II SA/BK 694/23

II SA/Bk 694/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-11
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr WOP.7721.99.2023.ASN w przedmiocie usunięcia nieprawidłowości w funkcjonowaniu wentylacji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Łomży z dnia 18 lipca 2023 roku numer PINB.5144.2.8.2023; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz skarżącej A. G. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. ,
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr WOP.7721.99.2023.ASN, Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "PWINB") utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. (dalej: "PINB") z dnia 18 lipca 2023 r., nr PINB.5144.2.8.2023, nakazującą Ł. w Ł., jako zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego w Ł. przy ul. [...], usunięcie w terminie do dnia 31 października 2023 r. nieprawidłowości stwierdzonych w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej poprzez wykonanie czynności wyszczególnionych w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez mgr inż. D. C. w dniu 28 czerwca 2023 r. polegających na:
1.usunięciu klapy zwrotnej z kanału wentylacji wywiewnej, a zastosowaniu kratki wentylacyjnej 14x14cm lub 0160 mm—załącznik graficzny nr 8,
2. zamontowaniu szczelnej klapy zwrotnej na wlocie do kanału wentylacyjnego (zał. nr 8) oraz dodatkowej wymianie obecnej wyrzutni na zewnętrznej ściance komina na wyrzutnię wyposażoną w klapę zwrotną (zał. nr 7).
3. wymianie nawiewnika okiennego w kuchni na nawiewnik ciśnieniowy samoregulujący firmy Aereco typ AMO.103 lub równoważny.
U podstaw zaskarżonych decyzji legły następujące ustalenia faktyczne.
W wyniku interwencji W. S., pełnomocnika A. G., PINB w dniu 2 marca 2023 r. dokonał kontroli prawidłowości działania wentylacji grawitacyjnej w lokalu mieszkalnym nr 9 znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ł..
Organ ustalił, że ww. lokal mieszkalny znajduje się na czwartej kondygnacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Składa się z dwóch pokoi, przedpokoju, łazienki i kuchni i stanowi własność A. G., zamieszkałej pod innym adresem. Mieszkanie wyposażone jest w trzy kanały wentylacji grawitacyjnej. Jeden w łazience i dwa w kuchni. Do jednego z kanałów wentylacyjnych w kuchni podłączony jest okap kuchenny. Drugi zakończony jest kratką wentylacyjną o wymiarach 14cm x 14cm. Kanał wentylacyjny z kuchni, połączony z okapem kuchennym zakończony jest ponad połacią dachową budynku nasadą kominową typu turbowent, na ocynkowanej i docieplonej rurze 0150 mm o długości około 150cm. Na kanale wentylacyjnym połączonym z kratką wentylacyjną również zamontowana jest ponad połacią dachową nasada kominowa typu turbowent, na ocynkowanej i docieplonej rurze 0150 mm o długości około 150cm. Do mieszkania zapewniony jest dopływ świeżego powietrza z zewnątrz, poprzez zamontowane w oknach izb mieszkalnych automatyczne nawiewniki. W trakcie oględzin przeprowadzonych przez organ I instancji stwierdzono występowanie ciągu wstecznego w przewodzie wentylacyjnym kuchni. Jego wartość po przeprowadzeniu pomiarów wyniosła od 0,8m/s do 1,2m/s.
Mając na uwadze powyższe, postanowieniem z dnia 7 marca 2023 r., znak: PINB.5162.2.1.2023, PINB, zobowiązał Ł. w Ł. do przedłożenia ekspertyzy technicznej mającej na celu wyjaśnienie przyczyn nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej istniejącej w pomieszczeniu kuchni lokalu mieszkalnego nr 9 znajdującego się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ł..
Z wydanym postanowieniem nie zgodziła się Ł. w Ł. i w dniu 16 marca 2023 r. złożyła na nie zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r. PWINB utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie PINB.
W dniu 8 maja 2023 r. do organu I instancji wpłynęła "Ekspertyza techniczna wentylacji grawitacyjnej lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ł." wykonana przez mgr. inż. D. C., posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł., po analizie przedłożonej ekspertyzy stwierdził, iż wymaga ona uzupełnienia i w dniu 11 maja 2023 r. zwrócił ją Spółdzielni z ustaleniem nowego terminu do jej przedłożenia. W dniu 30 czerwca 2023 r. Spółdzielnia przedłożyła poprawioną ekspertyzę techniczną.
W odpowiedzi na zawiadomienie o zebraniu pełnego materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim, pismem z dnia 6 lipca 2023 r. W. S., pełnomocnik A. G., wskazał i wyjaśnił, dlaczego jego zdaniem opracowanie zostało nieprawidłowo wykonane. Wniesione przez W. S. uwagi PINB przekazał autorowi ekspertyzy, który odniósł się do nich.
W dniu 18 lipca 2023 r. PINB wydał decyzję, nr. PINB.5144.2.8.2023, nakazującą Spółdzielni, jako zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego w Ł. przy ul. [...], usunięcie w terminie do dnia 31 października 2023 r. nieprawidłowości stwierdzonych w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej poprzez wykonanie czynności wyszczególnionych w ekspertyzie technicznej, sporządzonej przez mgr inż. D. C. w dniu 28 czerwca 2023 r. polegających na:
1.usunięciu klapy zwrotnej z kanału wentylacji wywiewnej, a zastosowaniu kratki wentylacyjnej 14x14cm lub 0160 mm—załącznik graficzny nr 8,
2. zamontowaniu szczelnej klapy zwrotnej na wlocie do kanału wentylacyjnego (zał. nr 8) oraz dodatkowej wymianie obecnej wyrzutni na zewnętrznej ściance komina na wyrzutnię wyposażoną w klapę zwrotną (zał. nr 7).
3. wymianie nawiewnika okiennego w kuchni na nawiewnik ciśnieniowy samoregulujący firmy Aereco typ AMO.103 lub równoważny.
Z wydanym rozstrzygnięciem nie zgodził się pełnomocnik A. G. W. S. i w dniu 24 lipca 2023 r. złożył odwołanie (uzupełnione w dniu 11 sierpnia 2023 r.).
W treści odwołania wniósł o uznanie wykonanej ekspertyzy wraz z późniejszymi wyjaśnieniami za nieprawidłowo sporządzoną, gdyż wdrożenie wskazanych w niej zaleceń nie wyeliminuje błędów w działaniu wentylacji grawitacyjnej. Ponadto wskazał, że ekspertyza została wykonana nierzetelnie z uwagi na "powiązania koleżeńsko-towarzyskie" jej autora. Jednocześnie wniósł o zlecenie innemu rzeczoznawcy wykonanie nowej ekspertyzy na koszt Spółdzielni.
PWINB decyzją z dnia 24 sierpnia 2023 r., nr WOP.7721.99.2023.ASN, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że działania organu I instancji są zgodne z przepisami ustawy - Prawo Budowlane i nie ma podstaw do uchylenia wydanej decyzji PINB. W odniesieniu do treści odwołania PWINB wskazał, że ekspertyza techniczna wentylacji grawitacyjnej lokalu mieszkalnego wykonana została przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych. Zakres opracowania obejmuje, w ocenie organu, analizę stanu istniejącego przewodów wentylacyjnych obsługujących lokal mieszkalny znajdujący się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w Ł.. Zawiera pomiary i doświadczenia dotyczące drożności i stanu technicznego przewodów. Zatem nie ma podstaw do uznania, że przewody wentylacyjne mają inne parametry niż wskazane w opracowaniu. Nie ma również podstaw do stwierdzenia, że ich wylot znajduje się w innym miejscu niż wskazany w ekspertyzie, co sugeruje pełnomocnik skarżącej. Z ekspertyzy technicznej wynika jednocześnie, że lokalizacja pionów wentylacyjnych jest zgodna z dokumentacją projektową, zatem zarzut braku zweryfikowania zgodności ww. pionów wentylacyjnych z projektem budowlanym jest niezasadny. Organ podkreślił, że celem ekspertyzy było zlokalizowanie i ustalenie możliwych przyczyn nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej w lokalu w stanie istniejącym, a nie sprawdzanie ich zgodności z projektem budowlanym. Fakt, że treść ekspertyzy technicznej, na której oparł swoje rozstrzygnięcie organ powiatowy, nie odpowiada skarżącej, nie daje podstaw wykonania nowej ekspertyzy na koszt Ł. w Ł., jako zarządcy budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego w Ł. przy ul. [...].
Skargę na ww. decyzje organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku właścicielka mieszkania A. G., reprezentowana przez swojego ojca W. S., który jest jedynym lokatorem mieszkania oraz autorem skargi i dalszych pism procesowych.
Pełnomocnik skarżącej wniósł o:
1) uchylenie decyzji PWINB z dnia 24 sierpnia 2023 r. i stosownie do art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego nakazanie zlecenia innemu bezstronnemu rzeczoznawcy spoza Ł. wykonanie nowej rzetelnej ekspertyzy na koszt Ł. w Ł.;
2) zobowiązanie nadzoru budowlanego do wydania decyzji zobowiązującej Spółdzielnię do doprowadzenia budynku, a w szczególności komina wentylacyjnego do zgodności z prawem, w szczególności z projektem budowlanym zatwierdzonym przez nadzór budowlany;
3) zobowiązanie Spółdzielni do dostarczenia kompletnego projektu architektonicznego budynku wraz z detalem zwieńczenia kominów wentylacyjnych i rzutem więźby dachowej;
4) obciążenie Spółdzielni kosztami sądowymi.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej wskazał, że w wykonanej ekspertyzie rzeczoznawca usiłuje uzasadnić konieczność wykonania prac, które wcześniej wykonywała Spółdzielnia, a które to prace nie przyniosły pożądanych efektów. W jego ocenie powyższe można wytłumaczyć jedynie powiązaniami koleżeńsko-towarzyskimi mgr inż. D. C. z członkami zarządu Spółdzielni i pierwszym wykonawcą robót przy kominie. W jego ocenie powołany w niniejszej sprawie biegły nie powinien podejmować się opracowania ekspertyzy, gdyż występuje konflikt interesów. Wyjaśnił, że po pierwszej 10 minutowej wizycie rzeczoznawcy w mieszkaniu i nie interesowaniem się stanem kanałów i budową komina oraz nie wysłuchaniem jego argumentów, przypuszczał, że ekspertyza będzie nierzetelna i tak też było, gdyż PINB zwrócił ją do uzupełnienia, ponieważ nie rozwiązywała ona problemu.
W kontekście zaleceń ekspertyzy pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że w kuchni miał kratkę wentylacyjną 14x14 cm, lecz ją wykonawca usunął, powiększył otwór wlotowy i obsadził nowy typ kratek, które pogorszyły jeszcze sytuację. Po usunięciu tych kratek, które spowodowały więcej szkód niż korzyści, we własnym zakresie zmniejszył otwory, aby móc obsadzić zakupione nowe kratki 14x14cm. Ponieważ ciąg wsteczny dalej występował, Spółdzielnia w kratce od wentylacji w dniu 13 lutego 2023 r. zamontowała zawór zwrotny z kołnierzem firmy VENTIKA, którego – jak wskazuje pełnomocnik skarżącej - nie można stosować przy wentylacji grawitacyjnej, gdyż przeznaczony on jest wyłącznie do wentylacji mechanicznej. Wcześniej Spółdzielnia w kanale od okapu kuchennego zamontowała zawór zwrotny AWENTA ZZ-100, którego również nie można stosować w kuchni, gdyż przeznaczony on jest do wentylatora łazienkowego. Podkreślił, że w dniu 27 czerwca 2023 r. rzeczoznawca zdemontował te zawory, aby przeprowadzić próbę parową i widział, że zamontowana jest kratka wentylacyjna 14x14 cm, a zatem w cenie autora skargi pkt 1 ekspertyzy już w momencie jej sporządzania był nieaktualny. Końcowo wskazał, że już od ponad 5 lat metodą "prób i błędów" Spółdzielnia wymienia kratki, zawory, przesłony - bez żadnych pozytywnych efektów. Zamiast usunąć przyczyny Spółdzielnia usiłuje usunąć skutki.
Następnie pełnomocnik skarżącej opisał dotychczasowe nieudane próby rozwiązania problemu ciągu wstecznego w wentylacji. Podniósł, że nielogicznym jest twierdzenie przez rzeczoznawcę, że jeden z kanałów wychodzi z mieszkania na III piętrzę i dlatego nie wydobywa się para, albowiem należy on do innego mieszkania. W jego ocenie twierdzenie to jest nieprawdziwe i samo w sobie jest sprzeczne, ponieważ mieszkanie jego córki, które zajmuje, właśnie znajduje się na III piętrze. Przez kanał i zamontowaną rurę przez jednego z wykonawców na kanale od okapu kuchennego nadal brak jest prześwitu a więc kanał nie jest pionowo wyprowadzony ponad dach. Pełnomocnik skarżącej opisał również inne wady ekspertyzy i stwierdził, że zaproponowane czynności nie rozwiążą problemu wentylacji, lecz go jedynie pogłębią.
Podniósł ponadto, że z udostępnionego mu do wglądu projektu budowlanego budynku jednoznacznie wynika, że został on wykonany w sposób odbiegający od zatwierdzonego przez organ nadzoru budowlanego projektu i przepisów technicznych. W tym zakresie powołał się na § 140, 141, 142 i 146 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W jego ocenie wszystkie wskazane przepisy prawa budowlanego zostały zignorowane w trakcie budowy, a obowiązkiem nadzoru budowlanego jest wyegzekwowanie ich przestrzegania i usunięcia istniejących wad. Stwierdził również, że wiele kwestii wyjaśniłoby zapoznanie się kompletną dokumentacją, a w szczególności z detalami architektonicznymi projektu "zwieńczenie kominów wentylacyjnych" oraz rzutem więźby dachowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 25 września 2023 r. odniósł się do odpowiedzi na skargę, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu. Podkreślił przede wszystkim, że PWINB ograniczył się wyłącznie do zbadania legalności samego zaskarżonego aktu administracyjnego, a ponadto organy nie odniosły się merytorycznie do zgłaszanych przez niego uwag i nieprawidłowości.
W trakcie rozprawy w dniu 7 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej raz jeszcze wyjaśnił swoje zastrzeżenia co do zaskarżonych decyzji i ekspertyzy technicznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega uwzględnieniu.
Przedmiotem niniejszego postępowania sądowego jest ocena prawidłowości decyzji PWINB z 24 sierpnia 2023 r., utrzymującej w mocy rozstrzygnięcie PINB z 18 lipca 2023 r., którym nakazano Ł. w Ł. usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w funkcjonowaniu wentylacji grawitacyjnej w lokalu mieszkalnym nr 9 znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym w Ł. przy ul. [...] - poprzez wykonanie czynności wyszczególnionych w ekspertyzie technicznej sporządzonej przez biegłego mgr inż. D. C.
Podstawę materialnoprawną decyzji organów nadzoru budowlanego stanowiły przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. 2023 poz. 682, dalej: "P.b.") zgodnie z którymi, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska (pkt 1) albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym (pkt 3), organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.
Ponadto, w trakcie postępowania administracyjnego organy nałożyły na spółdzielnię obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej na podstawie art. 81c ust. 2 P.b., zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia.
Przechodząc do kontroli legalności wydanych rozstrzygnięć Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja PWINB jak również decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80, i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2023 poz. 775, dalej: k.p.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie przypomnieć należy, że w sprawie niniejszej organ nadzoru budowlanego w trakcie oględzin lokalu przeprowadzonych w dniu 2 marca 2023 r. stwierdził występowanie ciągu wstecznego w przewodzie wentylacyjnym kuchni (pomiary wykazały ciąg od 0,8 m/s do 1,2 m/s), jednakże mając trudności z ustaleniem przyczyny powstania ciągu z uwagi na rozwiązania techniczne zastosowane w lokalu, zobowiązał spółdzielnię mieszkaniową w trybie art. 81c ust. 2 P.b. do przedłożenia ekspertyzy technicznej, mającej na celu wyjaśnienie przyczyn nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej, istniejącej w pomieszczeniu kuchennym. Pierwsza wersja ekspertyzy wpłynęła do organu w dniu 8 maja 2023 r., jednak z uwagi na stwierdzoną przez PINB konieczność jej uzupełnienia, poprawioną opinię spółdzielnia przedłożyła w dniu 30 czerwca 2023 r. Z powyższego wynika, że jedynymi dowodami, którymi dysponowały w sprawie organy były oględziny wnętrza lokalu z 2 marca 2023 r. oraz ekspertyza techniczna wentylacji grawitacyjnej w lokalu przy ul [...], wykonana przez mgr. inż. D. C..
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że w ocenie sądu przedstawiony organowi dowód z opinii biegłego - w konfrontacji z licznymi szczegółowymi i merytorycznie opisanymi zastrzeżeniami pełnomocnika skarżącej, co do jej rzetelności i przydatności w usunięciu wad nieprawidłowo działającej wentylacji - nie mógł być wystarczający do nałożenia na spółdzielnię obowiązków o treści wskazanej w zaskarżonej decyzji. Występujących w sprawie istotnych wątpliwości w stosunku do ekspertyzy jest wiele. Były one konsekwentnie podnoszone przez lokatora mieszkania - zarówno we wniosku z 13 lutego 2023 r., dalszych pismach przedstawianych w toku postępowania administracyjnego, jak również w skardze oraz piśmie procesowym z 25 września 2023 r. (k. 25 akt sądowych). Zasadne jest przytoczenie w tym zakresie najistotniejszych zastrzeżeń kierowanych w stosunku do ekspertyzy i w konsekwencji – skarżonej decyzji. Co jednak istotne, już sam sposób prowadzenia przez biegłego oględzin poprzedzających sporządzenie opinii budzi wątpliwości sądu w świetle wyjaśnień lokatora, który wskazuje, że pierwsza z nich trwała zaledwie 10 minut, a biegły "nie interesował się stanem kanałów i budową komina" oraz nie wyrażał chęci wysłuchania argumentów strony skarżącej. W. S.zaznaczył, że zasadniczy problem w działaniu wentylacji polega na ciągu wstecznym, a także braku możliwości korzystania z okapu kuchennego, albowiem powietrze przechodzi przez kratkę wentylacyjną do kuchni. Wskazał, że problem ten istnieje od momentu zakupu lokalu. Uważa, że kanałów jest 16, a wylotów 11, dlatego albo mają wspólną komorę, albo są ze sobą połączone. Tymczasem – jak twierdzi - zgodnie z projektem, przepisami i sztuką budowlaną kanały powinny zostać wyprowadzone ponad dach (pionowo). W jego ocenie kanał w kuchni jest za krótki, ma około 2 metrów, a powinien mieć 3-4 metry. Opisywany problem nie występuje w łazience, ponieważ wychodzący z niej komin jest wystraczająco długi i wystaje ponad kamienice. W zakresie obowiązku usunięcia klapy zwrotnej z kanału wentylacji wywiewnej, a zastosowaniu kratki wentylacyjnej 14x14cm lub ⌀160 mm W. S. podniósł, że obowiązek ten jest już nieaktualny. Wskazał bowiem, że w kuchni miał już kratkę wentylacyjną 14x14 cm, lecz jeden z poprzednich wykonawców ją usunął, powiększył otwór wlotowy i obsadził nowy typ kratek. Po usunięciu tych kratek, które pogorszyły sytuację, we własnym zakresie zmniejszył otwory, aby móc obsadzić zakupione nowe kratki 14x14 cm. Nie można zatem zignorować podnoszonego faktu, że biegły w trakcie wykonywanej w dniu 27 czerwca 2023 r. "próby parowej" widział, że zamontowana jest kratka wentylacyjna 14cm x 14cm, a jednak w ekspertyzie nakazał jej montaż, co czyni ją w tym zakresie nieaktualną, a więc i nierzetelną.
Opisując dotychczasowe, nieskuteczne czynności podejmowane przez spółdzielnię mieszkaniową wyjaśnił także, że w 2020 r. zamontowano rurę z turbowentem na kanale od okapu, jednakże nie było możliwości wykonania przebicia do kanału przez czapkę kominową, a więc na dzień dzisiejszy rura ta nie stanowi przedłużenia kanału, lecz jest tylko atrapą. Wskazał, że przy ponownej próbie naprawy wentylacji miała zostać zamontowana rura z turbowentem na trzecim kanale od okapu dachu, lecz z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne nie było możliwości przebicia się przez czapkę kominową, więc obsadzono ją obok komina w otworze wylotowym, co w jego ocenie było niezgodne z przepisami i sztuką budowlaną. Dalej podnosił, że pod koniec maja 2022 r. zdemontowano rurę umieszczoną obok komina, dokonano przebicia do kanału przez czapkę kominową, obsadzono pionowo rurę z turbowentem i zamurowano boczne wyloty w kominie. W otworze wlotowym pojawił się prześwit i widoczny był obracający się turbowent. Aktualnie zaś przez kanał i zamontowaną wcześniej rurę na kanale od okapu kuchennego nadal brak jest prześwitu, co jego zdaniem dowodzi, że kanał nie jest pionowo wyprowadzony ponad dach. Autor skargi wyjaśnił także, że pomimo zobowiązania się przez spółdzielnię w piśmie z dnia 23 czerwca 2023 r. komin nie został podwyższony. Odnosząc się zaś do zaleceń wskazanych w ekspertyzie pełnomocnik skarżącej podważył skuteczność demontażu zaworu (przesłonki) na kominie ponad dachem i zamontowanie szczelnej klapy zwrotnej, a także wymianę i montaż drugiego zaworu w kuchni w kanale wentylacyjnym od okapu na inny model. Jego zdaniem przede wszystkim należy ustalić, które wśród trzech kanałów ponad dachem to są dwa kanały wychodzące z jego mieszkania. W jego ocenie nie zostało także wyjaśnione, którędy miało być usuwane powietrze na zewnątrz z kanału, nad którym poprzedni wykonawca osadził rurę z turbowentem, ponieważ kanał ten nigdy nie miał wylotów z boku komina ani z góry w czapce kominowej, co może wskazywać na fakt, że kanały zostały ze sobą połączone lub pod czapką kominową jest "wspólna komora wentylacyjna", co jak twierdzi, jest niezgodne z przepisami budowalnymi.
Sąd pozwolił sobie na przytoczenie większości z zarzutów kierowanych wobec ekspertyzy, aby podkreślić liczbę istotnych wątpliwości związanych z prawidłowym działaniem wentylacji w opisywanym lokalu mieszkalnym oraz przydatnością rozwiązań zaproponowanych przez biegłego. Przy czym wiarygodność twierdzeń W. S. wzmacnia niewątpliwie fakt, że jak wskazał on podczas rozprawy sądowej, od 1973 r. posiada on uprawnienia budowalne z zakresu architektonicznego i konstrukcyjno-budowlanego. Tymczasem organ nie wyjaśnił dlaczego dał wiarę dowodowi z opinii biegłego (poza stwierdzeniem, że jego autor posiada stosowne uprawnienia budowlane) i poza krótkimi, ogólnymi stwierdzeniami nie odniósł się do szeregu zarzutów kierowanych w stosunku do tego materiału źródłowego. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ustosunkowanie się w uzasadnieniu swojej decyzji do wszystkich żądań, wniosków i zarzutów strony, zwłaszcza zawartych w odwołaniu (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 1998 r., II SA 1436/96 oraz WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2014 r., II SA/Ol 1124/13 – wszystkie orzeczenia powoływane w wyroku dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zwrócić należy również uwagę, że organ prowadząc postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej powinien przede wszystkim dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zgodnie bowiem z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej zobowiązany jest do wszechstronnego i wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Ponadto zgodnie z treścią art. 7 k.p.a w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek strony podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego. Wynika z niej obowiązek organu administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Realizacja zasady prawdy obiektywnej ma ścisły związek z realizacją zasady praworządności, ustalenie stanu faktycznego sprawy jest bowiem niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego.
Trzeba w tym miejscu także wskazać, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zawisłej przed organem I instancji. Dlatego rola organu odwoławczego nie ogranicza się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie, według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania przez ten organ, do czego ustawodawca wyposażył ten organ w środki prawne wskazane w art. 136, art. 138 i art. 140 k.p.a. (tak: NSA w wyroku z dnia 27 kwietnia 2010 r., II GSK 1005/08, por. także wyrok NSA z dnia 7 maja 2010 r., II OSK 789/08).
Analiza rozstrzygnięcia i stanowiska organów obydwu instancji prowadzi do wniosku, że przyjęły one w sposób bezkrytyczny wnioski zawarte w ekspertyzie technicznej. Tymczasem, jak wynika z przytoczonych wyżej zasad postępowania administracyjnego, organ ma do dyspozycji szereg środków dowodowych, które może przeprowadzić w określonej sprawie. Każdy jednak z dowodów podlega jego ocenie i weryfikacji. Rzeczą oczywistą jest, że organ może uznać prymat poszczególnego dowodu w danej sprawie, uznając go za kluczowy. Z pewnością taki walor mogą mieć wszelkiego rodzaju opinie czy też ekspertyzy specjalistów (biegłych) posiadających specjalistyczną wiedzę w danej dziedzinie. Jednakże i w takim przypadku taki dowód podlega analizie. Ocena zatem wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy należy do obowiązków organu, to bowiem organ administracji ostatecznie rozstrzyga sprawę. Wykorzystanie opinii biegłego winno mieć miejsce zgodnie z regułami postępowania dowodowego regulowanymi przepisami Kodeks postępowania administracyjnego i nie może polegać na bezkrytycznym uwzględnieniu sugestii biegłego. Również doktryna wskazuje, że organ administracji publicznej nie jest związany opinią biegłego. Ocenia on swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy, nie jest więc skrępowany tą opinią. Należy pamiętać, że to organ, a nie biegły, decyduje o załatwieniu sprawy. Opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien mu pomóc w rozstrzygnięciu kwestii faktycznej, ale musi on rozstrzygnąć tę kwestie sam, we własnym imieniu (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 423 oraz wyrok WSA w Białymstoku z 7 kwietnia 2011 r., II SA/Bk 82/11). W orzecznictwie wskazuje się także, że organ nie może ograniczać się jedynie do powołania na konkluzję zawartą w opinii specjalisty, lecz obowiązany jest sprawdzić, na jakich przesłankach oparł on swoje konkluzje i skontrolować prawidłowość jego rozumowania, w tym skonfrontować zawarte w opinii wnioski z podniesionymi przez stronę zarzutami (por. wyrok WSA w Olsztynie z 21 stycznia 2014 r., II SA/Ol 1124/13). Ekspertyza jako dowód podlega ocenie organu według kryteriów rzetelności, kompletności i przydatności dla stwierdzenia pewnych faktów (vide wyrok WSA w Szczecinie z 24 października 20219 r., II SA/Sz 672/19).
Z oceny technicznej na jaką powołały się organy nie wynika w żadnym stopniu, w jaki sposób biegły doszedł do przytoczonych wniosków. Tymczasem w ocenie Sądu niezbędnym było w toku postępowania administracyjnego wyjaśnienie metodologii jaką posługiwał się biegły dochodząc do wniosków zaprezentowanych w swojej opinii technicznej. Oprócz ujawnienia metody rozumowania biegłego i dojścia do poczynionych przez niego wniosków organ powinien także skonfrontować wydaną opinię z pozostałym materiałem zgromadzonym w sprawie - np. poprzez sformułowanie wobec biegłego szczegółowych pytań - z zarzutami i wątpliwościami pełnomocnika skarżącej, który przecież w dużym stopniu zakwestionował opinię techniczną biegłego.
Takich obowiązkowych działań organ zaniechał na gruncie niniejszej sprawy, naruszając tym samym art. 80 k.p.a., nakazujący dokonywać oceny danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Nie przeprowadził bowiem kompleksowej analizy i oceny tego środka dowodowego. Za niewystarczające uznać należy przekazanie uwag lokatora biegłemu, skoro odpowiedź biegłego z 15 lipca 2023 r. (k. 42 akt admin. I instancji) również została przyjęta w sposób bezkrytyczny. Organy nadzoru budowlanego posiadają wiedzę specjalistyczną z zakresu normowanego prawem budowlanym i choć w pewnych wypadkach nie są w stanie - wykorzystując posiadaną wiedzę i przy użyciu środków, którymi dysponują - rozstrzygnąć powstałych wątpliwości, nie zwalnia to ich z obowiązku merytorycznej i krytycznej oceny stanowiących dowód ekspertyz technicznych.
Ponadto, w ocenie sądu niewystarczające odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu (i pozostałych pismach procesowych) doprowadziło w sprawie niniejszej do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego obligatoryjnej części decyzji jaką jest jej uzasadnienie. Organ powinien bowiem w uzasadnieniu wydanej decyzji odnieść się do wypowiedzi zawartych w odwołaniu, jak również do innych twierdzeń i zarzutów podnoszonych w trakcie postępowania. Brak odniesienia się przez organ do podnoszonych zarzutów stanowiło także naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co musiało skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2005 r., III SA/Wa 180/05 oraz WSA w Krakowie z 29 czerwca 2022 r., I SA/Kr 320/22 i cyt. tam orzecznictwo). Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że podstawowym celem zasady wyrażonej w art. 11 k.p.a., zwanej również zasadą przekonywania, jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Omawianą zasadę narusza organ w szczególności wówczas, gdy w ogóle nie ustosunkowuje się do twierdzeń, które strona uważa za istotne dla sposobu załatwienia sprawy. U strony bowiem może pojawić się przeświadczenie o tym, że organ lekceważy jej twierdzenia, załatwia sprawy bez uwzględnienia całokształtu ich okoliczności, jest stronniczy i niesprawiedliwy (wyrok NSA z 21 kwietnia 2020 r., II FSK 23/20 i cyt. tam orzecznictwo).
Sąd nie podziela zapatrywania organu nadzoru budowlanego, który nie zgadzając się z zarzutem odwołania co do konieczności zweryfikowania zgodności pionów wentylacyjnych z projektem budowalnym wskazał, że "celem ekspertyzy było zlokalizowanie i ustalenie możliwych przyczyn nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej w lokalu w stanie istniejącym, a nie sprawdzenie ich zgodności z projektem budowlanym". Zdaniem sądu kwestie te nie stoją w stosunku do siebie w opozycji i nie wykluczają się. Wręcz przeciwnie, być może pomocna w rozwiązaniu problemu będzie ocena kanałów wentylacyjnych przez pryzmat projektu budowlanego. Jak wskazał tut. sąd w zbliżonej podmiotowo i przedmiotowo sprawie: "w ramach kompetencji pracowników organu nadzoru budowlanego możliwe i niezbędne jest sięgnięcie przede wszystkim do dokumentacji projektowej i technicznej budynku celem ustalenia, jak został zrealizowany projekt wentylacji grawitacyjnej (zgodnie z dokumentacją techniczną czy też nie) oraz czy pomiędzy oddaniem budynku do użytkowania a chwilą obecną doszło do ingerencji w elementy wentylacji grawitacyjnej mogące wpłynąć na przepływ powietrza. Ustalenia w tym zakresie nie przekraczają ani wiedzy, ani doświadczenia pracowników organu, którzy na co dzień analizują projekty budowlane i dokumentację techniczną obiektów, przeprowadzają kontrole i mają doświadczenie w tym zakresie." (wyrok WSA w Białymstoku z 3 listopada 2023 r., II SA/Bk 650/23). Tymczasem w aktach administracyjnych brak jest dokumentacji projektowej i technicznej budynku, przynajmniej w zakresie niezbędnym dla wyjaśnienia sprawy. Nie sposób także przejść obojętnie nad twierdzeniem pełnomocnika skarżącej, który zwraca uwagę na konieczność analizy dokumentacji projektowej i wskazuje, że z pkt 3.1.8. opisu technicznego projektu wynika, że na kanałach wentylacyjnych ostatniej kondygnacji powinny zostać zamontowane turbowenty, co jednak nie zostało wykonane w trakcie budowy, a obecnie zamontowane są nieprawidłowo.
Pamiętać także trzeba, że warunki techniczne dotyczące wentylacji w budynku zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), zwłaszcza w § 51 oraz w dziale IV rozdziale 6 "Wentylacja i klimatyzacja" (§ 147 i n.), a zatem również i wentylacja w lokalu skarżącej powinna być z nimi zgodna, jak również spełniać wymagania zawarte w Polskich Normach odnoszących się do wentylacji w budynkach mieszkalnych.
Sąd pragnie zauważyć, że wyjaśnienie przyczyn wadliwego działania wentylacji w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] trwa już ponad 5 lat. Tymczasem jest to sytuacja podlegająca niezwłocznej naprawie ze względu na zdrowie i życie osób użytkujących to mieszkanie. Z oczywistych względów brak wystarczającej wymiany powietrza w lokalu mieszkalnym jest stanem zagrażającym użytkowaniu lokalu, w którym przebywają ludzie. Należy mieć na względzie, że W. S., posiadający możliwość korzystania z tego mieszkania, ma [...] lat i - jak twierdzi - nieprawidłowo działająca wentylacja powodowała już w przeszłości problemy zdrowotne oraz gromadzenie się pary wodnej, a także powstanie pleśni. Sąd pragnie zaznaczyć, że konieczne jest podjęcie przez zarządcę obiektu budowlanego (spółdzielnię) czynności nie pozornych, lecz kompleksowych, trwale i skutecznie rozwiązujących przyczynę problemu. Lektura całości akt administracyjnych, a w szczególności oceny technicznej uprawnionego rzeczoznawcy, analiza zdjęć oraz zasady doświadczenia życiowego uprawniają do wniosku, że choć problem występuje w lokalu stanowiącym odrębną własność, to prace konieczne do rozwiązania problemu nieprawidłowo działającej wentylacji mogą dotyczyć nie wyłącznie wnętrza tego lokalu, ale muszą być przeprowadzone również w częściach wspólnych. Innymi słowy, ocena stanu technicznego kanałów wentylacyjnych i ich ewentualna naprawa być może będzie wymagać wykroczenia poza obręb lokalu mieszkalnego. Nie ulega wątpliwości, że na całość sprawnie działającej wentylacji w budynkach wielomieszkaniowych składają się przewody kominowe zawierające się w częściach wspólnych budynku oraz elementy z natury rzeczy będące częścią poszczególnych lokali wraz z ich charakterystyką przepuszczalności powietrza. Urządzenia wentylacyjne znajdujące się w częściach wspólnych jak i w odrębnych lokalach działają jak tzw. system naczyń połączonych, czyli we wzajemnym powiązaniu i zależności. Dla istnienia prawidłowego przepływu powietrza w poszczególnych lokalach niezbędne jest zapewnienie zarówno dopływu powietrza zewnętrznego, jak i spowodowanie prawidłowego ciągu wewnętrznego. Wadliwe działanie wentylacji w budynku jako całości, przez np. nieprawidłowe działanie fragmentów wentylacji znajdujących się w częściach wspólnych, może skutkować nieprawidłowym ciągiem lub jego brakiem w obrębie poszczególnych lokali. Nie da się zatem oddzielić działania wentylacji w lokalu od systemu wentylacyjnego budynku jako całości. Jak już wspomniano, wskazują na to również dotychczas podejmowane działania w stosunku do lokalu w przeciągu kilku ostatnich lat (wykonywane prace nie dotyczyły wyłącznie lokalu, ale i elementów wspólnych budynku). Zdaniem sądu, skoro spółdzielnia przez tak długi okres czasu nie była w stanie poradzić sobie z zaistniałym problemem i to pomimo podjęcia działań w tym kierunku, to zachodzi uzasadniona wątpliwość co zgodności kanałów wentylacyjnych z projektem budowlanym, a sprawa wymaga bardziej wnikliwej oceny technicznej poszczególnych elementów budynku.
W ocenie sądu pełnomocnik skarżącej nie wykazał natomiast, że treść opinii biegłego ma związek z powiązaniami towarzyskimi pomiędzy nim, a członkami zarządu spółdzielni i pierwszym wykonawcą robót przy kominie. Z pewnością nie sposób przesądzić o tym tylko na podstawie faktu, że są oni znajomymi na jednym z popularnych serwisów społecznościowych, co podnosi autor skargi. Ewentualne powiązania towarzyskie biegłego ze zlecającym nie mogą same w sobie przesądzać o nierzetelności i nieprzydatności ekspertyzy, choć niewątpliwie powinna ona podlegać wówczas ocenie bardziej rygorystycznej, mając na względzie wyrażoną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę zaufania uczestników postepowania do władzy publicznej (por. wyrok WSA w Kielcach, II SA/Ke 123/17).
Rozpoznając sprawę ponownie organ zastosuje się do zaleceń i wytycznych sądu. Dopiero uzupełnione we wskazanym zakresie postępowanie administracyjne pozwoli organowi na rzetelną analizę przedmiotowej sprawy i podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o pełną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów. Rozstrzygnięcie organ uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności dokona jednoznacznej i kompleksowej oceny istniejących kanałów wentylacyjnych, która to ocena może wykraczać poza obręb lokalu mieszkalnego oraz może wymagać weryfikacji stanu istniejącego z dokumentacją projektową i techniczną. W tym celu organ rozważy konieczność przeprowadzenia ponownych oględzin lokalu i rozwiązania problemu przy pomocy własnych możliwości technicznych, wiedzy i doświadczenia pracowników, względnie zastosowania dyspozycji art. 81c ust. 4 P.b. i zlecenia wykonania ekspertyzy innemu biegłemu.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego wpis od skargi w kwocie 500 zł.