II SA/Bk 664/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2025-03-05
NSAtransportoweWysokawsa
transport drogowyodpadykara pieniężnasystem SENTzgłoszenie przewozuodpowiedzialność odbiorcykontrola celno-skarbowaprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki na karę pieniężną za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia przewozu odpadów w systemie SENT, uznając, że nawet omyłkowe wskazanie jako odbiorcy nie zwalnia z odpowiedzialności.

Spółka S. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 20 000 zł za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia przewozu odpadów do systemu SENT. Spółka twierdziła, że została omyłkowo wskazana jako odbiorca, a odpowiedzialność spoczywa na nadawcy lub pierwotnym odbiorcy z zagranicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, stwierdzając, że nawet jeśli wskazanie było błędne, spółka jako wskazany odbiorca miała obowiązek zgłoszenia, a okoliczności sprawy nie uzasadniały odstąpienia od nałożenia kary.

Sprawa dotyczyła skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego o nałożeniu na spółkę kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł. Kara została nałożona za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu odpadów podlegających systemowi monitorowania przewozu (SENT). Kontrola celno-skarbowa wykazała, że zespół pojazdów przewożący odpady z Litwy do Polski, z deklarowanym miejscem rozładunku w K. i odbiorcą S. Sp. z o.o., nie posiadał wymaganych dokumentów i zgłoszenia w systemie SENT. Spółka argumentowała, że została omyłkowo wskazana jako odbiorca, a obowiązek zgłoszenia spoczywał na nadawcy lub pierwotnym odbiorcy z zagranicy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę. Sąd uznał, że w momencie kontroli spółka figurowała jako odbiorca w dokumentach przewozowych, co rodziło po jej stronie obowiązek zgłoszenia w systemie SENT. Sąd podkreślił, że ustawa o SENT ma charakter prewencyjny i odpowiedzialność jest obiektywna, niezależna od winy. Argumentacja o omyłkowym wskazaniu jako odbiorcy nie zwalniała spółki z odpowiedzialności, zwłaszcza że nie przedstawiono jednoznacznych dowodów na błędne wskazanie odbiorcy, a materiał dowodowy wskazywał na zakończenie przewozu w Polsce. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do odstąpienia od nałożenia kary ze względu na ważny interes strony lub interes publiczny, uznając, że kara jest proporcjonalna do celu ustawy i nie zagraża egzystencji spółki. Sąd zwrócił uwagę na potrzebę skutecznego monitorowania obrotu towarami wrażliwymi i walki z szarą strefą, co uzasadnia rygorystyczne stosowanie przepisów.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, spółka ponosi odpowiedzialność, ponieważ w momencie kontroli figurowała jako odbiorca w dokumentach, a ustawa o SENT nakłada obowiązek zgłoszenia na wskazanego odbiorcę, niezależnie od późniejszych ustaleń czy omyłek.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że nawet jeśli wskazanie spółki jako odbiorcy było omyłkowe, to w momencie kontroli i na podstawie dokumentów przewozowych, spółka miała obowiązek zgłoszenia przewozu w systemie SENT. Odpowiedzialność ta jest obiektywna i ma na celu zapewnienie skuteczności systemu monitorowania towarów wrażliwych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

ustawa o SENT art. 6 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 21 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 21 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Pomocnicze

ustawa o SENT art. 2 § pkt 8

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 3 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 7 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 8 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 12a § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 12a § ust. 2

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 12a § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 22 § ust. 1

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

ustawa o SENT art. 22 § ust. 3

Ustawa o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi art. § 1 § pkt 7

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Spółka nie ponosi odpowiedzialności za niedopełnienie obowiązku zgłoszenia w systemie SENT, ponieważ została omyłkowo wskazana jako odbiorca towaru. Obowiązek aktualizacji danych w zgłoszeniu spoczywał na podmiocie wysyłającym lub pierwotnym odbiorcy z zagranicy. Należało odstąpić od nałożenia kary ze względu na ważny interes strony (omyłka) lub interes publiczny (niezawinione nieprawidłowości). Kara 20 000 zł jest zbyt obciążająca dla spółki, zwłaszcza że wcześniej nie miała zaległości ani nie wszczęto postępowania egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

ustawa ta ma charakter prewencyjny i ma na celu monitorowanie obrotu towarami wrażliwymi, a precyzyjne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zgłoszenie jest kluczowe dla skuteczności tego systemu. odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Interes publiczny wymaga bowiem, aby przestrzeganie obowiązków związanych z systemem monitorowania przewozu towarów było rygorystycznie egzekwowane. Kara pieniężna 20.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy o SENT i nie jest dla strony skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego.

Skład orzekający

Justyna Siemieniako

przewodniczący

Marcin Kojło

członek

Dariusz Marian Zalewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności odbiorcy za niedopełnienie obowiązków w systemie SENT, nawet w przypadku omyłki, oraz interpretacja przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przewozem odpadów i systemem SENT. Interpretacja przepisów może być stosowana do innych towarów wrażliwych objętych systemem.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne wypełnianie obowiązków formalnych w obrocie towarami wrażliwymi, nawet jeśli wydaje się, że doszło do drobnej pomyłki. Podkreśla obiektywny charakter odpowiedzialności i rygorystyczne podejście sądów do egzekwowania przepisów.

Omyłka w adresie odbiorcy kosztowała firmę 20 000 zł kary. Sąd wyjaśnia, dlaczego.

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

Sektor

transportowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 664/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-03-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Dariusz Marian Zalewski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Odpady
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
II GZ 523/25 - Postanowienie NSA z 2025-07-10
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 3 ust. 2, ust.2, art. 6, art. 2 pkt 6, art. 21 ust. 1 i ust. 3, art. 26 ust.1 i ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło, sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 10 września 2024 r. nr 2001-IOD.4823.53.2024 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
I. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym:
1. Zaskarżoną decyzją z 10 września 2024 r. nr 2001-IOD.4823.53.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS", "Naczelnik") z 13 czerwca 2024 r., nr 318000-COC3.4823.460.2023.NW, w przedmiocie nałożenia na S. Sp. z o.o. (dalej: "skarżąca", "spółka") kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewozu odpadów, podlegających systemowi monitorowania przewozu.
2. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w dniu 13 grudnia 2023 r. na drodze S61 w Budzisku funkcjonariusze Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku zatrzymali do kontroli zespół pojazdów o nr rejestracyjnym [...]/[...]. W trakcie kontroli ustalono, że przedmiotem przewozu były odpady w postaci kawałków tworzyw sztucznych, zakwalifikowane jako odpad pod kodem 070213, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska nr DIS.7021.5.4.2023.MR z 15 grudnia 2023 r. Przedłożone w trakcie prowadzonego postępowania dokumenty (kopie zawieranych umów pomiędzy kontrahentami, faktura za towar, wydruki ze Skype, dokument CMR) wskazują, że przewóz odpadów miał miejsce z Litwy do Polski.
Podmiotem wysyłającym była firma M., przewoźnikiem - UAB A., natomiast podmiotem odbierającym S. Sp. z o.o. z miejscem rozładunku przy ul. [...], w K. W chwili zatrzymania do kontroli pojazd nie posiadał odkrytej tabliczki z literą "A", potwierdzającej przewóz odpadów oraz aneksu VII (dokumentu informacyjnego dotyczącego przewozu odpadów). Zgodnie z okazanym dokumentem przewozowym CMR waga przewożonego towaru wynosiła 12 000 kg. Wystawiona przez MB M. faktura opiewała na kwotę 3 356,50 EUR za 6 850,00 kg plastiku. Natomiast po dokonaniu zważenia przewożonego towaru ustalono masę odpadów na 11 460 kg.
W protokole przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z 13 grudnia 2023 r. kierowca przewożący przedmiotowy towar stwierdził, "Zlecenie dostałem od dyrektora firmy A.. Z deklarowanym towarem miałem jechać do K. Nadawcą towaru była firma z K.1, jej nazwa jest na dokumencie CMR, a odbiorcą - firma S. Sp. z.o.o. Ja do przewozu tego towaru otrzymałem tylko dokument CMR". Z dokumentu CMR jednoznacznie wynika, że podmiotem wysyłającym była firma MB M. z Litwy, a podmiotem odbierającym S. Sp. z o.o. z K. z Polski, a nie wskazana w skardze firma z Holandii.
3. Naczelnik postanowieniem nr 318000- COC3.4823.460.2023.NW z 4 marca 2024 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązku przesłania do rejestru monitorowania przewozów SENT zgłoszenia o przewozie towaru 13 grudnia 2023 r., pojazdem o nr rej. [...]/[...].
4. Decyzją z 13 czerwca 2024 r. Naczelnik nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 20.000 zł za niedokonanie zgłoszenia do rejestru zgłoszeń przewodu odpadów podlegających systemowi monitorowania przewozu.
5. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 10 września 2024 r. DIAS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
DIAS w uzasadnieniu decyzji wskazał, że odpady w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587) podlegają rygorom ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. W tej sytuacji podmiot odbierający powinien przed rozpoczęciem przewodu przez terytorium Polski przesłać rejestr zgłoszenia, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia oraz przekazać numer tego zgłoszenia przewoźnikowi. Przewoźnik nie powinien rozpocząć transportu, jeżeli takiego numeru zgłoszenia nie otrzymał.
W przedmiotowej sprawie odbiorcą towaru była skarżąca, z miejscem rozładunku przy ul. [...], [...] K. i to ona powinna dokonać przedmiotowego zgłoszenia i przekazać je przewoźnikowi. Jak wskazują dokumenty sprawy na ww. przewóz towaru - odpadu nie dokonano zgłoszenia w systemie SENT. DIAS wskazał, że stan faktyczny w sprawie jest bezsprzeczny. Przedmiotem przewozu były odpady w postaci kawałków tworzyw sztucznych, zakwalifikowane, jako odpad pod kodem 070213, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy pismo Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska nr DIS.7021.5.4.2023.MR z 15 grudnia 2023 r.
Przedłożone w trakcie prowadzonego postępowania dokumenty (kopie zawieranych umów pomiędzy kontrahentami, faktura za towar, wydruki ze Skype, dokument CMR) wskazują, iż przewóz odpadów miał miejsce z Litwy do Polski. Podmiotem wysyłającym była firma MB M., przewoźnikiem - UAB A., natomiast podmiotem odbierającym skarżąca z miejscem rozładunku przy ul. [...], w K. W chwili zatrzymania do kontroli pojazd nie posiadał odkrytej tabliczki z literą "A", potwierdzającej przewóz odpadów oraz aneksu VII (dokumentu informacyjnego dotyczącego przewozu odpadów). Zgodnie z okazanym dokumentem przewozowym CMR waga przewożonego towaru wynosiła 12 000 kg. Wystawiona przez M. faktura opiewała na kwotę 3 356,50 EUR za 6 850,00 kg plastiku. Natomiast po dokonaniu zważenia przewożonego towaru ustalono masę odpadów na 11 460 kg.
Na uwagę zasługuje również fakt, że w protokole przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z 13 grudnia 2023 r. kierowca przewożący przedmiotowy towar stwierdził, "Zlecenie dostałem od dyrektora firm A.. Z deklarowanym towarem miałem jechać do K. Nadawcą towaru była firma z K.1, jej nazwa jest na dokumencie CMR, a odbiorcą - firma S. Sp. z.o.o. Ja do przewozu tego towaru otrzymałem tylko dokument CMR". Z dokumentu CMR jednoznacznie wynika, że podmiotem wysyłającym była firma MB M. z Litwy, a podmiotem odbierającym S. Sp. z o.o. z K. z Polski, a nie wspomniana w odwołaniu firma z Holandii.
Z przekazanego wydruku z czatu (pomiędzy organizatorem przewozu -pośrednikiem M. K. ze spółki M.1 MB, a nadawcą przedmiotowego towaru firmą MB M.) jasno i wyraźnie wynika, że towar miał być przewieziony z Litwy do Polski. Rozpoczynając negocjacje w sprawie przewozu M. K., jako miejsce dostarczenia towaru wskazał: [...], [...] K., natomiast jako odbiorcę: S. Sp. z o.o. Wskazał również, że będą ładowane ścinki. Faktura wystawiona przez MB M. opiewała na kwotę 3 356, 50 EUR za 6 850 kg plastiku, natomiast w rzeczywistości przewożono 11 460 kg odpadów.
W sprawie zatem bezspornym jest, że towar był odpadem, a strona jako odbiorca miała obowiązek wynikający z art. 6 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (dalej jako: ustawa o SENT), przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy ww. obowiązku strona nie dopełniła.
DIAS wskazał, że w sprawie miały zastosowanie przepisy: art. 3 ust. 2, ust.2, art. 6 ustawy o SENT, § 1 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, art. 2 pkt 6 ustawy o SENT, art. 21 ust. 1 i ust. 3 ustawy o SENT, art. 26 ust.1 i ust. 3 ustawy o SENT. DIAS stwierdził, że bezsporne w sprawie jest, że przewożony towar był odpadem, a skarżąca nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o SENT. Odnosząc się do zarzutów odwołania uznał je za niezasługujące na uwzględnienie.
W ocenie organu odwoławczego Naczelnik dokonał analizy całego materiału dowodowego, dokonał wszelkich możliwych ustaleń w celu zebrani wyczerpujących dowodów potwierdzających stan faktyczny w sprawie. Nie naruszono przepisów prawa, a zgromadzone dowody zostały poddane wyczerpującej ocenie.
Organ odwoławczy wskazał, że odstępstwo od nałożenia kary pieniężnej jest instytucją o charakterze wyjątkowym i nie może być powszechnie stosowana. W przedmiotowej sprawie organ zaznaczył, że dolegliwość kary jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie, uzasadniającym odstąpienie o jej nałożenia. Strona nie przedstawiła żadnych argumentów uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary.
5. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzuciła naruszenie:
a) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6. ust. 1 ustawy o SENT poprzez nałożenie kary w wysokości 20.000 zł na spółkę, podczas gdy zgodnie z cytowanym artykułem w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi, a więc to nie A. I. reprezentujący spółkę był zobowiązany do przesłania rejestru do zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia i do przekazania tego numeru przewoźnikowi, a odbiorca towaru, który ma swą siedzibę w Holandii bądź nadawca towaru;
b) naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o SENT poprzez nałożenie kary w wysokości 20. 000 zł na spółkę, podczas gdy zgodnie z cytowanym artykułem podmiot wysyłający, podmiot odbierający, przewoźnik, podmiot sprzedający oraz podmiot nabywający są obowiązani niezwłocznie aktualizować dane zawarte w zgłoszeniu w takim zakresie, w jakim byli obowiązani do ich zgłoszenia była zobowiązana do dokonania zmian w zgłoszeniu czyt. do zmiany danych odbiorcy towaru, którym nie była spółka;
c) naruszenie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT poprzez nie zastosowanie tego przepisu expressis verbis, podczas gdy w przypadku niezawinionych nieprawidłowości w SENT, tym co może uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary nie jest zła sytuacja finansowa strony, ale ocena tego, czy w interesie publicznym jest nakładanie na stronę dotkliwej kary pieniężnej i w takiej sytuacji powinna nastąpić ocena tego, czy nałożenie kary byłoby proporcjonalną reakcją na naruszenie, a takim przypadku przesłanka interesu publicznego powinna być wykładana z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, skoro bowiem ustawodawca w art. 21 ust. 3 ustawy SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem, więc przedmiotowej sprawie A. I. nie był planowanym odbiorcą towaru, w związku z czym bezzasadnym jest nakładanie kary na spółkę;
d) naruszenie art. 21 ust. 1 ustawy o SENT poprzez nałożenie na spółkę kary pieniężnej, podczas gdy zgodnie z cytowanym przepisem w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46 % wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł, podczas gdy spółka nie jest podmiotem odbierającym towar, co zostało wystarczająco wykazane w toku postępowania oraz wyjaśnień;
e) błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę decyzji, a mający wpływ na treść przyjętych za podstawę decyzji i mających wpływ na jej treść poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na istnienie ważnego interesu strony, którym jest m.in. zachwianie podstawami egzystencji strony lub jego rodziny, uniemożliwienie prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, ewentualnie zastopowanie rozwoju firmy, podczas gdy jednorazowa płatność w wysokości 20 000 zł jest zbyt obciążającą kara biorąc pod uwagę fakt, iż wobec spółki wcześniej nigdy wcześniej nie wszczęto postępowania egzekucyjnego ani nie odnotowano zaległości na koncie podmiotu, w związku z czym zasadnym w przedmiotowej sprawie było by odstąpienie od wymierzenia kary ze względu na szczególne wyżej wymienione okoliczności oraz fakt, że spółka omyłkowo została wskazana jako odbiorca.
W związku z powyższym spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że A. l. nie gromadził i nie przewoził nielegalnie odpadów. Pierwotnie skrzynie zawierające odpady miały zostać przewiezione do Holandii, a stamtąd do Azji. Omyłkowo jako adres odbiorcy owego transportu wskazano ul. [...], K. Powyższa omyłka została sprostowana wraz z przeprosinami drogą mailową. To firma M. wysyłała towar, w związku z czym zezwolenie na przewożenie odpadów pod kodem 07013- odpady tworzyw sztucznych- EU 3011 powinna posiadać firma która je wysyłała oraz przewoziła, a nie która omyłkowo miała je odebrać. Takie zezwolenie powinien mieć przewoźnik oraz nadawca, a nie odbiorca.
Skarżąca przywołała treść art. 6 ust. 1 ustawy o SENT i podkreśliła, że to nie A. I. był zobowiązany do przesłania rejestru do zgłoszenia, uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia i do przekazania tego numeru przewoźnikowi, a odbiorca towaru, który ma swą siedzibę w Holandii bądź nadawca towaru. Zdaniem skarżącej firma M. zdając sobie sprawę z pomyłki, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT była zobowiązana do dokonania zmian w zgłoszeniu. Ponadto ustawa o SENT w przypadku stwierdzonych podczas kontroli przewozu nieprawidłowości przewiduje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na istnienie ważnego interesu strony lub interesu publicznego, na wniosek strony lub z urzędu.
W przypadku niezawinionych nieprawidłowości w SENT, tym co może uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary nie jest zła sytuacja finansowa strony, ale ocena tego, czy w interesie publicznym jest nakładanie na stronę dotkliwej kary pieniężnej. W takiej sytuacji powinna nastąpić ocena tego, czy nałożenie kary byłoby proporcjonalną reakcją na naruszenie. W takim przypadku przesłanka interesu publicznego powinna być wykładana z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. Takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Skoro bowiem ustawodawca w art. 22 ust. 3 ustawy o SENT expressis verbis wskazał na możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym, to przewidział sytuacje, w których odstąpienie od dochodzenia należności będzie zbieżne z tym interesem. W przedmiotowej sprawie A. I. nie był planowanym odbiorcą towaru, w związku z czym bezzasadnym jest wszczynanie postępowania wobec niego.
6. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
7. W trakcie rozprawy w dniu 26 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącej poparł skargę i wniósł o dopuszczenie dowodu z pisma z Prokuratury Okręgowej w Suwałkach z 25 lutego 2025 r. na okoliczność tego, że akurat w tym przypadku odbiorca ładunku, który miał zgłosić towar do SENT nie ponosi żadnej odpowiedzialności, gdyż odpowiedzialność tą ponosi nadawca odpadów.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie.
2. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
4. Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
W myśl art. 2 pkt 8 ustawy o SENT przewoźnik oznacza osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, wykonującą przewóz towarów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Według art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia.
Stosownie zaś do treści art. 12a ust. 1 ustawy o SENT, jeśli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Odpowiednio podmiot wysyłający i podmiot odbierający są obowiązani przekazać przewoźnikowi treść wezwania wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze (art. 12a ust. 2 ustawy o SENT).
Przepis art. 12a ust. 3 ustawy o SENT stanowi, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy o SENT w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3 - na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł.
5. Odnosząc się w kolejności do zarzutów skargi. Zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 ustawy o SENT nie jest zasadny. Spółka podniosła, że zgodnie z tym przepisem, obowiązek przesłania zgłoszenia do rejestru, uzyskania numeru referencyjnego i przekazania go przewoźnikowi spoczywa na odbiorcy towaru na terytorium kraju, a nie na S. Sp. z o.o., która w jej ocenie nie była planowanym odbiorcą.
Sąd nie podziela tego stanowiska. Organ prawidłowo ustalił, że w momencie kontroli i w oparciu o dokumenty przewozowe, to S. Sp. z o.o. figurowała jako odbiorca towaru. To na tej podstawie organ przypisał Spółce obowiązek zgłoszenia przewozu w systemie SENT. Argumentacja Spółki, iż omyłkowo wskazano adres Spółki, nie zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o SENT. Sąd podkreśla, że ustawa ta ma charakter prewencyjny i ma na celu monitorowanie obrotu towarami wrażliwymi, a precyzyjne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zgłoszenie jest kluczowe dla skuteczności tego systemu. Fakt, że docelowo towar miał być dostarczony do innego podmiotu, nie zwalniał Spółki z obowiązków w momencie, gdy to ona figurowała jako odbiorca w dokumentach.
Sąd podkreśla, że materiał dowodowy w sprawie wyraźnie wskazuje, że przewóz przedmiotowego towaru od początku miał zakończyć się w Polsce w K., a nie, jak wskazywała strona w odwołaniu, w Holandii lub w Azji. Nie przedstawiano dowodów świadczących o omyłkowym wskazaniu skarżącej jako odbiorcy przedmiotowego transportu, natomiast z przedstawianych dokumentów (dokumentu CMR, umowy przewozu ładunków) wyraźnie wynika, że skarżąca była odbiorcą przedmiotowego towaru. Żadne dokumenty nie wskazują, że przewożony towar miał jechać z Litwy do Holandii, a następnie do Azji, a przekierowanie jego odbioru przez skarżącą nastąpiło omyłkowo.
Od 22 marca 2022 r. katalog towarów objętych ustawą o SENT został rozszerzony o odpady. Potrzeba ta wynikała ze zidentyfikowanych sposobów dokonywania nadużyć w zakresie obrotu odpadami. W ocenie organu odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów wrażliwych jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli danego podmiotu. Strona, jako podmiot zajmujący się m.in. zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne, obróbką, usuwaniem i demontażem wyrobów zużytych, winna mieć wiedzę i doświadczenie w zakresie nałożonych na nią obowiązków wynikających z ustawy o SENT, a przede wszystkim podjąć kroki by dopełnić należytej staranności w ich wypełnianiu. Zaznaczyć należy także, że to na skarżącej, jako uczestniku transportu towaru wrażliwego w postaci odpadu spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności w wypełnianiu obowiązków nałożonych przepisami prawa. Strona przed rozpoczęciem przewozu nie dokonała zgłoszenia do rejestru monitorowania przewozu towarów, co w ocenie organu stanowiło ciężkie naruszenie zasad monitorowania. Uniemożliwiła tym skontrolowanie pojazdu i przewożonego towaru w trakcie przemieszczania się po terytorium Polski.
Przedstawiony przez stronę dowód na rozprawie w postaci pisma z Prokuratury Okręgowej w Suwałkach z 25 lutego 2025 r. na okoliczność tego, że akurat w tym przypadku odbiorca ładunku, który miał zgłosić towar do SENT nie ponosi żadnej odpowiedzialności, gdyż odpowiedzialność tą ponosi nadawca odpadów (dokument w istocie jest pismem z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska skierowanym do Prokuratury Okręgowej w Suwałkach). Z pisma wynika, że sporne odpady wróciły na Litwę, gdyż tak uzgodniono z organami litewskimi). W ocenie Sądu w żaden sposób z tego dokumentu nie wynika by skierowanie transportu do Polski było wyłączną winą M. Jest tam mowa o odpowiedzialności firmy litewskiej za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadów. Nie mniej w ocenie sądu w sprawie bezspornym jest, że towar był odpadem, a strona jako odbiorca miała obowiązek wynikający z art. 6 ust. 1 ustawy o o SENT, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Jak wynika z dokumentów zebranych w aktach sprawy ww. obowiązku strona nie dopełniła i nie udowodniła, że ten błąd obciąża jedynie stronę litewską. W sprawie miały zastosowanie przepisy: art. 3 ust. 2, ust.2, art. 6 ustawy o SENT, § 1 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, art. 2 pkt 6 ustawy o SENT, art. 21 ust. 1 i ust. 3 ustawy o SENT, art. 26 ust.1 i ust. 3 ustawy o SENT. Przewożony towar był odpadem, a skarżąca nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o SENT.
6. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 8 ust. 1 ustawy o SENT. Skarżąca spółka argumentowała, że obowiązek aktualizacji danych w zgłoszeniu spoczywał na podmiocie wysyłającym, a nie na S. Sp. z o.o.
Sąd, ponownie, nie zgadza się z tą interpretacją. O ile aktualizacja danych w zgłoszeniu co do zasady obciąża podmiot, który dane te pierwotnie wprowadził, o tyle w sytuacji, gdy w toku przewozu zmienia się podmiot odbierający (nawet z powodu pomyłki), na Spółce, początkowo wskazanej jako odbiorca, spoczywał obowiązek niezwłocznego poinformowania organów o zaistniałej zmianie. Zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 8 ust. 1 ustawy o SENT, za które słusznie nałożono karę pieniężną.
7. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 21 ust. 3 ustawy o SENT (brak odstąpienia od nałożenia kary z uwagi ważny interes na podmiotu odbierającego lub interes publiczny). Skarżąca wskazywała, że organ powinien odstąpić od nałożenia kary z uwagi na "niezawinione nieprawidłowości" i interes publiczny.
Sąd podziela stanowisko organu, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Brak jest podstaw do uznania, że z uwagi na ważny interes podmiotu odbierającego lub w interesie publicznym leży rezygnacja z nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o SENT.
Interes publiczny wymaga bowiem, aby przestrzeganie obowiązków związanych z systemem monitorowania przewozu towarów było rygorystycznie egzekwowane. Subiektywne przekonanie Spółki o braku zawinienia nie jest wystarczającą przesłanką do odstąpienia od nałożenia kary. Ponadto, jak słusznie zauważył organ, zła sytuacja finansowa strony nie jest jedyną i decydującą przesłanką przy ocenie istnienia ważnego interesu strony.
Jak wynika z akt sprawy, organ administracji wnikliwie rozważył możliwość zastosowania art. 21 ust. 3 ustawy o SENT. W uzasadnieniu decyzji organ w pełni odniósł się do argumentacji Spółki i wyjaśnił, dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary. Sąd zgadza się z organem, że sam fakt wystąpienia niezawinionych nieprawidłowości nie obliguje organu do odstąpienia od nałożenia kary. Zastosowanie art. 21 ust. 3 ustawy o SENT jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem organu, i zależy od oceny, czy w danej sytuacji występuje ważny interes strony lub interes publiczny uzasadniający odstąpienie od kary.
W ocenie Sądu, organ w sposób prawidłowy i wystarczająco szczegółowy uzasadnił, dlaczego w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary. Organ wziął pod uwagę argumentację Spółki o omyłkowym wskazaniu jej jako odbiorcy, ale uznał, że nie stanowi to wystarczającej podstawy do odstąpienia od kary, biorąc pod uwagę cel i założenia ustawy o SENT, która ma na celu zapewnienie skutecznego monitorowania obrotu towarami wrażliwymi. W ocenie Sądu przesłanki związane z popełnieniem błędu przez nadawcę transportu - przewozu odpadów, podlegających systemowi monitorowania przewozu nie wydają się być dostatecznie wyjaśnione i uzasadnione.
W ocenie Sądu, organ w sposób wyważony i proporcjonalny ocenił wszystkie okoliczności sprawy i słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi ważny interes strony ani interes publiczny uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary. Zdaniem skarżącej firma M. zdając sobie sprawę z pomyłki, zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o SENT była zobowiązana do dokonania zmian w zgłoszeniu. Trudno uznać wiarygodność twierdzeń podnoszonych na rozprawie, że transport powinien trafić do Holandii gdzie znajduje się fabryka przetwarzająca odpady należąca do Skarżącego, a nie do K., gdzie znajdują się magazyny skarżącego. Z akt wynika, że skarżący i M. współpracują od dawna, więc nie powinno dojść do takiej pomyłki z uwagi na długotrwałą wzajemną współpracę i znajomość działalności partnera biznesowego.
Doświadczenie życiowe i rachunek ekonomiczny wskazują, że magazynowanie w K. przywożonych odpadów formalnie pozbawione jest sensu gospodarczego, sens ma ich przetwarzanie i recykling. Natomiast, gdyby tych odpadów nielegalnie się pozbyć w Polsce, to wówczas wyjaśnianie, że doszło do zwykłego błędu będzie doskonałą przykrywką dla takiej niezgodnej z przepisami działalności. Nielegalne wwożenie odpadów do Polski opłaca się głównie ze względu na niższe koszty utylizacji i mniej rygorystyczne przepisy w porównaniu z krajami takimi jak Niemcy. W Polsce ceny za legalną utylizację odpadów są często znacznie niższe, co zachęca firmy z zagranicy do nielegalnego transportu śmieci, aby uniknąć wysokich kosztów w swoich krajach. Dodatkowo, luki w systemie kontroli oraz łatwość fałszowania dokumentacji sprawiają, że nielegalny proceder był trudny do wykrycia. Z tych powodów został wprowadzony system SENT, aby skuteczniej kontrolować transgraniczny transport odpadów i przeciwdziałać nielegalnym praktykom. System ten wymaga od przewoźników przekazywania danych geolokalizacyjnych oraz posiadania numeru referencyjnego, co znacznie utrudnia nielegalne przemieszczanie odpadów. Dzięki systemowi SENT, organy kontrolne mogą lepiej monitorować transporty, co prowadzi do zmniejszenia szarej strefy.
8. Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona przesłanka określona w art. 21 ust. 3 ustawy o SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA).
Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa.
Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy o SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ powinien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA).
Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z dnia 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z dnia 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA).
Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie przepisów ustawy o SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków.
Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa.
Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT (np. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów, zob. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, CBOSA).
W niniejszej sprawie strona skarżąca powołuję się na taką pomyłkę, ale nie jest w stanie wskazać jednoznacznych dowodów, które by ją potwierdziły. Trudno uznać, że dostawca, bez uzgodnienia z wpisanymi w dokumentach odbiorcą wysłał mu towar wcześniej z nim tego nie uzgadniając, ani nie informując. Rozumowanie przeciwne godzi w sens i cel ustawy o SENT, tj. zakłóca typowanie w analizie ryzyka, wyklucza rzeczywistą kontrolę nad przewozem ładunku objętego szczególną uwagą i nadzorem, a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę obrotu towarami wrażliwymi.
Uwzględniając zatem istotę oraz cele przywołanej ustawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie jest w interesie publicznym akceptowanie i tolerowanie działań, które realizacji tych celów - pełnego monitorowania wykonywanej operacji przewozu towarów wrażliwych - nie służą, a więc tak właśnie, jak w rozpatrywanym przypadku, a to z uwagi na rodzaj naruszonego obowiązku (zob. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 204/24, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 553/24, CBOSA). W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi".
W orzecznictwie zwraca się uwagę, że odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków określonych w ustawie o SENT ma charakter zobiektywizowany, zaś sankcja administracyjna ma postać kary pieniężnej bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu, a kary te zostały ukształtowane na stosunkowo wysokim poziomie, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że sam ustawodawca zróżnicował tę wysokość uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie - jeżeli nie przede wszystkim - rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Co więcej - a nie jest to również bez znaczenia - wobec treści i funkcji art. 22 ust. 3 (art. 24 ust. 3) ustawy o SENT, nakładanie kar pieniężnych nie ma również charakteru automatycznego, albowiem - o czym mowa była powyżej - organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia odnośnie do oceny celowości jej nałożenia, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że ustanowienie instytucji kar pieniężnych oraz - jeżeli nie zwłaszcza - ich nakładanie na podstawie wymienionej ustawy, nie było i nie jest determinowane wyłącznie funkcją represyjną. Jest bowiem poprzedzone oceną odnośnie do celowości jej nałożenia determinowaną przydatnością i niezbędnością dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 327/24, CBOSA).
Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy o SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku innych naruszeń. Jednocześnie również skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów czy okoliczności świadczących o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od niej, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku i uiszczenie wymierzonej kary.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna 20.000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy o SENT i nie jest dla strony skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla skarżącej spółki, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 21 ust. 3 ustawy o SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej.
9. W niniejszej sprawie, organ administracji, analizując sytuację Spółki, zebrał stosowny materiał dowodowy i na jego podstawie doszedł do przekonania, że jednorazowa płatność kary pieniężnej w wysokości 20.000 zł, choć niewątpliwie stanowi obciążenie dla Spółki, nie powoduje jednak zachwiania podstaw jej egzystencji, uniemożliwienia prowadzenia dalszej działalności gospodarczej czy zastopowania rozwoju firmy.
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania tej oceny. Sam fakt, że wobec Spółki wcześniej nie wszczęto postępowania egzekucyjnego ani nie odnotowano zaległości na koncie, nie oznacza automatycznie, że nałożenie kary w kwocie 20.000 zł musi prowadzić do zachwiania podstaw jej egzystencji.
Sąd podziela stanowisko organu, że argumentacja Spółki o omyłkowym wskazaniu jej jako odbiorcy, choć istotna, nie jest wystarczającą przesłanką do odstąpienia od nałożenia kary w świetle celów i założeń ustawy o SENT. Jak wcześniej wskazano, ustawa ta ma na celu zapewnienie skutecznego monitorowania obrotu towarami wrażliwymi, a precyzyjne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za zgłoszenie jest kluczowe dla skuteczności tego systemu. W tej sytuacji, nawet pomyłka nie zwalnia z odpowiedzialności za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy o SENT. W konsekwencji, Sąd uznał, że organ administracji dokonał prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego i słusznie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi "ważny interes strony" uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Tym samym, zarzut Spółki dotyczący błędu w ustaleniach faktycznych okazał się niezasadny.
10. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.
11. Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI