II SA/BK 697/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody Podlaskiego, odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany lub nieruchomość stała się niedostępna do zwrotu z uwagi na zmiany własnościowe i przeznaczenie na cele publiczne.
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1968 r. na cele budowy dwupoziomowego skrzyżowania. Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Monieckiego odmawiającą zwrotu, wskazując, że część nieruchomości stała się drogą publiczną, część weszła w skład terenu rekreacyjnego (Skwer), a inna część stała się współwłasnością spółdzielni mieszkaniowej i osób fizycznych, co wyklucza zwrot na podstawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny uznał te argumenty za zasadne i oddalił skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę Z. D. na decyzję Wojewody Podlaskiego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Monieckiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość ta, wywłaszczona w 1968 r. na cele budowy dwupoziomowego skrzyżowania, obecnie wchodziła w skład różnych działek o odmiennych statusach prawnych i zagospodarowaniu. Sąd, analizując przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdził, że zwrot nieruchomości jest niemożliwy z kilku powodów. Po pierwsze, część nieruchomości, która weszła w skład działki nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych, nie podlega zwrotowi na podstawie art. 229 u.g.n., który wyłącza roszczenie o zwrot, jeśli nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie ustawy. Po drugie, część nieruchomości, która weszła w skład działki nr [...] stanowiącej drogę publiczną, nie może być zwrócona ze względu na przepisy ustawy o drogach publicznych. Po trzecie, w odniesieniu do działek, które weszły w skład Skweru [...] (działka nr [...]), sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez urządzenie terenów zielonych i ciągów pieszych stanowiących całość z infrastrukturą drogową, co było zgodne z pierwotnym celem budowy dwupoziomowego skrzyżowania. Sąd podkreślił, że kontroluje legalność decyzji, a nie jej celowość, i oddalił skargę jako niezasadną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, zwrot nieruchomości stanowiącej drogę publiczną jest niemożliwy ze względu na przepisy ustawy o drogach publicznych.
Uzasadnienie
Ustawa o drogach publicznych stanowi, że drogi publiczne stanowią własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego i nie ma możliwości przenoszenia ich własności na inne podmioty.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
u.g.n. art. 136 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Określa przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
u.g.n. art. 137 § ust. 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Definiuje, kiedy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia (nie rozpoczęto prac w ciągu 7 lat lub cel nie został zrealizowany w ciągu 10 lat od ostateczności decyzji).
u.g.n. art. 229
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Wyłącza roszczenie o zwrot nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy została ona sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
u.d.p. art. 2a § ust. 1
Ustawa o drogach publicznych
Stanowi, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu, co uniemożliwia przenoszenie ich własności na inne podmioty.
Pomocnicze
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 6
Przepis, na podstawie którego dokonano wywłaszczenia, a który jest objęty zakresem stosowania art. 216 ust. 1 u.g.n.
Ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości art. 47
Przepis, na podstawie którego dokonano wywłaszczenia, a który jest objęty zakresem stosowania art. 216 ust. 1 u.g.n.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieruchomość stanowi drogę publiczną, co wyklucza jej zwrot. Nieruchomość stała się współwłasnością osób trzecich przed wejściem w życie u.g.n., co wyklucza zwrot na podstawie art. 229 u.g.n. Cel wywłaszczenia (budowa dwupoziomowego skrzyżowania) został zrealizowany poprzez zagospodarowanie terenu jako skweru i elementów infrastruktury drogowej.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zastosowanie art. 229 u.g.n. narusza konstytucyjne prawo własności. Organ nie zawiadomił o zamiarze przeznaczenia nieruchomości na inny cel (naruszenie art. 136 ust. 2 u.g.n.).
Godne uwagi sformułowania
nie ma możliwości przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione w art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. nie jest możliwe rozstrzygnięcie tej sprawy w inny sposób, aniżeli poprzez odmowę jej zwrotu. nie można ograniczać się jedynie do elementów infrastruktury drogowej na całej wywłaszczonej nieruchomości jako warunku zrealizowania celu wywłaszczenia.
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Anna Bartłomiejczuk
sprawozdawca
Grzegorz Dudar
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności w kontekście dróg publicznych, zmian własnościowych oraz realizacji celu wywłaszczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z zagospodarowaniem nieruchomości i zmianami jej statusu prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości i jak ważne są szczegółowe ustalenia faktyczne oraz prawne, w tym status prawny nieruchomości i jej faktyczne zagospodarowanie.
“Czy można odzyskać ziemię wywłaszczoną dekady temu? Sąd wyjaśnia, kiedy zwrot jest niemożliwy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 697/23 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2023-11-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-09-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/ Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/ Grzegorz Dudar Symbol z opisem 6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane Hasła tematyczne Gospodarka gruntami Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1899 art. 136 ust. 3 i art. 137 Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 20 lipca 2023 r. nr WG-VI.7534.121.2023.ZWK w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 20 lipca 2023 r. nr WG-VI.7534.121.2023.ZWK Wojewoda Podlaski utrzymał w mocy decyzję Starosty Monieckiego z dnia 31 maja 2023 r. znak: GG.6821.5.2020 umarzającą w pkt 1 postępowanie wszczęte z wniosku H.S. w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku, obręb [...] B., wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] stanowiącej własność Gminy Białystok, nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych oraz odmawiającą w pkt 2 Z.D. (dalej powoływanej jako: "Skarżąca") zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku, obręb [...] B., wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] stanowiącej własność Gminy Białystok, nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych. Podstawę wydanego rozstrzygnięcia stanowił następujący stan faktyczny i prawny. Orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 6 grudnia 1968r. znak: [...] wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość położoną przy ul. [...] w Białymstoku, oznaczoną jako działki nr: [...], [...], [...] [...], stanowiącą własność spadkobierców W. i W1. małżonków G., w celu urządzenia dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] z terenami kolejowymi, zgodnie z lokalizacją szczegółową ustaloną decyzją Wydziału BUA Prezydium WRN w Białymstoku z dnia 20 grudnia 1967r., znak: [...]. Pismem z dnia 19 lutego 2020 r. Z.D. oraz H.S. (powoływane dalej też jako: "Wnioskodawczynie") zwróciły się do Prezydenta Miasta Białegostoku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w Białymstoku, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy ww. orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 6 grudnia 1968r. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2020 r. Wojewoda Podlaski wyznaczył Starostę Monieckiego wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej do załatwienia przedmiotowego wniosku. W toku prowadzonego postępowania Starosta Moniecki zwrócił się do Wnioskodawczyń o dostarczenie dokumentów potwierdzających ich uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. H.S., pomimo wezwania, nie udokumentowała swoich praw spadkowych uzasadniających złożony przez nią wniosek. Z kolei Z.D. przekazała kopie postanowień sądów stwierdzających nabycie praw do spadku po zmarłych W.G. i W.G., jednocześnie poinformowała o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po L.K.. Starosta Moniecki postanowieniem z dnia 11 września 2020 r. zawiesił prowadzone postępowanie do czasu uregulowania spraw spadkowych po ww. osobach, a po dostarczeniu odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 13 września 2021 r. (sygn. akt. I Ns [...]) o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych: L.K. i K.K., podjął zawieszone postępowanie - postanowieniem z dnia 28 marca 2022 r. W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że spadek po W1.G. na podstawie ustawy nabyła żona W.G. w całości, a spadek po W.G. na podstawie ustawy nabyła córka L.K. w całości (postanowienie Sądu Rejonowego w Białymstoku, II Wydział Cywilny z dnia [...] kwietnia 2013r., sygn. akt II Ns [...]). Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy-Żoliborza w Warszawie I Wydział Cywilny z dnia [...] września 2021 r. (sygn. akt I Ns [...]) ustalono dodatkowo, że spadek po L.K., na podstawie ustawy nabyli: wnuk J.K. w udziale 1/5, wnuk A.K. w udziale 1/10, wnuczka Z.D. w udziale 1/10, syn K.K. w udziale 1/5, syn J1.K. w udziale 1/5 oraz córka A.P. w udziale 1/5. Starosta Moniecki, na podstawie zgromadzonych dowodów, ustalił też że wywłaszczona nieruchomość, obecnie wchodzi w skład nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] - stanowiącej własność Gminy Białystok, nr [...] - stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz działki nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych i z uwagi na stan zagospodarowania ww. działek nie może być zwrócona. W oparciu o powyższe ustalenia Starosta Moniecki decyzją z dnia 5 września 2022 r. znak: GG.6821.5.202 odmówił Z.D. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz umorzył postępowanie wszczęte z wniosku H.S. Na skutek odwołania złożonego przez Skarżącą, Wojewoda Podlaski decyzją z dnia 23 listopada 2022 r., znak WG-VI.7534.161.2022.AM uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem przesądzenia, w skład jakich aktualnie nieruchomości wchodzą wywłaszczone działki, co pozwoli zdaniem organu na ocenę zrealizowania celu wywłaszczenia. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Starosta Moniecki decyzją z dnia 31 maja 2023 r., znak: GG.6821.5.2020 w pkt 1 umorzył postępowanie wszczęte z wniosku H.S., a w pkt 2 odmówił Z.D. zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku, obręb [...] B, wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...], stanowiącej własność Gminy Białystok, nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych. Mając na uwadze zalecenia organu odwoławczego zawarte w decyzji kasacyjnej z dnia 23 listopada 2022 r., organ I instancji ustalił, że nieruchomość oznaczona uprzednio jako działka nr [...] aktualnie stanowi część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], działki o nr [...] i [...] są częścią nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], z kolei nieruchomość oznaczona poprzednio jako działka nr [...] weszła w całości w skład nieruchomości oznaczonej nr [...]. Analizując skompletowaną dokumentację, organ stwierdził ponadto, że poza działką nr [...], pozostałe działki nr: [...], [...] i [...] w całości weszły w nieruchomości stanowiące ciągi komunikacyjne, jako infrastruktura dróg publicznych. W przypadku zaś wywłaszczonej działki nr [...], w związku z realizacją szeregu inwestycji w okresie od 1984 do 2015 roku, były wykonywane podziały geodezyjne w wyniku, których ostatecznie działka nr [...] w całości znajduje się w nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Jak wynika zaś z aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 1984 r., Repertorium A nr [...] nieruchomość oznaczona nr [...] została oddana Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w Białymstoku w użytkowanie wieczyste, co jest uwidocznione na wypisie z rejestru gruntów oraz w Dziele II księgi wieczystej prowadzonej na daną nieruchomość. W toku przeprowadzonej w dniu 19 maja 2022 r. wizji na gruncie organ I instancji ustalił też, że działka nr [...], w skład której wchodzi wywłaszczona działka nr [...], stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład urządzonej drogi publicznej łączącej ul. [...] z ul. [...]. Natomiast nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], w skład której wchodzą wywłaszczone działki nr [...] i [...], stanowi zagospodarowany teren pod nazwą Skwer [...], będący własnością Gminy Białystok. Teren skweru posiada zagospodarowany obszar, na którym znajdują się ławki i ciągi komunikacji pieszej - chodniki i aleje oraz zadbane obszary zieleni, porośnięte pojedynczymi krzewami i drzewami. Starosta wyjaśnił również, że nie jest możliwy zwrot nieruchomości, jeśli stanowi ona w chwili wydania decyzji drogę publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Za niemożliwy organ uznał też zwrot działki o nr [...] wskazując, że skoro stanowi ona współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych, to zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie ma podstawy prawnej do orzeczenia o jej zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca wskazując, że skoro zwrot nieruchomości nie jest możliwy to konieczna jest rekompensata za wywłaszczone nieruchomości. Wojewoda Podlaski, decyzją z dnia 20 lipca 2023 r. nr WG-VI.7534.121.2023.ZWK utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołał i omówił przepisy regulujące kwestię zwrotu niewykorzystanej na cel wywłaszczenia nieruchomości. Dalej wyjaśnił, że kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest, czy na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], został zrealizowany cel wywłaszczenia i czy z uwagi na obecny sposób zagospodarowania ww. działek możliwy jest ich zwrot. I tak odnośnie nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], Wojewoda stwierdził, że stanowi ona aktualnie część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,1515 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa, a zgodnie z wypisem z ewidencji gruntów posiada użytek "dr" - drogi. Co do działek oznaczonych nr [...] i [...], Wojewoda ustalił, że weszły one w skład nieruchomość oznaczonej nr [...] o powierzchni 0,6492 ha, która obecnie stanowi własność Gminy Białystok, natomiast z dołączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów wynika, iż posiada ona użytek "Bz" - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i stanowi Skwer [...]. Odnośnie zaś działki o nr [...], która weszła w skład działki oznaczonej nr [...] o powierzchni 3,2437 ha, organ ustalił, że obecnie stanowi współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych. Z dołączonego zaś do akt sprawy wypisu z ewidencji gruntów wynika, iż posiada ona użytek "B" -tereny mieszkaniowe. Dalej organ przypomniał, że cel wywłaszczenia nieruchomości, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], został wskazany w decyzji z dnia 6 grudnia 1968 r. i wynika z niej, że przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona w celu urządzenia dwupoziomowego skrzyżowania ul. Sienkiewicza z terenami kolejowymi. Analizując możliwość zwrotu wywłaszczonych w kontekście ww. celu Wojewoda Podlaski uznał, że Starosta Moniecki zasadnie odmówił zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej działki nr [...], wchodzącej w całości obecnie w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. Nawiązując do zebranego w sprawie materiału dowodowego podkreślił, że skoro nieruchomość ta stanowi współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych, to nie jest możliwy jej zwrot albowiem nie stanowi ona własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Za niemożliwy Wojewoda Podlaski uznał też zwrot wywłaszczonej działki o nr [...], która weszła w skład nieruchomości oznaczanej jako działka nr [...], wskazując, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład urządzonej drogi publicznej łączącej ul. [...] z ul. [...]. W tym zakresie organ powołał się na art. 2a ustawy o drogach publicznych, wyjaśniając, że skoro drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy, to nie ma możliwości przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie. W ocenie Wojewody Podlaskiego organ I instancji zasadnie odmówił również zwrotu nieruchomości oznaczonych na dzień wywłaszczenia jako działki nr [...] i [...], stanowiących aktualnie część działki o nr [...] o powierzchni 0,6492 ha z uwagi na realizację na tym terenie celu wywłaszczenia. Jak podkreślił, wskazana nieruchomość zgodnie z wypisem z rejestru gruntów obecnie stanowi własność Gminy Białystok, jako Skwer [...]. Teren skweru posiada zagospodarowany obszar, na którym znajdują się ławki i ciągi komunikacji pieszej - chodniki i aleje oraz zadbane obszary zieleni, porośnięte pojedynczymi krzewami i drzewami. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji fotograficznej wynika, że ciągi piesze stanowią jedną całość z infrastrukturą drogową znajdującą się na sąsiednich działkach. Ponadto po przeciwnej stronie ulicy [...] znajduje się nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], która pod względem połączenia z infrastrukturą drogową jest podobna do nieruchomości oznaczonej obecnie nr [...], co wskazuje na plan inwestora wybudowania oprócz elementów infrastruktury drogowej elementów związanych z zielenią, ciągami pieszymi, które jako całość stanowią realizację celu wywłaszczenia w postaci budowy dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] z terenami kolejowymi. W ocenie Wojewody również z ogólnodostępnego materiału fotograficznego znajdującego się na Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej Miasta Białystok wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], albowiem zdjęcie z 1976 roku pod względem usytuowania skrzyżowania dróg łączących poszczególne ulice oraz infrastruktury w postaci ciągów pieszych na działce nr [...], jest tożsame ze zdjęciem lotniczym z 2022 roku. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo zebrał i ocenił materiał dowodowy, zaś zgromadzone w sprawie dowody, uzasadniały wydane orzeczenie. Odnosząc się zaś do wniosku Skarżącej o wypłatę rekompensaty za wywłaszczone nieruchomości, organ odwoławczy wyjaśnił, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło wyłącznie rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Z treści zaś orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 6 grudnia 1968 r. wynika, iż za wywłaszczone nieruchomości zostało ustalone i przyznane odszkodowanie w kwocie 27 947 zł. Zatem wobec istnienia prawomocnej decyzji wywłaszczeniowej nie jest możliwe ponowne ustalenie odszkodowania za tę samą nieruchomość. Jednakże, gdyby odszkodowanie ustalone w tej sprawie nie zostało wypłacone, następcy prawni osób wywłaszczonych mają prawo żądać wypłaty tego odszkodowania i w tym zakresie prowadzone będzie odrębne postępowanie. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie: 1. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niedokonanie wystarczających ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy, zaniechanie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący i bezstronny materiału dowodowego, a także przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów zgromadzonych w sprawie, a w szczególności: a) bezzasadne uznanie, że po przeciwnej stronie ulicy [...]znajduje się nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], która pod względem połączenia z infrastrukturą drogową jest podobna do nieruchomości oznaczonej obecnie nr [...], co wskazuje na plan inwestora wybudowania oprócz elementów infrastruktury drogowej elementów związanych z zielenią, ciągami pieszymi, które jako całość stanowią realizację celu wywłaszczenia, podczas gdy cel wywłaszczenia nieruchomości, wskazany w decyzji z dnia 6 grudnia 1968 r., określony został jako "urządzenie dwupoziomowego skrzyżowania ul. Sienkiewicza z terenami kolejowymi", nie zaś skrzyżowania z terenami zielonymi, parkami, skwerami czy ciągami pieszymi; b) zaniechanie prawidłowej analizy definicji "skrzyżowania", która została ujęta w art. 4 ust. 9 ustawy o drogach publicznych, zgodnie z którą to definicją legalną skwery, obszary zieleni, aleje, ławki lub inne elementy wskazywane w decyzji Wojewody Podlaskiego nie stanowią skrzyżowania ani jego elementu; c) wadliwe uznanie, że na nieruchomości zostały w całości zrealizowane cele publiczne, podczas gdy treść art. 6 u.g.n. nie przewiduje, aby tereny mieszkaniowe czy tereny rekreacyjno-wypoczynkowe stanowiły cel publiczny; 2. art. 136 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) poprzez niedopełnienie obowiązku polegającego na zawiadomieniu poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o zamiarze przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości na cel inny niż wskazany w decyzji o wywłaszczeniu oraz braku poinformowania o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w niej, co stanowi rażące naruszenie konstytucyjnego prawa ochrony własności; 3. art. 137 ust. 1 i 2 oraz 136 ust. 3 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i niedokonanie zwrotu choćby części nieruchomości (oznaczonej działkami o numerach 142/2 i 1201/13), podczas gdy na w/w działkach cel wywłaszczenia nie został zrealizowany oraz tym samym niedokonanie niezbędnych ustaleń co do istnienia przesłanek zwrotu nieruchomości skarżącej; 4. art. 156 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak uznania, że decyzja organu została wydana z rażącym naruszeniem prawa, podczas gdy jedynie z uwagi na nieodwracalność skutków decyzji, nie mogła zostać stwierdzona jej nieważność na podstawie przywołanego przepisu, zaś nie budzi wątpliwości, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na działkach o nr [...] i [...] oraz, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa; 5. art. 229 u.g.n. poprzez jego zastosowanie w sposób sprzeczny z wynikającą z art. 21 Konstytucji zasadą ochrony własności, podczas gdy uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości ma charakter prawa konstytucyjnego (art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji) i działanie organów państwa stanowi w takiej sytuacji nieuprawnioną ingerencję w prawo własności, która jest pozbawiona konstytucyjnej legitymacji, przez co decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W ocenie skarżącej na części wywłaszczonej nieruchomości podjęte zostały działania polegające na urządzeniu zieleni, alejek etc., a także realizacja zabudowy mieszkaniowej, ale czynności te nie mogą zostać uznane za realizację celu wywłaszczenia. Również fakt wejścia Spółdzielni Mieszkaniowej i innych osób fizycznych w uprawnienia właścicielskie dotyczące działki o numerze [...] świadczy o niezrealizowaniu celu wywłaszczenia w choćby najmniejszym jego zakresie i o fikcyjnym charakterze wykorzystania w/w nieruchomości, co prowadzi do stwierdzenia, że organ władzy publicznej w tym przypadku nie działał w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zdaniem skarżącej, zastosowanie przez organ administracji art. 229 u.g.n. w stosunku do nieruchomości oznaczonej działką nr [...] naruszało jej konstytucyjne prawo do ochrony prawa własności, a tym samym decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja nie jest bowiem dotknięta wadami podniesionymi w skardze, jak również innymi, które sąd administracyjny jest zobowiązany uwzględniać z urzędu jako niezwiązany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2023., poz. 1634 ze zm.), a które to wady przemawiałyby za wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego. Przy czym dodatkowego podkreślenia wymaga, uwzględniając charakter podniesionych w skardze - zarzutów, że sąd kontrolując zaskarżoną decyzję bada ją wyłącznie pod względem zgodności z prawem (legalności), a nie celowości, a tym bardziej słuszności jej wydania. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest opisana powyżej decyzja Wojewody Podlaskiego utrzymująca w mocy decyzję Starosty Monieckiego o umorzeniu postępowania wszczętego z wniosku H.S. (pkt 1) i o odmowie zwrotu Z.D. wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Białymstoku, obręb [...] B., wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonych jako działki: nr [...] stanowiącej własność Gminy Białystok, nr [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i nr [...] stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych (pkt 2). Przy czym z uwagi na zakres zaskarżenia, a mianowicie wyłącznie pkt 2 ww. decyzji, sąd przedmiotem kontroli uczynił wyłączenie rozstrzygnięcie, w jakim Wojewoda odmówił Skarżącej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Istotą prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania było zatem ustalenie, czy w stosunku do wywłaszczonej w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. Nr 18, poz.94), nieruchomości położonej przy ul. [...] w Białymstoku, oznaczonej na dzień wywłaszczenia jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], objętej Z.D. - spadkobierczyni W. i W1. G., zaistniały przesłanki zwrotu tej nieruchomości, określone w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. Problematykę zwrotu wywłaszczonych nieruchomości regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 2023 poz. 344, dalej: "u.g.n."). Z art. 136 ust. 3 tej ustawy wynika, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ gospodarujący zasobem nieruchomości. Warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej, stosownie do art. 140. Przy czym, jak stanowi art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel wywłaszczenia, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo gdy pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jeżeli natomiast w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.). Z kolei art. 216 ust. 1 wymienionej ustawy poszerza zakres stosowania wyżej wymienionego przepisu do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisów wymienionych w tym artykule, w tym między innymi, przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). W trybie tej właśnie ustawy dokonano wywłaszczenia dochodzonych aktualnie przez Skarżącą – nieruchomości. Prawidłowo zatem przyjęły organy, że podstawową kwestią w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było zbadanie, jaki był cel wywłaszczenia, a następnie ocena, czy nieruchomość ta stała się zbędna w rozumieniu art. 137 u.g.n. dla realizacji tego celu. Zarówno art. 136 jak i art. 137 u.g.n. posługując się pojęciem celu wywłaszczenia utożsamiają go z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu będącej aktem administracyjnym wydanym w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie nie budzi sporu ustalenie organów, że celem wywłaszczenia celem wywłaszczenia nieruchomości oznaczonej jako działki nr: [...], [...], [...] i [...], stanowiącej własność spadkobierców W. i W1. małżonków G.o, było urządzenie dwupoziomowego skrzyżowania ul. Sienkiewicza z terenami kolejowymi, zgodnie z lokalizacją szczegółową ustaloną decyzją Wydziału BUA Prezydium WRN w Białymstoku z dnia 20 grudnia 1967r., znak: [...]. Powyższe wynika jednoznacznie z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 6 grudnia 1968r. znak: [...]. Odnośnie ustalenia przesłanki zbędności spornej nieruchomości dla realizacji wskazanego wyżej celu, sąd ocenił, że zgromadzony materiał dowodowy, dokonana przez organy analiza dokumentów dotyczących faktycznego przeznaczenia spornych działek oraz wnioski z niej wyciągnięte zasługują na aprobatę. Przede wszystkim organy prawidłowo odmówiły zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości w zakresie działki [...], wchodzącej obecnie w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 3,2437 ha, wskazując, że nieruchomość ta stanowi aktualnie współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych, a w ewidencji gruntów oznaczona jest jako użytek "B" – tereny mieszkaniowe. Jak stanowi art. 229 u.g.n. roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 136 ust. 3 u.g.n. i jest, jak celnie stwierdził Wojewoda Podlaski, samodzielną podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez konieczności badania, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Ustalenie zatem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek powoduje, że bezcelowe staje się ustalanie, czy do realizacji celu publicznego doszło czy nie. Ustanowienie użytkowania wieczystego na określonych warunkach, a także zbycie nieruchomości osobom trzecim powoduje bowiem utratę prawa dochodzenia roszczenia zwrotu. Warunkiem jest aby ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, jak i jego ujawnienie nastąpiło przed dniem 1.01.1998 r., tj. przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (por. też tut. sąd w wyroku z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 703/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jeżeli zatem przed 1 stycznia 1998 r. rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 u.g.n., a fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi, następcy prawnemu, choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w zw. z art. 137 u.g.n. (por. też wyrok WSA w Krakowie z 4 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1236/21, CBOSA). Jak podkreśla się w orzecznictwie komentowany przepis art. 229 u.g.n. ma na celu ochronę praw podmiotów, które w dobrej wierze uzyskały prawo użytkowania wieczystego i prawo własności nieruchomości. Zatem zwrot jest uzależniony od tego, czy nieruchomość, która została wywłaszczona na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa nadal nieprzerwanie znajduje się w ich władaniu. Wszelkie zmiany własnościowe, które miały miejsce po dokonaniu wywłaszczenia powodujące przejście własności na inny podmiot eliminują możliwość skutecznego dochodzenia roszczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zgodzić należy się z Wojewodą Podlaskim, że działka o nr [...], wchodząca obecnie w skład nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] nie może stanowić przedmiotu zwrotu ponieważ stanowi aktualnie współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych ustanowioną na zasadach określonych w art. 229 u.g.n. Z wykazu synchronizacyjnego wynika, że działka o nr 98/1, na mocy aktu notarialnego z dnia 6 kwietnia 1984 r., Repertorium "A" nr [...] została oddana Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w Białymstoku w użytkowanie wieczyste i użytkowanie to zostało uwidocznione na wypisie z rejestru gruntów oraz w Dziele II księgi wieczystej prowadzonej na daną nieruchomość. Na dołączonej do akt sprawy kopii tego aktu jest zamieszczona adnotacja, że działka nr [...] weszła w działkę nr [...] (k. 296 akt administracyjnych). Z kolei decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 15 marca 1994 r. (nr [...]) wprowadzono zmiany w operacie ewidencji gruntów w obrębie Nr [...] na ark. Nr [...] w poz. rejestrowej nr [...], polegające na połączeniu działek nr [...]o pow. 3,2385 ha, nr [...] o pow. 0,0693 ha, nr [...] o pow. 0,1211 ha, nr [...] o pow. 0,0988 ha, nr [...] o pow. 0,1926 ha, nr [...] o pow. 0,1003 ha, nr [...] o pow. 0,0942 ha - w jedną działkę oznaczając ją nr [...] o łącznej pow. 3,9148 ha (k. 299 akt admin.). Z kolei w 1994 roku, na wniosek wieczystego użytkownika - Białostockie Spółdzielni Mieszkaniowej w Białymstoku, decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 25 lipca 1994 r. (nr [...]) zatwierdzony został projekt podziału działki oznaczonej nr geod. [...] na działki nr [...] o pow. 3,6483 ha i [...] o pow. 0,2665 ha. Białostocka Spółdzielnia Mieszkaniowa jako użytkownik wieczysty działki nr [...] w roku 1999 wystąpiła z wnioskiem o kolejny podział w/w działki. I tak decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 9 maja 2000 r. 9 (nr [...]) zatwierdzono projekt podziału działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 3,6483 ha, na działki nr [...], nr [...] i nr [...] (k. 306 akt admin.). Następnie decyzją Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 4 kwietnia 2003 r., na wniosek Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej zatwierdzono projekt podziału działki oznaczonej nr geod. [...] o pow. 3,6295 ha, na działki: nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Na potrzeby zaś realizacji inwestycji drogowej polegającej na rozbudowie drogi powiatowej ul. [...] w Białymstoku, decyzją z dnia 16 marca 2015 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dokonano podziału działki nr [...] o pow. з,2460 ha, na działki: nr [...] o pow. 0,0023 ha i nr [...] o pow. 3,2437 ha. Na podstawie w/w decyzji powstały również działki: nr [...] o pow. 0,1515 ha i nr [...] o pow. 0,6492 ha. W kontekście powyższej chronologii zmian własnościowych działki o nr [...], wchodzącej obecnie w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i stanowiącej współwłasność Białostockiej Spółdzielni Mieszkaniowej i osób fizycznych, należy zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów, że nie ma podstaw prawnych do jej zwrotu na rzecz Skarżącej jako spadkobierczyni byłych właścicieli. Stanowisko organów w tym zakresie zgodne jest ze stanowiskiem zawartym w uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14, zgodnie z którym na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. możliwy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, gdy równocześnie zostaną spełnione dwie przesłanki: nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz stan prawny, aktualny w chwili orzekania, nie stanowi przeszkody do jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie decyzji o zwrocie nieruchomości, jeżeli Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie władają nieruchomością. Uchwała ta znalazła też kontynuację w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, które zgodnie wskazują, że roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdy zachodzą przesłanki wymienione wart. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Tym samym brak tytułu prawnego do nieruchomości po stronie zobowiązanego podmiotu publicznoprawnego oznacza brak podstaw do orzeczenia o zwrocie, ponieważ decyzja taka byłaby niewykonalna (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 21 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1149/17, czy też WSA w Rzeszowie z 26 września 2023r. II SA/Rz 387/23, CBOSA). Ponadto nie można również pominąć faktu, iż w sytuacji w której nieruchomość stanowi własność osoby trzeciej, to jej prawo jest także chronione przez Konstytucję RP (art. 21 i art 64 ust. 3), dlatego też decyzja o zwrocie nieruchomości byłaby w istocie wywłaszczeniem obecnego jej właściciela. Konkludując ten zakres rozważań należy uznać, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej działki nr [...] poprzez odmowę jej zwrotu z przyczyny pozostawania tejże nieruchomości we współwłasności Spółdzielni i osób trzecich jest w pełni usprawiedliwione. W świetle zaprezentowanych wyżej poglądów, nie jest bowiem możliwe rozstrzygnięcie tej sprawy w inny sposób, aniżeli poprzez odmowę jej zwrotu. Jednocześnie, odnosząc się do zarzutów skargi wyartykułowanych w pkt 2 i 3, należy jeszcze raz podkreślić, że w takiej sytuacji prawnej organy nie mają obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność celu wywłaszczenia i stopnia jego realizacji, a co za tym idzie przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Są to okoliczności pozbawione znaczenia dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy (tak też NSA w wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1153/17, wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 336/10, CBOSA). W ocenie sądu zgodzić się również należy z orzekającymi w sprawie organami, że nie jest możliwy zwrot wywłaszczonej nieruchomości w części dotyczącej działki o nr [...], wchodzącej aktualnie w skład nieruchomości oznaczanej jako działka nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość, jak ustalono w toku postępowania stanowi własność Skarbu Państwa i wchodzi w skład urządzonej drogi publicznej łączącej ul. Poleską z ul. Sienkiewicza, co z mocy art. 2a ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2023 poz. 645) uniemożliwia jej zwrot. Z wykładni wskazanego przepisu stanowiącego, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy, wynika jednoznaczny zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie, tj. Skarbu Państwa lub właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy (zob. wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., I OSK 361/08, CBOSA). Ponadto, należy podkreślić, że ustawę o drogach publicznych zalicza się do kategorii przepisów odrębnych, które na mocy art. 2 u.g.n. mają pierwszeństwo w stosowaniu. Z tychże względów jako trafne należy ocenić rozstrzygnięcie organów w zakresie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości również w części dotyczącej działki o nr [...], wchodzącej aktualnie w skład działki o nr [...], stanowiącej drogę publiczną. Przechodząc z kolei do żądania zwrotu wywłaszczonych działek o nr [...] i [...], stanowiących aktualnie część nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,6492 ha, rację należy przyznać organom, które orzekły w tym zakresie o odmowie zwrotu ww. nieruchomości z uwagi na realizację na niej celu wywłaszczenia. Z dokumentacji załączonej do akt administracyjnych wynika, że nieruchomość o nr [...] stanowi własność Gminy Białystok, a jej teren w ewidencji gruntów oznaczony jest jako użytek "Bz" – tereny rekreacyjno – wypoczynkowe i stanowi zagospodarowany teren pod nazwą Skwer [...]. Teren skweru posiada zagospodarowany obszar, na którym znajdują się ławki i ciągi komunikacji pieszej — chodniki i aleje oraz zadbane obszary zieleni, porośnięte pojedynczymi krzewami i drzewami. Powyższe ustalenia potwierdza dołączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna, z której można wyprowadzić jednoznaczną konkluzję, że ciągi piesze stanowią jedną całość z infrastrukturą drogową znajdującą się na sąsiednich działkach (k. 102, 111-115 akt admin.). Co prawda celem wywłaszczenia ww. nieruchomości było urządzenie dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] z terenami kolejowymi, tym niemniej tak określony cel nie wykluczał powstania na terenie inwestycji terenów zielonych, skwerów lub ciągów pieszych, tym bardziej, że stanowią one jedną całość z infrastrukturą drogową znajdującą się na sąsiednich działkach. W ocenie sądu inwestycję mającą na celu urządzenie dwupoziomowego skrzyżowania ul. [...] z terenami kolejowymi należy rozpatrywać w szerszym kontekście i nie można ograniczać się jedynie do elementów infrastruktury drogowej na całej wywłaszczonej nieruchomości jako warunku zrealizowania celu wywłaszczenia. Tym bardziej, że skrzyżowanie dwupoziomowe to nic innego węzeł drogowy mający na celu przeprowadzenie linii kolejowej nad drogą za pomocą wiaduktu. Stąd też trudno utożsamiać tego typu inwestycję wyłącznie do samej drogi. Ponadto, jak trafnie zwrócił uwagę Wojewoda Podlaski, z ogólnodostępnego materiału fotograficznego znajdującego się na Miejskim Systemie Informacji Przestrzennej Miasta Białystok wynika, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Zdjęcie wykonane w 1976 roku pod względem usytuowania dróg łączących poszczególne ulice oraz infrastruktury w postaci ciągów pieszych na działce nr [...], jest niemalże tożsame ze zdjęciem lotniczym tego obszaru wykonanym w 2022 roku. Nie sposób też nie uwzględnić okoliczności, że po przeciwnej stronie ulicy Sienkiewicza znajduje się nieruchomość oznaczona jako działka nr [...], która pod względem połączenia z infrastrukturą drogową jest podobna do nieruchomości oznaczonej obecnie nr [...], co wyraźnie wskazuje na plan inwestora wybudowania oprócz elementów infrastruktury drogowej elementów związanych z zielenią, ciągami pieszymi, które jako całość stanowią realizację celu wywłaszczenia w postaci budowy dwupoziomowego skrzyżowania ul. Sienkiewicza z terenami kolejowymi. W tym zakresie za niezasadny należało też uznać zarzut naruszenia art. 4 pkt 9 ustawy o drogach publicznych. Zauważyć bowiem należy, co też trafnie zaakcentował Wojewoda Podlaski w odpowiedzi na skargę, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana w dniu 6 grudnia 1968 r., a powołana przez skarżącą ustawa o drogach publicznych została uchwalona w dniu 21 marca 1985 r. Na dzień wydania orzeczenia wywłaszczeniowego obowiązywała zaś ustawa o drogach publicznych z dnia 29 marca 1962r. (Dz.U. nr 20, poz. 90), w której to treści nie było definicji skrzyżowania. Powyższe okoliczności, zdaniem sądu, są przesądzające, że cel wywłaszczenia na działkach o nr [...] i [...] (aktualnie część działki o nr [...]) został zrealizowany, co uniemożliwiało zadośćuczynienie żądaniu Skarżącej zwrotu ww. nieruchomości. W odniesieniu do tej nieruchomości nie był możliwy również zwrot jej części, albowiem jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie teren działki [...] jest w całości zagospodarowany i brak jest jakichkolwiek elementów wskazujących, iż część nieruchomości jest nieuporządkowana, co odróżniałoby ją od pozostałej części i dawało podstawy do ewentualnego zwrotu tej części nieruchomości. W kontekście pozostałych zarzutów skargi należy wyjaśnić, że przepisy obowiązującej obecnie ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują jedynie fizyczny zwrot nieruchomości, jednocześnie zobowiązują byłego właściciela do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W aktualnym stanie prawnym brak jest zaś normy prawnej dającej byłemu właścicielowi prawo wyboru, które polegałoby na możliwości ustalenia nowego odszkodowania zamiast zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Przedmiotowe postępowanie dotyczyło zaś wyłącznie rozpatrzenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Z treści orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 6 grudnia 1968r., wynika, iż za wywłaszczone nieruchomości zostało przyznane odszkodowanie w kwocie 27.947 zł. Organ ustalił zatem wysokość odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. W sytuacji zaś istnienia prawomocnej decyzji wywłaszczeniowej brak jest możliwości ponownego ustalenia odszkodowania za tę samą nieruchomość. Jednakże, jak zasadnie wyjaśnił organ II instancji w zaskarżonej decyzji, gdyby okazało się, że odszkodowanie ustalone w orzeczeniu z dnia 6 grudnia 1968r. nie zostało wypłacone poprzednim właścicielom wywłaszczonej nieruchomości, to Skarżącej jako ich następczyni prawnej byłych właścicieli będzie przysługiwać prawo żądania wypłaty tego odszkodowania. Jest to jednak odrębne postępowanie, które zainicjować może wyłącznie strona skarżąca składając w tym zakresie stosowny - wniosek. Za niezasadny sąd uznał też zarzut naruszenia art. 136 ust. 2 u.g.n. Wskazać bowiem należy, że obowiązek zawiadomienia określony w tym przepisie, dotyczy organu wykonawczego podmiotu będącego właścicielem nieruchomości i staje się ona aktualny dopiero w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, a z taka sytuacja nie miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Reasumując, zdaniem sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI