II SA/Bk 694/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzje odmawiające dostępu do informacji publicznej, uznając, że dokumenty z zakończonego postępowania przygotowawczego, w tym postanowienie o umorzeniu i orzeczenie sądu, stanowią informację publiczną.
Skarżący domagał się udostępnienia dokumentów z akt zakończonego postępowania przygotowawczego. Prokuratorzy odmówili, powołując się na dobro postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, stwierdzając, że dokumenty urzędowe z postępowania przygotowawczego, takie jak postanowienie o umorzeniu czy orzeczenie sądu, stanowią informację publiczną. Sąd wskazał, że dostęp do nich powinien być możliwy, z ewentualnym anonimizowaniem danych osobowych lub informacji chronionych tajemnicą.
Sprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie informacji publicznej w postaci kserokopii dokumentów z akt zakończonego postępowania przygotowawczego. Prokurator Rejonowy odmówił, a Prokurator Okręgowy utrzymał tę decyzję w mocy, argumentując, że ujawnienie materiałów mogłoby zaszkodzić postępowaniu karnemu, które mogłoby zostać podjęte na nowo, oraz że protokoły przesłuchań nie są dokumentami urzędowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił obie decyzje. Sąd uznał, że Prokuratura jako organ władzy publicznej jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej. Wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania karnego regulują dostęp do akt dla stron, ale wobec innych osób, po zakończeniu postępowania, zastosowanie mają przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Sąd podkreślił, że dokumenty takie jak zawiadomienie o przestępstwie, protokół przesłuchania, postanowienie o umorzeniu oraz orzeczenie sądu z uzasadnieniem, stanowią dokumenty urzędowe i tym samym informację publiczną. Odmowa udostępnienia powinna być oparta na konkretnych przepisach prawa ograniczających dostęp, a nie na ogólnym pojęciu 'dobra postępowania'. Sąd nakazał organowi ponowne rozpatrzenie wniosku, udostępniając informacje o sposobie działania władzy publicznej (np. zanonimizowane kserokopie dokumentów urzędowych), a w zakresie informacji podlegających ochronie (np. dane osobowe, prywatność pokrzywdzonego) wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu, niebędące dokumentem urzędowym, powinno być rozpatrzone poza trybem ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, dokumenty urzędowe z zakończonego postępowania przygotowawczego, takie jak postanowienie o umorzeniu czy orzeczenie sądu, stanowią informację publiczną, a dostęp do nich powinien być możliwy na zasadach ustawy o dostępie do informacji publicznej, z ewentualnym anonimizowaniem danych chronionych prawem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej mają zastosowanie do dokumentów z zakończonego postępowania przygotowawczego, jeśli wnioskodawca nie jest stroną postępowania. Dokumenty urzędowe, w tym postanowienie o umorzeniu i orzeczenie sądu, są informacją publiczną, a dostęp do nich nie może być blokowany przez ogólne odwołanie do 'dobra postępowania'. Należy rozważyć udostępnienie postaci i treści dokumentów, z wyjątkiem informacji podlegających ochronie, które powinny być przedmiotem decyzji administracyjnej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.d.i.p. art. 1 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu.
u.d.i.p. art. 4 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Wymienia podmioty zobowiązane do udostępniania informacji publicznej, w tym organy władzy publicznej.
u.d.i.p. art. 4 § 3
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Potwierdza, że Prokuratura jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej.
u.d.i.p. art. 5 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na ochronę informacji niejawnych oraz inne tajemnice ustawowo chronione.
u.d.i.p. art. 5 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, z wyłączeniem informacji o osobach pełniących funkcje publiczne.
u.d.i.p. art. 6 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Definiuje informację publiczną, w tym dane publiczne i treść oraz postać dokumentów urzędowych.
u.d.i.p. art. 6 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Definiuje dokument urzędowy jako treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwaloną i podpisaną przez funkcjonariusza publicznego w ramach jego kompetencji.
u.d.i.p. art. 16 § 1
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Określa tryb wydawania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa kompetencje sądu administracyjnego do orzekania co do istoty sprawy.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 1 § 2
Ustawa o dostępie do informacji publicznej
Przepisy ustawy nie naruszają innych ustaw określających odmienne zasady dostępu do informacji, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji do centralnego repozytorium.
k.p.k. art. 156
Kodeks postępowania karnego
Reguluje dostęp do akt postępowania przygotowawczego dla stron, obrońców i innych uprawnionych osób.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki umorzenia postępowania przygotowawczego.
k.p.k. art. 286
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy oszustwa.
k.p.k. art. 270
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy fałszerstwa dokumentu.
k.p.k. art. 233
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa wymogi formalne decyzji administracyjnej.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa zasady ograniczania praw i wolności konstytucyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dokumenty z zakończonego postępowania przygotowawczego, w tym postanowienie o umorzeniu i orzeczenie sądu, stanowią informację publiczną. Zawiadomienie o przestępstwie i protokół przesłuchania są dokumentami urzędowymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. 'Dobro postępowania przygotowawczego' nie jest samodzielną przesłanką do odmowy udostępnienia informacji publicznej. Prawo do informacji publicznej może być ograniczane tylko na mocy ustawy.
Odrzucone argumenty
Protokół przesłuchania nie jest dokumentem urzędowym. Udostępnienie materiałów z postępowania przygotowawczego naruszałoby jego dobro. Postępowanie przygotowawcze nie jest oparte na zasadzie jawności.
Godne uwagi sformułowania
nie istnieje przeszkoda do przynajmniej częściowo pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego nie w każdym przypadku kiedy zachodzi możliwość ujawnienia informacji podlegających ochronie, należy całkowicie odmówić udzielenia informacji publiczną pozostaje informacja o sposobie działania władzy publicznej, której odzwierciedleniem może być zanonimizowana a więc objęta częściową odmową udostępnienia informacji, postać dokumentu urzędowego
Skład orzekający
Elżbieta Trykoszko
przewodniczący
Elżbieta Lemańska
sprawozdawca
Marek Leszczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że dokumenty z zakończonego postępowania przygotowawczego, w tym postanowienia i orzeczenia sądowe, stanowią informację publiczną, a dostęp do nich powinien być możliwy na zasadach ustawy o dostępie do informacji publicznej, z uwzględnieniem ochrony danych osobowych i tajemnic ustawowo chronionych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy dostępu do informacji publicznej z akt postępowań przygotowawczych dla osób niebędących stronami. W przypadku stron postępowania zastosowanie mają przepisy k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego prawa obywatelskiego – dostępu do informacji publicznej – w kontekście materiałów z postępowań karnych, co jest tematem budzącym zainteresowanie i potencjalnie kontrowersyjnym.
“Czy akta prokuratorskie to tajemnica poliszynela? Sąd rozstrzyga dostęp do informacji z postępowań karnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Bk 694/20 - Wyrok WSA w Białymstoku Data orzeczenia 2020-12-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-10-16 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Sędziowie Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/ Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/ Marek Leszczyński Symbol z opisem 6480 Hasła tematyczne Dostęp do informacji publicznej Sygn. powiązane III OSK 4339/21 - Wyrok NSA z 2024-05-24 Skarżony organ Prokurator Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1429 art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Ł. S. na decyzję Prokuratora Okręgowego w B. z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prokuratora Rejonowego B. w B. z dnia [...] sierpnia 2020 r. znak [...]; 2. zasądza od Prokuratora Okręgowego w B. na rzecz skarżącego Ł. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z [...] września 2020 r. znak [...] Prokurator Okręgowy w B. utrzymał w mocy decyzję Prokuratora Rejonowego B. w B. z [...] sierpnia 2020 r. znak [...] odmawiającą Ł. S. udostępnienia informacji publicznej. Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] lipca 2020 r. Ł. S. zwrócił się do Prokuratora Rejonowego B. o udostępnienie w ramach informacji publicznej, z akt głównych postępowania przygotowawczego [...] Prokuratury Rejonowej B. w B., dokumentów w postaci: 1) zawiadomienia o przestępstwie złożonego przez T. P., 2) protokołu przesłuchania T. P. przeprowadzonego w Komendzie Powiatowej Policji z/s w S., 3) postanowienia o umorzeniu postępowania z [...] grudnia 2019 r. z uzasadnieniem, 4) zażalenia T. P. na postanowienie o umorzeniu postępowania z [...] grudnia 2019 r., 5) orzeczenia Sądu Okręgowego w B. z [...] czerwca 2020 r. w sprawie sygn. akt III [...] wraz z uzasadnieniem. W ostatnim zdaniu wniosku skarżący doprecyzował, że "należy mu doręczyć kserokopie ww. dokumentów". Prokurator Rejonowy B. w B. jako organ pierwszej instancji decyzją z [...] sierpnia 2020 r. odmówił udostępnienia informacji publicznej odnośnie wszystkich żądań wniosku. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.), dalej: u.d.i.p. Wyjaśnił, że Prokuratura Rejonowa w B. prowadziła postępowanie w sprawie [...] zakończone postanowieniem umarzającym z [...] grudnia 2019 r.: w zakresie czynu stypizowanego w art. 286 § 1 Kodeksu karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania karnego, zaś w zakresie czynu określonego w art. 270 § 1 K.k. - wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu. Pomimo umorzenia postępowania, sprawa pozostaje w zainteresowaniu organów ścigania. Prokurator Rejonowy zwrócił uwagę na konsekwencje publicznego ujawnienia materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Zaakcentował, że czyn będący przedmiotem postępowania nie uległ przedawnieniu, istnieje realna szansa na podjęcie postępowania, zaś wobec jednego z czynów postępowanie zakończono stwierdzając negatywną przesłankę procesową z art. 17 § 1 pkt 1 K.p.a. (brak danych dostatecznie uzasadniających zaistnienie czynu), co nie wyklucza podjęcia postępowania przy ujawnieniu nowych okoliczności. Upublicznienie materiału, w tym zawierającego opis stanu faktycznego sprawy, będzie miało negatywny wpływ na dobro postępowania karnego. Zdaniem Prokuratora Rejonowego, protokoły przesłuchań nie są dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., a protokoły z czynności procesowych nie mogą być udostępniane na podstawie przepisów u.d.i.p. Odwołanie złożył Ł. S., który zarzucił naruszenie: - art. 10 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przez wydanie decyzji odmownej mimo braku ustawowej przesłanki do takiego załatwienia sprawy; - art. 1 ust. 1 u.d.i.p. przez zawężenie pojęcia "informacji publicznej" do "dokumentów urzędowych"; - art 107 § 1 pkt 4 w związku z art. 107 § 1 pkt 6 K.p.a. przez niewskazanie podstawy prawnej decyzji. Uzasadniając zarzuty wywiódł, że o ile akta zakończonego postępowania karnego nie są informacją publiczną, nie oznacza to jednak, że poszczególne informacje zawarte w dokumentach urzędowych, precyzyjnie określone i znajdujące się w tych aktach nie będą podlegać udostępnieniu jako nośnik konkretnej informacji. Wskazał na szerokie pojęcie informacji publicznej, obejmujące również postanowienia jako dokument urzędowy zawierający treść oświadczenia woli utrwaloną i podpisaną przez funkcjonariusza publicznego. Zwrócił uwagę na regulację art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w takim kontekście, że ograniczenie prawa do informacji publicznej nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne na warunkach w tym przepisie wskazanych. Zdaniem strony, w przedmiotowej sprawie organ nie przywołał żadnego przepisu ograniczającego prawo do informacji. Nie powołał się na prywatność osoby fizycznej ani na tajemnicę przedsiębiorcy. Wskazał co prawda na "dobro prowadzonego postępowania karnego", jednak takiej przesłanki nie wskazuje u.d.i.p. ani inna ustawa. Niezależnie od powyższego skarżący wywiódł, że postępowanie którego dotyczy wniosek zostało zakończone, zatem udostępnienie informacji nie naruszałoby "dobra prowadzonego postępowania karnego". Sam fakt, że postępowanie może być podjęte, w sytuacji gdy żadna ustawa nie przewiduje ograniczeń dostępu do informacji z tego względu, nie stanowi uzasadnienia wydania decyzji odmownej. Nie zgodził się również odwołujący ze stanowiskiem, jakoby protokoły przesłuchań nie spełniały wymogów dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Zaskarżoną decyzją utrzymano rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 5 ust. 2 oraz art. 16 ust. 1 u.d.i.p., zatem zarzut wydania rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej jest nieuzasadniony. Podzielił również Prokurator Okręgowy stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie braku cech dokumentu urzędowego (w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p.) przez protokół przesłuchania, mimo że jest dokumentem w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Nie zawiera on jednak, zdaniem organu odwoławczego, oświadczenia woli lub wiedzy funkcjonariusza publicznego lecz świadka, podejrzanego lub biegłego. Samo zaś sygnowanie przez funkcjonariusza publicznego nie stanowi jego oświadczenia woli czy wiedzy, a jedynie potwierdzenie sporządzenia go przez niego lub przy jego udziale w danym czasie, miejscu i warunkach. Odnośnie zastosowania przepisu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. organ odwoławczy wskazał, że postępowanie przygotowawcze nie jest oparte na zasadzie pełnej jawności. Udostępnienie akt tego postępowania, czy to w całości, czy też w części, a mianowicie w zakresie szczegółowo wskazanych dokumentów, musi doznawać istotnych ograniczeń. Stąd też przy rozpoznawaniu wniosków dotyczących udostępnienia materiałów postępowania przygotowawczego, także po prawomocnym umorzeniu, prymat należy dawać interesowi postępowania przygotowawczego, który jest na tyle wrażliwy, że częstokroć udostępnienie określonych dokumentów czy informacji może doprowadzić do ujawnienia informacji ze szkodą dla prowadzonego lub możliwego do podjęcia na nowo śledztwa lub dochodzenia. Organ podkreślił, że tajemnicę postępowania przygotowawczego należy postrzegać nie formalnie, lecz przez pryzmat prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego. Wobec ustalenia, że czyny objęte zakresem postępowania przygotowawczego nie uległy przedawnieniu i w dalszym ciągu pozostają w zainteresowaniu organów ścigania, a zatem postępowanie może zostać podjęte, dokumenty nie mogą zostać udostępnione. Taka ocena jest suwerenną decyzją prokuratora, która nie podlega badaniu z uwagi na zasadę prokuratorskiej niezależności. Organ odwoławczy przypomniał, że prawo do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i zgodnie z art. 5 u.d.i.p. ulega ograniczeniu. Jednakże przepis ten nie wyczerpuje katalogu przyczyn, które w konkretnej sprawie mogą uzasadniać konieczność ograniczenia dostępu do informacji publicznej. Dlatego jedną z przesłanek uzasadniających ograniczenie prawa do informacji publicznej, jaką w niniejszej sprawie należy brać pod uwagę, wobec jedynie formalnego a nie merytorycznego sposobu zakończenia postępowania przygotowawczego, jest wzgląd nie tylko na tajemnicę tego postępowania ale i jego dobro, postrzegane przez pryzmat prawnie gwarantowanych interesów pokrzywdzonego i możliwości kontynuowania tego postępowania w przyszłości. Skargę do sądu administracyjnego złożył Ł. S. Zarzucił naruszenie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. mimo braku wystąpienia ustawowej przesłanki ograniczającej prawo do informacji publicznej. Podtrzymał w całości argumentację zawartą w odwołaniu. Zdaniem skarżącego, organ wyinterpretował w sposób rozszerzający wyjątki od prawa do informacji publicznej wynikające z naruszonego przepisu. Podkreślił konstytucyjny charakter prawa do informacji publicznej i konieczność ustawowego charakteru ograniczeń tego prawa, co wynika z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Tymczasem dobro postępowania nie jest przesłanką tożsamą ani z prywatnością osoby fizycznej, ani z tajemnicą przedsiębiorcy. Prokurator nie wykazał, by realizacja wniosku naruszała czyjąkolwiek prywatność bądź prowadziła do ujawnienia informacji mających wartość gospodarczą dla przedsiębiorcy. Decyzja nie spełnia także wymogu wskazanego w art. 5 ust. 1 u.d.i.p., bowiem Prokurator nie przywołał żadnego ustawowego unormowania, które ograniczałoby prawo do informacji publicznej ze względu na "dobro postępowania". W nieuzasadniony sposób ograniczył zatem prawo do informacji. Sam fakt, że dobro postępowania jest wartością, nie prowadzi koniecznie do ograniczenia prawa do informacji. Gdyby bowiem ustawodawca w istocie uznawał je za dobro na tyle istotne, by mogło ograniczać prawo do informacji, to zawarłby takie ograniczenie w odpowiedniej ustawie. Skarżący wskazał marginalnie, że Prokurator w ogóle nie przywołał art. 5 ust. 1 u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Wedle ust. 2 tego przepisu, przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, pod warunkiem że nie ograniczają obowiązków przekazywania informacji publicznej do centralnego repozytorium informacji publicznej, o którym mowa w art. 9b ust. 1, zwanym dalej "centralnym repozytorium". Z powyższej regulacji wynikają co najmniej następujące zasady: udostępnieniu podlegają - co do zasady - informacje a nie akta czy znajdujące się w nich dokumenty; muszą to być informacje o sprawach publicznych; w każdym przypadku załatwiania wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga rozważenia konkurencyjność ustaw regulujących dostęp do informacji publicznej (ustawy szczególnej oraz u.d.i.p.). Podmioty zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej zostały wymienione w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. W sprawie niniejszej skarżący zawnioskował o udostępnienie wymienionych we wniosku dokumentów stanowiących dokumenty z zakończonego prawomocnie przez Prokuraturę postępowania przygotowawczego. Wniosek podsumował żądaniem udostępnienia ich kserokopii. Nie ulega wątpliwości, że Prokuratura jest organem władzy publicznej zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej jeśli jest w posiadaniu takiej informacji (art. 4 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.d.i.p.). Z wyjaśnień organów w sprawie niniejszej nie wynika, aby nie posiadały one akt, z których informacji zażądano. Zdaniem sądu, nie istnieje przeszkoda do przynajmniej częściowo pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego. W tym przedmiocie należy rozważyć dwie kwestie: dopuszczalność zastosowania u.d.i.p. do akt zakończonego postępowania przygotowawczego (w kontekście regulacji art. 1 ust. 2 u.d.i.p.) oraz przedmiot wniosku skarżącego (czy dotyczy informacji publicznych). W kwestii udostępniania materiałów czy informacji z zakończonego postępowania przygotowawczego niezbędne jest wskazanie na konkurencyjność ustaw zapewniających dostęp do informacji publicznych zawartych w aktach postępowania przygotowawczego. Procedura karna posiada bowiem własną regulację dotyczącą dostępu do akt i do dokumentów z postępowania przygotowawczego. Zgodnie z art. 156 K.p.a., jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie; prawo to przysługuje stronom także po zakończeniu postępowania przygotowawczego. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej (§ 5); w razie złożenia w toku postępowania przygotowawczego wniosku o zastosowanie albo przedłużenie tymczasowego aresztowania podejrzanemu i jego obrońcy udostępnia się niezwłocznie akta sprawy w części zawierającej treść dowodów dołączonych do wniosku, z wyłączeniem dowodów z zeznań świadków, o których mowa w art. 250 § 2b (§ 5a). Z powyższej regulacji wynika, że Kodeks postępowania karnego reguluje kompleksowo dostęp do akt sprawy będącej zarówno w toku, jak i zakończonej wyłącznie w odniesieniu do stron, obrońców, pełnomocników i przedstawicieli ustawowych. Natomiast wobec innych osób, w sytuacji gdy postępowanie zostało już ukończone, nie przewiduje żadnych rozwiązań. Zgodnie więc z zasadą niekonkurencyjności ustaw regulujących dostęp do informacji publicznej (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), w tym ostatnio wskazanym przypadku znajdą zastosowanie przepisy u.d.i.p. Zauważyć należy, że dostęp na zasadach u.d.i.p. do dokumentów i informacji mających walor informacji publicznej, zawartych w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego, jest konsekwentnie prezentowany w orzecznictwie (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 11 sierpnia 2020 r., II SAB/Kr 85/20 oraz powołane w nim bogate orzecznictwo sądów, orzeczenia.nsa.gov.pl). Także Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 9 grudnia 2013 r. o sygnaturze I OPS 7/13, choć teza uchwały dotyczyła nieco innego zagadnienia (dostępu do akt postępowania przygotowawczego jako zbioru materiałów), wskazał, że akta spraw, w tym akta postępowania przygotowawczego, zawierają nośniki na których utrwalona została informacja publiczna, choćby dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Powyższe oznacza, że w przypadku żądania nie całości akt zakończonego postępowania przygotowawczego ale określonych dokumentów z tych akt przez osobę niebędącą stroną postępowania przygotowawczego ani inną osobą uprawnioną do występowania w nim (pełnomocnik, przedstawiciel ustawowy), organ jest zobowiązany rozważyć czy dokumenty te są nośnikiem informacji publicznych, a jeśli tak, załatwić wniosek na podstawie u.d.i.p. W kwestii przedmiotu wniosku skarżącego wskazać należy, że skoro zażądano udostępnienia konkretnych dokumentów z zakończonego postępowania przygotowawczego, to organ powinien rozważyć w odniesieniu do każdego z nich (a nie ogólnie) czy zawierają informację publiczną, w tym czy są dokumentami urzędowymi. Wyodrębnienie kategorii dokumentów urzędowych w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego ma istotne znaczenie, bowiem w przepisie art. 6 u.d.i.p. rozróżnia się wyraźnie informację publiczną jako informację o określonych zagadnieniach (ust. 1 pkt 1-3, 5) oraz informację publiczną będącą danymi publicznymi (ust. 1 pkt 4 lit. "a"). Przez dane publiczne ustawa d.i.p. rozumie nie wyłącznie informację (treść) mogącą być udostępnioną niezależnie od dokumentu (przez wyodrębnienie treści z dokumentu i jej udzielenie), ale treść łącznie z postacią dokumentów urzędowych. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych. Innymi słowy, w przypadku dokumentów urzędowych informacja publiczna powinna być rozumiana jako umożliwiająca dostęp nie tylko do treści ale również do postaci dokumentu. Jest to istotne, bowiem z postaci dokumentu a nie tylko z jego treści wynikać mogą – stanowiące informację publiczną – kwestie natury ogólnej jak sposób wykonywania zadań publicznych, język komunikacji z obywatelem, formuła sporządzania dokumentów urzędowych, w tym zapewnienie odpowiedniej formy dokumentu wymaganej przepisami prawa, zamieszczenie w dokumencie urzędowym niezbędnych i wymaganych przepisami pouczeń itp. W ocenie sądu organom umknęło, że skarżący zażądał dokumentów w formie kserokopii. W takiej zaś sytuacji kluczowe było przesądzenie, które z nich stanowią dokumenty urzędowe oraz które z zażądanych informacji stanowią informacje publiczne podlegające udostępnieniu. Zdaniem sądu, a wbrew stanowisku organu, w zasadzie wszystkie zażądane dokumenty za wyjątkiem zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania, są dokumentami urzędowymi. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.d.i.p., dokumentem urzędowym jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. W szczególności zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa jest dokumentem urzędowym, w którym funkcjonariusz publiczny potwierdza przyjęcie zawiadomienia przez określoną osobę oraz potwierdza, że treść znajdująca się w tym dokumencie odpowiada rzeczywistemu przebiegowi wypowiedzi zawiadamiającego. Dokument ten zawiera zatem oświadczenie woli i wiedzy funkcjonariusza publicznego (wolę przyjęcia zawiadomienia, wiedzę kto je składa, o jakiej treści, w jakiej dacie i godzinie). Dokumentem tym funkcjonariusz publiczny utrwala czynność zawiadomienia. Podobnie zawnioskowany protokół przesłuchania przez podpisanie przez funkcjonariusza publicznego zawiera potwierdzenie, że treść protokołu odpowiada rzeczywistemu przebiegowi czynności protokołowanej mającej miejsce w określonym czasie i miejscu. Poglądy te są podzielane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że między innymi protokoły z przesłuchań świadków oraz wszelkie pisma urzędowe wychodzące z organu Policji i wpływające do niego w związku z prowadzoną sprawą, posiadają walor informacji publicznej. Dotyczą bowiem sfery faktów, zostały wytworzone w ramach sfery działalności organu administracji publicznej, zawierają informację o sposobie prowadzenia sprawy, przez co zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowią informację o sprawach publicznych (por. np. II SAB/Ke 30/20, orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe stanowisko należy bezpośrednio odnieść do stanu faktycznego sprawy niniejszej dotyczącego dokumentów z akt zakończonego postępowania przygotowawczego. Nie ulega z kolei żadnej wątpliwości, że dokumentami urzędowymi w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. jest postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego oraz zawnioskowane do udostępnienia orzeczenie sądu wraz z uzasadnieniem. O takich dokumentach jako dokumentach urzędowych wprost stanowi art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p. wymieniając expressis verbis treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć oraz treść orzeczeń sądów powszechnych. Nie jest natomiast dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. zażalenie osoby fizycznej na postanowienie o umorzeniu postępowania przygotowawczego, pod warunkiem że osoba ta nie pełni funkcji publicznej, a składany środek zaskarżenia nie ma związku z pełnioną funkcją. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, jednak z wyłączeniem informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Uwzględniając zatem, że informacją publiczną jest informacja o danych publicznych, w tym treści i postaci dokumentów urzędowych, a z takimi w znacznej części mamy do czynienia w sprawie niniejszej - należało rozważyć w jakim zakresie ta informacja podlega udostępnieniu a w jakim należy udostępnienie wykluczyć. Należy bowiem mieć na uwadze, że dokument urzędowy podlega udostępnieniu co do postaci i treści, ale treść może zawierać zarówno informacje publiczne jak i niemające takiego charakteru. Prokurator odmawiając decyzyjnie udostępnienia informacji publicznej (a więc nie kwestionując co do zasady publicznego charakteru zawnioskowanych informacji a kwestionując jedynie charakter dokumentów jako urzędowych) powołał się na dobro postępowania przygotowawczego oraz marginalnie na prawnie gwarantowane interesy pokrzywdzonego. Tymczasem informacją publiczną jest m.in. informacja o organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, zasadach funkcjonowania władz publicznych (a taką jest Prokuratura), w tym trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych oraz sposobach przyjmowania i załatwiania spraw (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "d", pkt 3 lit. "a" i "d" u.d.i.p.). Mając to na uwadze oraz definicję dokumentu urzędowego i fakt jego zaliczenia w u.d.i.p. do danych publicznych stwierdzić trzeba, że dokument urzędowy sporządzony nawet w sprawie indywidualnej i także w zakończonym postępowaniu przygotowawczym (którego możliwość podjęcia istnieje), może podlegać udostępnieniu jako informacja o sposobie działania władzy publicznej w danej konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy wnioskodawca żąda kserokopii tego dokumentu a więc nie wyłącznie wskazania jaką ma treść ale i jego postaci (danych publicznych w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" u.d.i.p.). W takiej sytuacji, wobec przesądzenia przez ustawodawcę, że informacją publiczną są dane publiczne stanowiące treść dokumentów urzędowych – organ nie może wydając decyzję odmowną zasłaniać się dobrem postępowania przygotowawczego i przepisem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. czyli prawem do prywatności. Powinien rozważyć, po pierwsze - które elementy dokumentu urzędowego podlegają udostępnieniu jako informacja publiczna (postać i treść dokumentu, z których będą wynikać imię i nazwisko funkcjonariusza, jego stopień, data i godzina sporządzenia dokumentu, jednostka organizacyjna, zachowanie wymagań formalnych sporządzenia dokumentu, np. czy świadka pouczono o treści art. 233 K.p.k.; zdaniem sądu, są to informacje o trybie i zasadach działania organu władzy publicznej), a po drugie - które podlegają ochronie z uwagi na tajemnicę ustawowo chronioną (dane osobowe, opis czynu, treść zeznań, podpis zeznającego czy zawiadamiającego). W zakresie objętym tajemnicą ustawowo chronioną organ powinien wydać decyzję administracyjną na podstawie art. 16 u.d.i.p. Sąd zatem podkreśla, że nie w każdym przypadku kiedy zachodzi możliwość ujawnienia informacji podlegających ochronie, należy całkowicie odmówić udzielenia informacji z powołaniem się na art. 16 ust. 1 u.d.i.p. W przypadku gdy wniosek dotyczy nie konkretnych informacji (wyodrębnionych treści) ale kserokopii dokumentów urzędowych, to także w sprawie indywidualnej - publiczną pozostaje informacja o sposobie działania władzy publicznej, której odzwierciedleniem może być zanonimizowana a więc objęta częściową odmową udostępnienia informacji, postać dokumentu urzędowego. Natomiast przyznać należy, że ogólnie określone "dobro postępowania przygotowawczego", bez wskazania przez organ na przepis chroniący tę akurat wartość jako tajemnicę ustawowo chronioną, nie może być potraktowane jako wystarczająca przesłanka odmowy udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej istotniejsze znaczenie ma indywidualność i prywatność informacji znajdujących się w zawnioskowanych dokumentach. Zatem powołując się na te kategorie ograniczeń można odmówić dostępu do informacji publicznych zawartych w aktach zakończonego postępowania przygotowawczego. W sprawie niniejszej niewątpliwie będą to wszystkie informacje, które dotyczą indywidualnego interesu pokrzywdzonego i wszystkie te, które mogłyby go narazić na utratę prywatności oraz zagrożenie jego indywidualnych dóbr. W tym więc zakresie będzie mógł mieć zastosowanie przepis art. 5 ust. 2 u.d.i.p., natomiast nie do postaci dokumentów urzędowych i danych obrazujących w jaki sposób w danej sprawie działał organ. Pośrednio zaś przez ochronę dobra pokrzywdzonego dojdzie również do ochrony dobra postępowania, które można ewentualnie w przyszłości podjąć. Ponownie prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji będzie pozostawał związany oceną prawną sądu sformułowaną w sprawie niniejszej. Udostępni skarżącemu informację publiczną, tj. postać i treść dokumentów urzędowych w zakresie w jakim zawierają informacje o działaniu władzy publicznej (co może się sprowadzać do udostępnienia zanonimizowanych w odpowiednim zakresie kserokopii). Odnośnie informacji zanonimizowanych a więc nieudostępnionych załatwi organ wniosek przez wydanie decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Z kolei odnośnie zawnioskowanego do udostępnienia zażalenia, które nie stanowi dokumentu urzędowego (z akt nie wynika, aby dotyczyło ono osoby pełniącej funkcje publiczne), poinformuje organ odrębnym pismem procesowym o braku możliwości jego udostępnienia. Do wniosków o dostęp do dokumentów niezawierających informacji publicznej i niebędących dokumentami urzędowymi trybu przewidzianego w u.d.i.p. nie stosuje się. W takim przypadku dla skutecznego uwolnienia się od zarzutu bezczynności wystarczy poinformowanie wnioskodawcy o tym, że informacja nie stanowi informacji publicznej oraz wskazanie z jakich powodów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Organ bowiem dokonał błędnej wykładni przepisu art. 6 ust. 2 u.d.i.p., tj. definicji dokumentu urzędowego oraz błędnie go zastosował naruszając przy tym również przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. "a" oraz art. 1 ust. 1 u.d.i.p. – ograniczając prawo skarżącego do informacji publicznej rozumianej w sposób wyjaśniony w niniejszym uzasadnieniu. Przedwcześnie też wydano decyzję administracyjną odmowną na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Stwierdzone uchybienia miały wpływ na wynik sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego uiszczony wpis od skargi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI