II SA/Bk 691/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2005-12-20
NSAAdministracyjneŚredniawsa
prawo wodnestosunki wodneprzywrócenie stanu poprzedniegonaruszenie przepisów proceduralnychdoręczenie decyzjiczynny udział stronyWSASKOWójt Gminy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości w związku z naruszeniem przepisów proceduralnych.

Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego w celu umożliwienia odprowadzenia wód powierzchniowych. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Prawa wodnego i Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym brak czynnego udziału strony oraz niewłaściwe doręczenie decyzji. Sąd uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję z powodu istotnych naruszeń proceduralnych, takich jak nieskuteczne doręczenie decyzji jednej ze stron oraz brak umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy P. nakazującą D. i W. K. przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego w celu umożliwienia odprowadzenia wód powierzchniowych. Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kluczowe naruszenia obejmowały nieskuteczne doręczenie decyzji organu I instancji D. K., która była stroną postępowania, oraz brak umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, w tym fotografii dokumentujących zalanie sąsiednich gruntów. Sąd podkreślił również, że organy nie odniosły się do twierdzeń skarżącego dotyczących roli rowu biegnącego wzdłuż drogi powiatowej. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał organom administracji ponowne przeprowadzenie postępowania, wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i zapewnienie stronom czynnego udziału.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie przepisów art. 7, 10 § 1, 77 i 109 § 1 k.p.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził nieskuteczne doręczenie decyzji organu I instancji D. K. oraz brak umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, co stanowiło istotne naruszenie proceduralne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.w. art. 29

Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne

Właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, zwłaszcza kierunku odpływu ze źródeł, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku naruszenia, wójt może nakazać przywrócenie stanu poprzedniego, o ile zmiany szkodliwie wpływają na grunty sąsiedzkie.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organy obowiązane są przed wydaniem decyzji umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

k.p.a. art. 77

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Organ obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

k.p.a. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzję doręcza się stronom na piśmie.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania.

Pomocnicze

k.p.a. art. 10 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Odstąpienie od obowiązku umożliwienia wypowiedzenia się jest dopuszczalne tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną.

k.p.a. art. 42

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Sposoby doręczania pism osobom fizycznym.

k.p.a. art. 43

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Doręczanie pism w przypadku nieobecności adresata.

k.p.a. art. 46 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Potwierdzenie odbioru pisma.

k.p.a. art. 28

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Definicja strony postępowania.

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sąдами administracyjnymi

Orzekanie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczegółowe zasady orzekania o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących doręczenia decyzji. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących obowiązku wypowiedzenia się stron co do zebranych dowodów. Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy doręczenia decyzji nie można domniemywać opierając się na okolicznościach pośrednich zasada zapewnienia stronie postępowania czynnego w nim udziału organy obowiązane są przed wydaniem decyzji umożliwić stronom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów

Skład orzekający

Grażyna Gryglaszewska

przewodniczący

Wojciech Stachurski

sprawozdawca

Elżbieta Trykoszko

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów proceduralnych w postępowaniach administracyjnych, zwłaszcza dotyczące doręczeń i czynnego udziału strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań wodnoprawnych i stosowania k.p.a. w kontekście decyzji nakazujących przywrócenie stanu poprzedniego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje, jak kluczowe są procedury administracyjne i jak ich naruszenie może prowadzić do uchylenia merytorycznie uzasadnionej decyzji. Pokazuje to znaczenie dbałości o formalne aspekty postępowania.

Proceduralne błędy zniweczyły merytoryczne rozstrzygnięcie w sprawie wodnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 691/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2005-12-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Trykoszko
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6091 Przywrócenie stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2001 nr 115 poz 1229
art. 29
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] maja 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego W. K. kwotę 555 (pięćset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], nakazującą D. i W. K., właścicielom działek nr 1, 2 i 3 położonych we wsi N., przywrócenie ich do stanu poprzedniego, w sposób umożliwiający odprowadzenie wód powierzchniowych od przepustu drogowego w stronę rzeki N., w terminie natychmiastowym.
Z uzasadnienia decyzji SKO w Ł. wynika, że Wójt Gminy P. wszczął postępowanie w przedmiocie zakłócenia stanu wód na gruncie we wsi N. wskutek skargi wniesionej przez mieszkańców tej wsi. Informowali oni o zasypywaniu przez W. K. naturalnego cieku wodnego, którym woda od lat spływa z okolicznych pól do rzeki N. W dniu 5 kwietnia 2004 r. przeprowadzone zostały oględziny terenu, w wyniku których ustalono, że W. K. nawiózł na działki nr 1 i 3 ziemię na całej szerokości i długości ok. 30 m oraz na wysokość ok. 0.8 m. Ponadto stwierdzono częściowe zasypanie nawiezioną ziemią istniejącego rowu otwartego wykonanego na odcinku długości ok. 10 m od przepustu drogowego pod drogą powiatową D. R.-C. Rowem tym przepływała woda, która w dalszej części spływała po naturalnym obniżeniu terenu w strony rzeki N.
Na tej podstawie Wójt Gminy P. wydał w dniu [...] kwietnia 2004 r. decyzję nr [...], w której nakazał W. K. przywrócenie do stanu poprzedniego rowu odprowadzającego wody powierzchniowe. Decyzja ta została jednak w całości uchylona przez SKO w Ł. decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...], a sprawa przekazana została organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał wówczas, że organ I instancji nie poczynił jakichkolwiek ustaleń na okoliczność istniejącego wcześniej stanu wód na gruncie. Nie ustalił, kiedy faktycznie wykonany został nasyp będący przedmiotem sporu, a także kiedy nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie w sposób mogący powodować szkody.
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji po raz wtóry dokonał oględzin miejsca sporu, zebrał stanowiska stron, a ponadto wystąpił o wydanie opinii przez biegłego w zakresie postępowania wodnoprawnego.
Zdaniem SKO w Ł. ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy stan faktyczny pozwalał Wójtowi Gminy P. na wydanie nowej decyzji z dnia [...] marca 2005 r., nakazującej D. i W. przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. Organ odwoławczy wskazał między innymi, iż z pisma Zarządu Dróg Powiatowych w Ł. wynika, że: "Podniesienie terenu o ok. 0,8 m na działkach nr 1 i 2, stanowiących własność Państwa D. i W. K., spowodowało naruszenie warunków wodnych uniemożliwiając odpływ wód powierzchniowych z drogi i terenów przyległych do drogi. Istniejący przepust pod drogą od wielu lal odprowadzał wody powierzchniowe z terenów położonych po przeciwnej stronie drogi a woda naturalnym spadkiem odprowadzana była przez działki nr 1 i 3 do rzeki. Brak odpływu wody z przydrożnego rowu powoduje nasiąkanie korpusu drogowego i zmniejszenie jego nośności".
Z kolei powołany w tej sprawie biegły stwierdził, że woda z przepustu drogowego przepływała przez działkę siedliskową Państwa K. Ze względu na szczelne przykrycie działki ziemią, jakie nastąpiło w okresie od kwietnia 2004 r. nie można określić trasy spływu wody przez siedlisko. Wyraźny ślad spływu wody istnieje dopiero ok. 15-20 m poniżej domu mieszkalnego w kierunku rzeki N. Tamując napływ wody na swoje siedlisko (poprzez znaczne jego podwyższenie nawiezioną ziemią) właściciel spowodował wykopanie rowu przydrożnego wzdłuż całej swojej działki, co można jednoznacznie interpretować jako działanie zmierzające do skierowania wody z przepustu drogowego na działki sąsiadów tj. działki nr 4 i 5.
Kolegium wskazało, że przewidziane w ekspertyzie biegłego zagrożenia, wynikające z aktualnego ukształtowania siedliska Państwa K. wystąpiły podczas spływu wód roztopowych. Nastąpiło wówczas zalanie gruntów sąsiednich, budynków zlokalizowanych na działce nr 5 oraz drogi powiatowej, co zostało udokumentowane na zgromadzonych w aktach sprawy fotografiach.
Organ odwoławczy nie zgodził się z podniesionym w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutem o pozbawieniu strony postępowania czynnego w nim udziału. Zdaniem Kolegium, realizacją zasady czynnego udziału stron
w postępowaniu jest zobowiązanie organu prowadzącego postępowanie do umożliwienia stronom wglądu do akt sprawy na każdym etapie tego postępowania. Akta sprawy nie zawierają natomiast wniosków o udostępnienie akt, a tym samym postanowień odmawiających ich udostępnienia. Organ I instancji zawiadomił wszystkie strony o opracowaniu ekspertyzy w przedmiotowej sprawie oraz umożliwił stronom zapoznanie się z nią i zgłoszenie ewentualnych uwag
i wniosków.
Kolegium zwróciło jednak organowi I instancji uwagę, iż do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony mają zastosowanie przepisy dotyczące świadków. Strona powinna być uprzedzona m.in. o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań, możliwości odmowy składania zeznań oraz odmowy odpowiedzi na pytania. Organ odwoławczy przyznał, że zasady te zostały naruszone przez organ I instancji, jednak naruszenia te nie rzutowały na końcowe rozstrzygniecie, gdyż podczas przeprowadzonej rozprawy, a także po jej zakończeniu do dnia wydania decyzji administracyjnej, żadna wypowiedź przesłuchiwanych osób nie była kwestionowana.
Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem, dotyczącym zaniechania wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie Kolegium organ I instancji dążąc do ustalenia prawdy obiektywnej wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne do rozstrzygnięcia sprawy. Zgromadził dowody, które jego zdaniem były konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i w postępowaniu dowodowym dopuścił wszystko, co mogło przyczynić się do jej wyjaśnienia (dokumentacja fotograficzna, zeznania świadków, opinia biegłego, oględziny).
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku pełnomocnik W. K. zarzucił decyzji SKO w Ł.:
– naruszenie przepisu art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz.1229 ze zm.);
– naruszenie przepisów art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r., Nr 9, poz.26 ze zm.), w dalszej części zwanego w skrócie k.p.a.;
– rażące naruszenie przepisów: art. 10 § 1, art. 83 § 3, art. 86 § 1, art. 89 § 2
w związku z art. 91 § 2, art. 107 § l i 3, a także art. 108 § l k.p.a.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony stwierdził, że zgodnie z art. 29 Prawa wodnego, właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich, ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. W przypadku złamania powyższego zakazu wójt (burmistrz, prezydent miasta) może - w drodze decyzji - nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub urządzeń zapobiegających szkodom,
o ile spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiedzkie. Przesłanką wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego jest zatem takie działanie właściciela gruntu, który zmienia stan wody na gruncie (a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody odpadowej), jeżeli w wyniku tego działania nastąpi szkoda dla gruntów sąsiedzkich. Niezależnie zatem od sposobu poczynienia przez organy orzekające ustaleń stanu faktycznego, wydanie nakazu przywrócenia stanu poprzedniego może nastąpić jedynie w przypadku zaistnienia szkody, a nie hipotetycznego zagrożenia jej wyrządzenia, na które w uzasadnieniach swoich decyzji powołują się organy orzekające. W okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły zatem przesłanki do wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego.
Zdaniem pełnomocnika, organy orzekające zaniechały ustalenia, w którym miejscu przez nieruchomości Państwa K. przechodził ciek wodny, którego zasypanie miało spowodować rzekomo negatywne skutki dla nieruchomości sąsiednich. W tym stanie rzeczy nakaz zawarty w decyzji, tj. przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest nieprecyzyjny, pozostawiający wątpliwości co do jego rzeczywistej treści.
Według pełnomocnika strony, organy orzekające nie poczyniły także jakichkolwiek ustaleń na okoliczność istniejącego wcześniej, a częściowo zasypanego przez właścicieli nieruchomości położonych na wschód od nieruchomości skarżącego rowu, ukształtowanego wzdłuż południowej linii istniejącej drogi.
W przeszłości rów ten, biegnący po południowej skarpie drogi powiatowej D. – R. – C., służył do odprowadzania wód opadowych (również z drugiej strony drogi poprzez przepust pod drogą), wykorzystując naturalny spadek terenu w kierunku R. (tj. na wschód). Z przyczyn znanych wyłącznie właścicielom nieruchomości położonych na wschód od nieruchomości skarżącego rów ten został zasypany, a naturalny spadek wody zlikwidowany. Organ orzekające nie poczyniły żadnych ustaleń w przedmiocie powyższego rowu, milcząco przyjmując jego niebyt. Zdaniem pełnomocnika, zastanawiająca jest przy tym bezczynność, zwłaszcza organu I instancji, który - mimo wcześniejszych wytycznych SKO - nie przeprowadził dowodu z mapy sytuacyjnej na okoliczność naturalnego spływu wód opadowych wzdłuż opisanej drogi.
W ocenie wnoszącego skargę, organ I instancji poczynił ustalenia w zakresie zajścia przesłanek w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie niezweryfikowanych spostrzeżeń własnych, niemających podstaw w materiale dowodowym sprawy. Niedopuszczalne jest wydanie decyzji na podstawie spostrzeżeń poczynionych w dniu wydania decyzji.
Ponadto, istotne ustalenia organów orzekających zostały poczynione m.in. na podstawie ekspertyzy sporządzonej przez biegłego, który nie został jednak w tej sprawie przesłuchany. W tych okolicznościach opinia ta nie nosi waloru dowodu,
a w konsekwencji nie mogła być podstawą ustaleń faktycznych organów orzekających.
Wnoszący skargę podniósł także, że decyzja z [...] marca 2005 r. została wydana bez uprzedniego umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto w dniu 27 sierpnia 2004 r. bez zawiadomienia wszystkich stron postępowania przeprowadzono rozprawę administracyjną. Z kolei na rozprawie w dniu 11 marca 2005 r. świadkowie oraz strony postępowania zostali przesłuchani bez: uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań; uprzedzenia o możliwości odmowy składania zeznań oraz odmowy odpowiedzi na pytanie. Z protokołu rozprawy
z dnia 11.03.2005 r. nie wynika przy tym kto był przesłuchany w charakterze świadka, a kto w charakterze strony. W konsekwencji przesłuchanie tych osób ma rozprawie w 11.03.2005r. nie może być zatem dowodem w sprawie. Ponadto uzasadnienie faktyczne zaskarżonej decyzji nie zawiera odniesienia do wszystkich dowodów w sprawie. Nie ustosunkowano się do szeregu zarzutów podniesionych
w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
Argumentując powyższym, pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy P.
Z powyższymi zarzutami nie zgodziło się SKO w Ł. Podtrzymując
w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, Kolegium wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skargę należało uwzględnić.
W pierwszym rzędzie należy wskazać, że sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej nie jest związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Powyższe uprawnia Sąd orzekający w niniejszej sprawie do zwrócenia uwagi na fakt, iż w swej pierwszej decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. Wójt Gminy P. nałożył obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego jedynie na W. K. Uchylając tę decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. poleciło wówczas organowi I instancji ustalenie właścicieli nieruchomości i dokonanie zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania. W wydanej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzji z dnia [...] marca 2005 r. Nr [...], obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego organ I instancji nałożył na D. K. i W. K. Zwrócić należy przy tym uwagę, iż w postępowaniu tym W. K. reprezentowany był przez adwokata P. R. z Kancelarii Adwokackiej w W. Ze znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa nie wynika natomiast, żeby P. R. reprezentował również D. K. Wydana przez organ I instancji decyzja powinna być zatem doręczona zarówno pełnomocnikowi W. K., jak i D. K. Tymczasem z akt sprawy wynika, że decyzja organu I instancji, choć skierowana została również do D. K., to jednak nie została jej skutecznie doręczona. Potwierdzenie odbioru tej decyzji pochodzi jedynie od pełnomocnika W. K. Na znajdującym się w aktach sprawy egzemplarzu tej decyzji znajduje się także adnotacja o treści: "odmówił pokwitowania decyzji godz. 17.55" Z adnotacji tej nie wynika jednak, kto odmówił pokwitowania odbioru decyzji.
Zgodnie z art. 109 §1 k.p.a., decyzję doręcza się stronom na piśmie. Obowiązek ten dotyczy wszystkich stron postępowania. Osobom fizycznym pisma mogą być doręczane w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, w lokalu organu administracji publicznej, a razie niemożności doręczenia pisma w ten sposób lub
w razie koniecznej potrzeby, pisma mogą być doręczane w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie – art. 42 k.p.a. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie
w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania – art. 43 k.p.a. Odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swym podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Jeżeli natomiast odbierający pismo uchyla się od potwierdzenia doręczenia lub nie może tego uczynić, doręczający sam stwierdza datę doręczenia oraz wskazuje osobę, która odebrała pismo, i przyczynę braku jej podpisu – art. 46 § 1 i 2 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie ma więc żadnego dowodu potwierdzającego skuteczne doręczenie decyzji organu I instancji D. K., która jest przecież jednym z adresatów zawartego w tej decyzji obowiązku. Natomiast, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, doręczenia decyzji nie można domniemywać opierając się na okolicznościach pośrednich (wyrok z dnia 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA 635/00 – opubl. Lex nr 54520).
Należy także zwrócić uwagę, że o ile organ I instancji uznał D. K. za adresata, któremu należy doręczyć decyzję (na co wskazuje zawarty w tej decyzji rozdzielnik), o tyle organ odwoławczy przy wydawaniu swojej decyzji całkowicie już ją pominął. Tymczasem mimo, iż postępowanie odwoławcze zostało wszczęte na skutek odwołania wniesionego przez pełnomocnika W. K., to zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną tego postępowania był każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku to postępowanie dotyczyło. Nie ma natomiast wątpliwości, że postępowanie, które prowadzone było przez SKO w Ł. dotyczyło interesu prawnego nie tylko W. K., lecz także D. K.
Zdaniem Sądu, uniemożliwienie D. K. zapoznania się z treścią wydanych przez organy administracyjne decyzji stanowi naruszenie nie tylko przepisu art.109 §1 k.p.a., ale także wyrażonej w art.10 §1 k.p.a. zasady zapewnienia stronie postępowania czynnego w nim udziału.
Zwraca także uwagę fakt, iż organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji stwierdził, cyt.: "w dniu wydania decyzji, tj. [...] marca 2005 r. na skutek podniesienia terenu i zasypania naturalnie wykształconego cieku wodnego na posesji Państwa K. spływająca woda powierzchniowa z pól została zatamowana
i skierowana na grunty sąsiedzkie. Spowodowało to zalanie działki nr 5 należącej do Pani W. i znajdujących się na niej budynków w szczególności domu mieszkalnego oraz podtopienie pól znajdujących się po przeciwległej stronie drogi powiatowej P.-B., a także zalanie samej drogi". Okoliczność ta została przywołana dla uzasadnienia wystąpienia przesłanki do wydania nakazu przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego (str.2 uzasadnienia decyzji).
Natomiast w myśl art.10 §1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są przed wydaniem decyzji umożliwić stronom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organy administracji publicznej mogą odstąpić od tego obowiązku tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną. W tym jednak przypadku organ obowiązany jest utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny odstąpienia od tego obowiązku – art.10 §2 i 3 k.p.a. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy brak jest adnotacji wyjaśniającej przyczyny, dla których organ I instancji odstąpił od obowiązku umożliwienia stronom postępowania wypowiedzenie się w przedmiocie zlania gruntów i budynków sąsiednich. Opisane zdarzenia zostały natomiast udokumentowane w postaci fotografii przesłanych do SKO w Ł. wraz ze stanowiskiem organu I instancji do odwołania od decyzji. Przed wydaniem własnej decyzji organ II instancji mógł więc
i powinien umożliwić stronom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych nowych dowodów. Tego jednak nie uczynił mimo, iż sam opierając się na tych dowodach stwierdził w uzasadnieniu swojej decyzji, cyt.: "na siedlisku Państwa K. nastąpiło zakłócenie w stosunkach wodnych poprzez zahamowanie naturalnego odpływu wód roztopowych wiosennych i zalanie gruntów sąsiednich, budynków zlokalizowanych na działce nr 5 oraz drogi powiatowej, udokumentowane na zgromadzonych w aktach sprawy fotografiach." W tym przypadku naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. nie może być więc niczym usprawiedliwione.
Zgodzić się także należy z zarzutem skargi, iż orzekające w tej sprawie organy nie odniosły się do żądań strony postępowania dotyczących wyjaśnienia, czemu miał służyć rów ukształtowany wzdłuż południowej linii drogi powiatowej. Zdaniem pełnomocnika W. K., to właśnie tym rowem powinny być odprowadzane wody opadowe (również z drugiej strony drogi poprzez przepust pod drogą), wykorzystując naturalny spadek terenu w kierunku R. Nie można więc całkowicie wykluczyć twierdzenia strony skarżącej, że na skutek zasypania tego rowu (jak sugeruje pełnomocnik, przez właścicieli sąsiednich nieruchomości) został zlikwidowany naturalny spadek wody. Wobec braku ustosunkowania się przez organy administracyjne do tych twierdzeń, nie można ich na tym etapie zweryfikować. Tym samym skarżona decyzja narusza także przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a., nakazujące organom administracyjnym podejmowanie w toku postępowania wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu ujawnione w tej sprawie naruszenie przepisów art.7, art. 10 § 1 , art. 77 i art.109 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Na tej podstawie Sąd orzekł, jak w sentencji.
Przeprowadzając ponownie postępowanie organy administracyjne wyjaśnią, jaką rolę miał pełnić rów ukształtowany wzdłuż południowej linii drogi powiatowej. Ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym należy zapoznać wszystkie strony postępowania, którym należy również doręczyć wydane ponownie decyzje.
Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji Sąd wydał na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205
§ 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI