II SA/BK 688/24

II SA/Bk 688/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-11-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Marcin Kojło /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 835
art. 6 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących  ochronie bezpieczeństwa narodowego
Dz.U. 2024 poz 572
art. 189d, art. 189f par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U.UE.L 2014 nr 78 poz 6 art. 2, art. 9 ust. 1, art. 15 ust. 1
Rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2024 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających  integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), Sędziowie sędzia WSA Justyna Siemieniako, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr 2001-IOC.4355.12.2024. w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2024 r. nr 318000-COC1.4227.62.2023.EM/JG, Naczelnik Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku nałożył na S. sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku (dalej również jako: "spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 640.000,00 zł za naruszenie polegające na niedopełnieniu obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. w sprawie środków ograniczających w odniesieniu do działań podważających integralność terytorialną, suwerenność i niezależność Ukrainy lub im zagrażających (Dz. U. UE. L 78 z dnia 17 marca 2014 r., s. 6 ze zm.) oraz niezastosowanie się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na krajową listę sankcyjną, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę i służących ochronie bezpieczeństwa narodowego Dz.U. z 2023 r. poz. 129 ze zm.; dalej w skrócie: "ustawa sankcyjna"), tj. naruszenie określone w art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy, poprzez zgłoszenie do procedury wywozu towarów objętych zgłoszeniami celnymi MRN nr: [...] z dnia 31 maja 2023 r., [...] z dnia 5 czerwca 2023 r., [...] z dnia 12 czerwca 2023 r., [...] z dnia 16 czerwca 2023 r. i [...] z dnia 23 czerwca 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w Białymstoku, zaskarżoną do sądu decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r. nr 2001-IOC.4355.12.2024, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że w okresie od 31 maja 2023 r. do 23 czerwca 2023 r. spółka, działając przez przedstawiciela bezpośredniego Agencję C. z siedzibą w Białymstoku przy ul. [...], dokonała 5 zgłoszeń celnych towarów w postaci artykułów spożywczych i przemysłowych do procedury wywozu. W przedmiotowych zgłoszeniach celnych zadeklarowano, że odbiorcą towarów jest C. z siedzibą w Kazachstanie. Objęte procedurą wywozu towary zostały zwolnione do wnioskowanej procedury celnej i opuściły obszar celny UE przez drogowe przejście graniczne w Koroszczynie.
Na podstawie przeprowadzonej weryfikacji przedmiotowych zgłoszeń celnych, organ celny stwierdził istniejące powiązania pomiędzy eksporterem - spółką S., a podmiotem wpisanym na krajową listę sankcyjną - C. Sp. z o.o. Zgodnie z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. w stosunku do C. Sp. z o.o. zastosowano:
a) zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych w rozumieniu rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r., będących własnością, pozostających w posiadaniu, pozostających w faktycznym władaniu lub pod kontrolą podmiotu w pełnym zakresie,
b) zakaz udostępniania podmiotowi lub na jego rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - jakichkolwiek środków finansowych lub zasobów gospodarczych
w rozumieniu rozporządzenia 269/2014,
c) zakaz świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie środków wskazanych w lit. a i b,
d) wykluczenie z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursu prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych.
Powyższa decyzja została wydana po rozpatrzeniu wniosku Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Wskazano w nim, że spółka C. została zarejestrowana w Polsce 2 grudnia 2021 r. i prowadzi działalność w branży kurierskiej. Podmiot posiada powiązania gospodarcze z niemieckim podmiotem C. GmbH, który posiada relacje osobowe z rosyjskim podmiotem S., który funkcjonuje w branży kurierskiej na terenie Federacji Rosyjskiej oraz innych krajach byłej Wspólnoty Niepodległych Państw. Właścicielami G. są obywatele rosyjscy L., V. P., E. Y.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że nałożenie sankcji na spółkę C. Sp. z o.o. przyczyni się do bezpośredniego zmniejszenia zysków ww. firmy, a tym samym bezpośrednio wpłynie na ograniczenie funduszy transferowych do podmiotów nadrzędnych ulokowanych na terenie Federacji Rosyjskiej.
Decyzja została zamieszczona w Biuletynie Informacji Publicznej i zaczęła obowiązywać od dnia 30 maja 2023 r.
Dyrektor IAS wskazał, że spółka C. została założona w dniu 30 listopada 2021 r. przez Panią S. K., która objęła w posiadanie 100 udziałów o łącznej wartości 5.000 zł. Zgodnie z wpisem do KRS dokonanym w dniu 15 marca 2022 r. do spółki przystąpił wspólnik - Pan U. i objął 50 udziałów o łącznej wartości 2.500 zł, które posiada do chwili obecnej. Początkowo spółka posiadała siedzibę w Białymstoku przy ul. [...], a następnie przy ul. [...]. Z informacji zawartych w Dziale 3 KRS wynika, że przedmiotem przeważającej działalności przedsiębiorcy była pozostała działalność pocztowa i kurierska, a jako pozostałą działalność przedsiębiorcy wskazano m.in. magazynowanie i działalność usługową wspomagającą transport, działalność usługową związaną z przeprowadzkami oraz handel detaliczny i hurtowy. W KRS w dniu 15 czerwca 2023 r. odnotowano zawieszenie wykonywania działalności przez podmiot.
Organ zwrócił uwagę, że Pan U. i Pani Y. umową z dnia 15 lutego 2023 r. założyli spółkę S. sp. z o.o. i objęli po 50 udziałów w spółce, której kapitał zakładowy wynosił 10.000 zł. Z informacji zawartych w KRS wynika, że Pani Y. zbyła swoje udziały na rzecz drugiego wspólnika, co potwierdza dokonany w dniu 7 listopada 2023 r. wpis. Jako siedzibę spółki w KRS wskazano Białystok, ul. [...]. Jako przeważającą działalność przedsiębiorcy wskazano pozostałą działalność pocztową i kurierską, a jako działalność pozostałą wpisano handel hurtowy i detaliczny oraz działalność usługową wspomagającą transport lądowy. W KSR w dniu 12 września 2023 r. odnotowano zawieszenie wykonywania działalności przez podmiot. Z informacji zawartych na stronie internetowej spółki S. (www[...].) wynika, że podmiot oferuje swoim klientom dostawy towarów z Polski na Białoruś i pośrednictwo w zakupie towarów w europejskich i polskich sklepach internetowych. Deklaruje wysyłkę z Polski na Białoruś do dogodnego dla klienta punktu odbioru firmy kurierskiej S. informując, że zamówienie można śledzić na każdym etapie jego przemieszczania się. W danych zawartych na stronie internetowej w zakładce "Kontakty" widnieje firma A. sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku przy ul. [...] Z informacji zawartych w KRS wynika, że ww. spółka powstała na podstawie umowy zawartej dnia 6 lipca 2023 r. z kapitałem zakładowym wynoszącym 10.000 zł i wszystkie udziały w niej objęła Pani Y. Z wpisu w KRS z dnia 7 listopada 2023 r. wynika, że 11 udziałów w spółce objęła Pani N. Jako przeważającą działalność przedsiębiorcy wskazano pozostałą działalność pocztową i kurierską, a jako działalność pozostałą wpisano handel hurtowy i detaliczny oraz działalność usługową wspomagającą transport lądowy.
Dalej Dyrektora IAS wskazał, że będąca wspólnikiem spółki C. Pani S. umową z dnia 22 marca 2023 r. wspólnie z Panem A. założyli spółkę M. sp. z o.o. obejmują odpowiednio po 70 i 30 udziałów o łącznej wartości 10.000 zł. Dokonaną w dniu 10 lipca 2023 r. zmianą umowy spółki wszystkie udziały w spółce objął Pan A. Wpisem z dnia 23 listopada 2023 r. jako nowego wspólnika spółki posiadającego 10 udziałów o łącznej wartości 1.000 zł uwidoczniono Panią A. S. Z informacji zawartych w KRS wynika, że spółka początkowa posiadała swoją siedzibę w Białymstoku przy ul. [...], a następnie zgodnie z wpisem z dnia 2 czerwca 2023 r. w Białymstoku przy ul. [...]. W Dziale 3 KRS jako przeważającą działalność przedsiębiorcy wskazano pozostałą działalność pocztową i kurierską, a jako pozostałą działalność przedsiębiorcy wskazano m.in. handel hurtowy i detaliczny, transport drogowy towarów, działalność usługową związaną z przeprowadzkami oraz magazynowanie i działalność usługową wspomagającą transport. Tym samym wpisem dokonanym w KRS w dniu [...] lipca 2023 r., którym dokonano zmiany wspólników spółki, dokonano jednocześnie zmiany nazwy spółki na – T. sp. z o.o. Z zapisów zawartych w KRS nie wynika, aby spółka dokonała zawieszenia działalności.
Organ odwoławczy nadmienił, że w związku z zawarciem małżeństwa Pani S. K. zmieniła nazwisko na K. Zaś jej mąż Pan A. K. objął 90 udziałów o łącznej wartości 4.500 zł w istniejącej od 25 października 2022 r. spółce W. sp. z o.o. (co odzwierciedla wpis w KRS z dnia 13 grudnia 2023 r.) prowadzącej działalność w zakresie transportu drogowego towarów, pozostałego transportu lądowego pasażerskiego oraz sprzedaży hurtowej i detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internetowej.
Dyrektor IAS stwierdził, że wspólnicy spółki C.(Pani S. i Pan U.) wpisanej na krajową listę sankcyjną decyzją MSWiA z dnia 29 maja 2023 r., w okresie prowadzonego przez MSWiA postępowania o dokonanie wpisu zakładali kolejne spółki lub przystępowali do już istniejących i nieprzerwanie prowadzili ten sam rodzaj działalności gospodarczej, co podmiot objęty wpisem na listę sankcyjną, prowadząc tę działalność pod tym samym adresem, co spółka C. Z informacji pozyskanych z dostępnych baz danych zgłoszeń celnych organ ustalił, że w przypadku odmowy zwolnienia do procedury wywozu towarów zgłaszanych przez eksportera C. sp. z o.o. te same towary były następnie zgłaszane do wywozu przez spółkę M. (która zmieniała nazwę na T. sp. z o.o.).
Organ odwoławczy zauważył, że wpisanie spółki C. na listę sankcyjną nie odniosło zamierzonego skutku. Osoby tworzące tę spółkę Pani S. i Pan U. utworzyli nowe spółki (jedną nawet z podobną nazwą M.), przystąpili do już istniejących lub przekazali swoje udziały współmałżonkom, aby nadal prowadzić działalność gospodarczą w tej samej branży i przysparzać korzyści majątkowych rosyjskiemu podmiotowi G. (realizując przesyłki za pośrednictwem sieci S. Zatem należy jednoznacznie stwierdzić, że tworzenie kolejnych spółek, ich przekształcenia własnościowe, czy też wskazywanie jako odbiorcy towaru innego niż G. podmiotu (C.) miały na celu ukrycie powiązań personalnych i gospodarczych z podmiotem wpisanym na listę sankcyjną.
Zdaniem Dyrektora IAS, dokonując przedmiotowych zgłoszeń celnych spółka nie zastosowała się do ograniczeń wynikających z zawartego w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem było ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na krajową listę sankcyjną. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że spółka dokonując zgłoszeń celnych towarów do procedury wywozu kontynuowała taką samą działalność,
z powodu której C.Sp. z o.o. został umieszczony na liście sankcyjnej. Zatem działalność eksportera bez wątpienia stanowiła obejście nałożonych sankcji na podmiot, który zgodnie z decyzją MSWiA, nie mógł już prowadzić działalności gospodarczej. Działalność ta powodowała przysporzenie funduszy rosyjskiemu podmiotowi G., powiązanemu z deklarowanym odbiorcą przedmiotowych towarów - C. LLP.
W ocenie organu odwoławczego, Naczelnik PUCS zasadnie stwierdził, że eksporter - spółka S., będąc podmiotem powiązanym ze spółką E. wpisaną decyzją MSWiA z dnia 29 maja 2023 r. na krajową listę sankcyjną, dokonując przedmiotowych 5 zgłoszeń celnych do procedury wywozu do odbiorcy towaru – C. podjął działania, których celem lub skutkiem było ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 ww. rozporządzenia wobec podmiotu wpisany na krajową listę sankcyjną.
Dokonując wymiaru kary organ nawiązując do dyrektyw zawartych w art. 189d ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.
z 2024 r. poz. 572 ze zm.) stwierdził co następuje:
Zdaniem organu odwoławczego waga i okoliczności naruszenia prawa są znaczne. S. sp. z o.o., będąc powiązana ze spółką E., prowadziła taką samą działalność, jak podmiot wpisany na listę sankcyjną, czyniąc to w sposób celowy i świadomy. Założenie przez wspólnika spółki C. kolejnego podmiotu gospodarczego, który prowadzi identyczną działalność pod wcześniejszym adresem podmiotu sankcyjnego wyraźnie wskazuje na chęć ominięcia ustanowionych zakazów i czerpania korzyści majątkowych z prowadzonej działalności. Pan U., będący posiadaczem 50 udziałów w C.sp. z o.o. zobowiązany był do zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, obowiązywał go zakaz udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych określony w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 oraz zakaz świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w ww. rozporządzeniu. Jednak pomimo tych zakazów Pan U., w okresie obowiązywania nałożonych na spółkę C. sankcji, za pośrednictwem nowej spółki S. realizował taką samą działalność. Aby ukryć fakt wysyłek towarów za pośrednictwem rosyjskiego podmiotu G., w zgłoszeniu wywozowym deklarował, że odbiorcą towarów jest powiązana z nią firma C. siedzibą w Kazachstanie. Okoliczność kontynuowania działalności, takiej jaką prowadziła spółka C.poprzez dokonywanie zgłoszeń celnych do procedury wywozu miała wpływ na osiągnięcie większych zysków przez rosyjski podmiot G. (eksporter dokonał jeszcze innego zgłoszenia wywozowego, które jest przedmiotem odrębnego postępowania). Ponadto egzekwowanie przepisów dotyczących sankcji nałożonych na Rosję w związku z agresją na Ukrainę stanowi ważny interes publiczny, bowiem jest istotnym elementem wspólnotowej polityki gospodarczej wymierzonej w działania Rosji.
Odnośnie przesłanki częstotliwości naruszania zakazu oraz uprzedniego ukarania Dyrektor IAS wyjaśnił, że niniejsze postępowanie nie jest jedynym postępowaniem dotyczącym obejścia ustanowionych sankcji wobec spółki G. Równolegle przeprowadzone jest postępowanie administracyjne zakończone decyzją Naczelnika PUCS w Białymstoku nr 318000-COC1.4227.55.2023.EM/JG z dnia 5 marca 2024 r. nakładającą na eksportera - S. Sp. z o.o. administracyjną karę pieniężną za naruszenie polegające na niedopełnieniu obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych określonego w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 oraz niezastosowanie się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w ww. rozporządzeniu wobec C. Sp. z o.o.
W kwestii przesłanki dotyczącej sposobu zachowania się strony w celu usunięcia skutków naruszenia prawa organ podkreślił, że w wyniku przeprowadzonej weryfikacji przedmiotowych zgłoszeń celnych ustalono, że podmiot pomimo umieszczenia na krajowej liście sankcyjnej powiązanej z nim spółki C. systematycznie dokonywał wywozów towarów, deklarując wywóz do powiązanej
z nią firmy C. z siedzibą w Kazachstanie. Dokonywał więc takich samych czynności, z powodu których na powiązany z nim podmiot nałożono sankcje. Wszystkie towary z 5 przedmiotowych zgłoszeń celnych zostały fizycznie wywiezione z obszaru celnego UE. Oprócz przedmiotowych zgłoszeń celnych podmiot w dniu 30 czerwca 2023 r. dokonał zgłoszenia celnego do procedury wywozu i dopiero na skutek podjętej przez organ weryfikacji tego zgłoszenia celnego jeszcze przed zwolnieniem towaru do wnioskowanej procedury, wywóz ten został udaremniony, ponieważ organ odmówił zwolnienia towarów do procedury wywozu. Co prawda w toku postępowania eksporter przesłał drogą mailową kopię oświadczenia podpisanego przez Pana P.V.V., z którego wynika, że podmiot żałuje tego nieporozumienia i zakończył już stosunki biznesowe z C., jednak nie poparł tego twierdzenia żadnymi wiarygodnymi dowodami. Natomiast z danych zawartych na internetowej spółki S. wynika, że przesyłki wysyłane są z Polski na Białoruś do punktu odbioru firmy kurierskiej S.
Uwzględniając przesłankę dotyczącą uwarunkowań osobistych organ wskazał, że eksporter, który działał przez profesjonalnego pełnomocnika, był podmiotem aktywnie uczestniczącym w handlu międzynarodowym i winien znać uregulowania obowiązujące w tym zakresie. Pan U., będąc wspólnikiem w prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą C. posiadał duże doświadczenie w dokonywaniu zgłoszeń celnych wywozowych do Rosji, Białorusi i Kazachstanu, a ponadto jako udziałowiec spółki C. winien posiadać wiedzę odnośnie umieszczenia podmiotu na liście sankcyjnej.
Dyrektor IAS wskazał ponadto, że w trakcie ustalenia wysokości administracyjnej kary pieniężnej przeanalizowana została sytuacja finansowa spółki. Dokonano jej na podstawie analizy informacji przekazanych przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Białymstoku, z których wynika, że podmiot ten nie posiadał zaległości w organie podatkowym, nie było prowadzone w stosunku do niego postępowanie egzekucyjne oraz nie występował z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Natomiast na podstawie danych z systemu POLTAX przeanalizowana została sytuacja finansowa podmiotu poprzez zestawienie uzyskanych rocznych dochodów oraz poniesionych strat. Ustalono, że spółka
w okresie od 16 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. osiągnęła przychody
w wysokości 195.046,68 zł. Po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodów – 192.849,14 zł wykazała dochód wynoszący 2.197,54 zł.
Na podstawie analizy przesłanek wynikających z art. 189d k.p.a., uwzględniając sytuację finansową spółki, Naczelnik PUCS ustalił wysokość administracyjnej kary pieniężnej na kwotę 640.000 zł (co stanowi 50% wartości statystycznej towaru w pierwszym miesiącu działania sankcji oraz 100% wartości statystycznej towaru ujętego w pozostałych zgłoszeniach celnych).
Zdaniem organu odwoławczego, brak jest podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Waga naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie nie jest znikoma, a eksporter pomimo umieszczenia na liście sankcyjnej powiązanego z nim podmiotu - C. Sp. z o.o. w sposób nieprzerwany prowadził taką samą działalność gospodarczą, skutkującą przysparzaniem korzyści majątkowych grupie kapitałowej G., a co za tym idzie czyniąc nałożone na spółkę C. sankcje nieskutecznymi. Podmiot zaprzestał dokonywania zgłoszeń celnych wywozowych dopiero po fakcie odmowy zwolnienia do wywozu towaru zgłoszonego do procedury w dniu 30 czerwca 2023 r. Jednak towary objęte 5 przedmiotowymi zgłoszeniami wywozowymi, dokonanymi w maju i czerwcu 2023 r. zostały wywiezione z UE do odbiorcy C. z deklarowanym krajem przeznaczenia - Kazachstan. Ich wartość statystyczna wynosiła 778.287 zł.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając w całości decyzję Dyrektora IAS skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła:
1. niezgodność decyzji ze stanem faktycznym (naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 80 oraz 81a § 1 k.p.a.), polegające na uznaniu, iż skarżąca poprzez zgłoszenia do procedury wywozu towarów objętych ww. zgłoszeniami do odbiorcy C. z siedzibą w A.w Kazachstanie nie dopełniła obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych określonego w art. 2 rozporządzenia 269/2014, oraz niedostosowanie się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 wobec podmiotu C. sp. z o.o. wpisanego na list sankcyjną ze względu na pozostawanie przez U. właścicielem 50 udziałów w spółce S. sp. z o.o. oraz jednocześnie 50 udziałów w C.sp. z o.o. wpisanej na list sankcyjną, podczas gdy:
a. powiązanie skarżącej z C. sp. z o. o. przez U., który jest udziałowcem w obu tych podmiotach ma charakter pozorny, ze względu na fakt, iż U. nie ma od lutego 2022 r, żadnego wpływu na działania E. jest pozbawiony jakiegokolwiek dostępu do informacji dotyczących E., nie był nigdy w zarządzie E., nie miał wiedzy o wpisie C. na listę sankcyjną,
b. w spółce C. toczy się spór korporacyjny, gdyż U. został odcięty od jakiegokolwiek wpływu na działania E.,
c. skarżąca jako spółka została założona przez U. i jego żonę Y. ze względu na prowadzenia działalności w żaden sposób nie związanej z C.i osobami z nią powiązanymi (które popierały agresję na Ukrainę),
d. U. i jego żona Y. uczestniczyli w działaniach demokratycznej opozycji na Białorusi (Y. była aktywnym członkiem sztabu kandydata na prezydenta Białorusi – W., w tym manifestacjach antywojennych, ze względu na grożące im represje ze strony reżimu białoruskiego musieli opuścić Białoruś (zwłaszcza Y.);
Wywóz towarów objętych przedmiotowymi zgłoszeniami nie był próbą kontynuacji działalności C. sp. z o.o. gdyż rzeczone towary byty wysyłane do C. z siedzibą w A. w Kazachstanie (odpowiednika polskiej spółki InPost) do Białorusi, a nie na terytorium Federacji Rosyjskiej;
e. C. z siedzibą w A. w Kazachstanie nie jest według wiedzy skarżącej podmiotem objętym jakimikolwiek ograniczeniami związanymi z eksportem towarów, a przewóz towarów do Kazachstanu nie służył wbrew twierdzeniom organu do "transportu paczek kurierskich z terytorium Unii do Federacji Rosyjskiej.";
f. organ nie wykazał jakiegokolwiek powiązania między C. z siedzibą w A. w Kazachstanie a podmiotami wpisanymi na polską lub unijną list sankcyjną, jak również nie wykazał, aby w jakikolwiek sposób przewóz towarów do tego podmiotu miał służyć obejściu zakazu działalności C.sp. z o. o.
2. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 80 oraz 81a § 1 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na przyjęciu, że posiadanie udziałów przez U. w skarżącej spółce i jednocześnie
w C. sp. z o. o. wpisanej na list sankcyjną świadczy o omijaniu zakazu działalności nałożonego na C. sp. z o.o. przez skarżącą, podczas gdy U. wielokrotne starał się zbyć lub oddać zarządzającym C. sp. z o.o. swoje udziały w tej spółce;
3. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy sankcyjnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. zastosowanie w sytuacji gdy nawet z nieprawidłowo ustalonego
w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego nie wynikały przesłanki zastosowania tego artykułu, tj. w szczególności nie wynikało niedopełnienie obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych
w stosunku do C. sp. z o.o. (określonego w art. 2 rozporządzenia 269/2014) gdyż środki, zaangażowane w założenie skarżącej nie pochodziły od C. sp. z o.o. a od a od U. i jego żony Y., tj. osób i podmiotów nie wpisanych na jakąkolwiek listę sankcyjną;
4. naruszenie art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy sankcyjnej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. zastosowanie w sytuacji gdy nawet z nieprawidłowo ustalonego
w przedmiotowej sprawie stanu faktycznego nie wynikały przestanki zastosowania tego artykułu, tj. w szczególności nie wynikało celowe niestosowanie się do zakazu
i udział w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) 269/2014 gdyż organ nie wskazał aby U. wiedział o wpisaniu C.na listę sankcyjną oraz żeby działania skarżącej w jakikolwiek sposób związane byty z działalnością C.sp. z o.o.
Wskazując na powyższe zarzuty spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko
w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
W piśmie z dnia 6 lutego 2025 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, nowo ustanowiony pełnomocnik skarżącej podtrzymał dotychczasowe zarzuty skargi
i dodatkowo zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
I. art. 189d pkt 1-7 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
i wymierzenie rażąco zawyżonej kary pieniężnej w wysokości 640.000 zł, w sytuacji gdy: a) kwota ta stanowiła równowartość towaru (dokładnie - 50 % wartości statystycznej towaru w pierwszym miesiącu działania sankcji oraz 100% wartości statystycznej towaru ujętego w pozostałych zgłoszeniach celnych) znajdującego się w przesyłkach, podczas gdy skarżąca zajmowała się jedynie wysyłką przekazanych przesyłek i pobierała opłaty za przewóz; b) kwota ta stanowiła równowartość wartości towaru (dokładnie - 50 % wartości statystycznej towaru w pierwszym miesiącu działania sankcji oraz 100% wartości statystycznej towaru ujętego w pozostałych zgłoszeniach celnych) znajdującego się w przesyłkach, a faktyczny dochód spółki
z tytułu przewozu towaru był wielokrotnie niższy wobec czego wysokość tak przyjętej kary sprawia, iż jest ona rażąco zawyżona; c) organ nie wziął pod uwagę, iż sytuacja finansowa podmiotu jest trudna, gdyż choć w okresie od 16 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 roku osiągnął przychód 195.046,68 zł to jego dochód wyniósł jedynie 2.197,54 zł., wobec czego nałożona kara była ponad 291 razy większa niż osiągnięty dochód w całym roku oraz ponad 3 razy większa od osiągniętego w całym roku przychodu; d) w toku postępowania nie ustalono, czy towar którego deklarowana wartość stała się podstawą określenia kary administracyjnej, stanowił własność spółki, czy też skarżąca pośredniczyła w jego zakupie, a zatem ustalenie kary przy wzięciu pod uwagę tej wartości stało się rażąco niesprawiedliwe, niesłuszne
i zawyżone w kontekście wszystkich przedstawianych w sprawie okoliczności;
e) organ nie wziął pod uwagę okoliczności przemawiających na korzyść skarżącej,
tj. faktu, iż skarżąca nie przyczyniła się do rzekomego naruszenia prawa,
a dodatkowo deklarowała w pełnym zakresie współpracę z organem w trakcie prowadzonego postępowania oraz iż nie osiągnęła z zarzucanego naruszenia korzyści majątkowej;
II. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. objawiający się w wewnętrznej sprzeczności ustaleń poczynionych przez organ polegających na stwierdzeniu, iż skoro mamy do czynienia z zakupem i sprzedażą towarów na eksport, to podmiot uzyskiwał z tego tytułu zyski w postaci stosowanej marży (...) to organ prawidłowo dla określenia wartości administracyjnej kary pieniężnej przyjął wartość zgłoszonych do procedury wywozu towarów, gdyż: sam fakt osiągania marży nie powinien sprawić by wartość kary była obliczona poprzez przyjęcie wartości zgłoszonych do procedury wywozu towarów, gdyż kwota marży nie została ustalona, w założeniu też jest kwotą inną niż wartość towaru;
III. art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na sprzeczności ustaleń organu przyjętych za podstawę decyzji wobec zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz informacji przekazanych przez skarżącą polegającą na przyjęciu, iż działalność spółki polegała na zakupie i sprzedaży towarów wywożonych na eksport, w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstawy do tak jednoznacznego stanowiska gdyż: a) jak wynika z ustalonej przez organ sytuacji finansowej spółki od 16 lutego 2023 r. do 31 grudnia 2023 roku osiągnęła przychód 195.046,68 zł to jej dochód wyniósł jedynie 2.197,54 zł, co stoi
w opozycji do tego jakoby spółka miała kupować i sprzedawać wywożony towar
o wartości łącznie kilkukrotnie większej niż jej całkowity przychód; b) choć jak zauważył organ na stronie internetowej S. znajduje się informacja, że podmiot oferuje swoim klientom dostawy towarów z Polski na Białoruś i pośrednictwo w zakupie towarów w europejskich i polskich sklepach internetowych, to jednak owa strona, jak i informacje na niej zawarte dotyczą spółki A. , zgodnie z informacjami (jak wskazał sam organ w decyzji) zawartymi w zakładce "Kontakty", c) jak wynika z informacji zawartych w KRS jako przeważającą działalność spółki wskazano pozostałą działalność pocztową i kurierską; d) jak wynika z załączonych historii operacji na rachunkach bankowych skarżąca nie kupowała towarów w Polsce i nie sprzedawała ich następnie za granicą; e) jak wynika z załączonych historii operacji na rachunkach bankowych skarżącej otrzymywała wpłaty za usługę logistyczną od Indywidualnego Przedsiębiorcy V., a zatem od podmiotu, który pobierał wpłaty za usługę przewozu od pojedynczych klientów; f) jak wynika z opisu procesu usługi świadczonej przez skarżącą S. świadczył usługi przewozowe, a nie kupował przedmiotowego towaru; g) organ nie zebrał jakiegokolwiek dowodu, potwierdzającego by skarżącą w ramach swojej działalności kupowała towary w Polsce i sprzedawała je następnie za granicą, gdyż za takie nie można uznać faktu posiadania szczegółowej wiedzy skarżącej na temat zgłaszanych do wywozu towarów, jak również informacji zawartych na stronie internetowej, które dotyczyły w momencie sprawdzania przez organ, innego (A.) niż skarżąca podmiotu;
IV. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewykazanie inicjatywy dowodowej
i niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości tj.: a) co do faktycznego przedmiotu działalności spółki, w sytuacji, gdy organ nie zgromadził jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego, że skarżąca zajmowała się sprzedażą internetową
i dostarczaniem zakupionych przez nią towarów za granicę; b) co do zakresu wypełnienia dokumentów celnych w kontekście deklarowanego przez skarżącą przedmiotu działalności, w sytuacji, gdy organ uznał, że tak szeroka wiedza
o zawartości przesyłek świadczy o innym niż deklarowana przez skarżącą przedmiocie działalności; c) co do faktycznej współpracy lub jej braku U. ze spółką C.w sytuacji, gdy wskazywał on wprost na brak takiej współpracy, konflikt z tą spółką, a dodatkowo fakt, iż spółka S. Sp. z o.o. została założona kilka miesięcy przed wpisaniem podmiotu C. Sp. z o.o. na tzw. listę sankcyjną, a zatem rozpoczęcie działalności w jej ramach nie mogło służyć ominięciu ustanowionych zakazów, gdy w tym czasie sankcje nie były jeszcze nałożone na E.;
V. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez arbitralne ograniczenie postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie i bezzasadne odmówienie dopuszczenia dowodu z zeznań Prezesa Zarządu oraz zeznań świadka Y. stwierdzając, że zeznania te nie miały znaczenia dla sprawy, tym bardziej że strona przedstawiała wielokrotnie swoje stanowisko na piśmie, w sytuacji, gdy:
a) zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (tak wyrok NSA
z dnia 29 września 1997 roku, I SA/Wr 700/97); b) zeznania ww. osób miały dotyczyć między innymi ich opozycyjnej działalności, braku zaangażowania p. P.
w spółkę C. oraz motywów założenia spółki S., a zatem okoliczności istotnych mając na uwadze, że postępowanie poprzedzające wydanie przedmiotowej decyzji dotyczyło domniemanych działań spółki, których celem miało być obejście nałożonych sankcji na podmiot E. Sp. z o.o., a zatem działań mających przysporzyć korzyść majątkową grupie kapitałowej G., a w szczerszym zakresie - Rosji oraz Białorusi - co stałoby w zupełnej sprzeczności z działaniami opozycyjnymi; c) zeznania ww. osób pozwoliłby na zgromadzenie kompletnego materiału dowodowego, jak również umożliwiłyby odniesienie się tym osobom do argumentów przemawiających za wymierzeniem kary administracyjnej, co było szczególnie ważne w niniejszym postępowaniu, gdyż zarówno p. P., jak również jego żona, nie posługują się językiem polskim, a zatem, nawet wobec udziału pełnomocnika, który wstąpił do sprawy dopiero po wydaniu decyzji Naczelnika PUCS, umożliwienie tym osobom wypowiedzenia się przy udziale tłumacza byłoby zasadne;
VI. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez nieprzesłuchanie p. M. C. będącego właścicielem lokalu przy ul. [...] w Białymstoku pomimo zgłoszonego wniosku w tym zakresie, a który to świadek posiadał dużą wiedzę dotyczącą relacji p. P. z E., jak również przedmiotu działalności skarżącej;
VII art. 81a k.p.a. polegające na uznaniu, że fakt posiadania udziałów przez
p. P. w spółce C. wskazuje na to, że skarżąca swoim działaniem miała podjąć czynności świadczące o omijaniu zakazu działalności nałożone na C. Sp. z o.o., przy jednoczesnym braku odniesienia się do działalności opozycyjnej p. P. oraz jego żony Y. oraz dowodów świadczących o próbach pozbycia się udziałów p. P. w spółce E., która to działalność oraz podejmowane czynności zaprzeczałaby ustaleniom poczynionym przez organy zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji,
a zatem organ dysponowałby dwoma możliwymi wersjami zdarzeń, wobec czego zgodnie z art. 81a k.p.a. powinien wybrać taką, która jest najbardziej korzystna dla strony;
VIII. art. 8 w zw. z art. 9 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na braku odpowiedniej współpracy organu zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji
z przedstawicielem skarżącej oraz jego żoną, co miało szczególnie istotny wpływ na toczące się postępowanie przed Naczelnikiem PUCS bez udziału profesjonalnego pełnomocnika skarżącej poprzez: a) brak odpowiedniego poinformowania przez organ, iż mają oni możliwość składać własne wnioski dowodowe, a zostali jedynie poinformowani o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego
w sprawie materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, w sytuacji gdy art. 10 k.p.a. przewiduje obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a nie tylko po zgromadzeniu materiału dowodowego; b) brak pełnego poinformowania przez organ jakie dowodowy i na jakie okoliczności są przeprowadzane oraz co grozi skarżącej w przypadku stwierdzenia naruszenia będącego przedmiotem postępowania, co w szczególności biorąc pod uwagę nieznajomość języka polskiego przez p. P. oraz jego żonę oraz szczegółów prawnych, było szczególnie istotne;
IX. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy decyzję nakładającą na skarżącą karę pieniężną, mimo iż decyzja była obarczona istotnymi wadami.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik spółki sprecyzował zgłoszone wnioski i wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie 3) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i decyzji organu I instancji w całości, oraz
4) o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Dodatkowo, na podstawie art. 5 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych w zw. art. 29 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, pełnomocnik skarżącej spółki wniósł o: a) zapewnienie obecności tłumacza języka rosyjskiego przedstawicielowi skarżącej – U. podczas wyznaczonej w tej sprawie rozprawy dnia 12 lutego 2025 r., z uwagi na fakt, że przedstawiciel skarżącej chce uczestniczyć w wyznaczonej rozprawie i przedstawić sądowi swoje stanowisko w sprawie, a jednocześnie nie włada on językiem polskim w stopniu wystarczającym by zrozumieć i przedstawić swoje stanowisko po polsku, ewentualnie, w przypadku niemożności zapewnienia tłumacza języka rosyjskiego na dzień 12 lutego 2025 r. b) zmianę terminu rozprawy na inny termin i zapewnienie na ten termin obecności tłumacza języka rosyjskiego celem umożliwienia przedstawienia p. U. stanowiska w sprawie.
Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. pełnomocnik wniósł
o dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów: a) historii operacji na rachunkach bankowych spółki S. Sp. z o.o. za okres od 28 marca 2023 r. do chwili obecnej; b) opis procesu usługi świadczonej przez skarżącą – celem potwierdzenia faktu, że spółka nie kupowała towarów i nie sprzedawała ich za granicą, tj. nie prowadziła działalności, który uznał organ za przez nią prowadzony.
Podczas rozprawy w dniu 12 lutego 2025 r. sąd oddalił wniosek
o ustanowienie tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego, jak też oddalił wyżej opisane wnioski dowodowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem administracyjnego postępowania zakończonego kwestionowaną przez spółkę decyzją była kara pieniężna nałożona w związku z dokonaniem przez stronę zgłoszeń celnych do procedury wywozu towarów w postaci artykułów spożywczych i przemysłowych, deklarowanych jako przesyłki kurierskie, co w ocenie organów stanowiło ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia rozporządzenie Rady (UE) nr 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 1 ustawy sankcyjnej z dnia 13 kwietnia 2022 r.
W art. 2 rozporządzenia nr 269/2014 określony został obowiązek, zgodnie
z którym zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą wymienionych w załączniku I osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów lub powiązanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku I (ust. 1). Nadto określono, że nie udostępnia się wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom ani powiązanym z nimi osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom, ani też na ich rzecz - bezpośrednio lub pośrednio - żadnych środków finansowych ani zasobów gospodarczych (ust. 2).
Zgodnie z art. 1 lit. d) rozporządzenia nr 269/2014 "zasoby gospodarcze" oznaczają wszelkiego rodzaju rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne
i prawne, ruchome i nieruchome, które nie są środkami finansowymi, ale mogą być użyte do uzyskania środków finansowych, towarów lub usług. W myśl art. 1 pkt e), "zamrożenie zasobów gospodarczych" oznacza zaś uniemożliwienie wykorzystania zasobów gospodarczych do uzyskiwania środków finansowych, towarów lub usług
w jakikolwiek sposób, między innymi poprzez ich sprzedaż, wynajem lub obciążenie hipoteką. W art. 1 lit. g) "środki finansowe" zdefiniowano jako aktywa finansowe
i dowolnego rodzaju korzyści, między innymi: (i) gotówkę, czeki, roszczenia pieniężne, weksle, przekazy pieniężne i inne instrumenty płatnicze; (ii) depozyty złożone w instytucjach finansowych lub innych podmiotach, salda na rachunkach, wierzytelności i zobowiązania dłużne; (iii) papiery wartościowe i papiery dłużne
w obrocie publicznym lub niepublicznym, w tym akcje i udziały, certyfikaty papierów wartościowych, obligacje, weksle, warranty, skrypty dłużne, kontrakty na instrumenty pochodne; (iv) odsetki, dywidendy lub inne przychody z aktywów oraz wartości narosłe z aktywów lub wygenerowane przez te aktywa; (v) kredyty, tytuły do przeprowadzania kompensat, gwarancje, gwarancje należytego wykonania umów lub inne zobowiązania finansowe; (vi) akredytywy, konosamenty, dokumenty poświadczające nabycie; oraz (vii) dokumenty poświadczające udział w środkach finansowych lub zasobach finansowych. Natomiast "zamrożenie środków finansowych" zostało zdefiniowane jako zapobieganie wszelkim ruchom tych środków finansowych, ich przekazywaniu, zmianom, wykorzystaniu, udostępnianiu lub dokonywaniu nimi transakcji w jakikolwiek sposób, który powodowałby jakąkolwiek zmianę ich wielkości, wartości, lokalizacji, własności, posiadania, charakteru, przeznaczenia lub dowolną inną zmianę, która umożliwiłaby korzystanie z nich, w tym zarządzanie portfelem (art. 1 lit. f).
Stosownie do art. 9 ust. 1 przywołanego rozporządzenia, zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest obchodzenie środków, o których mowa w art. 2.
W myśl art. 15 ust. 1 tego aktu, państwa członkowskie przyjmują przepisy określające sankcje, w tym odpowiednio sankcje karne, mające zastosowanie
w przypadkach naruszeń przepisów niniejszego rozporządzenia oraz przyjmują wszelkie środki niezbędne do zapewnienia ich stosowania. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Państwa członkowskie przewidują również właściwe środki konfiskaty dochodów pochodzących z takich naruszeń.
Rozporządzenie nr 269/2014 zostało wprowadzone w 2014 r. z inicjatywy państw członkowskich Unii Europejskiej w związku z "niesprowokowanym pogwałceniem przez Federację Rosyjską suwerenności i integralności terytorialnej Ukrainy", co wprost wskazuje się w treści preambuły tego aktu. Wprowadzenie tych przepisów należy wiązać z aneksją Krymu i wojną w Donbasie, stanowiącymi część terytorium Ukrainy. W wykładni podanych przepisów nie sposób pominąć tego aspektu, a więc celu przepisów rozporządzenia. Należy również zwrócić uwagę, że obowiązek zamrożenia zasobów gospodarczych i środków finansowych został zakreślony bardzo szeroko. Widoczny jest w tym cel, aby zapobiec obejściu przepisów przez podmioty i osoby objęte obowiązkiem, a co za tym idzie – aby zapewnić skuteczność sankcji polegającej na zamrożeniu zasobów gospodarczych
i środków finansowych.
Rzeczpospolita Polska na szczeblu krajowym wprowadziła ustawę sankcyjną. Kontekst wprowadzenia tych regulacji jest niewątpliwy i należy go wiązać
z bezpośrednią zbrojną agresją Federacji Rosyjskiej na Ukrainę rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (co wynika m.in. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy sankcyjnej). Zgodnie z art. 6
ust. 1 ustawy sankcyjnej osoba lub podmiot, które w stosunku do osoby lub podmiotu wpisanych na listę:
1) nie dopełniają obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 ust. 1 lub 2 rozporządzenia 765/2006 lub art. 2 rozporządzenia 269/2014,
2) nie dopełniają obowiązku niezwłocznego przekazywania informacji, wymaganych na podstawie art. 4 ust. 2 lub art. 5 rozporządzenia 765/2006 lub na podstawie art. 7 ust. 1 lub art. 8 rozporządzenia 269/2014,
3) nie stosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 ust. 1 lub 2 rozporządzenia 765/2006 lub art. 2 rozporządzenia 269/2014
- podlegają karze pieniężnej.
Stosownie do treści art. 6 ust. 2, karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego, w drodze decyzji, w wysokości do
20 000 000 zł.
Należy mieć przy tym na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy sankcyjnej minister właściwy do spraw wewnętrznych prowadzi listę osób i podmiotów, wobec których są stosowane środki określone w ustawie. Jest to krajowa lista sankcyjna, odrębna względem listy osób i podmiotów wskazanych w rozporządzeniu nr 269/2014. Na liście tej, w związku z decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 maja 2023 r. nr DPP-TPZ.0272.27/2023(2), znalazł się podmiot C. sp. z o.o. z siedzibą w Białymstoku.
Analiza przywołanych regulacji prawnych pozwala na twierdzenie, że sankcyjnej odpowiedzialności administracyjnej za niestosowanie się do środków ograniczających wprowadzonych w art. 2 unijnego rozporządzenia sankcyjnego podlegają nie tylko podmioty znajdujące się na liście sankcyjnej, sporządzonej
w oparciu o przepisy ustawy sankcyjnej z dnia 13 kwietnia 2022 r., ale też podmioty, które nie stosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków ograniczających określonych w unijnym rozporządzeniu sankcyjnym.
Na skarżącą spółkę, jako podmiot powiązany z objętą sankcjami spółką E., mogła zatem zostać nałożona kara pieniężna – bowiem jej działania/czynności (w sumie 6 zgłoszeń celnych wywozowych na przestrzeni 1 miesiąca, z czego 5 będących przedmiotem niniejszego postępowania) stanowiły obejście sankcji nałożonych na wspomnianą spółkę C.– w związku z powiązaniami gospodarczymi i osobowymi sięgającymi do rosyjskiego podmiotu G., funkcjonującego w branży kurierskiej na terenie Federacji Rosyjskiej oraz innych krajach byłej Wspólnoty Niepodległych Państw.
Czynności skarżącej wpisują się w działania zmierzające i skutkujące przysporzeniem korzyści owej rosyjskiej grupie kapitałowej G., poprzez deklarowanie jako odbiorcy towarów w zgłoszeniach celnych podmiotu – C. w Kazachstanie.
Materiał dowodowy został zebrany prawidłowo i oceniony zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Organy wnikliwie przeanalizowały powiązania skarżącej spółki z objętą sankcjami spółką E. Powiązania te są ewidentne. Informacje z Krajowego Rejestru Sądowego pokazują, że Prezes zarządu skarżącej jest równocześnie udziałowcem spółki E. Istnienie tych powiązań świadczy zdaniem sądu, że poprzez dokonanie przedmiotowych zgłoszeń celnych – skarżąca spółka podjęła świadome działania, których celem było ominięcie stosowania środków sankcyjnych określonych w rozporządzeniu unijnym. Wnikliwa analiza organu doprowadziła do słusznych konkluzji, że skarżąca prowadziła
i kontynuowała tę samą działalność, z powodu której C. umieszczona została na liście sankcyjnej. Działania spółki w istocie sprzeciwiały się celom wprowadzonych ograniczeń – tj. ograniczeniu/zmniejszeniu funduszy transferowych do podmiotów grupy kapitałowej C. ulokowanych na terenie Rosji.
Zdaniem sądu, nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonych dowodach argumenty strony, że U. jedynie pozornie był związany z C. i nie miał świadomości o objęciu tej spółki sankcjami (wpisaniu jej na listę sankcyjną).
Po pierwsze, nie przedstawiono dowodów na istnienie sporów korporacyjnych w E., mających doprowadzić do odsunięcia U. od spraw tej spółki (co z kolei miało być jedyną przyczyną powstania skarżącej spółki).
Po drugie, jedyny materialny ślad mający potwierdzać stawiane przez stronę tezy, to dołączone do akt administracyjnych pismo wzywające C. do sprzedaży udziałów posiadanych przez U. Jest to jednak niewystarczające do przyjęcia stanowiska skarżącej. Pismo datowane jest na maj 2024 r. (sporządzone zostało już po wydaniu decyzji przez Naczelnika PUCS) Stanowi zdaniem sądu nieskuteczną próbę budowania narracji o konfliktach między wspólnikami spółki E., daremnych próbach "wyjścia" ze spółki przez pana U. W gruncie rzeczy tezy te nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Nie przedstawiono np. dowodów na wcześniejsze działania zmierzające do pozbycia się udziałów w E.. W tym zakresie organ
i sąd dysponowały tylko gołosłownymi twierdzeniami, oraz mnożącymi się wnioskami dowodowymi o przesłuchanie na tę okoliczność U., jego żony oraz właściciela wynajmowanego przez spółkę lokalu.
W tym miejscu sąd wskazuje, że eksponowana przez stronę działalność opozycyjna pana U. na Białorusi nie ma związku z niniejszym postępowaniem. Poza twierdzeniami strony (np. oświadczenie znajdujące się w aktach sprawy, stanowisko wyrażone w odwołaniu i w skardze) nie ma przekonującego dowodu, że aktywność ta (której istnienia ani organ ani sąd nie kwestionuje) - miała wpływ na stosunki ze spółką E., które w konsekwencji miały stanowić jedyny powód powstania skarżącej spółki S..
Ponadto, dla oceny tej sprawy nie bez znaczenia są zidentyfikowane przez organ działania innego wspólnika C.– tj. założenie spółki o podobnie brzmiącej nazwie (M.), następnie zmiana wspólników i nazwy na F. Organ przedstawił pewien schemat: na przestrzeni kilku miesięcy (w okresie kiedy toczyło się postępowanie dotyczące objęcia sankcjami spółki E.) dochodziło do różnych przekształceń, zakładania kolejnych spółek. Powstające podmioty w zasadzie funkcjonowały pod tym samym adresem, oferowały podobną działalność wysyłania towarów do odbiorców z tej samej grupy kapitałowej C. Wszystkie te okoliczności organ zasadnie ocenił jako zmierzające do ukrycia powiązań personalnych i gospodarczych z podmiotem wpisanym na listę sankcyjną. Zebrane dowody wskazują zaś, że w działania te wpisała się też skarżąca spółka.
Skoro spółka miała prowadzić działalność kurierską i dostarczać przesyłki na Białoruś, to nasuwa się następujące pytanie: dlaczego w zgłoszeniu celnym eksporter deklarował dostawę na rzecz podmiotu kazachskiego, powiązanego
z podmiotem rosyjskim, z powodu którego C..wpisana została na listę sankcyjną? Skarżąca nie potrafiła wiarygodnie wyjaśnić tej kwestii. Tymczasem jeszcze w sierpniu 2024 r. firma kurierska S. figurowała na stronie internetowej S.. C. jest przy tym wskazywana jako kontrahent w dołączonym do akt sądowych "Opisie działania usługi S." W piśmie z dnia 18 lipca 2024 r. pełnomocnik spółki przyznał, że skarżąca wysyłając towary wskazała C., utrzymując jednocześnie, że jest to formalność
w dokumentach przy wysyłce partii i jest to oczywisty błąd, który można łatwo naprawić i sprawdzić. Żadne z tych twierdzeń nie zostało nawet uprawdopodobnione, a wręcz wzajemnie się wykluczają – z jednej strony pełnomocnik wyjaśnia, że wskazywanie C. to formalność (co sugeruje, że taka procedura jest powszechnie przyjęta i normalnie realizowana), z drugiej zaś strony powołuje się, że stanowi to oczywisty błąd (jakby fakt ten był wyjątkową, dotychczas niespotykaną sytuacją).
Wobec powyższego sąd uznał za pozbawione usprawiedliwionych podstaw zarzutu dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 80 oraz 81a § 1 k.p.a., polegające zdaniem spółki na uznaniu, iż skarżąca poprzez zgłoszenia do procedury wywozu towarów objętych 5 kontrolowanymi zgłoszeniami do odbiorcy C. z siedzibą w A. w Kazachstanie nie dopełniła obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy lub zasobów gospodarczych określonego w art. 2 rozporządzenia 269/2014, oraz niedostosowania się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia 269/2014 wobec podmiotu C.sp. z o.o. wpisanego na list sankcyjną ze względu na pozostawanie przez U. właścicielem 50 udziałów w spółce S. sp. z o.o. oraz jednocześnie 50 udziałów w C. sp. z o.o. wpisanej na list sankcyjną.
Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 84 § 1, art. 80 oraz 81a § 1 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów polegającą na przyjęciu, że posiadanie udziałów przez U. w skarżącej spółce i jednocześnie w C.sp. z o. o. wpisanej na list sankcyjną świadczy o omijaniu zakazu działalności nałożonego na C.sp. z o.o. przez skarżącą, podczas gdy U. wielokrotne starał się zbyć lub oddać zarządzającym C. sp. z o.o. swoje udziały
w tej spółce.
W konsekwencji nie mogły zostać uwzględnione zarzuty naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy sankcyjnej, upatrywane przez autora skargi w ich niewłaściwym zastosowaniu. Prawidłowo ustalony stan faktyczny, na podstawie kompletnego
i właściwie ocenionego materiału dowodowego, uzasadniał zastosowanie wymienionych przepisów materialnoprawnych.
Należy podzielić pogląd Dyrektora IAS, że administracyjnej karze pieniężnej, przewidzianej w ww. przepisach, podlegają podmioty, które są powiązane
z podmiotami objętymi sankcjami i nie dopełniają obowiązków zamrożenia środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 oraz nie zastosują się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 wobec podmiotu wpisanego na listę, o której mowa w art. 1 ustawy sankcyjnej. Sugestie skargi, że podmioty powiązane tylko wtedy podlegają karze pieniężnej, gdy same również zostaną wpisane na listę sankcyjną, nie znajdują oparcia w treści analizowanych przepisów rozporządzenia i ustawy sankcyjnej. Trafna jest diagnoza organu, że gdyby przyjąć prezentowaną przez pełnomocnika wykładnię, to wprowadzane sankcje z góry należałoby uznać za nieskuteczne
z uwagi na łatwość powstawania nowych podmiotów gospodarczych, również tworzonych przez udziałowców podmiotów umieszczanych na listach sankcyjnych. Bez znaczenia jest również skąd pochodziły środki zaangażowane w założenie skarżącej spółki.
Ustalone powiązania osobowe między skarżącą i C.(które jak wynika ze zgromadzonych dowodów nie miały – jak utrzymuje się w skardze –pozornego charakteru), powiązania gospodarcze (zakładanie przez udziałowców C.kolejnych spółek, ich przekształcenia własnościowe, wysyłanie towarów do innych odbiorców, ale z tej samej grupy kapitałowej), w powiązaniu z faktem dokonania przez stronę w okresie od 31 maja 2023 r. do 23 czerwca 2023 r. pięciu przedmiotowych zgłoszeń celnych do procedury wywozu, które zostały z obszaru celnego UE wywiezione, świadczą, że skarżąca nie dopełniła obowiązku zamrożenia środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych lub zakazu udostępniania środków finansowych, funduszy i zasobów gospodarczych, określonego w art. 2 rozporządzenia Rady (UE) nr 269/2014 z dnia 17 marca 2014 r. oraz nie zastosowała się do zakazu świadomego i celowego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest ominięcie stosowania środków określonych w art. 2 ww. rozporządzenia wobec podmiotu wpisanego na listę sankcyjną, naruszając tym samym regulacje zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy sankcyjnej.
Odnosząc się do grupy zarzutów dotyczących naruszenia art. 189d k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie rażąco zawyżonej kary pieniężnej, należy zauważyć, że bezsprzecznie ustawodawca dał organom dosyć dużo swobody w zakresie wymiaru kary – przewidując, że karę pieniężną organ nakłada w drodze decyzji, w wysokości do 20 000 000 zł. Co oczywiste nie oznacza to, że wysokość tej kary organ może ustalać dowolnie. W takim przypadku obowiązujące przepisy przewidują swego rodzaju "bezpieczniki", mające zapobiegać niczym nieskrępowanemu, dowolnemu działaniu organu w tym aspekcie. Chodzi tu o dyrektywy wymiaru kary zawarte w wymienionym przepisie kodeksu postępowania administracyjnego.
Zdaniem sądu, nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się
w granicach przewidzianych prawem. Organ przedstawił przekonującą argumentację uzasadniającą jej wysokość w kontekście dyrektyw o których mowa w art. 189d k.p.a.
W regulacji tej przewidziano, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę:
1) wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia;
2) częstotliwość niedopełniania w przeszłości obowiązku albo naruszania zakazu tego samego rodzaju co niedopełnienie obowiązku albo naruszenie zakazu, w następstwie którego ma być nałożona kara;
3) uprzednie ukaranie za to samo zachowanie za przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie lub wykroczenie skarbowe;
4) stopień przyczynienia się strony, na którą jest nakładana administracyjna kara pieniężna, do powstania naruszenia prawa;
5) działania podjęte przez stronę dobrowolnie w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa;
6) wysokość korzyści, którą strona osiągnęła, lub straty, której uniknęła;
7) w przypadku osoby fizycznej - warunki osobiste strony, na którą administracyjna kara pieniężna jest nakładana.
Analizując uzasadnienie zaskarżonej decyzji sąd stwierdza, że wymierzając karę pieniężną uwzględniono wagę i okoliczności naruszenia prawa, częstotliwość naruszania zakazów, umyślność i świadomość podejmowanych działań, stopień przyczynienia się do powstania naruszeń, zachowanie spółki w celu uniknięcia skutków naruszenia prawa, wartość towarów zgłoszonych do procedury wywozu. Każdy z tych elementów mających wpływ na wysokość kary został przekonująco umotywowany, czego wyraz znalazł się w motywach skarżonego rozstrzygnięcia. Argumentację organu, zrelacjonowaną we wstępnej, historycznej części uzasadnienia sąd w pełni aprobuje. Sprawdzono też sytuację finansową skarżącej. Okoliczność, że nałożona kara jest kilkukrotnie większa od osiągniętego przychodu
w roku podatkowym – nie świadczy o niewłaściwym zastosowaniu dyrektyw wymiaru kary. Mając wzgląd na całokształt przedstawionych w decyzji okoliczności,
w szczególności uwzględniając znaczną wagę naruszenia – stojącą w oczywistej opozycji do celu ustanowienia określonych unijnych środków w związku ze zbrojną napaścią Rosji na Ukrainę – kara ma być przede wszystkim skuteczna
i odstraszająca. O jej proporcjonalności świadczy z kolei wartość statystyczna towarów deklarowanych do wywozu. Organ nie dysponował danymi pozwalającymi na odniesienie się do wysokości korzyści lub straty spółki. To w interesie skarżącej było właściwe udokumentowanie jej twierdzeń w tym zakresie. Spółka natomiast nie przedstawiła dokumentów wskazujących na charakter prowadzonej działalności, tj. deklarowanego dostarczania przesyłek kurierskich. Opis działania usługi S., wyjaśnienia dot. algorytmu biznesowego spółki, czy też wydruki z rachunków bankowych, faktury kosztowe - nie dają jednoznacznej/przekonującej odpowiedzi w tym aspekcie. W toku postępowania pełnomocnik spółki opisał sposób działania strony, nawiązując m.in. do tego, że każde zamówienie ma punkt dostawy – Białoruś i odbiorcę – obywatela Białorusi (pismo z dnia 18 lipca 2024 r.). Na tę okoliczność nie przedłożono jednak dokumentacji umożliwiających powiązanie takiego odbiorcy z konkretnymi towarami. Przypomnieć trzeba, że w zgłoszeniu celnym deklarowana była dostawa na rzecz i adres podmiotu kazachskiego (a nie na Białoruś). Do akt przedłożono sporządzoną w j. rosyjskim "umowę dodatkową do umowy o świadczenie usług transportowych i spedycyjnych". Spółka nie przedstawiła jednak samej umowy o świadczenie takich usług. Z kolei organ słusznie ocenił, że dane zawarte w znajdujących się w aktach sprawy fakturach wskazują na udział eksportera w sprzedaży internetowej. Powyższe przekonuje sąd, że wysokość kary nie jest wygórowana i nie została dowolnie nałożona.
Organ analizował też kwestię odstąpienia od wymierzenia kary, czego spółka nie mogła oczekiwać wobec wagi naruszenia, której z całą pewnością nie można uznać za znikomą. Skarżąca spółka zaprzestała dokonywania naruszeń dopiero po udaremnieniu przez organ wywozu towarów objętych ostatnim zgłoszeniem celnym. Towary objęte pierwszymi 5 zgłoszeniami celnymi opuściły obszar celny Unii, a ich niebagatelna wartość wynosiła w sumie blisko 800 tysięcy zł. W świetle art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. aby można było odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej
i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszenia prawa, zaś obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Nałożenie kary na skarżącą było zatem prawidłowe i w warstwie podstaw do jej zastosowania i w odniesieniu do kryteriów przyjętych do ustalenia jej wysokości.
Wspomnieć przy tym trzeba, że w przypadku kontrolowania przez sąd decyzji nakładającej pieniężną karę administracyjną, sąd ma obowiązek zbadać jej legalność zarówno w zakresie przesłanek faktycznych (zaistnienie naruszenia prawa), jak
i zastosowania przepisów kompetencyjnych upoważaniających do nałożenia kary administracyjnej. Sąd administracyjny nie kontroluje wszakże wysokości nałożonej kary, jeśli mieści się ona w ustawowo określonych ramach kwotowych,
a jednocześnie jest ona zgodna z ustawowymi dyrektywami nałożenia kary. Z tego względu sąd nie ocenia, czy kara administracyjna nałożona została na skarżącego
w odpowiedniej wysokości (por. wyrok WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2021 r., VII SA/Wa 1965/20; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne
w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nałożona kara, choć obiektywnie wysoka, mieści się w granicach przewidzianych prawem, a nadto winna być uznana za skuteczną, proporcjonalną i odstraszającą (por. Druk nr 2131. Rządowy projekt ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego). Skoro organ przy nakładaniu kary obowiązany jest kierować się szczególnymi przesłankami wynikającymi z przepisów k.p.a. i do tych przesłanek rzeczywiście odnosi się
w decyzji, a zbadanie ich nie budzi wątpliwości, co koresponduje z wysokością nałożonej kary, to sąd nie ma podstaw, by ją zakwestionować.
Na uwzględnienie nie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. stawiane w uzupełnieniu skargi, w dużej mierze powiązane z wadliwym
w ocenie strony wymiarem kary. Sąd ocenia, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, pozwala na ustalenie niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji należy uznać za skrupulatne, logiczne i pełne, niepozostawiające wątpliwości co do stanowiska organu.
Nie było podstaw do kontynuowania postępowania dowodowego,
w szczególności w zakresie przesłuchania Pana U. i Pani Y. na okoliczność ich opozycyjnej działalności względem reżimu na Białorusi oraz zaangażowania Pana U. w spółkę E., istnienia sporu korporacyjnego oraz motywów założenia spółki S. Spółka wielokrotnie przedstawiała na piśmie swoje stanowisko w sprawie i brała
w nim czynny udział. Skorzystała też z przysługującego jej prawa do zapoznania się z aktami sprawy. Pan U. przedstawiał też na piśmie oświadczenie opisujące jego punkt widzenia tej sprawy oraz pismo wzywające C. do sprzedaży jego udziałów. Dowody te zostały ocenione. Podobnie należy ocenić wniosek strony o przesłuchanie M. C. Jego pominięcie przez organ nie miało wpływu na wynik sprawy.
Oddalając wniosek o ustanowienie tłumacza przysięgłego języka rosyjskiego sąd kierował się następującymi względami.
Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 334), który to przepis ma zastosowanie do sądów administracyjnych na podstawie art. 29 § 1ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), osoba niewładająca w wystarczającym stopniu językiem polskim ma prawo do występowania przed sądem w znanym przez nią języku i bezpłatnego korzystania
z pomocy tłumacza.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 października 202 r. sygn. akt I OSK 852/20 wskazał, że korzystanie w postępowaniu sądowym z pomocy tłumacza jest traktowane jako uprawnienie procesowe przysługujące stronie. Przy czym odmowa przyznania tłumacza – sama przez się – nie oznacza naruszenia prawa do rzetelnego procesu sądowego. Ustanowienie tłumacza ma przede wszystkim służyć temu, aby działania procesowe podejmowane przez sąd były dla osoby nieznającej języka polskiego zrozumiałe, a także aby miała ona możliwość udziału w postępowaniu, wyrażającą się w aktywnym kształtowaniu przez uczestnika postępowania swojej sytuacji procesowej. Oznacza to, że jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który może zgłaszać żądania
i wnioski w imieniu strony oraz składać wyjaśnienia, obecność tłumacza – co do zasady – nie jest konieczna, chyba, że strona jest zobowiązana do osobistego złożenia wyjaśnień lub jest podmiotem prowadzonego przez sąd środka dowodowego. W doktrynie przyjmuje się, że korzystanie z pomocy fachowego pełnomocnika władającego językiem polskim uzasadnia w zasadzie nieuwzględnienie wniosku o przyznanie tłumacza (T. Ereciński, J. Gudowski,
J. Iwulski, Komentarz do Prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Warszawa 2002 r., s. 34 oraz postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 761/12).
Zważywszy, że sąd nie prowadził postępowania dowodowego, nie wzywał przedstawiciela spółki do osobistego stawiennictwa na rozprawie, a spółka reprezentowana jest w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, należy uznać, że wniosek złożony przez pełnomocnika spółki
o zapewnienie obecności tłumacza języka rosyjskiego przedstawicielowi skarżącej nie zasługiwał na uwzględnienie. Celem ustanowienia tłumacza jest zapewnienie właściwej komunikacji między sądem a cudzoziemcem (co w tej sprawie nie zostało podważone), a nie np. ułatwienie porozumienia między przedstawicielem spółki
a pełnomocnikiem ustanowionym przez spółkę. Sąd miał ponadto na uwadze, że
w toku postępowania odwoławczego przed Dyrektorem IAS spółka również działała przez profesjonalnego pełnomocnika - adwokata, natomiast w toku postępowania przed Naczelnikiem PUCS strona, mimo braku takiej reprezentacji nie wnosiła
o ustanowienie tłumacza.
Zaznaczyć przy tym trzeba, że choć postępowanie przed organem I instancji toczyło się bez udziału profesjonalnego pełnomocnika, to spółka odpowiadała na wezwania Naczelnika PUCS do przesłania dokumentów i wyjaśnień, nie zgłaszając problemów ze zrozumieniem języka polskiego. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazano podstawy prawne z przytoczeniem treści przepisów ustawy sankcyjnej i k.p.a. oraz wyraźnie poinformowano spółkę, że postępowanie prowadzone jest w sprawie naruszenia zakazu określonego w art. 6 ust. 1 ustawy sankcyjnej, jak też pouczono, że strona ma możliwość złożenia wyjaśnień. Usprawiedliwionych podstaw nie znajduje zatem zarzut dotyczący naruszenia art. 8 w zw. z art. 9 i w zw. z art. 10 k.p.a., polegający w ocenie pełnomocnika spółki na braku odpowiedniej współpracy organu zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji
z przedstawicielem skarżącej oraz jego żoną, co miało szczególnie istotny wpływ na toczące się postępowanie przed Naczelnikiem Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Sąd zwraca uwagę, że
w postępowaniu odwoławczym, kiedy to strona reprezentowana była przez adwokata, przedstawiciel spółki w nieskrępowany sposób wyraził swoje stanowisko, złożył pisemne oświadczenie, nie może być zatem mowy o naruszeniu podstawowych reguł postępowania administracyjnego, tzn. zasady zaufania, informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu.
Oddalając wnioski dowodowe zgłoszone w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.
z 2024 r. poz. 935). Sąd akcentuje, że nie dokonuje ustaleń faktycznych sprawy, bada jedynie czy ustalenia organów odpowiadają prawu, co czyni na podstawie akt sprawy. Możliwość przeprowadzenia dowodów przez sąd ma charakter uzupełniający i dotyczy tylko dowodów z dokumentów. Objęty wnioskiem "opis działania usługi S." nie ma charakteru dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a., stanowi w istocie część stanowiska strony, do którego sąd odniósł się już we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia. Z kolei wydruki z rachunków bankowych spółki były już dołączane na etapie odwołania, a ich ocena nie pozwala na jednoznaczne wychwycenie eksponowanego w skardze wątku – prowadzenia przez skarżącą działalności kurierskiej, o czym również sąd wypowiedział się wyżej. Materiał dowodowy w sprawie wskazuje na to, że w dokonanych zgłoszeniach celnych skarżąca występowała w roli eksportera, zatem odniesienie kary do wartości eksportowanego towaru należy uznać za właściwe. Nie można oprzeć się wrażeniu, że oferowane przez spółkę dowody – opis usług, wyciągi z rachunków bankowych, dotyczą jedynie fragmentu jej działalności. Dla potrzeb wymiaru kary stanowisko organu sąd uznaje za dostatecznie umotywowane. Przedstawione przez stronę dowody nie pozwoliły na ustalenie przez organ wysokość korzyści, którą spółka osiągnęła, lub straty, której uniknęła.
Sąd nie doszukał się innych naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które uzasadniałyby konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł o oddaleniu skargi w myśl art. 151 p.p.s.a.