II SA/Bk 692/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2007-01-16
NSAnieruchomościŚredniawsa
wywłaszczenienieruchomośćzwrotgospodarka nieruchomościamidrogi publicznezagospodarowaniewłasnośćprawo administracyjnepostępowanie administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody dotyczącą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, uznając, że grunty te zostały zagospodarowane i nie podlegają zwrotowi na rzecz pierwotnych właścicieli.

Sprawa dotyczyła wniosku M. i Z. D. o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę ulicy i pawilonu handlowego. Sąd administracyjny oddalił skargę na decyzję Wojewody, który uchylił decyzję Starosty w części odmawiającej zwrotu gruntów wywłaszczonych od spadkobierców W. R. i umorzył postępowanie w tym zakresie. Sąd uznał, że grunty, które pierwotnie należały do M. D., zostały w międzyczasie zagospodarowane pod budowę pawilonu handlowego (obecnie w użytkowaniu wieczystym PSS "S.") oraz pod drogi publiczne (własność Miasta G.), co zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami wyklucza możliwość ich zwrotu w naturze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę M. i Z. D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2006 r., która uchyliła decyzję Starosty G. w części odmawiającej zwrotu gruntów wywłaszczonych od spadkobierców W. R. na rzecz Skarbu Państwa i umorzyła postępowanie w tym zakresie, a w pozostałej części utrzymała w mocy decyzję Starosty. Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości położonej w G., wywłaszczonej na podstawie decyzji z lat 1965 i 1979. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Ustalono, że część gruntów wywłaszczonych od spadkobierców W. R. nie mogła być przedmiotem zwrotu, ponieważ skarżący Z. D. nie był ich następcą prawnym. Natomiast grunty nabyte przez M. D. w 1964 r. od W. R. (o powierzchni 1077 m2) zostały w międzyczasie zagospodarowane. Część działki (o powierzchni 829 m2) została wywłaszczona od Z. D. (choć powinna być od M. D.) pod budowę pawilonu handlowego, a następnie oddana w użytkowanie wieczyste PSS "S.". Pomimo stwierdzenia przez Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w 1996 r. naruszenia prawa przy tym wywłaszczeniu, decyzja pozostała w obrocie prawnym ze względu na upływ 10 lat. Pozostała część wywłaszczonych gruntów została zajęta pod drogi publiczne (ulice K. i K.) i stała się własnością Miasta G. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. została ona sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, co miało miejsce w tym przypadku. Ponadto, grunty zajęte pod drogi publiczne z mocy prawa stały się własnością gminy. W związku z tym, że cała nieruchomość została zagospodarowana i nie ma możliwości jej zwrotu w naturze, sąd oddalił skargę, wskazując, że stronom ewentualnie przysługuje roszczenie odszkodowawcze.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, nieruchomość taka nie podlega zwrotowi, jeśli została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed 1 stycznia 1998 r., lub jeśli została zajęta pod drogi publiczne i stała się własnością jednostki samorządu terytorialnego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że grunty zostały zagospodarowane pod inwestycje celu publicznego (pawilon handlowy, drogi) i że ustanowiono na nich prawo użytkowania wieczystego lub stały się własnością gminy przed wejściem w życie przepisów wyłączających możliwość zwrotu. Zastosowano art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy dotyczące własności dróg publicznych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.g.n. art. 136

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 137

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 229

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.

u.g.n.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Tekst jednolity z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

k.p.a. art. 156 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Ograniczenie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu upływu 10 lat od jej doręczenia.

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną art. 73 § 1

Nieruchomości zajęte pod drogi publiczne z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.

u.d.p. art. 2a

Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych

Drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu.

k.p.a. art. 138 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieruchomość została zagospodarowana pod cele publiczne (pawilon handlowy, drogi). Przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej (PSS "S.") i ujawniono je w księdze wieczystej. Część nieruchomości zajęta pod drogi publiczne z mocy prawa stała się własnością Miasta G. Brak możliwości zwrotu nieruchomości w naturze ze względu na jej zagospodarowanie i inwestycje poczynione na niej.

Odrzucone argumenty

Żądanie zwrotu nieruchomości, która została zagospodarowana pod budowę pawilonu handlowego i dróg. Twierdzenie o samowolnym przejęciu działek bez wywłaszczania. Zarzuty fałszerstwa dokumentów i korupcji.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja o wywłaszczeniu działki nr [...], pomimo jej wadliwości, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Na działce tej [...] znajduje się pawilon handlowy, a użytkownikiem wieczystym jest PSS "S." Z przytoczonych unormowań wynika, że celem ustawodawcy było spowodowanie, by własność dróg publicznych od dnia l stycznia 1999r. należała wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego. Skarżący słusznie czują się pokrzywdzeni bezprawnym działaniem organów, lecz nie mogą skutecznie domagać się zwrotu nieruchomości w naturze, skoro ta nieruchomość od wielu lat pozostaje zagospodarowania (i poczyniono na niej inwestycje). Stronom służy co najwyżej roszczenie odszkodowawcze.

Skład orzekający

Grażyna Gryglaszewska

przewodniczący sprawozdawca

Anna Sobolewska-Nazarczyk

sędzia

Elżbieta Trykoszko

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, w szczególności w kontekście ich zagospodarowania pod cele publiczne, ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oraz zajęcia pod drogi publiczne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w momencie wydania decyzji. Interpretacja art. 229 u.g.n. i przepisów o drogach publicznych może być pomocna w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność prawną i historyczną procesów wywłaszczeniowych oraz późniejszego dochodzenia zwrotu nieruchomości, a także konflikt między prawem własności a interesem publicznym.

Czy można odzyskać ziemię, która stała się drogą lub budynkiem?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 692/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2007-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Elżbieta Trykoszko
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6182 Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Sygn. powiązane
I OSK 693/07 - Wyrok NSA z 2008-04-22
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 261 poz 2603
art. 136, 137, 229
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art.138 par.1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. i Z. D. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2006r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu odwołania M. D. od decyzji S. G. z dnia [...] maja 2006r. nr [...] w sprawie odmówienia zwrotu nieruchomości położonej w G., Wojewoda P. decyzją z dnia [...].08.2006r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy zwrotu gruntów wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 i umorzył postępowanie w tym zakresie. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przebieg postępowania przedstawiał się następująco:
Starosta G., rozpatrując wniosek M. D. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości o powierzchni 1077m2 decyzją z dnia [...] maja 2006r. odmówił zwrotu gruntów położonych na terenie miasta G., wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965 roku W. R. i na podstawie decyzji b. Naczelnika Miasta i Gminy w G. z dnia [...] grudnia 1979 roku Nr [...] od Z. D.
W uzasadnieniu decyzji opisano zmiany dotyczące numerów działek oraz powierzchni od momentu założenia ewidencji gruntów aż do ich wywłaszczenia. Z opisu wynika, że według wyrysu z 1962r. działka stanowiąca własność W. R. oznaczona nr I miała powierzchnię 0,0813 ha, zaś działka oznaczona nr II miała powierzchnię 0,1077 ha., którą to w roku 1964 nabyła aktem notarialnym M. D. od W. R.. Założona w latach 1964 - 1966 ewidencja gruntów ujawniła nowe powierzchnie działek i działkę
nr II oznaczono nr [...] o powierzchni 0,0916 ha, ale zapisano ją na Z. D., natomiast działkę nr I oznaczono nr [...] o powierzchni 0,0825 ha i zapisano ją na spadkobierców W. R. (gdyż już w tym czasie nie żył). W trakcie zakładania ewidencji gruntów równolegle prowadzone było postępowanie wywłaszczeniowe pod ulicę N. - obecnie K. i decyzją
Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. wywłaszczono z tych działek powierzchnię 0,0174 ha od W. R. Po odpisaniu gruntów wywłaszczonych działce oznaczonej nr [...] nadano nr [...]o powierzchni 0,0829 ha zapisanej na Z. D., zaś działce nr [...] nadano nr [...] o powierzchni 0,0738 ha zapisanej na spadkobierców W. R. Następnie decyzją byłego Naczelnika Miasta i Gminy w G. nr [...] z dnia [...] grudnia 1979r. wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa od Z. D. działkę oznaczoną nr [...] o powierzchni 0,0829 ha pod budowę pawilonu handlowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Ł. nr [...] z dnia [...] grudnia
1979 roku. Obecnie grunty o zwrot których występuje M. D. wchodzą w skład działki nr [...] stanowiącej własność Miasta G., będącej w użytkowaniu wieczystym Powszechnej Spółdzielni Spożywców S. w G. oraz w skład działek nr [...], [...] i [...] - wszystkie trzy stanowią własność Miasta G.. Zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W tym przypadku część wywłaszczonych gruntów jest w użytkowaniu wieczystym Powszechnej Spółdzielni Spożywców S. w G. Pozostała część gruntów wywłaszczonych zajęta jest pod drogi publiczne i pozostaje we władaniu Miasta G.
Od decyzji Starosty G. złożyła odwołanie M. D., wnosząc ojej zmianę poprzez nakazanie dokonania zwrotu na jej rzecz nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] m2, położonej w G. przy ulicy K. [...] i oznaczonej według ewidencji z lat 70-tych numerem geodezyjnym [...]. W uzasadnieniu odwołania podaje, że podstawę żądania zwrotu nieruchomości stanowiła
dyspozycja art.136 ust.3 i art.137 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.
o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. Z 2004r. Nr 261, poz.2603 z późn. zm.). Zarzuca, że w uzasadnieniu decyzji bardzo wnikliwie opisano zawiłości związane z kolejno następującymi zmianami odnośnie numerowych oznaczeń geodezyjnych oraz powierzchni działki, które są
w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe i sprzeczne z zaistniałym stanem faktycznym. Lakonicznie wspomniano też, że w założonej w latach 1964 - 1966 ewidencji gruntów jej działkę zapisano na Z. D.. Brak jakiegokolwiek wyjaśnienia jak mogło do tego dojść i na jakiej podstawie zmieniono właściciela działki. Nie zgadza się ze stanowiskiem Starosty, który odmówił zwrotu nieruchomości i uważa, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
Organ II instancji, rozpatrując odwołanie stwierdził, że:
Decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych
w B. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 1965r. wywłaszczono między innymi grunty od spadkobierców W. R. o powierzchni 174 m z przeznaczeniem pod budowę ulicy N. (obecnie K.). Wywłaszczone tą decyzją grunty nie mogą być przedmiotem rozpatrzenia z wniosku M. D. jak również i Z. D., gdyż nie udowodnili oni, że są następcą prawnym po W. R. Dlatego też w tym zakresie zaskarżoną decyzję uchylono i umorzono postępowanie.
We wniosku o zwrot wywłaszczonych gruntów Pani M. D. żąda zwrotu gruntów o powierzchni 1077 m położonych w G. przy ulicy K. [...]. Grunty te nabyła w roku 1964 od W. M. R. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1964r Rep. [...]. Nabycie tych gruntów nastąpiło przed założeniem ewidencji gruntów dla miasta G. Po założeniu ewidencji w rejestrze gruntów zapisane zostały jako działka nr [...] o powierzchni 916 m2 na nazwisko D. Z. (męża skarżącej). Następnie na podstawie wykazu zmian gruntowych sporządzonych w 1967 roku gruntom tym został nadany numer ewidencyjny [...] o powierzchni 829 m2.
Decyzją byłego Naczelnika Miasta i Gminy w G. Nr [...]
z dnia [...] grudnia 1979 r. działka nr [...] o powierzchni 829 m2 na wniosek Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. została wywłaszczona od D. Z. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budowę pawilonu handlowego na osiedlu "W. ".
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Z. D. Wojewoda Ł. decyzja z dnia [...] grudnia 1979r Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Naczelnika Miasta i Gminy w G.
Na skutek złożonego przez M. i Z. D. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w G. i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody Ł. z dnia [...] grudnia 1979r. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 1996r. nr [...] stwierdził, że ostateczna decyzja Wojewody Ł. z dnia [...] grudnia 1979r. w części dotyczącej wywłaszczenia działki nr [...] o powierzchni 829 m2, położonej w G. przy ul. K. [...] - została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu stwierdzono, że bezsporny jest fakt, iż nieruchomość w stosunku, do której prowadzono postępowanie wywłaszczeniowe - odszkodowawcze stanowiła własność M. D. Nieruchomość tą M. D. nabyła aktem notarialnym Rep.[...] z dnia [...] marca 1964r. od W. M. R. na własność indywidualną i nabycia tego dokonała z majątku osobistego, zatem jej mąż Z. D. nie był stroną w prowadzonym przez Naczelnika Miasta i Gminy w G. i następnie Wojewodę Ł. postępowania wywłaszczeniowego. Uwzględniając jednak, że od dnia doręczenia decyzji upłynęło 10 lat zgodnie z art.156 § 2 kpa ograniczono się do stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. A zatem pomimo dotkniętej wadą decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w G., orzekającej o wywłaszczeniu gruntów,
jak również utrzymującej ją w mocy decyzją Wojewody Ł. pozostają one ważne, gdyż nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Dlatego też nieprawdziwe jest twierdzenie skarżącej, że przedmiotowe grunty nie były wywłaszczone, a zajęte samowolnie pod budowę. Aktualnie wywłaszczone grunty stanowiące działkę nr [...] w przeważającej części wchodzą w skład działki oznaczonej nr [...] stanowiącej własność Miasta G., będącej w użytkowaniu wieczystym "S. " Powszechnej Spółdzielni Spożywców w G. na podstawie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego oraz nieodpłatnego przeniesienia własności budynku z dnia [...] listopada 1996r. Rep.A. [...], natomiast w pozostałej części wchodzą w skład działek oznaczonych nr [...],[...] i [...] stanowiących własność Miasta G., zajętych pod ulicę K. i K.
Sprawa zwrotu wywłaszczonej działki nr [...] o powierzchni 829 m2 rozpatrywana jest po raz drugi. Po raz pierwszy skarga M. D. i Z. D. na decyzję Wojewody Ł. z dnia [...] grudnia 1992r. Nr [...] w sprawie odmowy zwrotu została oddalona wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego
w W. z dnia [...] listopada 1993r. sygn. akt [...].
Podstawą prawną rozstrzygnięcia był wówczas art.69 ust. l ustawy
z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, póz. 125). Wywłaszczona nieruchomość nie podlegała zwrotowi, ponieważ nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami
i wywłaszczaniu nieruchomości została uchylona ustawą z dnia 21 sierpnia 1997r o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, póz.741).
Aktualnie sprawa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości rozpatrywana jest na podstawie art.136 i art,137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.
o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz.2603 ze zm.). Zgodnie z art. 137 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja
o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia , w którym decyzja
o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, przy czym w tym ostatnim przypadku
w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym, obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot,
a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie
z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy
i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega ona do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej
o zwrot.
Jak wynika nadto z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 ustawy (tj. roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed l stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Wywłaszczone grunty wchodzące w skład działki oznaczonej nr [...] będącej aktualnie w użytkowaniu wieczystym "S. " Powszechnej Spółdzielni Spożywców w G. wcześniej zostały oddane w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej w G. aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia [...] grudnia 1980r. i prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej jeszcze przed wejściem życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Dlatego tez zgodnie z art.229 ustawy grunty te nie podlegają zwrotowi. Również pozostała część gruntów wywłaszczonych wchodzących obecnie w skład działek oznaczonych
nr [...],[...] i [...] zajętych pod ulice, stanowiących własność Miasta G. nie może być zwrócona z następujących powodów.
Przepisy art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych
(Dz. U. z 2000r. Nr71, poz.838 ze zm.), dodany z dniem l stycznia 1999r. przez art.55 pkt.2 ustawy z dnia 24 lipca 1998r o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, póz. 668 ze zm.) przewiduje, że drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa, a drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
Powyższy przepis określa strukturę własnościową dróg publicznych w sposób nie dopuszczający wyjątków. Instrumentem mającym na celu uporządkowanie stanu prawnego dróg publicznych i doprowadzenie sytuacji prawnej do stanu zgodnego
z powyższym unormowaniem jest przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia
13 października 1998r - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. Nr 133, poz.872 ze zm.). Stwierdza on, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem l stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.
Z przytoczonych unormowań wynika, że celem ustawodawcy było spowodowanie, by własność dróg publicznych od dnia l stycznia 1999r. należała wyłącznie do Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego.
Z art. 2a ustawy o drogach publicznych wynika zarazem zakaz przenoszenia własności dróg publicznych na rzecz podmiotów innych niż wymienione w tym przepisie.
Konsekwencją powyższego jest uznanie, że zadośćuczynienie roszczeniu
o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną na podstawie art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, prowadziłoby do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczną nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. W obowiązującym stanie prawnym brak byłoby możliwości doprowadzenia stanu prawnego drogi do zgodności z art 2a ustawy o drogach publicznych w drodze wywłaszczenia, gdyż jednolity jest pogląd judykatury i nauki prawa administracyjnego, że wywłaszczenie nieruchomości na cel publiczny nie jest dopuszczalne, jeśli taki cel został już na nieruchomości zrealizowany.
Artykuł 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że roszczenie
o którym mowa w art.136 ust.3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione
w księdze wieczystej. Z powyższego przepisu wynika, że z woli ustawodawcy dopuszczono wyjątki od zasady zwrotu nieruchomości zbędnej na cel określony
w decyzji o wywłaszczeniu, jeśli doszło do przeniesienia prawa własności nieruchomości lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego.
Wobec takich wyłomów od ogólnej zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wydaje się, że brak jest przeszkód, by uznać, że ograniczenie dopuszczalności obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne jest nie mniej istotną przeszkodą, niż ustanowienie na niej użytkowania wieczystego.
Ulice K. i K. położone w G. uchwałą Nr [...] z dnia [...] marca 2001 Rada Miasta G. zostały zaliczone do kategorii dróg gminnych, a zatem nie mogą być przedmiotem zwrotu.
Decyzja Wojewody P. z dnia [...].08.2006r. została zaskarżona przez M. i Z. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
W treści skargi M. i Z. D. podkreślają, że działki, które do nich należały, zostały przejęte samowolnie, bez wywłaszczania i uznano to za pomyłkę. Skarżący twierdzą, że bezprawnie dokonano przekazania działki pod budowę pawilonu handlowego dla PSS "S.", bo Spółdzielnia Mieszkaniowa nie mogła prowadzić działalności handlowej, a wcześniej Z. D. nie zgodził się ze sprzedażą tego terenu na rzecz PSS "S.". Z. D. nie godził się na wywłaszczenie i na przyjęcie odszkodowania, które przelano na jego konto przymusowo. M. D. twierdzi, że nigdy nie została wywłaszczona ze swojej działki i nie mogła dochodzić administracyjnie jej zwrotu.
Skarżący uważają, że urzędnicy dokonali fałszerstwa dokumentów i korupcji.
Skarżący wnieśli o dokonanie zwrotu gruntu, zaś na rozprawie sądowej w dniu [...].01.2007r. przyznali, że wywłaszczony grunt został wykorzystany pod budowę pawilonu handlowego parkingu i ulic.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, a zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa.
Organy I i II instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały trafnej jego oceny i wskazały właściwą podstawę prawną decyzji. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z zachowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, zwłaszcza art. 75, art. 76, art. 77 i art. 80, natomiast zaskarżona decyzja odpowiada wymogom art. 107 i art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Organ odwoławczy słusznie uchylił część decyzji I instancji i umorzył postępowanie na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Ta część decyzji dotyczyła bowiem odmowy zwrotu gruntów wywłaszczonych od spadkobierców W. R. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji z dnia [...] sierpnia 1965r. (nr [...]). Niespornym jest, że Z. D. nie należał do grona spadkobierców W. R., a zatem nie miał uprawnień do ubiegania się o zwrot działki. Z. D. nabył działkę w 1964r. od B. R., ale umową nieformalną, bez sporządzenia aktu notarialnego i dlatego nie figurował jako właściciel nieruchomości o numerze [...], położonej przy ulicy K. Brak uprawnień skarżącego do żądania zwrotu nieruchomości w tym zakresie z mocy art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami upoważniał organ do umorzenia postępowania.
Jeśli chodzi o działkę zakupioną przez M. D. aktem notarialnym od W. R. w 1964r., mającą wówczas powierzchnię 1077 m2, to organy administracji dokładnie opisały skomplikowaną historię tej działki, której na przestrzeni lat ubiegłych została nadana inna numeracja, została zmieniona jej powierzchnia wskutek kolejnych wywłaszczeń. W rezultacie działka ta, już w okrojonej powierzchni 829 m2 (nr[...]), została wywłaszczona od Z. D. zamiast od M. D.
Jednakże tą kwestią zajmował się już Minister Gospodarki Przestrzennej
i Budownictwa, który decyzją z dnia [...].12.1996r. stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowa została wydana z naruszeniem prawa, lecz nie mógł stwierdzić jej nieważności, ponieważ upłynął okres 10 lat od doręczenia tej nieprawidłowej decyzji wywłaszczeniowej (art. 156 § 2 kpa).
W związku z powyższym (jak słusznie twierdza organy) decyzja
o wywłaszczeniu działki nr [...], pomimo jej wadliwości, nadal funkcjonuje
w obrocie prawnym. Na działce tej (wchodzącej obecnie w skład działki o nr [...]) znajduje się pawilon handlowy, a użytkownikiem wieczystym jest PSS "S."
w G. Organy wyjaśniły również skarżącym co stało się z pozostałą powierzchnią działki liczącej w 1964r. 1077 m2. Część tej powierzchni została przejęta pod ulice K. i K. i stanowią własność Miasta G. (obecnie działki nr [...], [...], [...]).
Skarżący domagają się zwrotu (w naturze) wywłaszczonej nieruchomości,
a jednocześnie przyznają fakt, że jest ona zagospodarowania w całości. Aktualnie znajdują się na niej: ulice, parking, pawilon PSS "S." w G.
Zgodnie z art. 136 i 137 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. z 2004r. nr 261, poz. 2603 ze zm.) nieruchomość może być zwrócona, jeżeli jest zbędna na cel określony w decyzji
o wywłaszczeniu. Zbędność nieruchomości występuje wtedy (art. 137 ustawy), gdy
w ciągu 7 lat od wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej nie rozpoczęto określonych decyzją inwestycji, lub w ciągu 10 lat nie ukończono inwestycji.
Nadto zgodnie w art. 229 w/w ustawy zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeśli przed dniem 1.01.1998r. nieruchomość została sprzedana lub została oddana
w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
W stanie faktycznym sprawy niniejszej nie ulega wątpliwości, że na spornej działce zgodnie w celem wywłaszczenia został wybudowany pawilon handlowy w 1982r., a więc w ciągu 3 lat od wydania decyzji wywłaszczeniowej, zaś nieruchomość na której został posadowiony pawilon handlowy została przekazana PSS "S." w G. przez Miasto G. w użytkowanie wieczyste, które zaś ujawniono w księdze wieczystej [...] stycznia 1997r., a więc przed dniem 1 stycznia 1998r. (zgodnie z art. 229 w/w ustawy).
Te części spornej działki, na których wybudowano ulice, a były we władaniu Miasta G. w dniu [...].12.1998r., z dniem 1 stycznia 1999r. stały się z mocy prawa własnością Miasta G. (zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 X 1998r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną – Dz. U.
nr 132, poz. 872 ze zm.).
Wobec tego żadna część działki, którą nabyła M. D. w 1964r. o pow. 1077 m2 nie pozostała "wolna" i nie istnieje możliwość jej zwrotu na rzecz skarżącej.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej, jak tez inne organy i sądy, które dotychczas zajmowały się kwestia spornej działki zauważają wiele nieprawidłowości w działalności organów administracji po 1964r., które zajmowały się procedurą wywłaszczeniową.
Skarżący słusznie czują się pokrzywdzeni bezprawnym działaniem organów, lecz nie mogą skutecznie domagać się zwrotu nieruchomości w naturze, skoro ta nieruchomość od wielu lat pozostaje zagospodarowania (i poczyniono na niej inwestycje). Stronom służy co najwyżej roszczenie odszkodowawcze.
Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI