II SA/Bk 683/22

II SA/Bk 683/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-12-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Lemańska
Grzegorz Dudar /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 262 i art. 264
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk (spr.), po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Z. i J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę
Uzasadnienie
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2022 r. J. Z. wniosła o rozgraniczenie nieruchomości nr [...] i [...] stanowiących własność jej i męża z nieruchomościami sąsiednimi, stanowiącymi własność Gminy Ś. nr [...] (droga) oraz P. B. nr [...] Wójt G. w drodze zapytania ofertowego ustalał uprawnionego geodetę do dokonania czynności technicznych związanych z ustaleniem przebiegu granic przedmiotowych nieruchomości. Geodeta, który pierwotnie zgodził się na podjęcie czynności rozgraniczeniowych za kwotę 2.600 zł poinformował, że wcześniej wykonywał prace geodezyjne na rzecz Urzędu Gminy Ś. dotyczące tych nieruchomości, gdyż w 2020 r. wykonywał mapę do celów projektowych, a w roku 2021 sporządził operat techniczny z zajęcia pasa drogowego drogi gminnej nr [...] Prace w sprawie niniejszej obejmowały zatem ten sam teren drogi gminnej nr [...] (k. 13 akt admin. organu I instancji).
W związku z powyższym w dniu 4 maja 2022 r. wysłano zapytanie ofertowe w zakresie przeprowadzenia rozgraniczenia w/w nieruchomości, przy czy wskazano także działkę nr [...], która stanowiła własność Gminy Ś. (droga), a która przylegała do działki nr [...] i dotyczyła tej samej inwestycji drogowej. Ofertę w tym zakresie przedstawił uprawniony geodeta K. S. na kwotę 3.450 zł.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2022 r. Wójta G. (sprostowanego postanowieniem tego organu z dnia [...] maja 2022 r.) wszczęto na wniosek J. Z. postępowanie rozgraniczeniowe między działkami nr [...] i [...] (własność wnioskodawczyni i jej męża) z działkami nr [...] (własność P. B.) i nr [...] (własność Gminy - droga). Ponadto z urzędu wszczęte zostało postępowanie rozgraniczeniowe między działkami nr [...] (własność wnioskodawczyni i jej męża) i nr [...] (własność Gminy - droga) (k. 19 akt admin.). Termin rozprawy rozgraniczeniowej ustalono na dzień [...] czerwca 2022 r. na którym stawiły się wszystkie strony i nie wniosły żadnych zastrzeżeń, przyjmując ustalenia dokonane przez geodetę na podstawie pozyskanej przez niego dokumentacji.
Decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] Wójt G., po rozpatrzeniu wniosku J. Z. i z urzędu, orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w miejscowości S., gmina Ś. oznaczonych nr [...] i [...], stanowiących własność J. Z. i J. Z., z nieruchomością oznaczoną nr [...], stanowiącą własność P. B. oraz z nieruchomościami oznaczonymi nr [...] i [...], stanowiącymi własność Gminy Ś..
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] Wójt G. jednocześnie ustalił koszty w/w postępowań rozgraniczeniowych na łączną kwotę 3.450 zł i zobowiązał do ich uiszczenia: Gminę Ś. w wysokości 1725 zł, J. Z. w wysokości 755,61 zł, J. Z. w wysokości 251,87 zł oraz P. B. w wysokości 717,52 zł.
W wyniku wniesionego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wskazując na konieczność podania podstaw rozdziału kosztów postępowania rozgraniczeniowego w stosunku do stron postępowania. Jednocześnie uznano, że przestawione zażalenie dotyczy także kwestionowania decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] lipca 2022 r. i w tym zakresie postanowieniem SKO w Ł. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] stwierdzono niedopuszczalność jego wniesienia, z uwagi na to, że nie przysługuje od niej odwołanie do organu II instancji, a jedynie na wniosek strony sprawa może być skierowana do sądu powszechnego.
Rozpoznając ponownie ustalenie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] Wójt G., orzekając na podstawie art. 264 § 1 w zw. z art. 263 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm.) w związku z wydaniem w dniu [...] lipca 2022 r. decyzji o rozgraniczeniu i zatwierdzeniu granicy działek nr [...] i [...] z nieruchomością nr [...] oraz nieruchomościami nr [...] i [...], w miejscowości S., gmina Ś., ustalił wysokość tych kosztów na kwotę 3450 zł i sposób poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego w ten sposób, że obciążył kwotą:
– 1725 zł - Gminę Ś. (50% kosztów), właściciela działek nr [...] i [...];
– 755,61 zł - wnioskodawczynię J. Z. (21,90% kosztów), współwłaścicielkę działek nr [...] i [...], udział ¾ w nieruchomościach;
– 251,87 zł - J. Z. (7,30% kosztów), współwłaściciela działek nr [...] i [...], udział ¼ nieruchomości;
– 717,52 zł - P. B. (20,80% kosztów), właściciela działki nr [...];
– wskazał termin płatności w/w kwot.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji podniósł, że w związku z zakończeniem postępowania należało wydać postanowienie o kosztach. Następnie organ przywołał regulację art. 152 k.c. i wyjaśnił, iż ustalenie granicy pomiędzy działkami nr [...] i nr [...], a działkami nr [...] i nr [...] oraz nr [...] leżało w interesie prawnym wszystkich stron postępowania, gdyż były one sporne w chwili wszczęcia postępowania (o czym świadczy wniosek J. Z.), natomiast w wyniku rozgraniczenia strony ustaliły przebieg granicy, uznając nowo ustalone granice działek, zaś koszty postępowania zostały rozdzielone proporcjonalnie między wszystkie strony postępowania (wykaz w postaci obliczenia kosztów postępowania k. 11 akt admin.). Jednocześnie podkreślono, że po wpłynięciu wniosku J. Z. o rozgraniczenie wskazanych nieruchomości postanowiono z urzędu dokonać rozgraniczenia pomiędzy nieruchomościami oznaczonymi w operacie ewidencji gruntów jako działka nr [...] stanowiącej własność wnioskodawczyni i jej męża, zgodnie z udziałami oraz działką nr [...] stanowiącą własność Gminy Ś., a kosztami tymi obciążono wyłącznie Gminę w kwocie 1435,04 zł.
Z przedmiotowym postanowieniem nie zgodziła się J. Z. i J. Z., wywodząc zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. W zażaleniu podnieśli, że organ I instancji ponownie wydał takie same rozstrzygnięcie, mimo że poprzednie zostało uchylone przez organ odwoławczy. Zdaniem skarżących koszami postępowania rozgraniczeniowego w całości powinna zostać obciążona Gmina, ze względu na wybudowanie drogi i zmianę granic nieruchomości, na korzyść uczestnika postępowania, który był radnym. Zdaniem skarżących to na jego korzyść była wybudowana droga.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2022 r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta G. z dnia [...] sierpnia 2022 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Kolegium podzieliło w całości ustalenia faktyczne i ocenę prawną sformułowane przez organ pierwszej instancji oraz przytoczyło przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia organu I instancji.
Następnie Kolegium powołało się na ustawę z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 262 i art. 264 k.p.a. i art. 152 k.c., a także uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. I OPS 5/06.
Odnosząc się do sprawy niniejszej uznało, że organ I instancji w prawidłowy sposób rozdzielił koszty postępowania pomiędzy właścicieli rozgraniczanych działek. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy doszło do rozgraniczenia przedmiotowych działek, a zatem wszyscy właściciele rozgraniczanych działek mieli interes w ustaleniu granicy. Organ podkreślił, że z protokołu granicznego z dnia 10 czerwca 2022 r. wynika, że strony zgodnie oświadczyły, że ustalone granice uznają za obowiązujące i nie zgłaszają zastrzeżeń do ich przebiegu. W tym zakresie została wydana przez Wójta G. decyzja rozgraniczeniowa z dnia [...] lipca 2022 r. Wysokość kosztów została ustalona zgodnie z przedstawioną ofertą.
Organ odwoławczy podkreślił - powołując się na wyrok NSA sygn. akt I OSK 1563/20 – że stronami postępowania rozgraniczeniowego są wszystkie strony postępowania, a to oznacza, że toczy się ono w interesie ich wszystkich. W ocenie organu II instancji prawidłowo przyjęto w sprawie zasady ponoszenia kosztów rozgraniczenia po połowie oraz przyjmując koszt 1 m rozgraniczenia nieruchomości wynoszący 12,83 zł, według następującego wyliczenia: 3.450 zł (koszt rozgraniczenia) : 268,90 m (łączna długość działek rozgraniczanych: 111,85 m+21+24+111,85) = 12,83 zł. Udział własności działek nr [...] i [...] to ¾ części J. Z. i ¼ części J. Z. i koszty przypadające na ich część podzielono proporcjonalnie, dodatkowo koszty w wyliczonej części poniósł uczestnik postępowania i Gmina. Ponadto Gmina została obciążona kosztami rozgraniczenia działek nr [...] i [...], gdyż o to wnioskowała.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyli do sądu administracyjnego J. Z. i J. Z..
W uzasadnieniu swego stanowiska ponownie wskazali na okoliczność zbędności nowo wybudowanej drogi gminnej, a także realizowana tą inwestycją celów prywatnych wójta, działającego na korzyść radnego. Wskazywali na okoliczności powstania drogi, kosztów jej budowy i okoliczności temu towarzyszących, w tym rozebraniem płatu stanowiącego ich własność, bez ich zgody. Powoływali się także na swój stan zdrowia, brak dobrej komunikacji publicznej Ś. z Ł. i W., częstotliwością kursowania autobusu szkolnego, które to uchybienia organów, w oceni skarżących wymagają interwencji na wyższych szczeblach. Jak wydaje się z treści skargi, skarżący uznają, że całością kosztów postępowania rozgraniczeniowego powinna być obciążona gmina, w której interesie wybudowano drogę (w toku tego postępowania dowiedzieli się o przesunięciu granic działek).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie poważają legalności zaskarżonego postanowienia. Podkreślić przy tym należy, że jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, większość argumentów przestawionych w skardze dotyczy kwestii nie mających wpływu na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a dotyczy okoliczności wybudowania drogi gminnej, graniczącej z działkami skarżących. Okoliczności te jednakże nie mogą stanowić przedmiotu niniejszego postępowania, bowiem przedmiotem niniejszej sprawy są jedynie koszty postępowania rozgraniczeniowego, nota bene wszczętego z wniosku J. Z., a następnie w części prowadzonego także z urzędu przez gminę.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym było bowiem postanowienie organu odwoławczego w przedmiocie ustalenia wysokości i sposobu rozliczenia kosztów przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2022 r. Wójta G. o rozgraniczeniu nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina Ś. nr [...] i nr [...] z działką nr [...] oraz nr [...] i nr [...] (działki gminne – droga). Wysokość tych kosztów na datę składania zażalenia i skargi nie była kwestionowana i zamknęła się kwotą 3.450 zł (na podstawie oferty złożonej przez uprawnionego geodetę), sporne było zaś określenie kręgu podmiotów zobowiązanych do ich poniesienia. W tym zakresie wnioskodawczyni postępowania rozgraniczeniowego i jej mąż wskazywali na to, że to gmina wybudowała drogę, a zatem to gmina powinna ponieść koszty postępowania rozgraniczeniowego. Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest obciążenie skarżących mniej niż połową kosztów postępowania rozgraniczeniowego tj. kwotą 1.007,48 zł, w tym w zakresie udziału we własności działek nr [...] i [...] J. Z. do ¾ kwoty (755,61 zł), a jej mąż 1/3 kwoty (251,87 zł). Gmina Ś. została obciążona kwotą 1725 zł, zaś uczestnik postępowania P. B. kwotą 717,52 zł.
Na wstępie wyjaśnić należy, ze rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne
i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: "u.p.g.k"). Rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Organem przeprowadzającym rozgraniczenie z urzędu lub na wniosek strony - stosownie do art. 29 ust. 3 i art. 30 ust. 1 tej ustawy - jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), zaś czynności ustalania przebiegu granic - zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy - wykonuje geodeta upoważniony przez wymienione organy. Rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalania przebiegu granic oraz sposób i tryb wykonywania przez geodetę czynności ustalania przebiegu granic i sporządzania dokumentacji przy rozgraniczaniu nieruchomości określają przepisy rozporządzenia wykonawczego. Z powołanych wyżej przepisów wynika zasada udziału geodety w postępowaniu dotyczącym rozgraniczenia nieruchomości. Zatem koniecznymi kosztami postępowania rozgraniczeniowego są koszty związane z czynnościami geodety w tym postępowaniu. Nie budzi też wątpliwości, że koszty czynności związanych z rozgraniczeniem należą do kosztów postępowania administracyjnego.
Przepisy u.p.g.k oraz przepisy rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1999 r. nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia. W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX kodeksu postępowania administracyjnego.
Według art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się między innymi koszty biegłych. Natomiast przepis art. 262 § 1 kpa stanowi, że stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony, 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Na mocy art. 262 § 2 k.p.a. w uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania.
Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy art. 264 k.p.a., który określa zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy strony. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r., poz. 1740, dalej w skrócie: "k.c.") wynika, że właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie.
W orzecznictwie istniały co prawda rozbieżności, co do stosowania przepisów art. 152 i 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one jednak wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06 (uchwała dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako CBOSA), w której stwierdzono, że: "organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 153 k.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania". W uzasadnieniu powyższej uchwały przedstawiono uregulowania prawne dotyczące instytucji rozgraniczenia nieruchomości. Podkreślono, że okoliczności, że postępowanie rozgraniczeniowe może przebiegać w dwóch stadiach: administracyjnym i sądowym, nie zmienia fakt, że sama instytucja prawna "rozgraniczenia nieruchomości", choć została uregulowana kompleksowo w dwóch aktach prawnych, to jest w ustawie – Prawo geodezyjne i kartograficzne i w Kodeksie cywilnym, stanowi jedną całość. Uznano też, że nie do obrony jest teza, że w postępowaniu administracyjnym nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego, a w postępowaniu cywilnym – unormowań zawartych w Prawie geodezyjnymi kartograficznym. Przeciwnie, zarówno w jednym, jak i w drugim postępowaniu, tak organ administracji publicznej, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, co znajduje potwierdzenie w analizie porównawczej art. 152 i art. 153 Kodeksu cywilnego i art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 u.p.g.k. Ponadto w uzasadnieniu powołanej uchwały wskazano, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c. Natomiast interes prawny jest kategorią obiektywną, uznając, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Naczelny Sąd Administracyjny w konkluzji stwierdził, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku postępowania o rozgraniczenie obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości według zasady określonej w art. 152 k.c. Wyrażony w powołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd jest obecnie jednolicie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych i jest aktualnie dominujący w judykaturze sądów administracyjnych. Stanowisko to podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, a przez to wskazana uchwała ma charakter prawnie wiążący (art. 269 § 1 p.p.s.a.).
Obciążenie kosztami postępowania rozgraniczeniowego może zatem dotyczyć zarówno jednego właściciela rozgraniczanych nieruchomości, jak i wszystkich właścicieli sąsiadujących ze sobą i objętych rozgraniczeniem nieruchomości. Kogo to obciążenie dotknie i w jakim zakresie zależy od wyważenia interesów poszczególnych stron, a w szczególności od tego, w czyim interesie rozgraniczenie jest dokonywane. Zauważyć jednak należy, że ustalenie interesu prawnego poszczególnych właścicieli nieruchomości objętych procedurą rozgraniczeniową odbywa się nie na podstawie ich indywidualnego, subiektywnego podejścia do kwestii konieczności rozgraniczenia, ale jest oparte na okolicznościach obiektywnych, towarzyszących rozgraniczeniu.
Ustalając interes poszczególnych stron postępowania rozgraniczeniowego należy mieć też na uwadze, że właściciele nieruchomości sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie (art. 152 k.c.). Dlatego właśnie można obciążyć kosztami właścicieli sąsiadujących nieruchomości objętych rozgraniczeniem, a nie tylko stronę wnioskującą o rozgraniczenie.
Mając na względzie przytoczone powyżej poglądy orzecznictwa stwierdzić należy, że organy obu instancji rozstrzygając w niniejszej sprawie, prawidłowo przyjęły, że w konkretnym przypadku wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego miały interes prawny w rozgraniczeniu nieruchomości. Jak już to wyżej wskazano, zasadniczą przesłanką wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego na wniosek jednego z właścicieli nieruchomości sąsiadujących jest stan sporności lub niepewności co do przebiegu granic tych nieruchomości. (art. 29 ust. 1 u.p.g.k). Powyższy stan sporności lub niepewności nie może być rozumiany subiektywnie, jako wyraz jednostkowej oceny jednego z właścicieli, lecz musi znaleźć następcze potwierdzenie w wynikach postępowania rozgraniczeniowego.
Na podstawie zaś załączonych akt możliwe było ustalenie sposobu zachowania stron postępowania, powody dla których złożono wniosek o rozgraniczenie oraz przebieg postępowania, a tym samym interesu prawnego stron postępowania. Podkreślić bowiem należy, że w sprawie niniejszej postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek J. Z., jako współwłaścicielki działek nr [...], [...], z działkami nr [...] – własność P. B. i działki nr [...] – własność Gminy Ś.. Udział w tym postępowaniu wzięli zatem również Ci właściciele, których granice działek bezpośrednio graniczyły z działkami wnioskodawczyni. Mając jednakże na uwadze fakt, iż skarżąca kwestionowała przebieg granic swoich działek, z uwagi na wybudowane drogi, która przylegała na jednym odcinku do nieruchomości nr [...] i nr [...] (działka nr [...] własność Gminy), a na drugim odcinku do działki nr [...] (działka oznaczona nr [...] własność Gminy) Wójt G. z urzędu wszczął również postępowanie w stosunku do działki nr [...] W tym zakresie z uwagi na przyleganie z obu stron nieruchomości gminnych do działek wnioskodawczyni uznał, że kwestie granic należy wyjaśnić w jednym postępowaniu.
Postępowanie rozgraniczeniowe wszczęte w przedstawionych powyżej warunkach, zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2022 r., którą Wójt G. zatwierdził granice pomiędzy nieruchomościami nr [...] i [...] (własność wnioskodawczyni i jej męża) oraz działką nr [...] (własność P. B.), z działkami nr [...] i [...] (własność Gminy Ś.). Jak wynika z akt sprawy, strony przyjęły wskazany przebieg granic zgodnie z protokołem granicznym z dnia [...] czerwca 2022 r. i szkicem graficznym, wykonanym przez geodetę, odszukano punkt osnowy scaleniowej o numerach 244.324-6692, (3), 244.324-6693 (165) – słupki betonowe, 244.324-6694 (163) – bolec metalowy, 26-166 (166) – butelka szklana. W punkcie granicznym nr [...] odnaleziono stabilizację w postaci pręta metalowego. Przebieg granicy wskazano na odcinkach oznaczonych na szkicu granicznym, od punktu 690 przez punkty 689, 706, 708 do punktu 707. Dla ustalonych bezspornie punktów granicznych wykonano w obecności stron stabilizację poprzez umieszczenie słupków betonowych, jako znak nadziemny i butelek jako znak podziemny.
Z czynności ustalenia przebiegu granic sporządzono protokół graniczny, który w dniu [...] czerwca 2022 r. podpisali wszyscy uczestnicy postępowania. Powyższy protokół graniczny oraz dokumentację z rozgraniczenia przyjęto odpowiednio do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz zasobu powiatowego (operat techniczny).
Zdaniem Sądu powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że motywacja wnioskodawców rozgraniczenia spornych nieruchomości wynikała z ich wątpliwości co do faktycznego przebiegu granic ich działek. Aby rozwiać wątpliwości skarżących, ponadto z urzędu organ przystąpił do rozgraniczenia działek nr [...] i nr [...], bowiem na tym odcinku również przebiegała droga, przy czym co należy podkreślić, w tym zakresie w całości poniósł koszty rozgraniczenia nieruchomości, czego zdają się nie dostrzegać skarżący. Jednakże organ wykazał się dobrą wolą i poniósł te koszty w pełnym zakresie, partycypując również w kosztach rozgraniczenia działki nr [...], o której rozgraniczenie wnosiła skarżąca. Powyższe okoliczności wskazują, że spór co do przebiegu granic działek był realny i nie wynikał z nieuzasadnionej złośliwości stron postępowania. Także uczestnik postępowania proporcjonalnie poniósł koszty swoje udziału w postępowaniu. W tych okolicznościach należy uznać, że istniał spór co do przebiegu granic działek, skoro wszystkie strony zainteresowane były jednoznacznym wyznaczeniem granic działek, a zatem odczucie skarżących, że ustalenie granic nie jest w jej interesie (przeczy temu choćby złożony wniosek), stanowią jedynie subiektywny pogląd na tą okoliczność. Zgodnie zaś z art. 153 k.c., rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Spór graniczny był zatem rzeczywisty (o to wnioskowała zresztą strona skarżąca), co skutkowało przeprowadzeniem rozgraniczenia zgodnie z ustaleniami zawartymi w protokole granicznym z dnia 10 czerwca 2022 r. Powołana wyżej uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. wskazuje na typową regułę, która w pełni odnosi się do tej sprawy, że koszty rozgraniczenia ponoszą właściciele nieruchomości po połowie, bez względu na towarzyszące im – co do zasady – zamiary w zainicjowaniu sporu granicznego i bez względu na sposób jego zakończenia (decyzją rozgraniczeniową rozstrzygającą sprawę co do istoty, aktem ugody, czy też decyzją o jego umorzeniu wydaną w trybie art. 34 p.g.i.k.). Umacnia tę zasadę to, że w postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie wynikająca z art. 152 k.c. norma materialnoprawna stanowiąca, że właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, która wynika z tego, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Interes prawny stron biorących udział w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie jest kategorią obiektywną, co oznacza, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania.
Tym samym stwierdzić należy, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy obu instancji były uprawnione, aby koszty postępowania rozgraniczeniowego rozdzielić proporcjonalnie na wszystkie strony postępowania, przy czym należy jeszcze raz zaakcentować, że gmina poniosła całkowite koszty rozgraniczenia nieruchomości nr [...] z działką wnioskodawczyni i jej męża o nr [...], co skutkowało przejęciem znacznej części kosztów na siebie i wskazuje na chęć polubownego załatwienia tego konfliktu. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną.
W orzecznictwie sądowo administracyjnym wielokrotnie potwierdzono, że interes prawny posiada nie tylko strona, która żąda wszczęcia postępowania, ale także inni uczestnicy tego postępowania. Inne rozumienie interesu prawnego, pozostałoby zdaniem Sądu w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym (uchwała NSA z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 06 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 462/16, wyroki NSA z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1122/18, z dnia z dnia 13 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 1021/18, z dnia 15 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1230/16, z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt l OSK 2564/17, z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 1744/17, z dnia 08 listopada 2017 r., sygn. akt l OSK 48/16, CBOSA). Sądowi znane są również takie orzeczenia które wprost wskazują, że gdy w sprawie dochodzi do wydania decyzji rozgraniczeniowej, to w istocie dochodzi do ustalenia granicy na wszystkich nieruchomościach (wyrok NSA z 23.02.2021, sygn. akt I OSK 2341/20, wyrok NSA z 15 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1563/20, CBOSA). Tylko takie podejście można ocenić jako zgodne z rozważanymi regulacjami prawnymi oraz zasadami sprawiedliwego rozdziału obowiązków między strony postępowania administracyjnego. Nie podważa to w niczym trafności poglądu, że pewne i bezsporne ustalenie granic nieruchomości co do zasady leży w interesie wszystkich właścicieli tych nieruchomości, którzy zasadniczo ponoszą równomiernie koszty tego postępowania.
Z wyżej wskazanych względów zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzuć naruszenia prawa materialnego, czy też błędnego ustalenia stanu faktycznego, zaś wydane postanowienia są prawidłowe oraz oparte na prawidłowych i skrupulatnych wyliczeniach matematycznych, które znajdują się w akta postępowania administracyjnego i umożliwiają przeanalizowanie toku rozumowania organu I instancji.
Należy przy tym końcowo wskazać, że będąca przedmiotem skargi sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2022, poz. 329, dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W dniu posiedzenia niejawnego uproszczonego tj. w dniu 20 grudnia 2022 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżących, ustanowionego z urzędu, które stanowiło uzupełnienie uzasadnienia skargi wraz z wnioskiem o wyznaczenie rozprawy. Sąd, mając na uwadze treść tego pisma procesowego, nie znalazł podstaw do zdejmowania sprawy z posiedzenia niejawnego i wyznaczania rozprawy, uznając, że argumentacja podniesiona przez skarżących oddaje istotę sprawy, zaś akta sprawy są wystarczające do wydania wyroku w sprawie. Ponadto należy mieć na uwadze, że Sąd z urzędu jest zobowiązany do uwzględniania nieprawidłowości organów, nawet jeśli strona skarżąca ich nie wskaże, a w niniejszej sprawie takich uchybień nie dostrzeżono. Wyznaczanie w tych okolicznościach rozprawy prowadziłoby jedynie do przedłużenia postępowania. Nadto należy podkreślić, że pełnomocnik z urzędu został wyznaczony dla skarżących w dniu 24 października 2022 r., zaś o terminie posiedzenia niejawnego w trybie uproszczonym dowiedział się w dniu 29 listopada 2022 r. (k. 66). Fakt zapoznania się ze sprawą dopiero w dniu 16 grudnia 2022 r. (k.71) nie stanowi zatem okoliczności usprawiedliwiającej złożenie wniosku o wyznaczenie rozprawy dopiero w dniu 19 grudnia 2022 r. o godz. 15:49 (po godzinach urzędowania Sądu). Wniosek taki wpłynął do akt w dniu posiedzenia, jednakże co należy podkreślić nie był nawet podpisany (w sposób elektroniczny), aby formalnie mógł wywołać skutki prawne. Wniosek w wersji papierowej i podpisanej przez pełnomocnika wpłynął już do akt sprawy w dniu 22 grudnia 2022 r., a zatem po wyrokowaniu. Podstawę zaś rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych zawierają ogólne przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznanie sprawy w tym trybie ustawodawca przewidział w przypadku postępowania uproszczonego (art. 120 p.p.s.a.), postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej (art. 64d), czy rozpoznania skargi kasacyjnej w przypadkach, o których mowa w art. 182 p.p.s.a. Forma posiedzenia niejawnego została zatem przewidziana przez ustawodawcę jako praktyka rozpatrywania spraw sądowoadministracyjnych dla niektórych, uzasadnionych przypadków, wyliczonych już w samej ustawie. W tym zakresie zatem nie doszło do naruszenia art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji, skoro ustawodawca wprost wskazuje kategorie spraw, które mogą być rozpoznane na posiedzeniu niejawnym, a decyzja w tym zakresie należy do Sądu, który ocenia czy materiał zgromadzony w sprawie wystarczający jest do prawidłowego rozpoznania sprawy. Nadto podkreślić należy, że zarzuty podniesione w uzupełnieniu skargi, odnosiły się do kwestii, które stanowiły podstawę niniejszego rozstrzygnięcia.
Marginalnie jedynie należy podkreślić, że w toku postępowania, czy też w składanych środkach odwoławczych skarżący nie kwestionowali wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego, które zostały określone na kwotę 3.450 zł. Sądowi wiadomo z urzędu, że aktualnie w postępowaniach rozgraniczeniowych koszty te kształtują się na poziomie praktycznie dwukrotnie wyższym, z tego też względu trudno zakwestionować cenę ustaloną przez geodetę w niniejszej sprawie, a w szczególności stwierdzić, by była ona nieadekwatna względem nakładu pracy wykonanej podczas ustalania przebiegu granic. Rezultatem pracy geodety jest operat rozgraniczeniowy, obejmujący wszystkie dokumenty postępowania rozgraniczeniowego, na które składa się dokumentacja rozgraniczenia nieruchomości i dokumentacja techniczna. Podkreślić przy tym należy, że geodeta wyznaczony pierwotnie z uwagi na możliwość pojawienia się zarzutów dotyczących jego bezstronności (sporządzenie przez niego dokumentacji dotyczącej spornej drogi przylegającej do działek skarżących), zawnioskował o wyznaczenie innego geodety, co też organ w trybie zapytania ofertowego uczynił. W tym zakresie zatem brak jest podstaw do kwestionowania rzetelności czy też prawidłowości sporządzonego operatu technicznego oraz ustalonych kosztów postępowania rozgraniczeniowego.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.