II SA/Bk 650/06

II SA/Bk 650/06 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2006-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Grażyna Gryglaszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 par.1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2000 nr 46 poz 543
art. 98 ust.3, art. 233
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - tekst jedn.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art.145 par.1 pkt 1 lit. c), art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi J. i J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za grunty przejęte pod drogi publiczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. rozpoznając ponownie sprawę w przedmiocie ustalenia odszkodowania na rzecz J. i J. K. za działki oznaczone numerami geodezyjnymi [...] o powierzchni 0,1846 ha i [...] o powierzchni 0,273 ha, [...] o powierzchni 0,0669 ha, [...] o powierzchni 0,0670 ha i [...] o powierzchni 0,0604 ha przejęte z mocy prawa przez Gminę D. K. pod drogi publiczne na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, na podstawie art. 105 kpa w zw. z art. 98 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z treści oświadczenia z dnia
[...] listopada 1991 r. podpisanego przez J. i J. K. wynika, iż rezygnują oni z odszkodowania za przejęte pod drogi grunty w zamian za co gmina zrezygnowała z opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej. Zgodnie
z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ustalenie odszkodowania
w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Mając na uwadze treść powyższego oświadczenia organ I instancji stwierdził, że właściciele nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje bez odszkodowania. Informacja o rezygnacji z należnego odszkodowania została umieszczona w sentencji decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] listopada 1991 r. zatwierdzającej projekt podziału działki, na podstawie którego wydzielono działki będące przedmiotem niniejszego postępowania. Decyzja powyższa nie była przez strony kwestionowana
i stała się ostateczna w dniu [...] grudnia 1991r. Dlatego też organ I instancji przyjął, że brak jest podstaw do kwestionowania wówczas przyjętego uzgodnienia, a co za tym idzie nie ma podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Marginalnie organ podniósł, że wniosek Państwa K. o wypłatę odszkodowania wpłynął do Urzędu Miejskiego w B. w dniu [...] maja 2004r, to jest po upływie 13 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. W związku z tym roszczenie o odszkodowanie uległo przedawnieniu na podstawie art. 117-127 kc.
Od decyzji powyższej Państwo K. złożyli odwołanie. Wyjaśnili, że organ I instancji nie wziął pod uwagę faktu, że byli oni zmuszeni do podpisania oświadczenia bowiem był to warunek zatwierdzenia podziału. Nie można więc mówić o jakichkolwiek negocjacjach. Podkreślili też, że ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r.
o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości nie dawała gminie prawa do przejęcia gruntów na podstawie oświadczenia.
Natomiast w decyzji I instancji powołano się na ustawę z 21 sierpnia 1977 r.
o gospodarce nieruchomościami, która nie obowiązywała w dacie wydania decyzji o podziale.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] lipca 2006r. nr [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] czerwca 2006 r. (Nr [...]) na podstawie której odmówiono Państwu K. ustalenia odszkodowania i umorzył postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z uwagi na przedawnienie roszczeń odszkodowawczych z tytułu wywłaszczenia nieruchomości brak było podstaw do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Dlatego też postępowanie umorzono jako bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiedli J. i J. K. W treści skargi podnieśli te same argumenty, które zamieścili uprzednio w odwołaniu. Dodatkowo wskazali, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w swojej decyzji dlaczego zastosował przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń.
Wskazując na powyższe wnieśli uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Zaskarżoną decyzję należało uchylić, albowiem została ona wydana
z naruszeniem przepisów regulujących instytucję przedawnienia roszczeń (art. 117 Kodeksu cywilnego), co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego umorzenia postępowania administracyjnego (naruszenie art. 105 § 1 k.p.a.). Uchylenie zaskarżonej decyzji nie oznacza wszakże, iż uwzględnione zostały w pełni zarzuty skargi.
Bezzasadny jest przede wszystkim zarzut skargi naruszenia przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn. zm.), ponieważ przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w sprawie.
Na mocy art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) kwestia odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne winna być rozpatrywana na podstawie przepisu
art. 98 ust. 3 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, za działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem. Ustalenie odszkodowania w formie uzgodnienia oznacza, iż decyzja o wysokości odszkodowania jest w pełni wynegocjowana między właścicielem a organem. Zgodnie z zasadą autonomii woli podmiotu właściciel, jeżeli ma w tym interes prawny, może uzgodnić z organem, iż nie domaga się odszkodowania. Sytuacja taka zachodzi w niniejszej sprawie. Właściciele nieruchomości zainteresowani jej podziałem na działki budowlane złożyli oświadczenie o rezygnacji z odszkodowania za grunty przejęte pod drogi; Gmina zrezygnowała z opłat z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej. A zatem właściciele składający wniosek o podział nieruchomości uzgodnili z organem, iż przejęcie następuje nieodpłatnie. O takiej formie przejęcia organ nadmienił
w uzasadnieniu decyzji, a skarżący nie kwestionowali przyjętego rozwiązania.
W okresie późniejszym skarżący nie podważyli złożonego przez nich oświadczenia, np. powołując się na wady oświadczenia woli. Prawnie skuteczne oświadczenie
o rezygnacji z odszkodowania za grunty przejęte pod drogi stanowi uzasadnioną podstawę do odnowy ustalenia odszkodowania za te działki w chwili obecnej.
Co się tyczy kwestii przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za przejęte nieruchomości, to obecnie zarówno doktryna (T. Woś: Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, W-wa 1998, s. 149), jak i orzecznictwo sądowe (wyrok WSA
w Białymstoku z 15 stycznia 2004 r., SA/Bk 1132/03, ONSA i WSA Nr 3 (6) /2005, poz. 61) przyjmują, iż do przedawnienia tych roszczeń mają zastosowanie ogólne reguły prawa cywilnego (art. 117 i n.k.c.) Z materiału procesowego sprawy wynika, iż wniosek skarżących o wypłatę odszkodowania w niniejszej sprawie wpłynął do Urzędu Miejskiego w B. w dniu [...] maja 2004 r., to jest po upływie 13 lat od dnia, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna. Upłynął zatem termin przedawnienia określony przepisem art. 118 k.c. Co jednak istotne, organ odwoławczy nie uwzględnił faktu, iż Sąd (a zatem i organ rozpoznający sprawę) bierze pod uwagę upływ terminu przedawnienia wyłącznie na zarzut dłużnika, przeciwko któremu przysługuje przedawnione roszczenie (Kodeks cywilny – Komentarz, tom I, pod red. K. Pietrzykowskiego, W-wa 1997, s. 277). W aktach administracyjnych sprawy nie ma wszakże dowodu, aby Gmina D. K. podnosiła zarzut przedawnienia roszczenia w toku postępowania przed organem I instancji lub w toku postępowania odwoławczego. A zatem, wobec braku zarzutu dłużnika, organ odwoławczy bezpodstawnie przyjął fakt przedawnienia roszczenia jako podstawę rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonej decyzji. Co więcej, błędne jest mniemanie organu odwoławczego, że skoro w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie roszczeń, to "nie było podstaw do merytorycznego jej załatwienia" i postępowanie o ustalenie i wypłacenie odszkodowania należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia w procesie cywilnym prowadzi do wyroku oddalającego powództwo. Analogicznie,
w postępowaniu administracyjnym uwzględnienie zarzutu przedawnienia prowadzić powinna do odmowy przyznania odszkodowania. Brak było zatem podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego jako "bezprzedmiotowego" na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Reasumując, stwierdzić należy, iż brak było podstaw do wydania przez organ odwoławczy decyzji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy; dlatego też Sąd orzekł, jak
w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w/.w ustawy.-