II SA/Bk 668/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2021-11-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznaświadczenie pieniężnezakup posiłkukryterium dochodoweustawa o pomocy społecznejprogram rządowyrolnikCOVID-19jednorazowe świadczeniedochód

WSA uchylił decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, uznając, że jednorazowa pomoc dla rolników z powodu COVID-19 nie powinna być wliczana do dochodu przy ocenie kryterium.

Skarżący J. G., rolnik niepełnosprawny, ubiegał się o świadczenie pieniężne na zakup posiłku w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Organy odmówiły, uznając jego dochód (wliczając pomoc z powodu COVID-19) za przekraczający kryterium. WSA uchylił decyzje, stwierdzając, że jednorazowa pomoc dla rolników z powodu pandemii nie powinna być wliczana do dochodu zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. Powodem odmowy było przekroczenie kryterium dochodowego. Organy uznały, że dochód skarżącego, obejmujący dochód z gospodarstwa rolnego oraz jednorazową pomoc dla rolników z powodu kryzysu COVID-19, przekracza 150% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Skarżący zarzucił naruszenie wielu przepisów Konstytucji, k.p.a. oraz ustawy o pomocy społecznej. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy nieprawidłowo zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że jednorazowa pomoc finansowa dla rolników dotkniętych kryzysem COVID-19, przyznana na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, stanowiła świadczenie socjalne jednorazowe, które zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nie powinno być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń z pomocy społecznej. Sąd wskazał, że organy uchybiły przepisom proceduralnym, nieprawidłowo ustalając dochód skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy mają uwzględnić stanowisko sądu i prawidłowo ustalić dochód skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jednorazowe świadczenie pieniężne dla rolników z powodu COVID-19 nie powinno być wliczane do dochodu, ponieważ stanowi ono świadczenie socjalne jednorazowe, które zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest wyłączone z podstawy ustalania dochodu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pomoc dla rolników z powodu COVID-19, przyznana na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa, miała charakter jednorazowy i socjalny, co kwalifikuje ją do wyłączenia z dochodu na mocy art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.s. art. 8 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej.

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definiuje pojęcie dochodu i sposób jego ustalania.

u.p.s. art. 8 § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Wymienia świadczenia, które nie wlicza się do dochodu, w tym jednorazowe świadczenie socjalne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia sądowi administracyjnemu uchylenie zaskarżonej decyzji.

Pomocnicze

u.p.s. art. 39

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Określa możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności.

M.P. 2018 poz. 1007

Uchwała Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023

Ustanawia program "Posiłek w szkole i w domu" i określa zasady jego realizacji przez gminy, w tym kryterium dochodowe 150% kryterium z art. 8 u.p.s.

Dz.U. 2020, poz. 1467

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19"

Reguluje przyznawanie jednorazowej pomocy finansowej rolnikom z powodu COVID-19.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednorazowa pomoc dla rolników z powodu COVID-19 nie powinna być wliczana do dochodu przy ocenie kryterium dochodowego na podstawie art. 8 ust. 4 u.p.s.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego świadczenie to stanowiło pomoc jednorazową

Skład orzekający

Grażyna Gryglaszewska

przewodniczący

Małgorzata Roleder

sprawozdawca

Barbara Romanczuk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania dochodu w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej, w szczególności wyłączenie jednorazowych świadczeń socjalnych, takich jak pomoc dla rolników z powodu COVID-19."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji jednorazowej pomocy związanej z pandemią COVID-19 dla rolników. Interpretacja art. 8 ust. 4 u.p.s. może być stosowana analogicznie do innych jednorazowych świadczeń o charakterze socjalnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej i interpretacji przepisów dotyczących dochodu, co jest istotne dla wielu osób ubiegających się o wsparcie. Wyjaśnia, jak specyficzne świadczenia (jak pomoc COVID) wpływają na możliwość uzyskania zasiłku.

Czy pomoc z powodu COVID-19 zmniejsza Twoje szanse na zasiłek? Sąd wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 668/21 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2021-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
M.P. 2018 poz 1007 pkt III.2.1.
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów  z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i  w domu" na lata 2019-2023
Dz.U. 2020 poz 1876
art. 8 ust. 1 pkt 1
Usatwa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 listopada 2021 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2021 roku numer [...].
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. (dalej: "SKO") utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działającego z upoważnienia Wójta Gminy W. z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] odmawiającą J. G. pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku, ze względu na dochód wnioskodawcy przekraczający kryterium dochodowe.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że w dniu [...] maja 2021 r. do organu I instancji wpłynął wniosek J. G. o pomoc społeczną na zakup posiłku. SKO wyjaśniło przy tym, że zgodnie z założeniami wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023, ustanowionego uchwałą Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. nr 140 (M.P. z 2018 r. poz. 1007; dalej: "Program") gminy udzielają wsparcia osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy, wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2020 r. poz. 1876; dalej: "u.p.s.") oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym, niepełnosprawnym. Stanowi o tym pkt III.2.1. ww. uchwały, w którym wskazano również, że gminy udzielają przedmiotowego wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych, ze środków przekazanych w ramach Programu. SKO odniosło się przy tym do sytuacji bytowej wnioskodawcy, wskazując, że J. G. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu drewnianym, w którym zajmuje dwa pomieszczenia: pokój i pokój połączony z kuchnią. Dom ogrzewany jest piecykiem węglowym. J. G. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, a źródłem jego utrzymania w kwietniu 2021 r. był dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 846,23 zł (gospodarstwo rolne - 2,7475 ha x 308 zł). Dochód ten został pomniejszony o opłaconą składkę KRUS w wysokości 143 zł. Wnioskodawca otrzymał również pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVlD-19 w wysokości 5.759 zł (5.759 zł / 12 miesięcy = 479,92 zł). W sumie więc łączny jego dochód w kwietniu 2021 r. wyniósł 1.183,15 zł (703,23 zł + 479,92 zł). Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi zaś 701 zł, zaś 150% tego kryterium stanowi kwotę 1.051,50 zł. W konsekwencji więc odmowa przyznania wnioskodawcy zasiłku celowego z Programu była uzasadniona.
SKO podkreśliło przy tym, że stosownie do art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania
w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej przez poszukiwania źródeł dochodu. Mimo zaś braku takiej współpracy ze strony wnioskodawcy, nie był on, ani też nie jest pozbawiony pomocy finansowej, natomiast jej wymiar jest ograniczony do wysokości posiadanych przez Wójta środków na ten cel. J. G. został zgłoszony do programu FEAD POPŻ na lata 2014-2020, podprogram 2020, jednakże w dniu
[...] lutego 2021 r. odmówił przyjęcia paczki żywnościowej argumentując, że przyjmie tylko produkty przetworzone, gotowe do spożycia. W ocenie SKO J. G. nie wykazuje inicjatywy by poprawić swoją sytuację życiową, lecz wykazuje się postawą roszczeniową. Posiada on wyższe wykształcenie, lecz nie stara się o pracę
w zawodzie. SKO podkreśliło, że celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie osób, które nie podejmują się wyjścia z trudnej sytuacji materialnej, na koszt podatnika, lecz pomoc społeczna ma wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności. Jej rolą nie jest pełne zaspokajanie wszystkich potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Świadczenie otrzymywane z pomocy społecznej nie może być traktowane jako jedyne i podstawowe źródło utrzymania, bowiem pomoc przyznawana na gruncie u.p.s. ma jedynie charakter przejściowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonania życiowych trudności. Nie powinna ona zmieniać się w stałe źródło utrzymania dla osób o nią występujących, tak jak ma to miejsce w przypadku wnioskodawcy.
W skardze do sądu administracyjnego na ww. decyzję SKO, J. G. zarzucił naruszenie:
– art. 2, art. 30, art. 31 pkt 2, art. 32, art. 47, art. 65 pkt 1, art. 67, art. 68 pkt 1
i 3, art. 69 Konstytucji RP;
– art. 6-9, art. 15, art. 75 § 1,. art. 76, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.;
– przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych;
– przepisy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy;
– przepisy k.k. dotyczące pomawiania i niedopełnienia obowiązków służbowych oraz celowego i świadomego fałszowania i manipulowania posiadanymi informacjami, celowego pomijania konkretnych przepisów prawa, w tym u.p.s.
– przepisów ustawy o pracownikach samorządowych
– art. 2 ust.1, art. 3, art. 6 pkt 1 i 11, art. 7 pkt 1, 5, 6 i 14, art. 8 ust. 1, 2, 3 i 12, art. 17 ust. 1 pkt 5 i 6 oraz ust. 2 pkt 1, art. 18 ust. 1 pkt 6, art. 39, art. 40, art. 41, art. 45, art. 107 ust. 1 oraz ust. 5b pkt 6, art. 119 ust. 1 i 2, a także art. 123 u.p.s.
Skarżący podtrzymał argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu
I instancji, wskazując, że dwie decyzje wydano na skutek jego jednego wniosku. Wniósł o: zmianę zaskarżonej decyzji przez przyznanie mu pomocy społecznej
w opisanym zakresie, zobowiązanie SKO do wydania postanowienia sygnalizacyjnego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r.
o samorządowych kolegiach odwoławczych, ukaranie grzywną w najwyższej wysokości organu I i II instancji, za łamanie po raz kolejny przepisów prawa oraz
o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 100.000 zł na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skargi skarżący umotywował ww. zarzuty, wskazując przy tym m.in., że pomoc otrzymana przez niego w związku z kryzysem związanymi z COVID-19 była jednorazowa i nie powinna powiększać jego miesięcznego dochodu w 2020 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu z powodu uchybienia przepisom prawa materialnego, które zostały dostrzeżone przez Sąd z urzędu.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o odmowie przyznania skarżącemu pomocy społecznej w formie zasiłku celowego tj. świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w ramach programu rządowego "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm., dalej: u.p.s.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom
i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, a także zapobieganie wskazanym w art. 2 ust. 1 ustawy trudnym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s.), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3
i 4 u.p.s.). Jak wynika natomiast z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium wynoszącego 701 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społeczne (długotrwała lub ciężka choroba, bezrobocie, niepełnosprawność itp.).
Ponadto zgodnie z uchwałą nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 roku w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek
w szkole i w domu" na lata 2019-2023 (M.P. 2018r., poz.1007) ustanowiony został wieloletni program rządowy "Posiłek w szkole i w domu", stanowiący załącznik do uchwały. Zakłada on, że ze środków przekazanych w ramach programu, gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150 % kryterium, o którym mowa w art. 8 u.p.s., osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s. Oznacza to, iż do udzielenia przedmiotowych świadczeń stosuje się przepisy ustawy z pomocy społecznej. Ze środków przekazywanych
w ramach Programu gminy udzielają wsparcia w postaci posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności, świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych osobom spełniającym warunki otrzymania pomocy wskazane w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz spełniającym kryterium dochodowe w wysokości 150% kryterium, o którym mowa w art. 8 ww. ustawy, osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 u.p.s., w szczególności osobom starszym, chorym i niepełnosprawnym.
Dodatkowo, wskazać należy, że uchwałą Rady Gminy W. z dnia
[...] stycznia 2019 r. nr [...] podwyższono kryteria dochodowe uprawniające osoby samotnie gospodarujące oraz osoby w rodzinie do zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności przyznawanego w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023 odpowiednio do wysokości 150% kwot kryteriów dochodowych, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.s., czyli kwoty 1051,50 zł.
W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji nieprawidłowo zastosowano art. 8 ust. 4 u.p.s., co zaważyło na ustaleniu, że skarżący przekracza kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania wnioskowanej pomocy tj. kwotę 1051,50 zł.
W pierwszej kolejności wskazać trzeba, że zawnioskowane świadczenie pieniężne na zakup żywności realizowane jest w trybie przewidzianym w przepisach u.p.s. W świetle regulacji art. 39 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Treść tego przepisu pozostaje w spójności z treścią przepisów powołanej uchwały Rady Ministrów, z której wynika m.in., że program na szczeblu gminy realizują samorządowe jednostki organizacyjne pomocy społecznej przy udziale właściwych jednostek organizacyjnych gminy, zaś do zadań gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta) należy przyznawanie wynikającej z Programu pomocy za pośrednictwem kierowników ośrodków pomocy społecznej.
Rozpoznając sprawę w powyższym zakresie wskazać trzeba, że podstawowym kryterium przyznania pomocy społecznej w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku (niejako stanowiącego zasiłek celowy) jest kryterium dochodowe. Ustalając dochód J. G. uznano, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Mieszka w domu, zajmuje dwa pomieszczenia (kuchnię i pokój). Dom ogrzewany jest piecykiem. J. G. posiadał w miesiącu kwietniu 2021 r. miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 846,23 zł (dochód
z gospodarstwa rolnego 2,7475 ha przeliczeniowego x 308 zł). Po pomniejszeniu
o składkę KRUS opłaconą w miesiącu kwietniu w wysokości - 143 zł, dochód ten wyniósł 703,23 zł. Skarżący otrzymał również pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19 w wysokości 5759 zł (5759 zł:
12 miesięcy = 479,92 zł). Na tej podstawie organy obu instancji uznały, że łączny dochód w miesiącu lutym 2021 r, jaki uzyskał J. G. to była kwota
1183,15 zł (703,23 zł + 479,22 zł). Kryterium dla strony, jako osoby samotnie gospodarującej wynosiło 701 zł plus 50%=1051,50 zł. Przyjęto zatem, że skarżący przekroczył kryterium dochodowe.
Sąd nie podziela powyższego sposobu wyliczenia dochodu dokonanego przez organy, które nie wzięły pod uwagę regulacji art. 8 ust. 4 u.p.s.
W myśl bowiem art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Za dochód miesięczny uważane są zatem wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym, składką na ubezpieczenie zdrowotne i świadczone alimenty. Obciążenia pomniejszające dochód są wymienione enumeratywnie.
Jednocześnie, jak stanowi art. 8 ust. 4 u.p.s. do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 art. 8, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia
w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych i innych wskazanych ustaw; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1ha przeliczeniowego,
a także innych świadczeń mających charakter socjalny. Ww. katalog pomniejszeń dochodu ma charakter zamknięty. Brzmienie art. 8 ust. 3 – 4 u.p.s. wskazuje jednoznacznie, że wyłącznie wskazane w tychże przepisach źródła przychodu nie są uwzględniane przy obliczaniu dochodu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń
z pomocy społecznej.
Po pierwsze, do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 4 u.p.s. nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego. Pojęcie świadczenia socjalnego nie jest ustawowo zdefiniowane. W ocenie Sądu do świadczeń socjalnych jednorazowych i pieniężnych należałoby zatem zaliczyć świadczenia dotyczące pomocy dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem związanym z COVID-19
w wysokości 5759 zł.
Należy wskazać, że na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r. poz. 217,300,695
i 1440) wydano rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19" w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanych z COVID-19" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2020, poz. 1467).
Jak należy wnioskować z treści tej regulacji, celem przedmiotowego wsparcia była rekompensata przynajmniej części strat jaką rolnicy podnieśli w wyniku wystąpienia pandemii COVID-19 i rozwiązania ewentualnych problemów
z płynnością finansową zagrażającą ciągłości działalności rolniczej gospodarstw prowadzących produkcję, co miało związek ze spadkiem produkcji w trakcie wprowadzonych ograniczeń, ale także i po zniesieniu ograniczeń wprowadzonych
w wyniku epidemii. Wysokość udzielanej pomocy związana była m.in. z ilością posiadanego inwentarza czy też powierzchnią posiadanych gruntów, a w myśl § 3 ust. 2 rozporządzenia pomoc przyznaje się danemu rolnikowi tylko raz. Niewątpliwie zatem świadczenie to stanowiło pomoc jednorazową.
Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, w sposób jednoznaczny wskazują, że do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, przy czym świadczenie to nie zostało ustawowo zdefiniowane. W związku z powyższym do jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego należy zaliczyć świadczenie uzyskane przez rolnika na podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia
2020 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Pomoc dla rolników szczególnie dotkniętych kryzysem COVID-19" w ramach działania "Wyjątkowe tymczasowe wsparcie dla rolników, mikroprzedsiębiorstw oraz małych i średnich przedsiębiorstw szczególnie dotkniętych kryzysem związanych z COVID-19" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2020, poz. 1467), mające charakter socjalny, wyjątkowy oraz jednorazowy. Charakter tego świadczenia wynikający
z rozporządzenia oraz cel tego rodzaju pomocy rolnikom świadczy o wypełnieniu dyspozycji art. 8 ust. 4 pkt 1 u.p.s.
Z powyższych względów w zaskarżonych decyzja doszło do naruszenia art. 8 ust. 4 pkt 1 u.p.s., a zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć zarzuty skarżącego w tym zakresie dotyczyły ogólnie nieprawidłowego ustalenia jego dochodu i nieuwzględnienia jego trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej.
Zaznaczyć także należy, że decyzja o przyznaniu albo odmowie przyznania zasiłku celowego (świadczenia pieniężnego) ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę co do ustalenia treści rozstrzygnięcia, związaną z realizowaniem określonej polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem - czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu tego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym posiada uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę.
W ocenie Sądu organy rozpatrujące niniejszą sprawę uchybiły wskazanym powyżej przepisom, w szczególności w sposób nieprawidłowy ustaliły dochód skarżącego. Organy niesłusznie bowiem zaliczyły do dochodu skarżącego jednorazowy zasiłek dla rolników, a to wpłynęło w sposób istotny na wysokość ustalonego dochodu i oceny przesłanki spełnienia kryterium dochodowego.
Rozpoznając sprawę ponownie, organy uwzględniając stanowisko zawarte
w niniejszym uzasadnieniu winny prawidłowo ustalić dochód skarżącego, a co za tym idzie ustalić czy przekroczone jest kryterium dochodowe. Następnie przeanalizować czy zostaną spełnione pozostałe przesłanki ustawowe uzasadniające przyznanie bądź odmowę wnioskowanego świadczenia, mając również na uwadze nie tylko własne możliwości finansowe, ale również sytuację osoby ubiegającej się
o przyznanie świadczenia. Ustalenia organu w tym zakresie winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) uchylił zaskarżone decyzje,
o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekał o wnioskowanej przez skarżącego grzywnie czy sumie pieniężnej, bowiem zgodnie z art. 149 p.p.s.a. regulacje te dotyczą skargi na bezczynność czy przewlekłe działanie organów,
a niniejsza sprawa dotyczy decyzji wydanych przez organy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI