok WSA w Gliwicach z 3 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 150/13). Intencją ustawodawcy było pozostawienie stronom umowy o przyłączenie do sieci wodociągowej lub kanalizacyjnej swobody w ustalaniu treści tej umowy, z uwzględnieniem pozostałych zasad ustawy. Oznacza to więc, że kwestie dotyczące m.in. określenia szczegółowych praw i obowiązków stron umowy, winny być uregulowane w umowie o świadczenie usług, a nie w regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ścieków, będącym aktem prawa miejscowego. Odnośnie do nałożonego § 13 ust. 3 Regulaminu warunku przyłączenia do sieci w postaci obowiązku wcześniejszego uzgodnienie dokumentacji technicznej z przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym wskazać należy, że regulacja ta przekracza upoważnienie ustawowe. Przepis ten - jako modyfikujący obowiązki inwestora w procesie budowlanym - nie znajduje oparcia w delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. (por. wyrok WSA w Olsztynie z 30 kwietnia 2019 r., II SA/Ol 161/19, wyrok WSA w Łodzi z 11 kwietnia 2019 r., II SA/Łd 156/19, wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., IV SA/Po 174/19). Zgodnie bowiem z art. 29a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity na dzień podjęcia uchwały Dz.U. z 2018 r. poz. 1202) budowa przyłącza wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W związku z powyższym regulacja modyfikująca obowiązki inwestora w procesie budowlanym nie znajduje oparcia w delegacji ustawowej zawartej w art. 19 ust. 5 pkt 4 u.z.z.w. Dodatkowo zauważyć należy, że w świetle art. 15 ust. 4 u.z.z.w. przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. Ustawodawca nie wprowadził zatem jakichkolwiek innych obowiązków obarczających podmiot ubiegający się o przyłączenie do sieci wodociągowej czy też kanalizacyjnej, w tym obowiązku uzgadniania dokumentacji technicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 marca 2019 r., II SA/Wr 820/18). Normowanie w aktach prawa miejscowego kwestii, które zostały już uregulowane w ustawie lub rozporządzaniu, w sytuacji gdy brak jest szczegółowego ustawowego upoważnienia dla rady gminy do ich określenia w uchwale, należy uznać za niedopuszczalne. Odnośnie do § 21 Regulaminu Sąd podziela pogląd skarżącego Prokuratora, że narusza on art. 19 ust. 2 w zw. z art. 22 pkt 2 u.z.z.w. Kwestionowany zapis Regulaminu przewiduje, że zapewnienie dostawy wody na cele przeciwpożarowe następuje na podstawie umowy zawieranej przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne z gminą. Użyte w art. 19 ust. 5 pkt 9 u.z.z.w, a stanowiące delegację ustawową, określenie: "warunki dostarczania wody cele przeciwpożarowe" nie uprawnia do wskazania w regulaminie konieczności zawarcia umowy z gminą. Warunki te powinny być uregulowane w regulaminie, a nie w umowie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 kwietnia 2018 r., sygn. akt SA/Gl 120/18, CBOSA). Natomiast ukształtowanie warunków dostarczania wody na cele przeciwpożarowe w drodze umowy zawartej z przedsiębiorstwem stanowi niedopuszczalne przekroczenie uprawnień gminy, wynikających z ustawowego upoważnienia w tym zakresie (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 257/18, CBOSA). Podobnie wygląda sytuacja odnoście § 23 Regulaminu, skoro gmina z mocy ustawy ponosi finansową odpowiedzialność za zużycie wody pobranej z sieci na cele przeciwpożarowe (art. 22 pkt 2 u.z.z.w.) i w tym zakresie brak jest podstaw do zawierania umowy, skoro przedsiębiorstwo wodociągowo – kanalizacyjne obciąża gminę za tego rodzaju pobór wody na podstawie cen i stawek opłat ustalonych w taryfie. Brak jest zatem podstaw do dodatkowego regulowania tej kwestii w ramach zapisów Regulaminu. Reasumując stwierdzić należy, że w Regulaminie mogą znaleźć się tylko takie postanowienia, których przedmiot mieści się w zakresie wyznaczonym w art. 19 ust. 5 u.z.z.w. Naruszenie delegacji ustawowej poprzez jej przekroczenie przesądza o naruszeniu przepisu upoważniającego, jak i konstytucyjnej zasady praworządności w zakresie legalności aktu prawa miejscowego. W związku z tym należało stwierdzić nieważność wskazanych wyżej zapisów, jako istotnie naruszających prawo. Wprawdzie w myśl art. 94 ust. 1 u.s.g. nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, ale nie dotyczy to aktów prawa miejscowego jakim niewątpliwie jest zaskarżona uchwała. Natomiast odnosząc się do podniesionej w odpowiedzi na skargę kwestii uchwalenia projektu nowego regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ścieków uwzgledniającego zarzuty skargi (nowa uchwała została złożona do akt sprawy), wyjaśnić należy, że nie wyklucza to możliwości stwierdzenia nieważności ocenianej uchwały w zaskarżonej części. Skutki nowo podjętej uchwały obejmują bowiem wyłącznie okres od momentu jej wejścia w życie (skutek ex nunc). Natomiast nieważność uchwały sprzecznej z przepisami prawa rozciąga się na cały okres obowiązywania tego aktu, od momentu jego uchwalenia. Dlatego też uchylenie lub zmiana uchwały nie czyni bezprzedmiotowym postępowania sądowego, w którym sąd administracyjny jest uprawniony stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu prawa miejscowego w całości lub w części (zob. np. NSA w postanowieniu z dnia 12 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 228/13 oraz wyrok NSA z 27 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1046/07, CBOSA). Wobec powyższego, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI