II SA/Bk 688/09

II SA/Bk 688/09 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2009-12-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2009-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Grażyna Gryglaszewska /sprawozdawca/
Mirosław Wincenciak /przewodniczący/
Stanisław Prutis
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 931/10 - Wyrok NSA z 2011-04-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 39 art. 103 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia NSA Stanisław Prutis, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Uzasadnienie
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku, w oparciu o treść art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił p. B.K. odroczenia rozbiórki obiektu budowlanego (na okres 3 lat) usytuowanego na działce o numerze geodezyjnym [...]/1 w Z. gmina G.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:
Pierwsza decyzja nakazująca rozbiórkę domku letniskowego, wybudowanego samowolnie na działce o numerze geodezyjnym [...]/1 w Z., została wydana w 1994 roku. Następnie, właścicielka działki, p. B.K., wykorzystała wszelkie służące jej uprawnienia odwoławcze, celem uchylenia decyzji rozbiórkowej, łącznie z nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2000 roku P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
W rezultacie, Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 20 lutego 2009 roku (sygn. akt II OSK 228/08) oddalił skargę kasacyjną w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania. Prawomocna decyzja, nakazująca B.K. i W.K., rozbiórkę domku letniskowego, została wydana na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.
W dniu 17 marca 2009 roku p. B.K. złożyła wniosek o przesunięcie terminu rozbiórki domku letniskowego na okres 3 lat tj. do dnia 17 marca 2012 roku.
Wniosek motywowała tym, że od 20 lat przyjeżdża wraz z mężem, w okresie wakacyjnym, na wypoczynek na swoją działkę. Przy dorywczych pracach zatrudnia miejscową ludność, wszystkie zakupy, w okresie 2 miesięcy, realizuje w miejscowych sklepach. Obiekt nie stanowi zagrożenia dla innych mieszkańców. Stwierdziła, iż odroczenie rozbiórki domku, o trzy lata nie zmieni sytuacji, skoro postępowanie rozbiórkowe toczyło się 15 lat, zaś istnieje możliwość przeniesienia obiektu na inna działkę p. K. w miejscowości G., na której istnieje prawo zabudowy.
Wójt Gminy G. wystosował pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (data wpływu – 8 czerwca 2009 roku) popierające wniosek p. K. o przesunięcie terminu rozbiórki. Z treści pisma wynika, że p. K. od 20 lat przyjeżdżają do gminy G., są uczciwi i wyrozumiali dla miejscowej ludności, także pomagają jej w rozwiązywaniu problemów życiowych.
Działka jest zadbana, nie nastąpiło zanieczyszczenie środowiska, a dokonanie rozbiórki obiektu w bardzo krótkim terminie narazi p. K. na ogromne straty finansowe.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. odmówił p. B.K. odroczenia rozbiórki obiektu budowlanego, usytuowanego na działce numer geodezyjny [...]/1 w Z. gmina G. o trzy lata tj. do dnia 17 marca 2012 roku.
Odwołując się od decyzji organu I instancji, p. B.K. podkreśliła, że (jej zdaniem) zostały spełnione przesłanki z art. 39 ustawy Prawo budowlane
z 1974 roku, które przemawiały za przychylnym załatwieniem wniosku. Za względy społeczne i gospodarcze uznała przyczynianie się do tworzenia miejsc pracy sezonowej i bogacenia się miejscowej ludności poprzez to, że wraz z mężem, zatrudniają miejscową ludność do drobnych prac na działce, robią zakupy
w miejscowych sklepach (także tankują benzynę w okolicznych stacjach benzynowych), korzystają z barów i restauracji. W ocenie odwołującej się, istniejący dotychczas domek letniskowy, nie degraduje krajobrazu, bo nie jest w ogóle widoczny od strony jeziora. Wskazała na wiele innych obiektów, wzniesionych nielegalnie wokół jeziora Z., na które Inspektor Nadzoru Budowlanego (wymieniony z imienia i nazwiska) nie zwraca uwagi. Wyraziła podejrzenie, że inspektor, wydając niekorzystną decyzję, kierował się "chęcią odwetu a nie literą prawa". Podała również, że posiada wraz z mężem inną działkę w gminie G. z istniejącą zabudową siedliskową, gdzie chcieliby przenieść domek letniskowy, wobec którego orzeczono rozbiórkę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 roku P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W całości podzielił stanowisko organu I instancji, co do braku podstaw, w okolicznościach tej sprawy, do zastosowania art. 39 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane.
Zdaniem organu, przytoczone w odwołaniu okoliczności, zmierzają do uchylania się od obowiązku wykonania rozbiórki i pozostają w rażącej sprzeczności ze względami społecznymi. Dom letniskowy oddalony jest o 14 m od linii brzegowej jeziora Z., zaś zgodnie z rozporządzeniem nr 19/05 Wojewody Podlaskiego
z dnia 25 lutego 2005 roku w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Sejneńskie" (Dz. U. Nr 54, poz. 732) na tym obszarze wprowadzono zakaz lokalizacji obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m o linii brzegowej zbiorników wodnych. Zabudowa istniejącym obiektem, na obszarze chronionego krajobrazu, degraduje cechy i walory krajobrazowe. Zezwolenie na czasowe użytkowanie obiektu, postawionego bez zezwolenia, byłoby szkodliwe dla przyrody i środowiska, w czym też wyrażają się względy społeczne przemawiające za celowością rozbiórki obiektu, a nie za jego wykorzystaniem.
W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, p. B.K. zarzuciła decyzji WINB rażące naruszenie art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku, art. 10, 6, 7, 8, 57 § 5 kpa.
Skarżąca zwraca uwagę na okoliczność, że przed wydaniem decyzji przez organ II instancji ( [...] sierpnia 2009 r.) wysłała pismo procesowe, które nie zostało wzięte pod uwagę, gdyż wpłynęło do organu 21 sierpnia 2009 roku, a decyzję wydano [...] sierpnia 2009 roku bez oczekiwania na upływ terminu, jakiego udzielono skarżącej. Zdaniem skarżącej, jej pismo procesowe z dnia 17 sierpnia 2008 roku (data wpływu do organu – 21 sierpnia 2009 roku) miało duże znaczenie dla sprawy, gdyż wniosła w nim o przesłuchanie swego męża w charakterze świadka na okoliczność rozmowy z panią Ł. odnośnie pobudowania hangarów na łodzie przez inne osoby, które faktycznie są domkami letniskowymi, posadowionymi nielegalnie.
Nadto, dołączyła do pisma oświadczenia: Z.S., L.R., Wójta Gminy G., w których osoby te popierają wniosek skarżącej o odroczenie rozbiórki. Organ odwoławczy nie brał pod uwagę w/w zawnioskowanych dowodów w sprawie, gdyż wydał decyzję o dzień za wcześnie. Zdaniem skarżącej, nadzór budowlany winien liczyć się z opinią Wójta Gminy G. w kwestii odroczenia rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Odpowiadając na zarzuty skargi, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru budowlanego stwierdził, ze skarżąca otrzymała pismo, informujące o uprawnieniach z art. 10 kpa w dniu 12 sierpnia 2009 roku, a skoro w terminie w terminie 7 dni – do dnia 19 sierpnia 2009 roku, nie złożyła wyjaśnień, to organ wydał decyzję w dniu [...] sierpnia 2009 roku. Pismo z dnia 17 sierpnia 2009 roku, które wpłynęło do organu odwoławczego 21 sierpnia 2009 roku nie miało żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zarzuty skargi głównie się koncentrują, na uchybieniach prawa procesowego. Jednakże, z treści skargi należy odczytać, iż skarżąca popiera też swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, gdzie wypowiedziała się na temat przesłanek, które jej zdaniem, przemawiały za uwzględnienem wniosku o odroczeniu rozbiórki obiektu letniskowego.
Na wstępie wskazać należy, iż w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 roku, Nr 156, poz. 1118 ze zm.), do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy nie stosuje się przepisu art. 48 powołanej ustawy. do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. W uchwale siedmiu sędziów z dnia 26 listopada 2001 roku, sygn. akt OPS 4/01, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął stanowisko, że do obiektu budowlanego, którego budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 roku i którego przymusową rozbiórke nakazano decyzją wydaną po dniu 1 stycznia 1995r. na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku – Prawo budowlane, w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane może mieć zastosowanie przepis art. 39 pierwszej ustawy.
Z treści tego przepisu wynika, ze wydanie decyzji w przedmiocie odroczenia przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego oparte zostało na uznaniu administracyjnym. Powyższe oznacza natomiast, ze zezwolenie na czasowe wykorzystywanie samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego nie jest obligatoryjne nawet wówczas, gdy zostaną spełnione przesłanki określone w art. 39 powołanej ustawy. Przesłankami tymi są natomiast "względy społeczne" lub "względy gospodarcze", które przemawiają za celowością czasowego wykorzystania danego obiektu budowlanego. W toku postępowania administracyjnego, organ w pierwszej kolejności, powinien ustalić, czy w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy istnieją określone względy społeczne lub gospodarcze, w drugiej zaś, czy przemawiają one za celowością czasowego wykorzystania obiektu. Nawet jednak stwierdzenie, ze
w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przesłanek może, ale nie musi, prowadzić do wydania decyzji pozytywnej dla inwestora (vide: wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2009 roku, sygn. akt II OSK 1322/08).
W niniejszej sprawie organy uznały, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca nie stanowią względów społecznych lub gospodarczych, przemawiających za celowością czasowego wykorzystania obiektu budowlanego. Zauważyć należy, iż pojęcia te mają charakter niedookreślony, a ich interpretacja wymaga każdorazowo uwzględnienia okoliczności faktycznych występujących w indywidualnej sprawie.
W interesie inwestora leży zatem wykazanie, że okoliczności, na które się powołuje, przemawiają za uznaniem, że w sprawie wystąpiły przesłanki, o których stanowi
art. 39 powołanej ustawy.
W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie mające na celu ustalenie okoliczności wskazanych w przywoływanym przepisie. Postępowanie to przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W jego wyniku prawidłowo ustalony został stan faktyczny sprawy oraz wyjaśniono wszystkie istotne jej okoliczności. Sąd zgodził się jednocześnie ze stanowiskiem organów, że w rozpoznawanej sprawie ani względy społeczne ani względy gospodarcze nie przemawiają za celowością odroczenia wykonania rozbiórki.
Za takie, szczególne okoliczności (jak wskazuje skarżąca) trudno uznać fakt przebywania w domku letniskowym w okresie wakacyjnym, wspieranie miejscowej ludności w tym czasie poprzez korzystanie z miejscowego handlu i usług, czy też niezaśmiecanie środowiska przez skarżącą i jej bliskich.
Organy nadzoru budowlanego tych okoliczności nie negują, jak również faktu, że obiekt jest utrzymany w należytym stanie technicznym.
Natomiast, Sąd podziela stanowisko organów, iż nie są to ani względy społeczne ani gospodarcze. Wskazują natomiast na interes osobisty i faktyczny skarżącej, próbującej odwlec w czasie wykonanie prawomocnej decyzji o rozbiórce.
Dodatkowo, podkreślić należy, że skarżąca na stałe zamieszkuje w W. Dom letniskowy wykorzystuje przez 2 miesiące wakacyjne w celach rekreacyjno – wypoczynkowych. Rozbiórka budynku nie pozbawi skarżącej ani miejsca zamieszkania, ani źródła utrzymania.
Co więcej, skoro skarżąca posiada (jak twierdzi) inną działkę siedliskową
w okolicy G., powinna była zadbać wcześniej o przeniesienie tam budynku przeznaczonego do rozbiórki tym bardziej, że postępowania rozbiórkowe toczyły się przez kilkanaście lat, nie przynosząc oczekiwanego, przez skarżącą, rezultatu.
Subiektywny interes skarżącej, polegający na chęci korzystania z obiektu budowlanego, nie jest zbieżny z ogólnie pojmowanym interesem społecznym lub gospodarczym. Jak słusznie wskazały organy budowlane, teren na którym skarżąca wybudowała dom lotniskowy, nie był do tego przeznaczony ani w dacie wznoszenia obiektu, ani obecnie. Od 2005 roku istnieje zakaz lokalizowania budowli w odległości mniejszej niż 100 m od linii brzegowej m.in. jezior, o czym stanowi rozporządzenie Wojewody Podlaskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Pojezierze Sejneńskie". Rozporządzenie ma na celu ochronę przyrody i środowiska czyli preferuje względy społeczne. Obiekt skarżącej, usytuowany 14 m od linii brzegowej Jeziora Z., znajduje się w strefie ochronnej jeziora, pozostaje więc w sprzeczności z przesłankami społecznymi.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez WINB przepisów postępowania administracyjnego, Sąd wyjaśnia, iż nie każde naruszenie procedury administracyjnej, skutkuje, automatycznie, uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylenie zaskarżonej decyzji może nastąpić tylko w przypadku takiego naruszenia przepisów proceduralnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W dniu 12.08.2009 roku skarżąca odebrała zawiadomienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lipca 2009 roku, w którym została pouczona w trybie art. 10 § 1 kpa o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów – w terminie 7 dni. Skarżąca skorzystała z tego uprawnienia, składając pismo procesowe z dnia 17 sierpnia 2009 roku, które wpłynęło do
P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 21 sierpnia 2009 roku i faktycznie, w dacie wydawania decyzji – [...] sierpnia 2009 roku nie było ono znane organowi.
Chociaż organ odwoławczy popełnił błąd, wydając decyzję bez oczekiwania na upływ 7 dniowego terminu uwzględniającego dodatkowy czas na doręczenie pocztowe, to Sąd przychylił się do stanowiska organu (odpowiedź na pozew), że treść pisma z dnia 17 sierpnia 2009 roku nie miała wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Jeśli chodzi o wniosek skarżącej dotyczący przeprowadzenia wizji lokalnej, to został on złożony w piśmie z dnia 5 sierpnia 2009 roku (data wpływu – 7 sierpień 2009 roku) i nie został przez organ odwoławczy uwzględniony, co zostało umotywowane w uzasadnieniu organu II instancji. Pismo Wójta Gminy G. z dnia 3 czerwca 2009 roku wpłynęło do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w S. w dniu 8 czerwca 2009 roku, zaś jego treść była znana organom obydwu instancji.
Natomiast zawnioskowane przez skarżącą w piśmie z dnia 17 sierpnia 2009 roku, dowody w postaci przesłuchania męża W.K. oraz oświadczeń dwóch osób prywatnych, nie mogły mieć znaczenia w sprawie.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, inspektor nadzoru budowlanego nie miał obowiązku zasięgania opinii, przed wydaniem decyzji, organu samorządu terytorialnego (Wójta Gminy) na okoliczność występowania względów społecznych
i gospodarczych uzasadniających przesunięcie terminu rozbiórki jakiegokolwiek obiektu na danym terenie.
Żaden przepis, a w szczególności art. 39 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku nie obliguje organów nadzoru budowlanego do zasięgania opinii organów samorządu terytorialnego. Decyzja jest wydawana samodzielnie, podlega zaś kontroli instancyjnej i sądowej.
Opinia bądź informacja pochodząca od osób prywatnych, tym bardziej nie znajdowała podstaw, by taki dowód mógł rzutować na ocenę "względów społecznych i gospodarczych" w aspekcie art. 39 Prawa budowlanego z 1974 roku.
Godzi się zauważyć, że organy administracji (także Sąd) wcale nie negują okoliczności podanych przez skarżącą, a popartych dodatkowo oświadczeniami p. S., p. R. i Wójta Gminy G. tyle, że przeprowadzenie dowodu z oświadczeń tych osób na znane już organowi i niekwestionowane okoliczności, byłoby niecelowe.
Organy wydając decyzje w sprawie niniejszej, nie zajmowały się kwestią rozbiórki obiektów należących do innych osób. Dlatego też przesłuchiwanie męża skarżącej na okoliczność istnienia w okolicy nielegalnie wzniesionych domów letniskowych zamiast hangarów na łodzie, nie należało do kompetencji organów budowlanych w tej sprawie, jak również pozostawało poza kognicją Sądu.
Uwagi skarżącej, nie należące do meritum tej sprawy (a więc także nielegalne istnienie innych obiektów w strefie ochronnej Jeziora Z.), winny być sygnałem dla organów nadzoru budowlanego, do ewentualnego wszczęcia następnych postępowań administracyjnych. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odpowiedział skarżącej w piśmie z dnia 17 września 2009 roku, iż jej zarzuty zostaną zbadane w dalszej działalności kontrolnej organu.
Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).