II SA/BK 650/22

II SA/Bk 650/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Marek Leszczyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 434/23 - Wyrok NSA z 2025-06-12
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 67 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), asesor sądowy WSA Barbara Romanczuk, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [....] w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego oddala skargę
Uzasadnienie
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. (dalej: PINB) z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], nakazującej J. B., pod rygorem natychmiastowej wykonalności, dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,00m x 8,00m na działce nr geod. [...] przy ul. K. w S.
Decyzja [...]WINB wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
W związku z informacją Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] lipca 2021 r. o częściowym zawaleniu się budynku gospodarczego na posesji J. B., PINB dokonał w dniu 15 lipca 2021 r. kontroli na nieruchomości przy ul. K. w S. W wyniku tej kontroli organ I instancji stwierdził, że na przedmiotowej działce istnieje budynek inwentarski o wymiarach 6,00m x 8,00m, o konstrukcji drewnianej, z więźbą dachową drewnianą, pokrytą blachą. Nad przedmiotowym budynkiem wybudowany jest budynek murowany o wymiarach 10,00m x 7,00m, który jest w stanie surowym. Murowany obiekt jest objęty od 2003 r. odrębnym postępowaniem administracyjnym. Drewniany budynek inwentarski do poziomu murłaty, na dzień kontroli, wypełniony był sianem i obornikiem. Na oborniku, na poziomie poddasza, były uwięzione dwie krowy. Trzy ściany budynku - zmurszałe i przegniłe, opierały się na stercie siana i obornika. Cała konstrukcja budynku była zawalona i opierała się na oborniku. W wyniku tej kontroli PINB stwierdził, że drewniany budynek inwentarski nie nadaje się do remontu. Z powodu zagrożenia zdrowia ludzi i zwierząt znajdujących się w obiekcie, należy bezzwłocznie, pod rygorem natychmiastowej wykonalności, rozebrać przedmiotowy budynek.
Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 7 maja 1994 r. Prawo budowlane, PINB nakazał J. B. dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej, o wymiarach 6,00m x 8,00m, na działce nr geod. [...] przy ul. K. w S. oraz nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. B..
Po rozpoznaniu odwołania [...]WINB decyzją z dnia [...] września 2021 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w mocy.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. B.. Po jej rozpoznaniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 818/21, uchylił decyzję [...]WINB z dnia [...] września 2021 r. i poprzedzającą jej wydanie decyzję PINB z dnia [...] lipca 2021 r. Sąd ten wskazał, że zastosowany przez organy nadzoru budowlanego przepis art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. P.b. nie może stanowić podstawy do nakazania rozbiórki budynku. Ponadto z uwagi na zawalenie się budynku, nie jest to obiekt użytkowany. Z kolei organy nadzoru budowlanego winny rozważyć, czy sprawa nie powinna być rozpatrzona z zastosowaniem przepisów rozdziału 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, pod kątem wystąpienia katastrofy budowlanej w budynku.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania PINB decyzją z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...]wydaną na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 1 P.b., nakazał J. B., pod rygorem natychmiastowej wykonalności, dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,00m x 8,00m na działce nr geod. [...] przy ul. K. w S.
W uzasadnieniu przywołanej decyzji organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, że w dniu 8 grudnia 2021 r. dokonał ponownej kontroli na działce nr [...] w S., w wyniku której ustalił, że z budynku usunięto część obornika, przez co odsłonięto ściany przyziemia. Podczas oględzin stwierdzono, że brak jest fundamentu kamiennego, a istnieją tylko pojedyncze kamienie polne. Ściany podłużne budynku są częściowo zawalone, częściowo w znacznym stopniu odchylone od pionu. Istnieją ubytki belek drewnianych, które są przegniłe i biologicznie skorodowane. W budynku brak jednej całej ściany szczytowej, a ponadto na długości 1,47 m częściowo wygięta jest belka więźby dachowej pomiędzy słupami. Budynek nie nadaje się do remontu, tym bardziej, że jest posadowiony wewnątrz budynku murowanego, który został objęty nakazem rozbiórki w odrębnym postępowaniu. W ocenie organu przedmiotowy budynek nie nadaje się do remontu i w obecnym stanie stwarza zagrożenie dla użytkownika.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w międzyczasie J. B. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną [...]WINB z dnia [...] września 2021 r., nr [...]. Sprawa wznowieniowa została zakończona decyzją ostateczną [...]WINB z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...], który umorzył postępowanie, z uwagi na wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji objętej wnioskiem o wznowienie.
Odwołanie od decyzji PINB z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], złożył J. B.
Po jego rozpoznaniu, [...]WINB decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał i omówił przepisy regulujące omawianą materię. Zdaniem organu, rację ma PINB, że przedmiotowy budynek stanowi zagrożenie życia i zdrowia osób korzystających z nieruchomości. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna wykonana w trakcie kontroli w dniu [...] grudnia 2021 r. oraz w dniu 15 lipca 2021 r. Aktualna pozostaje także ocena, że częściowo zawalony drewniany budynek inwentarski nie nadaje się do remontu, biorąc pod uwagę uwidoczniony na zdjęciach stan elementów składających się na ściany oraz dach obiektu. Ponadto budynek nie posiada fundamentu i jest zlokalizowany bezpośrednio pod innym budynkiem, o konstrukcji murowanej, który podlega ostatecznej i prawomocnej decyzji o nakazaniu jego rozbiórki.
W ocenie organu odwoławczego, z powyższych powodów brak jest podstaw prawnych do wydania w niniejszej sprawie nakazu w trybie art. 66 ust. 1 P.b., tj. nakazania właścicielowi obiektu wykonania określonych czynności w celu wyeliminowania stwierdzonego zagrożenia oraz nieodpowiedniego stanu technicznego budynku. W niniejszej sprawie faktycznie oznaczałoby to wykonanie całego budynku od nowa, od poziomu fundamentów, co wykracza poza regulację w/w przepisu. Natomiast w sprawie zastosowanie ma przepis art. 67 ust. 1 P.b., zgodnie z którym, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu. W ocenie organu odwoławczego stwierdzony w niniejszej sprawie stan faktyczny odpowiada regulacji przywołanego przepisu. Przy czym przesłanką wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest wyłącznie stwierdzenie przez organ administracji niemożności remontu, odbudowy lub wykończenia z przyczyn technicznych nie zaś z jakichkolwiek innych przyczyn. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16.03.2021 r., sygn. akt II OSK 415/21 (CBOSA nsa.gov.pl).
Dalej organ wyjaśnił, że mając na uwadze prawomocny wyrok WSA w Białymstoku wydany w niniejszej sprawie administracyjnej, wskazać należy, że sprawa nie podlega rozpatrzeniu w trybie przepisów art. 73-79 P.b. Stwierdzony stan faktyczny nie jest katastrofą budowlaną w rozumieniu art. 73 ust. 1 P.b., gdyż budynek zawalił się z uwagi na upływ czasu i brak remontów. Z tego powodu nie można mówić, że zdarzenie było niezamierzone i gwałtowne, co jest wymagane w/w przepisem.
Organ odwoławczy odniósł się tez do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu i stwierdził, że są one niezasadne. I tak nieuzasadnione są zarzuty dotyczące błędnego określenia przedmiotu niniejszego postępowania, gdyż kwestie te zostały rozstrzygnięte na poprzednim etapie niniejszej sprawy. Ponadto skarżący jako jedyna strona postępowania każdorazowo był informowany o planowanej kontroli. Był on również obecny przy obu dokonanych w niniejszej sprawie kontrolach z dnia 15 lipca 2021 r. i z dnia 8 grudnia 2021 r., o czym świadczą sporządzone wtedy protokoły. Również wbrew zarzutom zawartym w odwołaniu, sprawy nie prowadził urzędnik podlegający wyłączeniu w rozumieniu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. osoba, która brała udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Postępowania nie prowadził też sprawca "przestępstwa z art. 231 § 1 Kodeksu karnego".
Odnosząc się do zawartego w odwołaniu zarzutu błędnej podstawy prawnej wydanego nakazu, organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzut ten jest nieuzasadniony, co wykazano powyżej. Ponadto w trybie art. 66 ust. 1 P.b. organy nadzoru budowlanego nie są uprawnione do nakazania remontu.
Na koniec organ ten wskazał, że PINB nie naruszył art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż skarżący nie wnosił o zastosowanie w niniejszej sprawie przywołanego przepisu.
Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wniósł J. B., w której zaskarżonej decyzji zarzucił, że:
1) została wydana w postępowaniu, w którym strona została całkowicie pozbawiona możności obrony swych praw (nieważność postępowania) w następstwie takich działań organów nadzoru budowlanego jak: brak kontroli budowlanej z udziałem strony, fałszowanie dokumentów urzędowych, odmowa wydania korespondencji z akt stanowiącej własność skarżącego, zignorowanie i brak rozpatrzenia wszystkich wniosków skarżącego;
2) została wydana przez pracowników w I i II instancji podlegających wyłączeniu. Oskarżam M. I. M. - pracownika [...]WINB i J. J. – Inspektora PINB o to, że bezprawnie (to jest bez wyroku sądowego i tytułu egzekucyjnego) odebrali skarżącemu fotokopie akt administracyjnych wykonane przez adwokata A. H. oraz mapy działki i budynków, umowę z projektantem i inne istotne materiały, pozbawiając w ten sposób skarżącego możności obrony swych praw zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i przed sądami powszechnymi i administracyjnymi.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o:
- skierowanie sprawy na rozprawę;
- zobowiązanie pracownika organu wydającego decyzję do osobistego stawiennictwa na rozprawę;
- stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i jej poprzedzającej jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa (budynek nie istnieje w Ewidencji Gruntów i Budynków) lub ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
- zażądanie przez Sąd z urzędu i dopuszczenie dowodu z: postanowienia Prokuratury Rejonowej w B. z dnia [...] lipca 2021 r. sygn. akt[...]; protokołu policyjnych oględzin budynków wraz z materiałem zdjęciowym znajdującym się w aktach sprawy [...] Sądu Rejonowego w S. oraz wyroku Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] czerwca 2022 r. sygn. akt [...] na okoliczności podane w zarzutach niniejszej skargi i jej uzasadnieniu;
- zasądzenie od [...]WINB zwrotu kosztów procesu;
- zwolnienie w całości od kosztów sądowych, w tym ewentualnie II instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że Prokuratura Rejonowa w S. prowadziła postępowanie sprawdzające z zawiadomienia J.J. – Inspektora PINB o utrudnianie przez J. B. kontroli budynków inwentarskich znajdujących się na działce nr [...], w części znajdującej się na nieistniejącej ulicy S. (sprawa II SA/Bk 865/19). Następnie zostało wydane przez Policję postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa przeciwko J. B. z powodu niewyczerpania znamion czynu zabronionego i zatwierdzone przez Asesora Prokuratury. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez pokrzywdzony podmiot - PINB w S., lecz złożył on kolejne zawiadomienie o przestępstwie i wszedł w zmowę z prokuratorem Prokuratury Rejonowej w S., aby doprowadzić albo do umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności J. B. , albo do umorzenia postępowania z powodu niepoczytalności i zastosowania środka zabezpieczającego (jak to było w odniesieniu do spornego budynku - przedmiotu niniejszej skargi).
Dalej skarżący wskazał, że [...]WINB miał otrzymać, mimo braku wniosku, uzasadnienie do wyroku oddalającego skargę wydanego w sprawie II SA/Bk 865/19. Prowadząca sprawę M. I.M. miała - jak stwierdziła w zawiadomieniu o przestępstwie przeciwko J. B. - wysłać przez pomyłkę wskazany wyrok z uzasadnieniem i z aktami sprawy PINB do J. B. Kolejnym działaniem M. I. M. było złożenie zawiadomienia o przestępstwie zawłaszczenia akt w celu uzyskania od prokuratora nakazu przeszukania u J. B. oraz poddaniu go standardowej procedurze badań psychiatrycznych na okoliczność poczytalności w chwili czynu odebrania z Poczty listu z aktami i wyrokiem. Przeszukanie, które odbyło się w dniu 8 marca 2021 r., nie dało spodziewanych efektów, wobec czego Policja w zmowie z PINB i prokuratorem prowadzącym sprawę odebrała z zemsty J. B. wszystkie dokumenty (to jest fotokopie) oznaczone numerem sprawy [...] oraz dokumentację medyczną i wszelką dokumentację dotyczącą budynków na działce nr[...] (mapy, umowy na usługi projektowe itd.). Bezpośrednio po przeszukaniu J. B. został dowieziony na badania psychiatryczne w sprawie ukrywania akt, których nie znaleziono. W rzeczywistości już od co najmniej 22 czerwca 2020 r. PINB dysponował oryginałami akt zaginionych rzekomo 8 czerwca 2020r. i wydawał z nich fotokopie dla Policji na potrzeby nowej sprawy utrudniania kontroli. Odebrane materiały to nic innego jak fotokopie kserokopii policyjnych akt administracyjnych wykonane przez adw. A H. oraz dodatkowo wskazane oryginały dokumentów prywatnych J.B., a dotyczące spornego budynku(ów).
Zdaniem skarżącego, jest rażącym naruszeniem prawa i sprzecznym z zasadą praworządności (art. 2 Konstytucji R.P.), aby pracownicy organu, którzy składają przeciwko stronie zawiadomienia o przestępstwie, prowadzili dalej sprawy z urzędu przeciwko tej stronie. Nie ulega też wątpliwości, że doszło do pozbawienia strony możności obrony swych praw przez odebranie dokumentów dotyczących spornego budynku(ów). Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 3 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w S. w sprawie o sygn. akt [...] w punkcie trzecim orzekł: "Na mocy art. 230 § 2 k.p.k. orzeka zwrot oskarżonemu J. B. dowodu rzeczowego w postaci teczki papierowej z dokumentami szczegółowo opisanego w wykazie dowodów rzeczowych nr [...] pod poz. 1 na k. 390, przechowywanego w aktach sprawy na k. 385." Zaś w uzasadnieniu wskazał: "Z przeprowadzonych dowodów, w szczególności zeznań świadka J. J., wynikało, iż zatrzymane dokumenty nie stanowiły akt przesłanych omyłkowo oskarżonemu, który je ukrył i nie chciał wydać w toku postępowania. Mając więc na względzie, iż stanowiły one jego własność należało je zwrócić, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 230 § 2 k.p.k."
Dalej skarżący wyjaśnił, że postępowanie prowadzone przez Sąd Karny potwierdziło szereg nieprawidłowości. Okazało się bowiem, że w celu wygrania sprawy inspektor M. I. M. wysyła do WSA i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. niekompletne kserokopie akt administracyjnych. Ten fakt wyszedł na jaw również w poprzedniej sprawie przed WSA w Białymstoku. Na rozprawie okazało się, że brakowało protokołu, a później po analizie akt jeszcze 30 innych dokumentów.
Skarżący wskazał też, że PINB w S. – J. J., był też notorycznie "łapany" na gorącym uczynku dopisywania do protokołu różnych treści. W tej sprawie upozorowano protokołem ogłoszenie ustne w dniu 15 lipca 2021 r., po przeprowadzonej kontroli, nakazu rozbiórki spornego budynku z rygorem natychmiastowej wykonalności, którego to nakazu nie ma oczywiście w aktach sprawy. Fakt ten został ujawniony w piśmie PINB w S. z dnia [...] sierpnia 2022 r., znak [...], kierowanym do [...]WINB w B. w związku ze złożonym ponagleniem.
Na koniec skarżący stwierdził, że "powyższy fakt należy potraktować jako żądanie wznowienia poprzedniej sprawy sądowej. Dopełnienie wymogów formalnych skargi o wznowienie nastąpi na rozprawie lub na żądanie Przewodniczącego Wydziału WSA w Białymstoku".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
W piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2022 r. skarżący wniósł o:
a) sprowadzenie na rozprawę akt sprawy II SA/Bk 262/07 i dopuszczenie dowodu z pisma Burmistrza S. doręczonego skarżącemu w dniu [...] października 2007 r. (data wysłania korespondencji z Sądu), a szczególnie z decyzji podziałowej z października 1987r. i wykazu zmian gruntowych, których WSA w Białymstoku na "oczy nie widział" na okoliczność, że decyzja została skierowana nie do właściciela gospodarstwa rolnego (czyli skarżącego) tylko do posiadacza, któremu według stanowiska P. Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. i WSA nie przysługuje prawo do odbudowy z odszkodowania od ubezpieczyciela budynków zniszczonych czy to przez kataklizm, czy wskutek katastrofy budowlanej bez wykazania się tytułem prawnym do gospodarstwa rolnego, to jest postanowieniem Sądu stwierdzającym spadek po M. G.;
b) dopuszczenie dowodu z przesłanego do sprawy I SA/Bk 343/22 skanu podania i zaświadczenia (oryginały zostaną okazane na rozprawie) na okoliczność, że działka gospodarstwo rolne po zmarłej M. G. (z działką nr [...]) zostało zgodnie z prawem odłączone od terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jako takie nie figuruje w Ewidencji Gruntów i Budynków, skutkiem czego sprawa nie podlega rozpoznaniu przez polskie Organy Administracyjne i Sądy;
c) dopuszczenie dowodu z protokołu rozprawy w sprawie II SA/Bk 270/14 na okoliczność ustalenia stanu prawnego spornych budynków;
d) dołączenie do akt sprawy wydruku pisma przesłanego e-mailem do Prezesa WSA w Białymstoku, a zatytułowanego: "Wykaz sędziów, którzy nie mają moralnego prawa orzekać w sprawie skarg J. B. na decyzje wydawane na podstawie ustawy o ochronie zwierząt i ustawy Prawo budowlane."
Na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. skarżący sprecyzował, że wnosi o wznowienie postępowania sądowego w sprawach II SA/Bk 818/21 i II SA/Bk 817/21. W związku z powyższym wyłączono z niniejszych akt (ze skargi) wniosek skarżącego o wznowienie postępowania sądowego w powyższych sprawach i nadano mu stosowny bieg.
Ponadto na rozprawie skarżący wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania sądowego, ale wniosek został oddalony. Wniósł też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ale wniosek ten także został oddalony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżona decyzja [...]WINB z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...], która utrzymała w mocy decyzję PINB z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...], nakazującej J. B., pod rygorem natychmiastowej wykonalności, dokonanie rozbiórki częściowo zawalonego budynku inwentarskiego o konstrukcji drewnianej o wymiarach 6,00m x 8,00m, na działce nr geod. [...], przy ul. K. w S.
Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.; alej: P.b.).
Na samym początku zauważenia wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Białymstoku, który wyrokiem z dnia 18 stycznia 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 818/21, uchylił decyzję [...]WINB z dnia [...] września 2021 r., nr [...], oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję PINB z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...], w przedmiocie nakazu dokonania rozbiórki częściowo zawalonego budynku. Z mocy art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wobec tego, wiążące jest w niniejszej sprawie stwierdzenie Sądu w tamtej sprawie, że organy nadzoru budowlanego obu instancji dokonały błędnej wykładni art. 66 ust. 1 P.b. przyjmując, że w ustalonym stanie faktycznym, przepis ten może być podstawą nakazania właścicielowi obiektu budowlanego jego rozbiórki. Zdaniem tego Sądu ponownie rozpoznając sprawę organy winny także rozważyć, czy w sprawie nie powinny znaleźć zastosowania przepisy art. 67 ust. 1 P.b. albo art. 73 ust. 1 P.b. regulującego "katastrofę budowlaną". Organy powinny też raz jeszcze ustalić, w jakim stanie technicznym znajduje się sporny obiekt budowlany, czy nadaje się do remontu czy też nie. Powyższe będzie miało kluczowe znaczenie dla zastosowania odpowiednich przepisów ustawy Prawo budowlane.
W ocenie niniejszego składu orzekającego, organy prowadząc ponownie postępowanie, zastosowały się do nakazów nałożonych przez WSA w Białymstoku w wyroku w sprawie II SA/Bk 818/21. Przede wszystkim organ I instancji przeprowadził kolejne oględziny w dniu 8 grudnia 2021 r. oraz oba organy szczegółowo uargumentowały, dlaczego w sprawie ma zastosowanie przepis art. 67 ust. 1 pkt 1 P.b. a nie mają zastosowania przepisy art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b. oraz art. 73 ust. 1 P.b.
Jeśli chodzi o podstawę z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 P.b., to już WSA w Białymstoku w prawomocnym wyroku w sprawie II SA/Bk 818/21 ją wykluczył. W przypadku zaś podstawy z art. 73 ust. 1 P.b., trafnie organy przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy nie można mówić o katastrofie budowlanej. Obecny stan techniczny budynku szczegółowo opisany i obfotografowany podczas dwukrotnych oględzin, nie wskazuje bowiem, aby budynek został zniszczony w sposób niezamierzony i gwałtowny. Mają zatem racje organy, że stan ten jest pochodną jego długotrwałego użytkowania i braku stosownych remontów. Zasadne było zatem, zdaniem Sądu, zastosowanie podstawy prawnej z art. 67 ust. 1 P.b. Z przywołanego przepisu wynika, że jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
W sprawie niniejszej spór dotyczy kilku kwestii. Podstawowa sprowadza się do braku wyjaśnienia stanu faktycznego co do położenia obiektu i braku ustalenia, kto jest jego właścicielem albo zarządcą. Kolejna natomiast dotyczy oceny stanu technicznego obiektu a zatem, czy zasadny jest nakaz jego rozbiórki. Pozostałe zarzuty odnoszą się do sposobu prowadzenia postępowania przez organy, w tym zachowania pracowników tych organów.
W stanie faktycznym sprawy rację należy przyznać organom a nie skarżącemu.
Odnośnie położenia przedmiotowego budynku na działce nr [...] wypowiedział się WSA w Białymstoku w prawomocnym wyroku z dnia 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 817/22, a zatem kwestia ta została przesądzona. Jeśli zaś chodzi o związaną z nią kwestię skierowania decyzji do skarżącego, przedstawia się ona następująco. Na rozprawie skarżący wyjaśnił, że nie jest właścicielem działki nr [...], zaś właścicielem jej jest niejaka M. G. (zmarła – patrz k. 42 akt sądowych). Wg. niego przedmiotowa działka nie ma założonej księgi wieczystej, a działka nr [...] (przed podziałem) ma założoną księgę wieczystą nr [...] i jako jej właściciel jest wpisany skarżący. Działka o nr [...]powstała zaś w 2007 r. z podziału działki nr[...] , ale ten podział został unieważniony, a akt darowizny na rzecz brata nie został odnotowany w księdze wieczystej. Jedynym posiadaczem działki o nr [...] jest skarżący, a ponadto działka ta jest wykazana w ewidencji gruntów i jako jej właściciel wskazany jest skarżący. Powyższe w powiązaniu z zarzutem z pisma skarżącego z dnia 16 listopada 2022 r. świadczyć ma w ocenie skarżącego o tym, że decyzja została skierowana do niewłaściwej osoby.
Zdaniem Sądu stanowisko skarżącego jest niezasadne. Zauważenia wymaga, że analiza stanu prawnego dotyczącego działki nr [...] przeprowadzona została m.in. w dopuszczonym dowodzie z wyroku WSA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 343/22. To, że istnieje rozbieżność pomiędzy zapisami księgi wieczystej a danymi z ewidencji gruntów odnośnie przedmiotowej działki, nie wpływa na to, że jak wskazał skarżący: "sprawa nie podlega rozpoznaniu przez polskie organy administracyjne i sądy" – patrz k. 42 akt sądowych. Podkreślenia bowiem wymaga, że przedmiotowy drewniany budynek inwentarski o wymiarach 6,00m x 8,00m, znajdujący się na działce nr [...] w S. obudowany jest budynkiem murowanym o wymiarach 7,00m x 10,00m. W stosunku do budynku murowanego toczyło się postępowanie zakończone decyzją ostateczną [...]WINB z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki tego samowolnie wybudowanego budynku (WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie II SA/Bk 270/14 oddalił skargę od tej decyzji, zaś NSA wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. II OSK 413/15, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku). Wszystkie więc ustalenia organów i sądów dotyczące budynku murowanego w kontekście jego położenia oraz ustalenia jego właściciela czy też zarządcy, odnoszą się tak samo do budynku drewnianego znajdującego się wewnątrz tego budynku murowanego. NSA w wyroku w sprawie II OSK 413/15 jednoznacznie zaś stwierdził, że "niezasadny jest zarzut nie wzięcia pod uwagę okoliczności, że skarżący podejmuje działania o ustalenie zgodności księgi wieczystej [...] z rzeczywistym stanem prawnym. Dla skuteczności zarzutu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Tymczasem powiązania takiego nie wykazano, a dodatkowo trzeba pamiętać, że z mocy przepisu art. 52 P.b., adresatem decyzji w przedmiocie rozbiórki może być nie tylko właściciel obiektu budowlanego, ale też i Inwestor lub jego zarządca. W konsekwencji powyższego, zagadnienie, czy skarżący jest właścicielem omawianego obiektu jest drugorzędne w świetle okoliczności, że organy kierując wobec niego nakaz rozbiórki uznały, że jest on nie tylko właścicielem, ale i inwestorem tego obiektu". Także z uzasadnienia wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 262/07 (dowód dopuszczony na wniosek skarżącego) wynika m.in., że "Bezspornym też jest, że w Księgach Wieczystych urządzonych dla nieruchomości [...] i [...] (numery KW [...]) wpisane jest nadal prawo własności J. B. do całości tych nieruchomości".
W stanie faktycznym niniejszej sprawy organy przyjęły, że skarżący jest właścicielem przedmiotowego budynku drewnianego, a ponadto jest on jedyną osobą, która budynek ten posiada i nim zarządza. Dla ustalenia powyższego podstawowe znaczenie ma również fakt, że w prawomocnym wyroku WSA w Białymstoku w sprawie II SA/Bk 818/21 (wiążącym organy i Sąd w postępowaniu niniejszym), również przyjęto, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, na której znajduje się ten budynek. Dodatkowo jeszcze zauważyć należy, że w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 834/21, w którym oddalono skargę J. B. od decyzji SKO w B. z dnia [...] września 2021 r., nr [...], w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt, także stwierdzono, że w przedmiotowym budynku skarżący trzymał bydło, co potwierdza, że jest on posiadaczem tego budynku i nim zarządza. Ustalenia te są zbieżne z dowodami zgromadzonymi w sprawie [...] prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową w S. (zwrócona Prokuraturze sprawa [...]). Powyższe w ocenie Sądu przemawia za tym, że niezależnie od ewentualnych działań skarżącego podejmowanych w zakresie ustalenia zgodności księgi wieczystej nr [...] z rzeczywistym stanem prawnym, w realiach niniejszej sprawy pozostaje to bez wpływu na treść zaskarżonych decyzji.
Jako niezasadny należy uznać zarzut skarżącego dotyczący przyjętej przez organy oceny stanu technicznego obiektu a zatem, czy w świetle art. 67 ust. 1 P.b. zasadny jest nakaz jego rozbiórki. W tej mierze zauważenia wymaga, że organ I instancji przeprowadził dwie kontrole przedmiotowego obiektu, podczas których sporządził protokoły oraz porobił zdjęcia obiektu. Z materiału tego, a w szczególności z protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu 8 grudnia 2021 r. i ze zrobionych wtedy zdjęć, wynika niezbicie, że budynek drewniany jest obecnie w takim stanie, że nie posiada on fundamentu kamiennego, a posadowiony jest na pojedynczych kamieniach polnych, ściany wzdłużne są częściowo zawalone a pozostałe w znacznym stopniu odchylone od pionu stwarzając zagrożenie całkowitego zawalenia budynku. Ponadto belki konstrukcyjne są skorodowane biologicznie, brak jest w ogóle prawej ściany szczytowej, a belka więźby dachowej jest wycięta na długości 1,47 m pomiędzy słupami konstrukcyjnymi.
Na wniosek skarżącego Sąd dopuścił dowód z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w S. (po zwrocie sprawy przez ten Sąd do Prokuratury Rejonowej w S. akta mają sygnaturę [...]) na okoliczność stanu przedmiotowego budynku. W aktach tych znajdują się protokoły oględzin budynku z 17 lipca 2021 r., z 8 grudnia 2021 r. i z 9 marca 2022 r. wraz z materiałem zdjęciowym poczynionym podczas tych oględzin. W ocenie niniejszego składu orzekającego z materiału tego nie wynika inny obraz stanu technicznego przedmiotowego budynku niż to ustalono w postępowaniu administracyjnym w sprawie niniejszej. Widoczne na zdjęciach ze sprawy karnej mocowania metalowe elementów budynku drewnianego do elementów budynku murowanego nie mogą zmienić oceny stanu technicznego budynku drewnianego w zakresie płynących od niego zagrożeń dla życia i zdrowia ludzi i zwierząt. Przede wszystkim zaś nie można zapominać o tym, że skoro budynek murowany jako samowola budowlana podlega rozbiórce, o czym przesądza ostateczna i prawomocna decyzja [...]WINB w B. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki tego samowolnie wybudowanego budynku (WSA w Białymstoku wyrokiem z dnia 13 listopada 2013 r. w sprawie II SA/Bk 270/14 oddalił skargę od tej decyzji, zaś NSA wyrokiem z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. II OSK 413/15, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku), to niedopuszczalne jest mocowanie do niego jakichkolwiek elementów budynku drewnianego celem ochrony budynku drewnianego przed rozbiórką. Działanie takie nie może być zatem potraktowane jako remont budynku drewnianego. Zresztą mocowanie to nie zmienia stanu technicznego budynku drewnianego, który trafnie został oceniony przez organy jako nieużytkowany i nienadający się do remontu.
O tym zaś, że budynek ten jest nieużytkowany i nie nadaje się do remontu, wynika m.in. z wyroku WSA w Białymstoku z dnia 10 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 834/21, znanego skarżącemu, bo brał udział w sprawie zakończonej tym wyrokiem oraz znanemu Sądowi z urzędu. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że przedmiotowy budynek drewniany jest nieużytkowany ze względu na jego stan techniczny, począwszy od 29 lipca 2021 r., kiedy to skarżącemu odebrano bydło, które m.in. znajdowało się w tym budynku. Od tego czasu budynek ten ewidentnie nie jest użytkowany.
Ani w skardze, ani w złożonych pismach do akt sądowych, skarżący właściwie nie podważa ustaleń organów odnośnie stanu technicznego budynku drewnianego kwalifikowanego jako niezdatnego do remontu albo odbudowy, a skupia się na zarzutach procesowych dotyczących prowadzenia postępowania administracyjnego oraz zarzutach dotyczących pracowników organów.
W ocenie Sądu zarzuty te także są niezasadne. Przede wszystkim niezasadny jest zarzut pozbawiania skarżącego możności obrony jego praw. Brał on bowiem czynny udział w postępowaniu administracyjnym, w tym był obecny podczas dwukrotnych oględzin przedmiotowego budynku. Skarżący składał także wnioski na piśmie oraz zawiadamiano go w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możności zapoznania się z aktami i składania wniosków dowodowych. Ponadto skarżący składał zastrzeżenia na piśmie (m.in. k. 30 akt adm. i k. 36 akt adm.) oraz oświadczenia (k. 57 akt adm., k. 60 akt adm., k. 62 akt adm.). Składał on także odwołania od decyzji organu I instancji, w których szeroko argumentował swoje stanowisko.
Sąd nie podziela także zarzutu skarżącego, że w sprawie administracyjnej wyłączeniu podlegali J. J. jako organ I instancji oraz M. I. M. jako pracownik organu II instancji. Skarżący nie wskazuje żadnej okoliczności, która na gruncie art. 25 § 1 k.p.a. dawałaby podstawę do wyłączenia organu I instancji. Zarzuty wobec tego organu o rzekomo stronnicze prowadzenie postępowania nie mieszczą się w katalogu podstaw do wyłączenia organu.
Jeśli zaś chodzi o wyłączenie pracownika organu II instancji, to skarżący również nie wskazuje żadnej z podstaw, które się mieszczą w przepisie art. 24 k.p.a. Zresztą na żądanie organu (k. 32 akt adm.), o podpisanie przez skarżącego wniosku o wyłączenie tego pracownika, skarżący odpowiedział (k. 36 akt adm.), że nie składał żadnego wniosku o wyłączenie tego pracownika. Formalnie zatem organ nie miał podstaw do rozstrzygania w tym zakresie.
W ocenie Sądu brak było także podstaw do wyłączania tego pracownika z urzędu. Zarzuty stawiane przez skarżącego temu pracownikowi nie dotyczą czynności prowadzonych w sprawie niniejszej a czynności polegających na zawiadomieniu Prokuratury o ewentualnym popełnieniu czynu zabronionego przez skarżącego związanego z posiadaniem (legalnie lub nie) różnych dokumentów. Zresztą to nie pracownik organu odebrał skarżącemu (zasadnie czy też niezasadnie) te dokumenty, tylko zrobiły to organy do tego uprawnione, czyli jak wskazuje sam skarżący: Policja wraz z Prokuratorem. Nadto dokumenty te, jak wskazuje sam skarżący, zostały mu zwrócone na mocy wyroku Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] czerwca 2022 r. w sprawie [...]. Również podkreślenia wymaga, że skarżący nie precyzuje, w czym został ograniczony lub w jaki sposób pozbawiono go prawa do obrony w związku z zatrzymanymi dokumentami, w szczególności tymi dotyczącymi przedmiotowego budynku drewnianego. Złożona przez niego na rozprawie w dniu 17 listopada 2022 r. m.in. kopia mapy ewidencji gruntów i budynków (k. 57 akt sądowych) potwierdza tylko położenie budynku murowanego na działce nr [...[ (zaznaczone tam są wymiary tego budynku: 7,0 m i 10,0 m), a przez to i położenie znajdującego się wewnątrz budynku murowanego budynku drewnianego. Wszystkie więc argumenty skarżącego z jego pisma z dnia 23 listopada 2022 r., że organy w sprawie niniejszej posługiwały się innym oznaczeniem działki (nr[...] ), na której znajduje się budynek drewniany różnią się od oznaczeń przyjmowanych przez Policję (nr [...]) w sprawie o obecnej sygnaturze [...], są poza wpływem na rozstrzygnięcie, bowiem nie ma wątpliwości, o który budynek chodzi. Przytoczone zatem przez skarżącego argumenty na rzecz wyłączenia pracownika organu II instancji są niezasadne.
Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane, mające zastosowanie w sprawie, przepisy. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.