II SA/Bk 699/24

II SA/Bk 699/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-11-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Justyna Siemieniako /sprawozdawca/
Małgorzata Anna Dziemianowicz /przewodniczący/
Marcin Kojło
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Transport
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 104
art. 7 ust. 1, art. 12a ust. 1, 3 i 4, art. 22 ust. 1 pkt 3  ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi UAB A. Litwa na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 19 września 2024 r. nr 2001-IOD.4823.31.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 19 września 2024 r. nr 2001-IOD.4823.31.2024 wydaną wobec UAB A. z Litwy (dalej powoływana także jako: "Spółka", "skarżąca") Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "Naczelnik PUCS", "organ I instancji") z 5 kwietnia 2024 r. nr 318000-COC3.4823.274.2023.GB w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika PUCS środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem [...].
W sprawie ustalono, że w dniu 16 czerwca 2023 r. A,- dyrektor Spółki przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie, któremu system nadał numer referencyjny [...]. Według zgłoszenia, środkiem transportu o nr rej. ,,, przewożone były odpady oznaczone kodem 200110 (CN 0005) used clothing w ilości 19.881,00 kg, od nadawcy towaru z Wielkiej Brytanii do odbiorcy mającego siedzibę na terenie Litwy, tranzytem przez terytorium Polski. Przewoźnikiem wykonującym przewóz była skarżąca firma UAB A. z Litwy.
Wraz z numerem referencyjnym system wygenerował wezwanie Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku do przedstawienia środka transportu wraz z towarem w miejscu 16-411 Szypliszki, Budzisko 11, w celu przeprowadzenia kontroli. W wezwaniu przewoźnik został pouczony o obowiązku powiadomienia organu o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru oraz o grożącej karze administracyjnej w przypadku niestawienia się do kontroli. Wezwanie zostało sporządzone w trzech językach: polskim, angielskim i rosyjskim. Jak zaznaczył organ, informacja o planowanej kontroli znajdowała się na pierwszej stronie "Formularza przewozu towarów podczas kontroli na drodze". Dodatkowo wytłuszczoną czcionką jest podany zwrot "Informacja o planowanej kontroli na drodze", jak też miejsce kontroli tj. "Kontrola w miejscu wskazanym".
W związku z brakiem realizacji dyrektywy z art. 12a ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 104 ze zm., dalej jako: "ustawa o SENT"), pismem z 21 sierpnia 2023 r. organ wystąpił do przewoźnika o wyjaśnienie przyczyn niezgłoszenia się przez niego do kontroli oraz o przesłanie skanów dokumentów przewozowych.
W przesłanej odpowiedzi przewoźnik podał, że zamówienie transportu towaru (odzieży używanej) z Wielkiej Brytanii na Litwę, dla którego przygotowano ,,, do transportu na terenie Polski, zostało anulowane i przeładowano kolejny ładunek z Belgii na Litwę. Wskazał, że zapomniał anulować zgłoszenia SENT w związku z tranzytem.
W dniu 29 sierpnia 2023 r. sporządzono protokół opisujący stwierdzone nieprawidłowości. Następnie opisane okoliczności stały się podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego przez Naczelnika PUCS. Pismem z 2 października 2023 r. organ wezwał Spółkę do udzielenia wyjaśnień, co było powodem niedostarczenia środka transportu za zgłoszeniem SENT do kontroli, o podanie czy towar będący odpadem o nazwie used clothing w ilości 19.881,00 kg (kod odpadu 200110) został dostarczony do odbiorcy wskazanego ww. zgłoszeniu SENT oraz o przesłanie dokumentów dotyczących tego przewozu (dokument przewozowy CMR, faktury, [...] Przewoźnik nie odpowiedział na wezwanie.
Kolejnym pismem z 9 listopada 2023 r. organ I instancji wezwał Spółkę do przesłania dokumentu tranzytowego. Na wezwanie przewoźnik nie udzielił odpowiedzi. Następnie pismem z 16 stycznia 2024 r. Naczelnik PUCS wezwał firmę R.- według zgłoszenia SENT nadawcę towaru - o przesłanie dokumentów potwierdzających wydanie odpadów: kwitu wagowego, kwitu wydania, dokumentu załadunku, A., etc. związanych z transportem realizowanym w okresie od 17 czerwca 2023 r. do 26 czerwca 2023 r. przez skarżącą. Na pismo to nie udzielono odpowiedzi.
Dodatkowo pismem z 16 stycznia 2024 r. organ wezwał firmę UAB R.- według zgłoszenia SENT odbiorcę towaru - o przesłanie dokumentów dotyczących dostarczenia odpadów, tj. (dokument przewozowy CMR, A.) związanych z transportem realizowanym w okresie od 17 czerwca 2023 r. do 26 czerwca 2023 r. przez Spółkę. Na powyższe pismo również nie uzyskano odpowiedzi.
W piśmie z 14 lutego 2024 r. pełnomocnik Spółki wskazał, że "przyczyną niestawienia się do kontroli była okoliczność, iż po dokonaniu zgłoszenia pracownik strony nie odebrał potwierdzenia zgłoszenia SENT ze względu na zawieszenie strony PUESC po zakończeniu dokonywania zgłoszenia". Na poparcie powyższego przedstawił e-mail z wyjaśnieniami pracownika G. w języku angielskim. Zdaniem pełnomocnika oznacza to; że "strona nie pozyskała wiedzy o obowiązku kontrolnym, a przyczyną tego stanu rzeczy była awaria (zawieszenie) strony PUESC. Okoliczność ta świadczy o braku niedbalstwa w działaniu strony, która zajęta innymi sprawami po dokonaniu zgłoszenia nie wracała już do tej czynności". Do pisma pełnomocnik załączył dokument przewozowy CMR.
W związku z powyższymi ustaleniami Naczelnik PUCS wydał wskazaną na wstępie decyzję z 5 kwietnia 2024 r. nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za nieprzedstawienie na wezwanie Naczelnika PUCS środka transportu wraz z towarem objętym ww. zgłoszeniem.
W uzasadnieniu decyzji odnośnie utrudnień występujących na PUESC organ wyjaśnił, że zarejestrowano początek niedostępności - 16 czerwca 2023 r., godz. 10:53, przewidywany koniec niedostępności - 16 czerwca 2023 r., godz. 12:00. W związku z powyższym była wdrożona procedura awaryjna. Zakończenie procedury awaryjnej nastąpiło o godz. 12:05. Z akt sprawy wynika natomiast, że przewoźnik przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie 16 czerwca 2023 r. o godz. 15:01:41, to jest już po zakończeniu niedostępności systemu.
Organ I instancji odniósł się również do podnoszonej przez Spółkę kwestii rezygnacji z przewozu i zmiany ładunku. Wskazał, że przewoźnik nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swojej tezy, natomiast w dalszych wyjaśnieniach dowodził błędów systemu SENT i wadliwości wezwania do kontroli. Wskazał, że dokonując rejestracji zgłoszenia przewoźnik zadeklarował, że podczas realizowanego przewozu do przekazywania danych geolokalizacyjnych będzie używać urządzenia GPS o nr [...]. W trakcie postępowania ustalono, że były przekazywane dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski.
W oparciu o system ANPRS ustalono, że pojazd o nr rejestracyjnych [...] rozpoczął przejazd przez Polskę w dniu 19 czerwca 2023 o godz. 00:40:32 przez przejście graniczne w Świecku (przywóz) natomiast wyjechał z Polski w dniu 19 czerwca 2023 r. o godz. 20:11:17 przez przejście graniczne w Budzisku (wywóz). Są to miejsca wjazdu i wyjazdu z Polski deklarowane w zgłoszeniu SENT. Potwierdza to również przesłany przez pełnomocnika dokument przewozowy CMR nr [...], potwierdzający przewóz ww. towaru.
W związku ze złożonym odwołaniem od powyższej decyzji DIAS pismem z 5 lipca 2024 r. wezwał przewoźnika UAB A. do przesłania kopii dokumentu tranzytowego związanego z przewozem zgłoszonego do SENT towaru. W odpowiedzi z 22 lipca 2024 r. pełnomocnik poinformował, że jedynym dokumentem będącym w posiadaniu przewoźnika jest list przewozowy znajdujący się w aktach sprawy. Jednocześnie podał, że przewożone rzeczy były posortowane i przez to nie stanowiły odpadu. Tym samym przewóz nie podlegał pod regulację SENT.
W wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki DIAS wydał wskazaną na wstępie decyzję z 19 września 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że strona składając wyjaśnienia odnośnie przyczyn niezgłoszenia się przewoźnika do kontroli zgodnie z otrzymanym wezwaniem, podała kilka różnych powodów. Odnosząc się do nich DIAS wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o SENT, w przypadku, gdy przewóz towaru nie zostanie rozpoczęty, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający albo przewoźnik dokonuje aktualizacji zgłoszenia, podając informację o odstąpieniu od przewozu towaru. Takiej aktualizacji zgłoszenia SENT przewoźnik w sprawie nie dokonał. Następnie organ wskazał, że w dacie 19 czerwca 2023 r. były przekazywane dane geolokalizacyjne do rejestru SENT o aktualnym położeniu środka transportu na całej trasie przejazdu przez terytorium Polski, od miejsca wjazdu i wyjazdu z Polski deklarowanych w zgłoszeniu SENT. Zatem przewóz miał miejsce. W dalszej kolejności organ odwoławczy wskazał, że zarówno w piśmie z 14 lutego 2024 r., jak i w odwołaniu od decyzji, strona jako przyczynę niezgłoszenia się przewoźnika do kontroli zgodnie z otrzymanym wezwaniem wskazuje na awarię (zawieszenie) strony PUESC. Tymczasem ustalono, że przewoźnik przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie 16 czerwca 2023 r. o godz. 15:01:41, a zatem już po zakończeniu niedostępności systemu.
Odnosząc się do twierdzenia strony, że przewożone rzeczy były posortowane i przez to nie stanowiły odpadu, a przewóz nie podlegał pod regulację SENT DIAS wskazał, że na potwierdzenie powyższego Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów. Jednocześnie, wysyłając zgłoszenie do systemu SENT zadeklarowała, że przedmiotem przewozu będą odpady. W ocenie organu odwoławczego, strona skarżąca jako profesjonalny przewoźnik zawodowo zajmujący się przewozem drogowym ładunków, ma najlepszą wiedzę, co jest przedmiotem przewozu. Zatem, zdaniem organu, przedstawiane przez Spółkę różnorodne stanowiska - przyczyny niezgłoszenia się przewoźnika do kontroli zgodnie z otrzymanym wezwaniem - to przyjęta linia obrony.
Uznając za bezsporne to, że nie dopełniono obowiązków wynikających z art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, tj. nie przedstawiono środka transportu w celu przeprowadzenia kontroli, DIAS stwierdził, że zostały naruszone przepisy ustawy o SENT, co skutkuje nałożeniem, zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł.
Analizując możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej DIAS stwierdził, że w toku postępowania strona, pomimo przekazanej w piśmie z 22 września 2023 r. informacji odnośnie możliwości jak i warunków odstąpienia od nałożenia kary, nie wskazała zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji, jak również nie złożyła wniosku o pomoc "de minimis". Dopiero do odwołania od ww. decyzji pełnomocnik przewoźnika załączył formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 października 2014 r. (poz. 1543). Nie przedłożył jednak żadnych dokumentów wymaganych przy udzielaniu pomocy publicznej zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 743 ze zm.), na które wskazywał organ I instancji w wezwaniu z 2 października 2023 r.
Jednocześnie organ ustalił na podstawie informacji pozyskanych ze strony internetowej, że skarżąca prowadzi działalność od ponad 8 lat, zatrudnia 47 pracowników, jest właścicielem 39 samochodów (26 właściciel, 13 używanych). Zakres działania firmy stanowią usługi transportowe. Firma jest w dobrej kondycji finansowej. Roczny obrót firmy w 2020 r. wynosił 1.507.051 €, w 2021 r. - 2.779.635 €, zaś w 2022 r. - 5.393.168 €. Zysk netto w 2020 r. kształtował, się na poziomie 89.703 €, w 2021 r. - 219.983 €, a w 2022 r. - 574.953 €. Marża z zysku netto w 2020 r. wynosiła 5,95 %, w 2021 r. - 7,91 %, zaś w 2022 r. - 10.66 %. Zatem sytuacja ekonomiczna podmiotu jest stabilna i opłacenie kary nie powinno zachwiać zarówno podstawami jej egzystencji, jak i pracowników firmy.
Ponadto, na podstawie danych zawartych w rejestrze monitorowania przewozów organy ustaliły, że w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 29 sierpnia 2023 r. w systemie SENT strona była przewoźnikiem w 25 zgłoszeniach SENT. Zdaniem DIAS oznacza to, że miała wiedzę na temat obowiązków wynikających z przepisów ustawy o SENT. Rolą profesjonalnego przewoźnika prowadzącego działalność gospodarczą związaną z transportem "towarów wrażliwych" jest podjęcie takich rozwiązań organizacyjnych (w tym przeszkolenie osób wysyłających zgłoszenia do rejestru), aby zadośćuczynić wymogom stawianym przez poszczególne ustawy regulujące transport drogowy.
Zdaniem DIAS nałożona na przewoźnika wysokość kary pieniężnej może, poprzez swoją dolegliwość, wpłynąć prewencyjnie na zwiększenie uwagi, samokontroli i dołożenie szczególnej staranności podczas realizacji przez firmę kolejnych zgłoszeń SENT.
Według organu odwoławczego stwierdzone w sprawie naruszenie uniemożliwia kontrolę realizacji przewozu zgłoszonego towaru, zaś w interesie publicznym jest to, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Białymstoku. Zaskarżając decyzję w całości, zarzuciła naruszenie:
1) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 12a ust. 3 i 4 i art. 22 ust.1 pkt 3 ustawy o SENT, poprzez uznanie, że przepisy tej ustawy mają zastosowanie do przewozu z terytorium państwa trzeciego (Wielkiej Brytanii niebędącej państwem członkowskim UE) do terytorium kraju członkowskiego UE, w sytuacji gdy z przepisu tego taki obowiązek nie wynika;
2) art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, poprzez nieuwzględnienie przez organ, że strona wykonując 25 przewozów objętych przepisami SENT wyłącznie w jednym wypadku naruszyła obowiązek poddania się kontroli;
3) art. 122, art. 124, art. 187 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: "o.p."), poprzez wadliwe ustalenie, że strona miała świadomość istnienia obowiązku poddania się kontroli, w sytuacji gdy jak wynikało z dowodów ujawnionych w sprawie (oświadczenie w formie maila) wskutek zawieszenia systemu strona nie odnotowała nałożenia na nią takiego obowiązku.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że z językowej wykładni art. 7 ust.1 ustawy o SENT wynika, że poza jego hipotezą pozostają przewozy wykonywane z krajów spoza UE na terytorium UE i z taką sytuacją bezspornie mieliśmy do czynienia. Wiedza o pozostawaniu Wielkiej Brytanii poza UE jest faktem notoryjnym, który organ powinien wziąć pod uwagę z urzędu. Przewóz wykonywany z kraju spoza UE wyłączony jest z działania ustawy SENT. Okoliczność tę spostrzeżono w orzecznictwie, czego przykładem jest prawomocna decyzja Naczelnika Lubuskiego UCS z 26 października 2024 r. znak: 418000-CZC-1.4823.228.2024.23.INO. Wobec powyższego pełnomocnik podniósł, że mimo niestawienia się strony na kontrolę, nie można nałożyć kary, skoro w ogóle nie miała obowiązku dokonania zgłoszenia i tym samym nie podlegała w ogóle przepisom ustawy o SENT, w tym obowiązkowi z art. 12a tej ustawy.
Ponadto strona skarżąca podnosi, że jej niestawiennictwo nie było intencjonalne i wynikało z zawieszenia systemu PUESC, w wyniku czego nie odnotowała faktu nałożenia na nią tego obowiązku. Wskazuje, że wykonała 25 przewozów podlegających zgłoszeniu i w każdym wypadku, poza będącym przedmiotem tego postępowania, wywiązała się z nałożonych na nią obowiązków. Ponadto przedstawiono list przewozowy, który potwierdzał dowiezienie przewożonych odpadów do miejsca przeznaczenia na Litwie.
W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu ze zgłoszenia [...] na fakt objęcia procedurą celną ładunku przewożonego z terytorium Wielkiej Brytanii.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Według art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Stosownie zaś do treści art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz
z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze
(art. 12a ust. 2 ustawy o SENT). Przepis art. 12a ust. 3 ustawy o SENT stanowi, że
w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT, w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.
Sporne pozostaje to, czy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy spółka podlegała obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT i czy w związku z tym można było nałożyć na nią karę za brak spełnienia obowiązku wynikającego z art. 12a ust. 1 ustawy o SENT.
Spółka stoi bowiem na stanowisku, że realizowany przez nią przewóz nie podlegał obowiązkowi zgłoszenia. Wskazuje, że poza hipotezą art. 7 ust. 1 ustawy o SENT pozostają przewozy wykonywane z krajów spoza UE na terytorium UE. Przewóz wykonywany z kraju spoza UE (tutaj: Wielka Brytania) wyłączony jest z działania ustawy SENT. W konsekwencji skarżąca podnosi, że nie ma podstaw do nałożenia na nią kary administracyjnej.
Sąd stanowiska spółki nie podziela.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje na bezsporność dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych. Niewątpliwie skarżąca jako przewoźnik przewoziła przez terytorium Polski, z Wielkiej Brytanii na Litwę, towar o kodzie CN 0005. Wskazując w dokumentacji na wskazany kod, spółka zadeklarowała przewóz odpadów, których podlegał obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT. Spółka sama zadeklarowała ten towar do przewozu w tym systemie i wyposażyła kierowcę w geolokalizator. Spółka przyznaje również, że przewóz w sprawie wystąpił.
Wobec wyraźnej deklaracji o przewożeniu odpadów poprzez dokonanie zgłoszenia SENT organy właściwie dokonały kontroli pod kątem wywiązania się spółki z obowiązku przedstawienia środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Podmiot dokonujący transportu objętego zgłoszeniem SENT jest bowiem zobowiązany do przedstawienia na wezwanie organu środka transportu do kontroli, jak też do przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem.
Przewóz objęty spornym zgłoszeniem dotyczył przewozu tranzytem przez obszar Polski odpadów w postaci odzieży używanej w ilości 19.881 kg, których przewóz wiąże się ze zwiększonym ryzykiem. Przewoźnik, mimo obowiązku stawienia się na wezwanie Naczelnika, nie zgłosił się w miejscu wyznaczonym do kontroli, co również nie jest sporne. W związku z powyższym sporządzono protokół opisujący stwierdzone nieprawidłowości i zasadnie nałożono karę pieniężną na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT.
Zdaniem sądu legalności kwestionowanej decyzji nie podważają zarzuty zawarte w skardze.
Przede wszystkim nie można zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 7 ust. 1 ustawy o SENT. W myśl tej regulacji, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Przepis ten należy odczytywać jednocześnie z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy o SENT, zgodnie z którym w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
W sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdy przewóz towarów realizowany jest przez terytorium Polski (w tranzycie), jako że rozpoczął się na terytorium państwa trzeciego (Wielkiej Brytanii) a kończy na terytorium państwa członkowskiego (Litwa), należy mieć na uwadze to, że transporty te przekraczają granicę celną Unii Europejskiej w ramach celnej procedury tranzytu. Na podstawie art. 3 ust. 6 ustawy o SENT, przewóz towarów, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3, objętych procedurą celną tranzytu, nie podlega systemowi monitorowania. Jednak dotyczy to tylko sytuacji do momentu zakończenia tej procedury (oclenia towarów).
Prawidłowa interpretacja powołanych przepisów jest taka, że od momentu dokonania odprawy celnej przewóz do innego państwa członkowskiego powinien się odbywać w trybie art. 6 ustawy o SENT.
Rację ma organ, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy o SENT należy odczytywać również w powiązaniu z art. 2 pkt 9 tej ustawy, który definiuje przewóz towarów jako przemieszczenie towaru na lub terytorium kraju środkiem transportu po drodze publicznej albo krajowej sieci kolejowej, z uwzględnieniem postojów wymaganych podczas tego przemieszczania, przeładunku lub rozładunku. Jak wskazuje organ, przewóz towarów musi nastąpić w ramach przewozu z jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego. Jeżeli więc na jakimś odcinku terytorium Polski rozpoczęło się przemieszczenie towaru środkiem transportu po drodze publicznej, będące następstwem przewozu towaru z jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, to na tym odcinku nastąpił przewóz towarów w rozumieniu art. 2 pkt 9 ustawy. Tym samym przewoźnik, który rozpoczął ten przewóz wjeżdżając na terytorium Polski z terytorium państwa członkowskiego, jest obowiązany przesłać do rejestru zgłoszenie, przed rozpoczęciem przewozu na terytorium RP i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Zgodzić się trzeba, że treść art. 7 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 9 ustawy o SENT determinuje obowiązki przewoźnika, w zależności od kraju, w którym następuje rozpoczęcie przewozu, czyli wjazdu na terytorium Polski, rozumianego jako kraju członkowskiego Unii Europejskiej bądź kraju niebędącego jej członkiem.
Zgromadzony materiał dowodowy, jak również dołączony do skargi dokument EX 23GB06X78335958014 potwierdza, że załadunek towarów SENT20230616013953, nastąpił na terenie Wielkiej Brytanii - państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej. Natomiast przewóz towarów przez terytorium Polski rozpoczął się na terenie przejścia granicznego Świecko, a więc z terytorium Niemiec - państwa członkowskiego (zgodnie z objętym kontrolą zgłoszeniem SENT). W związku z powyższym ustalony w sprawie stan faktyczny mieści się w dyspozycji art. 7 ustawy o SENT.
Dołączony do skargi dokument EX [...] (k 8 akt sądowych) potwierdza, że ładunek przewożonego z terytorium Wielkiej Brytanii objęty został procedurą celną. Dokument ten jest jednak spóźniony, nie został poddany ocenie organów. Sąd miał na uwadze to, że organy w trakcie postępowania podejmowały działania mające na celu dokonanie ustaleń w tym zakresie. Zarówno organ pierwszej instancji pismem z 9 listopada 2023 r., jak i organ odwoławczy pismem z 5 lipca 2024 r. wzywały przewoźnika (skarżącą spółkę) do przesłania kopii dokumentu tranzytowego związanego z przewozem spornego towaru za zgłoszeniem [...]. Na wezwanie z 9 listopada 2023 r. przewoźnik nie odpowiedział. Natomiast w piśmie z 22 lipca 2024 r. pełnomocnik skarżącej poinformował, że jedynym dokumentem będącym w posiadaniu przewoźnika jest list przewozowy znajdujący się w aktach sprawy.
Strona na poparcie swojego stanowiska powołuje się na decyzję Naczelnika Lubuskiego UCS z 26 października 2024 r., jednak jej nie przedstawia. Sąd nie znając jej argumentacji nie jest w stanie odnieść się do niej merytorycznie.
W tych okolicznościach sąd uznaje, że organ prawidłowo przyjął. Iż przedmiotowy przewóz podlegał obowiązkom wynikającym z ustawy o SENT. Procedowanie w sprawie braku wypełnienia tych obowiązków było konieczne i właściwe.
Przewidziane w przytoczonych przepisach sankcje określa się mianem administracyjnych, co oznacza, że do ich zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz.
Jednak dla złagodzenia sankcji przewidziano w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT "klauzule generalne" umożliwiające uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Przepis ten stanowi, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-2a, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Z kolei w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożonej kary. Stosownie do tej regulacji organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych
w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
W kontekście systemowym przepis art. 22 ust. 3 ustawy o SENT odczytywać należy jako prawną gwarancję uwzględnienia indywidualnej sytuacji jednostki w ramach odpowiedzialności administracyjnoprawnej, regulowanej ustawą o SENT.
Przesłankę "interesu publicznego" charakteryzuje się jako dyrektywę postępowania nakazującą przy rozważaniu wystąpienia tej przesłanki w danej sprawie, respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Wprowadzenie przesłanki interesu publicznego do art. 22 ust. 3 ustawy o SENT oznacza, że ustawodawca przewidział sytuacje,
w których odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej będzie zbieżne z tym interesem. Ustalenie przez organ istnienia przesłanki interesu publicznego wiąże się
z koniecznością ważenia wartości w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest płacenie należności w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego - dochodzenie należności czy też zastosowanie ulgi (zob.: wyroki NSA: z 27 lutego 2013 r., II FSK 135/11; z 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/19; z 22 stycznia 2020 r., II GSK 629/19;
z 7 grudnia 2019 r., II GSK 1696/19, wyroki przytaczane w uzasadnieniu dostępne na stronie www.cbois.nsa.gov.pl).
W interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych, oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy też uchybień formalnych. Tego rodzaju przypadki trudno jednak porównywać z naruszeniem stwierdzonym
w sprawie niniejszej. Nieprzedstawienie środka transportu jest jednym z poważniejszych naruszeń przewidzianych ustawą o SENT i z tego powodu jest zagrożone tak wysoką karą. Sąd podziela stanowisko, że nieprzedstawienie do kontroli towaru wrażliwego zawsze jest istotnym naruszeniem, które nie jest uchybieniem równym oczywistej omyłce pisarskiej np. nieuzupełnieniu pola numeru licencji przy niekwestionowanym jej posiadaniu stwierdzonym podczas kontroli (zob. WSA w Gliwicach w wyroku z 23 sierpnia 2023 r., III SA/Gl 121/22).
Naruszenie obowiązku, o których mowa w art. 12a ust. 3 ustawy o SENT, wypacza cel tej ustawy. Takie zachowania nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. Przyjęte w ustawie o SENT rozwiązania służą bowiem prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca dokonujący międzynarodowego przewozu towarów powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty zajmujące się obrotem towarami objętymi systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków.
W interesie publicznym nie leży odstępowanie od ukarania w stosunku do przewoźnika, który uniemożliwia organom celno-skarbowym przeprowadzenie kontroli i weryfikację dokumentów przewozowych ze stanem faktycznym tego przewozu. Odstąpienie od ukarania przewoźnika, który zignorował obowiązek przedstawienia do kontroli środka transportu wraz z towarem, postawiłoby stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do innych podmiotów, które z różnych przyczyn, nierzadko w sposób niezamierzony, dokonują naruszeń przepisów ustawy o SENT i ponoszą z tego tytułu odpowiedzialność.
Niezgodne z literalnym brzmieniem przepisu jest upatrywanie w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT powinności korzystania przez organ z możliwości odstąpienia od ukarania. Decyzja o odstąpieniu od nałożenia kary jest decyzją uznaniową. Sąd zauważa przy tym, że decydujące dla skorzystania z instytucji odstąpienia od nałożenia kary jest wykazanie zaistnienia w sprawie "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego".
Nie ziściła się też w sprawie przesłanka odstąpienia od nałożenia kary w postaci ważnego interesu przewoźnika.
W rozumieniu omawianego przepisu "ważny interes" strony to interes wyjątkowy, obiektywnie istniejący, wskazujący na wystąpienie sytuacji, w której grożąca kara pieniężna mogłaby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu prowadzącego firmę przewozową, uniemożliwiłaby prowadzenie dalszej działalności gospodarczej, czy zastopowałaby rozwój firmy.
Organy przeanalizowały kondycję finansową skarżącej. DIAS w uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżąca prowadzi działalność od ponad 8 lat, zatrudnia 47 pracowników, jest właścicielem 39 samochodów. Zakres działania firmy stanowią usługi transportowe. Firma jest w dobrej kondycji finansowej. Roczny obrót firmy w 2020 r. wynosił 1.507.051 €, w 2021 r. - 2.779.635 €, zaś w 2022 r. - 5.393.168 €. Zysk netto w 2020 r. kształtował, się na poziomie 89.703 €, w 2021 r. - 219.983 €, a w 2022 r. - 574.953 €. Marża z zysku netto w 2020 r. wynosiła 5,95 %, w 2021 r. - 7,91 %, zaś w 2022 r. - 10.66 %. Zaprezentowane dane słusznie doprowadziły organ do wniosku, że sytuacja ekonomiczna podmiotu jest stabilna i opłacenie kary nie powinno zachwiać zarówno podstawami jej egzystencji, jak i pracowników firmy.
Ponadto, pomimo wezwania kierowanego przez organ, spółka nie wskazała jakichkolwiek zindywidualizowanych okoliczności mogących stanowić podstawę do zastosowania tej instytucji. Również w skardze skarżąca nie wskazuje na zagrożenie dla swego funkcjonowania w przypadku konieczności poniesienia kary. Podawany argument braku intencjonalności niestawiennictwa nie może stanowić argumentu, który pozwoli na zastosowanie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT. Nie mieści się on w kategorii indywidualnych okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary.
Sąd stwierdza, że okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób właściwy, a postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone właściwie z zagwarantowaniem stronie czynnego udziału. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania są nietrafione.
Odpowiedzialność podmiotów przewidziana ustawą SENT ma charakter zobiektywizowany, niezależny od winy podmiotu dopuszczającego się naruszenia jej przepisów. Bez znaczenia jest to, czy strona miała świadomość istnienia obowiązku poddania się kontroli. Przy czym Sąd ma na względzie również fakt, że podnoszona przez spółkę okoliczność zawieszenia systemu PUESC została przez organ zweryfikowana. Stwierdzono, iż przewoźnik przesłał do rejestru monitorowania przewozów zgłoszenie 16 czerwca 2023 r. o godz. 15:01:41, a zatem już po zakończeniu niedostępności systemu.
Niezasadnie strona wskazuje na niewspółmierność kary. Zasada proporcjonalności kary do wagi naruszenia została uwzględniona przez ustawodawcę, który przewidział różne, ale określone w sztywnych kwotach, stawki kar za różne przewinienia. Zarzucanie organowi naruszenia zasady proporcjonalności nałożonej kary do wagi przewinienia, przy wiedzy o sztywnych stawkach kar przewidzianych przez ustawodawcę, których wysokości organ nie może miarkować, nie może być inaczej odebrane jak nieudolna próba przerzucenia na organy stosujące przepisy ustawy o SENT odpowiedzialności za naruszenie jej przepisów przez przewoźnika, a także jako próba podważenia obowiązujących przepisów prawa. Sąd uznał, że niestawienie się do kontroli uniemożliwiło organowi jakąkolwiek kontrolę dokonywanego przewozu drogowego. Stworzyło ryzyko uszczuplenia dochodów podatkowych Skarbu Państwa. Brak realnej kontroli nad towarami, które stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego jest sprzeczne z zasadami przyświecającymi we wprowadzeniu do systemu monitorowania takich towarów. Zatem nałożona na spółkę kara pieniężna w wysokości. 20.000 zł jest proporcjonalna do stwierdzonego naruszenia prawa.
Reasumując, skład orzekający w całej rozciągłości podzielił ustalenia faktyczne organu (niepodważone w sprawie przez skarżącą), jak i ocenę prawną sprawy.
Przepisy ustawy o SENT i wynikające z nich obowiązki przewoźnika oraz sankcje za ich nieprzestrzeganie powinny być przewoźnikowi znane. Stwierdzone naruszenia nie stanowią przy tym naruszenia formalnego (nieistotnej pomyłki). Prawidłowo ustalono, że spółka nie wykazała zindywidualizowanych okoliczności wskazujących na istnienie "ważnego interesu przewoźnika" czy też "interesu publicznego", mogących stanowić podstawę do odstąpienia od nałożenia kary.
Mając powyższe na uwadze sąd stwierdza, że organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów proceduralnych i przepisów prawa materialnego. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, dlatego też sąd skargę oddalił, działając na mocy
art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935).