II SA/Bk 650/23

II SA/Bk 650/23 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2023-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Barbara Romanczuk
Elżbieta Lemańska /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Dudar
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 682
art. 81c ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Tezy
Przepis art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.) nie służy prowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do zasady, bowiem temu służą reguły ogólne z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Regulacja art. 81c ust. 2 p.b. służy usuwaniu „uzasadnionych wątpliwości” co do stanu technicznego budynku ujawnionych w stanie faktycznym wyjaśnionym na tyle, na ile pozwalają organowi nadzoru budowlanego jego możliwości techniczne, wiedza i doświadczenie jego pracowników, a więc dopiero gdy dalsze konieczne czynności przekraczają te komponenty działania organu.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Dudar, asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2023 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 6 lipca 2023 r. nr WOP.7722.48.2023.TN w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Łomży z 18 maja 2023 r. znak PINB.5144.1.1.2022; 2. zasądza od Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku na rzecz Ł. Spółdzielni Mieszkaniowej w Ł. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I. Zaskarżonym postanowieniem z 6 lipca 2023 r. znak WOP.7722.48.2023.TN Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Ł. (dalej: PINB) z 18 maja 2023 r. znak PINB.5144.2.1.2022, którym nałożono na Ł. Spółdzielnię Mieszkaniową w Ł obowiązek przedłożenia ekspertyzy dotyczącej działania wentylacji grawitacyjnej i instalacji gazowych bezprzewodowych na gaz propan-butan w lokalach mieszkalnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego w Ł. przy ul. [...]. W podstawie prawnej orzeczeń wskazano art. 81c ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: p.b.).
Postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
II. 1. Zawiadomieniem z 23 sierpnia 2022 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące zapewnienia napływu powietrza do lokali mieszkalnych, sumarycznego przekroju otworów do napływu powietrza do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych oraz usytuowania butli gazoych – w szczegółowo wskazanych lokalach mieszkalnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w Ł.
Zawiadomienie poprzedziła wymiana korespondencji między PINB a Głównym Inspektorem Nadzoru Budowlanego oraz między PINB a Spółdzielnią dotycząca realizacji zaleceń pokontrolnych sformułowanych przez GINB.
2. W dniu 28 sierpnia 2022 r. przeprowadzono oględziny poszczególnych lokali mieszkalnych w budynku (skontrolowano 23 lokale na 31 znajdujących się w budynku). Sporządzono protokół, z którego wynikają ustalenia odnośnie poszczególnych skontrolowanych lokali dotyczące sposobu zapewnienia bądź niezapewnienia dopływu powietrza (np. rozszczelnienie okien, wycięcie fragmentów uszczelek, niewystarczający przekrój sumaryczny tulejek w drzwiach) oraz ulokowanie butli gazowej od źródła ciepła czyli kuchenek gazowych.
3. Postanowieniem z 18 maja 2023 r. PINB nałożył na Spółdzielnię obowiązek wykonania i przedłożenia do 31 sierpnia 2023 r. ekspertyzy dotyczącej nieprawidłowego działania wentylacji grawitacyjnej a także zgodności
z przepisami instalacji gazowych bezprzewodowych na gaz propan-butan
w poszczególnych lokalach mieszkalnych budynku mieszkalnego wielorodzinnego
w Ł. przy ul. [...], która wykaże przyczyny występujących nieprawidłowości z jednoczesnym wyszczególnieniem prac naprawczych, które będzie należało wykonać w celu wyeliminowania zagrożeń dla zdrowia i życia osób przebywających w budynku. Wskazano, że ekspertyza powinna być sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane bez ograniczeń i przynależną do właściwej izby samorządu zawodowego.
Zdaniem organu pierwszej instancji mimo stwierdzonych w toku oględzin nieprawidłowości nie jest on w stanie wskazać ich przyczyn ze względu na brak możliwości przeprowadzenia pełnej inspekcji w tym zakresie.
4. Zażalenie złożyła Spółdzielnia. Zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 6 i 8 k.p.a. a także art. 124 § 2 w zw. z art. 6, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. i art. art. 81c ust. 2 p.b. przez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, a przez to zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego co do podstawy i zasadności złożenia opinii technicznej. Podkreśliła, że okoliczności stanu faktycznego są możliwe do ustalenia na podstawie oględzin oraz dokumentacji techniczno-budowlanej, która była dostępna w sprawie, jak również udostępniona przez zarządcę, w oparciu o kompetencje pracowników organu nadzoru budowlanego. Zdaniem Spółdzielni, organ nie wykazał "uzasadnionych wątpliwości" co do stanu technicznego wentylacji grawitacyjnej oraz instalacji gazowych bezprzewodowych, a mimo to zobowiązał stronę do dostarczenia ekspertyzy, "pomimo spoczywania tego obowiązku na organie". W ten sposób ciężar dowodu przerzucono na Spółdzielnię. Odnośnie instalacji gazowych wskazała, że organ powinien sięgnąć do dokumentacji projektowej budynku, w oparciu o którą pozwolono na jego użytkowanie. Wynika z niej, że w każdym lokalu zaprojektowano miejsce na kuchenkę gazową wraz z wnęką na butle, bowiem z uwagi na rozmiar kuchni inne rozwiązanie nie było możliwe. Organ zupełnie te okoliczności pominął.
III. Zaskarżonym postanowieniem z 6 lipca 2023 r. PWINB orzekł reformatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w ten sposób, że uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i określił go na nowo do 30 września 2023 r., a w pozostałej części utrzymał postanowienie PINB w mocy.
Organ odwoławczy podkreślił dowodowy charakter postanowienia wydawanego na podstawie at. 81c ust. 2 p.b. i wyjaśnił, że spełnione zostały w sprawie przesłanki jego wydania: istnieją uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub stanu technicznego obiektu oraz ich wyjaśnienie wymaga wiedzy specjalistycznej, którą organ nadzoru budowlanego samodzielnie nie dysponuje. Z oględzin bowiem wynika, że w poszczególnych lokalach mieszkalnych budynku brak jest nawiewników okiennych, stwierdzono niewystarczającą ilość otworów w drzwiach łazienek dla prawidłowego przepływu powietrza, butle gazowe usytuowane są zbyt blisko kuchenek gazowych. W przypadku siedmiu lokali przeprowadzenie oględzin było niemożliwe z powodu nieobecności lokatorów, zatem stan techniczny tych lokali pozostaje nieznany. Zdaniem PWINB wystąpiło ryzyko zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi związane z brakiem odpowiedniej wentylacji, jak też z lokalizacją butli gazowych, zatem wątpliwości co do stanu technicznego obiektu należy uznać za uzasadnione. Sposób doprowadzenia lokali mieszkalnych do stanu zgodnego z przepisami nie może zostać określony samodzielnie przez organ nadzoru budowlanego ze względu na brak wymaganej wiedzy specjalistycznej w tym zakresie. Zdaniem PWINB uzasadnienie organu pierwszej instancji jest wystarczające. Dodatkowo powołał się organ odwoławczy na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym jako całość instalacja wentylacyjna stanowi część nieruchomości wspólnej i "system naczyń połączonych", które to okoliczności wzmacniają uzasadnienie dla konieczności przedłożenia ekspertyzy w sprawie.
IV. Skargę do sądu administracyjnego wywiodła Spółdzielnia. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia całości materiału dowodowego, a przez to niewyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego co do podstawy i zasadności konieczności złożenia opinii technicznej, co skutkowało nałożeniem obowiązku złożenia ekspertyzy, mimo że ocena stanu technicznego wentylacji grawitacyjnej oraz instalacji gazowych bezprzewodowych na gaz propan-butan w poszczególnych mieszkaniach była i jest możliwa na podstawie oględzin oraz dokumentacji techniczno-budowlanej, która była dostępna w sprawie, jak również udostępniona przez zarządcę;
2) art. 8 k.p.a. przez błędną ocenę materiału dowodowego, co skutkuje przekonaniem, iż stan techniczny wentylacji grawitacyjnej oraz instalacji gazowych bezprzewodowych na gaz propan-butan jest wątpliwy, zatem konieczne jest złożenie ekspertyzy technicznej;
3) art. 6 w zw. z art. 8 k.p.a. przez ich niezastosowanie i zobowiązanie do wykonania ekspertyzy technicznej w sytuacji, gdy PINB mógł poczynić ustalenia co do stanu technicznego instalacji na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w oparciu o samodzielne ustalenia w ramach kompetencji, w szczególności oględzin z wykorzystaniem odpowiedniego sprzętu pomiarowego;
4) art. 124 § 1 w zw. z art. 6, art. 8, art. 9 i art. 11 k.p.a. przez błędne uznanie, że rozstrzygnięcie (osnowa) postanowienia PINB jest prawidłowe i umożliwia stronie postępowania w sposób jasny i czytelny odczytanie nałożonych obowiązków, w sytuacji, gdy jest ono ogólnikowe i nieprecyzyjne, w szczególności brak jest wskazania, które lokale mają być objęte ekspertyzą w zakresie nieprawidłowego działania wentylacji, a które w zakresie instalacji gazowej;
5) art. 124 § 2 w zw. z art. 6, art. 9 i art. 11 k.p.a. przez błędne uznanie, że uzasadnienie postanowienia PINB jest prawidłowe i umożliwia stronie w sposób jasny i czytelny zrozumienie toku działania organu w sytuacji, gdy brak jest w nim wyczerpującego wskazania dlaczego w sprawie mogłoby zapaść jedynie postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie PINB, podczas gdy organ był zobowiązany do dokładnego uzasadnienia swojego stanowiska i "niezawierające jakiegokolwiek uzasadnienia stwierdzenie, że oględziny wykazały szereg nieprawidłowości związanych z wentylacją grawitacyjną, a także z lokalizacją butli gazowych w znacznej części lokali mieszkalnych pozostaje w sprzeczności z zasadami praworządności, pogłębiania zaufania obywateli oraz informowania stron i przekonywania";
6) art. 81c ust. 2 p.b. przez błędne zastosowanie w sytuacji, gdy organ nie wykazał uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego wentylacji grawitacyjnej oraz instalacji gazowych bezprzewodowych i mimo tego zobowiązał skarżącego do wykonania i dostarczenia ekspertyzy, podczas gdy obowiązek ten spoczywał na organie.
W skardze sformułowano wniosek o przeprowadzenie dowodów
z dołączonych do niej dokumentów takich jak: opis techniczny budynku na osiedlu J. w Ł.; protokół odbioru i przekazania obiektu do użytku z 31.03 -7.04. 1978 r.; projekt architektoniczny lokali w budynku przy ul. [...]; protokół odbioru instalacji gazowej w ww. budynku z 30 marca 1978 r.; protokoły zdawczo-odbiorcze lokali przy ul. [...]; protokół nr 15/adm.J./2022; protokół nr 18/adm.J./2023 – na okoliczność wykazania istotnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, ustalaniu stanu faktycznego i braku podstaw do uznania, że instalacja gazowa nie odpowiada przepisom prawa.
Uzasadniając zarzuty Spółdzielnia wskazała, że postanowienie PINB zawiera istotne błędy w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu, jest nieprecyzyjne i ogólnikowe, w szczególności nie wskazuje jakie lokale powinny zostać objęte ekspertyzą w zakresie nieprawidłowego działania wentylacji, a które w zakresie instalacji gazowej (problem z obydwoma instalacjami nie występuje we wszystkich lokalach łącznie). Skarżąca ponownie zakwestionowała niewykazanie "uzasadnionych wątpliwości", które są przesłanką wydania postanowienia dowodowego na podstawie art. 81c ust 2 p.b. Nie wskazała, na czym polegają nieprawidłowości, jakie parametry zostały przekroczone a jakie nie zostały osiągnięte. W przypadku wentylacji nie wykonano żadnych pomiarów, stwierdzono jedynie stan zastany, a w przypadku butli gazowych jedynym uchybieniem jest niezachowanie odległości od kuchenki. Zdaniem Spółdzielni, nakładając obowiązek przedłożenia ekspertyzy organ powinien wskazać precyzyjnie jej zakres oraz jakie wystąpiły uzasadnione wątpliwości o charakterze kwalifikowanym, co nie nastąpiło w sprawie. Bezpodstawnie nałożono ciężar dowodowy na zarządcę nieruchomości. Wskazała, że z protokołów przeglądu wentylacji z 2022 i 2023 r. wynika, że jej stan jest zadowalający, a organ tego ustalenia nie podważył jakimikolwiek pomiarami. Powtórzyła argument o wykonaniu instalacji bezprzewodowej gazowej zgodnie z projektem budynku z lat 70-tych (w projekcie wskazano, że butla gazowa ma się znajdować pod zlewozmywakiem w przygotowanej do tego wnęce, co wynika z opisu technicznego budynków na osiedlu J. w Ł. oraz z projektu architektonicznego lokali budynku przy ulicy [...]).
V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
VI. W trakcie postępowania przed sądem zwrócono się do PINB o przedłożenie protokołu kontroli GINB wymienionego w piśmie tego centralnego organu z 8 sierpnia 2022 r. znak DIK.401.63.2019 znajdującego się na k. 1 akt administracyjnych PINB.
Protokół GINB z 30 maja 2018 r. znak DIK.401.63.2019 został nadesłany przy piśmie PINB z 31 października 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
VII. Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem zaskarżone postanowienie jak i postanowienie pierwszoinstancyjne są przedwczesne.
VIII. Warunkiem nałożenia przez organ nadzoru budowlanego na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.), dalej: p.b., jest "powstanie uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego". Zdaniem sądu o ile organ odwoławczy wykazał, że właściwie rozumie ten przepis (przywołując orzecznictwo sadów administracyjnych), o tyle nieprawidłowo go zastosował w stanie faktycznym sprawie niniejszej. Nie wykazał bowiem przesłanek w postaci "uzasadnionych wątpliwości", z powodu których obciążył skarżącą Spółdzielnię obowiązkiem i kosztami sporządzenia ekspertyzy technicznej.
W przywołanym przez PWINB orzecznictwie wskazuje się, że "uzasadnione wątpliwości" w świetle art. 81c ust. 2 p.b. to wątpliwości kwalifikowane, których wyjaśnienie wymaga sięgnięcia do wiedzy specjalistycznej przekraczającej możliwości organu prowadzącego postępowanie. Postanowienie wydawane na ww. podstawie, zobowiązujące do przedłożenia ocen i ekspertyz, ma niewątpliwie charakter dowodowy. Jednak art. 81c ust 2 p.b. jest regulacją szczególną wobec art. 84 § 1 k.p.a. (dowód z opinii biegłego) i nie można z niej korzystać w sposób dowolny. Sięgnięcie do art. 81c ust. 2 p.b. jest uzasadnione dopiero wówczas, gdy "pomimo innych czynności podejmowanych w toku postępowania, przede wszystkim oględzin, pomiarów oraz analizy dokumentacji nie jest możliwe poczynienie ustaleń wymagających wiedzy specjalistycznej przez pracowników organu prowadzącego postępowanie, np. z uwagi na stopień skomplikowania sprawy, konieczność użycia specjalistycznych przyrządów, narzędzi pomiarowych, wykonania badań i porównań wymagających oceny zjawisk technicznych dotyczących obiektu budowlanego jako całości lub jego części" (zamiast wielu vide np. wyrok NSA z 6 grudnia 2022 r., II OSK 3819/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nałożenie na stronę obowiązków mających źródło w art. 81c ust. 2 p.b. powinno więc znajdować odzwierciedlenie w konkretnych okolicznościach sprawy, a organ powinien wykazać, że było to uzasadnione w świetle stanu faktycznego sprawy i brzmienia ww. przepisu.
IX. W sprawie niniejszej powyższe wymogi zastosowania art. 81c ust. 2 p.b. zdecydowanie nie zostały spełnione odnośnie instalacji wentylacyjnej, a odnośnie instalacji gazowej bezprzewodowej – sposób sformułowania postanowienia jest co najmniej nieprecyzyjny.
1. Sąd ma przy tym w polu widzenia, że organ odwoławczy podjął próbę wykazania w czym upatruje "uzasadnionych wątpliwości" odnośnie instalacji wentylacyjnej (w konieczności sprawdzenia tej instalacji jako całości, obejmującej elementy znajdujące się w częściach wspólnych, która to instalacja jest systemem skomplikowanym i złożonym). Problem jednak w tym, że odwołanie się do powyższego jest przedwczesne, bowiem nie zostało poprzedzone choćby próbą rzetelnego ustalenia stanu faktycznego w jakim te nieprawidłowości odnośnie wentylacji występują. W ocenie sądu ustalenie to nie przekracza wiedzy i możliwości działania pracowników organów nadzoru budowlanego. Inaczej rzecz ujmując można powiedzieć, że gdyby przesłanką powstania "uzasadnionych wątpliwości", o których jest mowa w art. 81c ust. 2 p.b., było wyłącznie stwierdzenie nieprawidłowości -przepis ten byłby regulacją martwą. Tymczasem jest on regulacją na zasadzie wyjątku, dopuszczającą ekspertyzy i oceny techniczne wyłącznie gdy dostępne organowi nadzoru budowlanego możliwości wyjaśnienia i ustalenia przyczyny problemu nie przynoszą rezultatu. Przepis art. 81c ust. 2 p.b. nie jest przepisem umożliwiającym ustalanie stanu faktycznego sprawy, bowiem ten ustalany jest przy zastosowaniu regulacji ogólnych o postępowaniu wyjaśniającym, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jest natomiast przepisem mającym umożliwić organowi rozstrzygnięcie sprawy w momencie, gdy ustalony w granicach kompetencji organu stan faktyczny, mimo ponadprzeciętnej wiedzy pracowników organu, nie pozwala udzielić odpowiedzi w jaki sposób rozstrzygnąć problem nieprawidłowego stanu technicznego budynku, tzn. gdy organ w oparciu o już zgromadzony materiał dowodowy staje przed dylematem przekraczającym jego doświadczenie, wiedzę i możliwości techniczne.
Tymczasem w sprawie niniejszej, w której postępowanie faktycznie zostało wszczęte w związku z treścią protokołu kontroli przeprowadzonej przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w kwietniu 2019 r. "w zakresie utrzymania budynku mieszkalnego wielorodzinnego" i zapytaniem GINB do organu pierwszej instancji w piśmie z 8 sierpnia 2022 r. o sposób ustaleń powziętych w związku z tą kontrolą – jedyną czynnością wyjaśniającą było przeprowadzenie oględzin lokali mieszkalnych w budynku przy ulicy [...] w Ł. będącym w zarządzie skarżącej Spółdzielni. W ich trakcie skontrolowano 23 lokale (wszystkich jest 31) stwierdzając w 14 lokalach nieprawidłowości związane z usytuowaniem butli gazowej bądź niezapewnieniem prawidłowego napływu powietrza do lokali lub znajdujących się w nich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Wyłącznie to skłoniło PINB a następnie PWINB do stwierdzenia, że istnieją "uzasadnione wątpliwości" odnośnie działania wentylacji grawitacyjnej i zgodności z przepisami instalacji gazowych bezprzewodowych.
Sąd zwraca uwagę, że w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi do kontroli legalności wraz ze skargą nie znalazł się protokół kontroli GINB z kwietnia 2019 r. (protokół ten został dołączony do akt sprawy dopiero przez sąd, vide zarządzenie sędziego referenta z 30 października 2023 r., k. 43-56). Nie doszło też ani w trakcie oględzin, ani w uzasadnieniach wydanych postanowień do porównania stanu faktycznego wynikającego z protokołu kontroli GINB z 2019 r. w stosunku do chwili obecnej (tymczasem np. w mieszkaniu nr 10 obecnie nie stwierdzono nieprawidłowego usytuowania kuchenki gazowej, nie wiadomo natomiast czy zabudowana i zastawiona kratka wentylacyjna w mieszkaniu nr 2, co ustalono w 2019 r., nadal jest w takim stanie czy też coś się w tym zakresie zmieniło). Już tylko pobieżne porównanie treści protokołu kontroli z 2019 r. i protokołu oględzin z 2022 r. uprawnia do wniosku, że PINB ograniczył się wyłącznie do powtórzenia ustaleń GINB, tym razem bez zmierzenia przepływu powietrza (nie wyjaśniono czy z braku odpowiedniego sprzętu, czy z innych powodów), ale też bez jednoznacznego wskazania czy w skontrolowanych lokalach sytuacja uległa zmianie i uchylił się od jakichkolwiek innych wyjaśnień, które dawałyby obraz stanu faktycznego w jego całokształcie. Nie zostały podjęte żadne czynności wyjaśniające umożliwiające wykazanie, że nie jest możliwe usunięcie wątpliwości w ramach wiedzy specjalistycznej pracowników organu nadzoru budowlanego.
Tymczasem, w ocenie sądu, w ramach kompetencji pracowników organu nadzoru budowlanego możliwe i niezbędne jest sięgnięcie przede wszystkim do dokumentacji projektowej i technicznej budynku celem ustalenia, jak został zrealizowany projekt wentylacji grawitacyjnej (zgodnie z dokumentacją techniczną czy też nie) oraz czy pomiędzy oddaniem budynku do użytkowania a chwilą obecną doszło do ingerencji w elementy wentylacji grawitacyjnej mogące wpłynąć na przepływ powietrza. Ustalenia w tym zakresie nie przekraczają ani wiedzy, ani doświadczenia pracowników organu nadzór budowlanego, którzy na co dzień analizują projekty budowlane i dokumentację techniczną obiektów, przeprowadzają kontrole i mają doświadczenie w tym zakresie. Po wtóre, zwraca uwagę, że nieprawidłowości w zakresie napływu powietrza do lokali stwierdzono w 7 na 31 lokali, jednak nie wiadomo jak te lokale są położone w budynku, jak usytuowane są ich kominy, czy istnieje między nimi połączenie, czy problemy są w jakiś sposób powiązane z miejscem usytuowania lokali, miejscem usytuowania i wielkością (wysokością) kominów itp., czy nie doszło do ingerencji w budynek w sposób powodujący powstanie nieprawidłowości ujawnionych w 2019 r. Nie wyjaśniono czy kiedykolwiek zgłaszano w tym zakresie nieprawidłowości (budynek jest z roku 1978 r.). Nie wskazano jakich norm aktualny stan faktyczny nie spełnia. Dalej, z protokołu kontroli GINB z 2019 r. wynika, że właściciele lokali, w których stwierdzono nieprawidłowości wymieniali okna i drzwi. Nie wiadomo, czy problem z wentylacją istniał wcześniej (przed tymi czynnościami) czy też nie. Niewyjaśniona pozostaje rozbieżność zapisów poszczególnych protokołów kontroli okresowych na przestrzeni lat, tj. np. w protokole kontroli jednorocznej z 2018 r. nie ujawniono nieprawidłowości w zakresie dostępu powietrza zewnętrznego (vide protokół nr 92/GW/2018 z 30 maja 2018 r. obejmujący 29 z 31 lokali mieszkalnych w budynku przy ulicy [...] w Ł., który stanowi załącznik nr 3 do protokołu kontroli GINB z kwietnia 2019 r. – zawierający następujące zapisy: "przeróbki zakłócające ciąg – nie stwierdzono; dostęp powietrza zewnętrznego – zadawalający"), gdy tymczasem nieprawidłowości związane z dostępem powietrza ujawnił GINB w 2019 r.; z kolei z protokołów kontroli okresowej z lat 2022 i 2023 dołączonych do skargi wynika odnośnie ww. elementów (w obydwu te same ustalenia): "przeróbki zakłócające ciąg – zadawalający; dostęp powietrza zewnętrznego – do pomieszczeń należy zapewnić stały, niezakłócony dopływ powietrza zewnętrznego" (k. 28, 29). Nie wiadomo jednak, co uległo zmianie między rokiem 2018 (gdy dopływ powietrza zewnętrznego był zadowalający) a rokiem 2019, w którym GINB stwierdził nieprawidłowości potwierdzone następnie przez rzeczoznawców w latach 2022-2023.
Zdaniem sądu ustalenia w powyższym zakresie, które powinny być podjęte w pierwszej kolejności na zasadach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. są niezbędne, bowiem nie wszystkie ustalone nieprawidłowości występują we wszystkich lokalach, a nieprawidłowości związane z wentylacją występują zaledwie w części lokali. Należy więc sprawdzić, czy zgłaszano problemy w tym zakresie wcześniej, czym różni się sytuacja tych lokali od sytuacji lokali, w których wentylacja działa prawidłowo, czy ma to związek z określonym położeniem lokali (np. czy są w jednym pionie), czy istnieje podejrzenie ingerencji w instalację, kominy, drożność itp. Jeszcze raz należy powtórzyć, że przepis art. 81c ust. 2 p.b. nie służy prowadzeniu postępowania wyjaśniającego co do zasady, bowiem temu służą reguły ogólne z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Regulacja art. 81c ust. 2 p.b. służy usuwaniu "uzasadnionych wątpliwości" co do stanu technicznego budynku ujawnionych w stanie faktycznym wyjaśnionym na tyle, na ile pozwalają organowi nadzoru budowlanego jego możliwości techniczne, wiedza i doświadczenie jego pracowników, a więc dopiero gdy dalsze konieczne czynności przekraczają te komponenty działania organu.
Sąd nie kwestionuje, że skorzystanie z instytucji art. 81c ust. 2 p.b. może się okazać konieczne w sprawie niniejszej, ale musi to być oparte na konkretnych okolicznościach sprawy, których wyjaśnienie – mimo przeprowadzonej przez organ analizy – przekracza jego kompetencję. Wykazania tych okoliczności w sprawie jednak zabrakło, a postanowienie odnośnie instalacji wentylacyjnej sformułowano ogólnie, obejmując nim "poszczególne lokale" bez wskazania o które chodzi bądź dlaczego (przy stwierdzeniu nieprawidłowości tylko w niektórych) objęto wszystkie lokale w budynku *gdy nieprawidłowości stwierdzono w niektórych), co jest działaniem przedwczesnym i w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nieuprawnionym.
2. Odnośnie butli gazowych i ich usytuowania, to istotnie zgodnie z § 177 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r., poz. 1225 z późn. zm.), dalej: rozporządzenie WT, urządzenia gazowe instalowane w budynku mogą być zasilane gazem płynnym z indywidualnych butli o nominalnej zawartości gazu do 11 kg pod warunkiem spełnienia wymagań przewidzianych w pkt 1-8 tego przepisu, w tym pkt 5 – zapewnienia odległości między butlą a urządzeniem promieniującym ciepło, z wyłączeniem zestawów urządzeń gazowych z butlami, co najmniej 1,5 m. Sąd jednak zwraca uwagę, że stwierdzono niezachowanie tej odległości nie we wszystkich skontrolowanych lokalach, np. w mieszkaniu nr 10 odległość była prawidłowa, w innych mieszkaniach takiej nieprawidłowości w ogóle nie ustalono (nie wszystkie przy tym udało się skontrolować). Tymczasem sformułowanie zaskarżonego postanowienia jest takie, że obejmuje "poszczególne lokale" niezależnie od tego czy kiedykolwiek stwierdzono w nich tę nieprawidłowość, a także i mieszkanie nr 10, w którym tę nieprawidłowość (jak wynika z porównania protokołu kontroli z 2019 r. i oględzin z 2022 r.) prawdopodobnie usunięto. O ile więc niewłaściwe usytuowanie butli gazowych faktycznie wynika z przepisów rozporządzenia WT, o tyle organ nie wskazał dlaczego wskazanie sposobu usunięcia tej nieprawidłowości przekracza jego wiedzę, a nadto sformułował obowiązek niezasadnie, bowiem także co do lokali, odnośnie których nieprawidłowości nie wykazał, co również wymaga wyjaśnienia. W konsekwencji, sposób sformułowania sentencji postanowienia nie daje możliwości wyodrębnienia z niej elementów dotyczących instalacji gazowej wyłącznie w lokalach, w których nieprawidłowości stwierdzono (nawet jeśli sąd to ustalenie podziela).
Na marginesie wskazać trzeba, że kwestie związane z usytuowaniem butli gazowych zaliczyć należy do warunków związanych z bezpieczeństwem pożarowym obiektu, co ewentualnie umożliwiałoby zastosowanie rozporządzenia WT z 2002 r. do budynku w sprawie niniejszej na zasadzie § 2 ust. 1 i 2 w związku z § 207 tego rozporządzenia. Niezasadnie więc wskazuje skarżący, że skoro projekt butle gazowe we wnęce kuchennej przewidywał, to ich obecne usytuowanie należy uznać za prawidłowe. Sąd zwraca uwagę, że problem ten również nie występuje we wszystkich lokalach, a w lokalu nr 10 prawdopodobnie został wyeliminowany między rokiem 2019 a 2022, co wymaga potwierdzenia.
X. Reasumując, ponownie prowadząc sprawę organ pierwszej instancji zastosuje się do zaleceń sądu, przeprowadzi ustalenie i analizę stanu faktycznego w oparciu o dostępne dokumenty (projektowe, techniczne), porówna stan wynikający z dokumentacji ze stanem na miejscu, ustali czy istnieją możliwe do ujawnienia różnice wpływające na funkcjonowanie wentylacji w lokalach w których stwierdzono nieprawidłowości oraz w większości lokali, gdzie tych nieprawidłowości nie wskazano, czy nie ingerowano w instalację wentylacyjną w sposób zakłócający jej prawidłowe działanie w lokalach wymienionych w protokole kontroli GINB i protokole oględzin PINB z 2022 r., z czego wynika różnica w końcowych wnioskach protokołu kontroli jednorocznej z 2018 r. oraz protokole kontroli GINB z 2019 r. i kontrolach okresowych późniejszych w zakresie działania instalacji wentylacyjnej. Jeśli dojdzie do przekonania o konieczności zastosowania art. 81c ust. 2 p.b. – uzasadni to odwołaniem się do przeprowadzonych ustaleń i analiz, w sposób wskazujący na wystąpienie "uzasadnionych wątpliwości", czego w zaskarżonych postanowieniach zabrakło.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. poz. 1935 z późn. zm.).