II SA/BK 646/04

II SA/Bk 646/04 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2004-12-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Danuta Tryniszewska-Bytys /przewodniczący/
Elżbieta Trykoszko /sprawozdawca/
Stanisław Prutis
Symbol z opisem
6050 Obowiązek meldunkowy
Hasła tematyczne
Ewidencja ludności
Sygn. powiązane
II OSK 302/05 - Wyrok NSA z 2005-12-07
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1974 nr 14 poz 85
art. 15 ust. 2
Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Tezy
Podwójne obywatelstwo nie jest przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu z Polsce, zaś wynikająca z ogólnych zasad kodeksu cywilnego możliwość posiadania tylko jednego miejsca stałego pobytu (zamieszkania) odnosi się wyłącznie do obszaru państwa polskiego. Nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem czasowe tam nieprzebywanie. Przy posiadaniu podwójnego obywatelstwa wyjazdy i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzenie wyłącznie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2004 r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego R.P. kwotę 200 (słownie dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem złożonym w dniu [...] marca 2004r. J.P. wystąpił do Wójta Gminy K. o wymeldowanie z pobytu stałego pod adresem K.C. [...] swego ojca R.P. podnosząc, iż ten opuścił miejsce pobytu stałego i nie przebywa w nim przez okres dłuższy niż 6 miesięcy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Wójt Gminy K., powołując się na art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 110 poz. 1189
z późniejszymi zmianami) orzekł o odmowie wymeldowania R.P. Organ ustalił, że R.P. zameldowany jest na pobyt stały w K.C. [...] od dnia 7 listopada 1997r. Od 8.10.2003r. do 7.10.2005r. posiada pobyt czasowy w S. przy ulicy O.R. [...]. Właścicielem budynku mieszkalnego w K.C. [...] jest syn R.P. – J.P., któremu rodzice (W. i R.P.) przekazali z 1989r. gospodarstwo rolne wraz z domem. Fakt zamieszkiwania R.P. w miejscu zameldowania na pobyt stały potwierdza Komenda Powiatowa Policji w M. pismem z [...] marca 2004r. Następnie organ przytoczył wyjaśnienia stron oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków (J.D. i J.D.P. ze strony wnioskodawcy oraz B.K. ze strony R.P.), wskazał w oparciu o zapisy paszportu R.P., w jakich przedziałach czasu przebywał on na terytorium RP po powrotach ze Stanów Zjednoczonych, dokąd wyjechał w latach 70-tych oraz powołał się na oględziny lokalu, ustalając jakie należące do R.P. rzeczy osobiste, meble i wyposażenie mieszkania znajdują się w domu w K.C. [...]. Organ wskazał, iż w świetle art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności niezbędną przesłanką do wymeldowania jest dobrowolne opuszczenie lokalu tzn. dobrowolne wyzbycie się przebywania w lokalu, rezygnacji z koncentracji swych spraw życiowych w danym miejscu stałego pobytu. Opuszczenie miejsca pobytu stałego wiąże się z definitywnym i całkowitym usunięciem z zajmowanego pomieszczenia wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego i skoncentrowania swojego centrum życiowego w innym miejscu, jak wskazał w wyroku z dnia 13 lutego 2002r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu (sygn. akt IISA/Wr 15/2002).
Wyjaśnienia Pana R.P., jak tez ustalenia poczynione w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazują na to, iż zamiarem Pana R.P. nie było opuszczenie na stałe miejsca jego stałego pobytu. Z zeznań świadków wynika, że Pan R.P. w Polsce przebywał około 2 razy w roku i w tym czasie zamieszkiwał w miejscu swego stałego pobytu. Potwierdza to również pełnomocnik Pana J.P. w piśmie z dnia [...] marca 2004r. Świadek Pani B.K. zeznała, że większość roku przebywa on w miejscu stałego pobytu. Pan R.P. twierdzi też, że w tym miejscu skoncentrowane są jego interesy życiowe a także, iż przeprowadzał inwestycje w budynku, w którym jest zameldowany na pobyt stały.
Należy też mieć na uwadze fakt, iż zgodnie z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W związku z powyższym wydanie decyzji w sprawie wymeldowania ma na celu wyłącznie usunięcie niezgodności pomiędzy stanem faktycznym, a ujawnionym w ewidencji i nie służy regulacji stosunków pomiędzy stronami, dlatego też ustalenia między stronami dotyczące korzystania
z domu, a także ewentualne dokonania zniszczenia przez Pana R.P. nie mogą być przedmiotem niniejszego postępowania.
Ponadto przepisy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności
i dowodach osobistych nie uzależniają wymeldowania osoby z miejsca stałego pobytu od jakiegokolwiek okresu jej nie przebywania w tymże miejscu. W związku z powyższym okoliczność, iż dana osoba nie przebywa w miejscu stałego pobytu przez okres dłuższy niż
6 miesięcy nie stanowi przesłanki do wydania decyzji w sprawie wymeldowania.
Odwołanie od powyższej decyzji wywiódł J.P., zarzucając organowi I instancji rażące naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem strony, zgodnie z tym przepisem można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, a R.P. od 1975r. przebywa w USA, posiada amerykańskie obywatelstwo i pobyt stały w USA. Zameldowanie R.P. na pobyt stały w K.C. jest fikcją meldunkową. Odwołujący się podkreślił, że R.P. zameldowany jest też czasowo tj. do X 2005r. w S. pod adresem obecnej swojej żony. Wójt Gminy nie wyjaśnił, gdzie faktycznie zamieszkuje R.P. podczas pobytów w kraju. Odwołujący się zaprzeczył, by rzeczy znajdujące się w mieszkaniu w K.C. należały do ojca i zarzucił, iż organ błędnie oparł się na zeznaniach B.K., odrzucając zeznania pozostałych świadków.
Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2004r. orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i o wymeldowaniu R.P. z pobytu stałego w miejscowości K.C. [...], gmina K. Organ odwoławczy przytoczył treść dowodów zebranych w sprawie i dokonał streszczenia czynności podejmowanych w postępowaniu od początku jego trwania, a następnie stwierdził, co następuje:
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10.04.1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 87, poz. 960 z 2001r. – tekst jednolity z późniejszymi zmianami).
Przepis powyższy stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
W wyniku analizy całości zebranego materiału dowodowego stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu wymieniona
w art. 15 ust. 2 ustawy, uzasadniająca wydanie decyzji o wymeldowaniu.
W toku postępowania odwoławczego uzyskano z Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej Warszawa-Okęcie informację dotyczącą częstotliwości przyjazdów do kraju (i częściowo wyjazdów) R.P.
Na podstawie powyższej informacji oraz pieczęci Straży Granicznej na poszczególnych stronach paszportu (amerykańskiego) stwierdzić należy, że R.P. przebywał w Polsce w latach 2002-2004 w następujących okresach: w 2002r. do 14 stycznia, od 15.04.2002r. – 13.06.2002r., od 15.11.2002r. do 14.01.2003r., od 22.04.2003r. do 21.06.2003r., od 7.10.2003r. – 5.01.2004r., od 24.03.2004r. do 14.05.2004r., od 8.06..2004r. – brak daty wyjazdu oraz 23.08.2004r.
Z powyższego zestawienia wynika, że R.P. przyjeżdżał do kraju w 2002r.
i 2003r. dwukrotnie oraz trzykrotnie w 2004r. Jego przyjazdy odbywały się na podstawie paszportu amerykańskiego, a w związku z tym przebywał w ruchu bezwizowym
(nie przekraczającym 90 dni).
Zatem nie jest prawdą, jak twierdził w swoich wyjaśnieniach (prot. z dnia [...].03.2004r.) oraz podczas oględzin lokalu w dniu [...].06.2004r., że przebywa w miejscu zameldowania 7 miesięcy w roku.
Za wiarygodne więc należało przyjąć wyjaśnienia lokalu J.P. i jego pełnomocnika, że R.P. wyjechał na pobyt stały do USA w 1975r., aczkolwiek obowiązku wymeldowania się dopełnił dopiero w dniu [...].10.1996r. – fakt znany organowi z urzędu. Również zeznania świadka J.D.P. są zbieżne z wyjaśnieniami w/w wraz z informacją Granicznej Placówki Kontrolnej Warszawa-Okęcie. Świadek ten bowiem zeznał, że R.P. przyjeżdża przed Wielkanocą i Wszystkimi Świętymi na okres miesiąca, może dwóch. W roku bieżącym przyjechał w marcu. Świadek J.P. również potwierdził fakt zamieszkiwania R.P. w USA.
Także Komenda Powiatowa Policji w M. informowała pismem z dnia [...].03.2004r., że R.P. w chwili obecnej zamieszkuje w K.C. Nr [...]. Powyższa informacja nie mogła być inna, bowiem R.P. dzień wcześniej tj. w dniu [...].03.2004r. przyjechał kolejny raz do Polski.
Nie można było dać zatem wiary zeznaniom świadka B.K., która zeznała, że "R.P. większość roku kalendarzowego przebywa w K.C. W ciągu ostatnich trzech lat przebywał więcej w Polsce niż za granicą", to jednak nie pamiętała, w jakich to było terminach.
Ponadto w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji
18-krotnie kierował korespondencję do R.P. na adres K.C. [...]. Tylko 2-krotnie R.P. odebrał ja osobiście, jeden raz odebrała żona, jeden raz – K.C., a w pozostałych przypadkach K.B.
Z w/w aktu notarialnego z dnia [...].10.1989r. wynika, że R.P. działający przez pełnomocnika J.P. przekazał gospodarstwo wraz z zabudowaniami na rzecz syna J.P.
R.P. zameldował się ponownie w miejscowości K.C. Nr [...]w dniu [...].11.1997r. na pobyt stały oraz na pobyt czasowy w S. ul. O.R. [...] na okres od 8.10.2003r. do 7.10.2005r.
Powyższe dowody świadczą o tym, że R.P. skoncentrował swoje sprawy życiowe za granicą, a do kraju przyjeżdża w okresach Świąt Wielkanocnych oraz Święta Zmarłych. Ponadto R.P. podał do protokołu (protokół z dnia [...].03.2004r.), że posiada pobyt stały w USA.
Stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w tym samym czasie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego.
Podkreślić należy, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych min. o miejscu pobytu osób, a posiadanie zameldowania nie rodzi żadnych praw do lokalu.
Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda dokonał weryfikacji decyzji pierwszoinstancyjnej.
Skargę do sądu administracyjnego na tę decyzję wniósł R.P. W obszernych wywodach skarżący wyjaśnił przyczyny, dla których nie opuścił na stałe miejscowości K.C. i domu rodzinnego, z którym jest silnie związany emocjonalnie. Wskazał na okoliczności świadczące o jego pobycie w domu w K.C. (nakłady na remont domu, wyposażenie mieszkania, działalność w różnych organizacjach na terenie Polski, udzielanie się społecznie). Podtrzymał wolę pozostania w rodzinnym domu i stworzenia tutaj swojego centrum życiowego. Podnosząc powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skardze nie można odmówić słuszności. Wyprowadzony bowiem przez organ odwoławczy wniosek, iż skarżący R.P. skoncentrował swoje sprawy życiowe zagranicą pozostaje w sprzeczności z treścią zaprezentowanego sądowi materiału dowodowego, zgromadzonego w aktach administracyjnych i uzupełnionego przez skarżącego na etapie postępowania sądowego. W wyroku z dnia 30 marca 1988r. (sygn. SA/Po 1495/87) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada swobodnej oceny dowodów w rozumieniu przepisu art. 80 kpa polega na tym, że organ analizuje cały materiał dowodowy i na podstawie rozpatrywania wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu formułuje ocenę konkretnego dowodu. Oceniając dowody organ winien wskazać kryteria, jakimi się kierował uznając daną okoliczność za udowodnioną. W sprawie niniejszej rzetelnej oceny całego materiału dowodowego zabrakło a wprowadzony wniosek o opuszczeniu przez skarżącego miejsca pobytu stałego wydaje się dowolny.
Niezależnie bowiem od różnic w zeznaniach świadków ze strony wnioskodawcy i ze strony skarżącego co do czasokresu pobytów skarżącego w Polsce, pewne – bo potwierdzone wpisami w paszporcie skarżącego dokonanymi przez służby straży granicznej jest to,
że skarżący w Polsce przebywa kilka razy w roku, przy czym w aktach sprawy brakuje dowodów przeciw faktowi zamieszkiwania w tym czasie przez skarżącego w rodzinnym domu w miejscowości K.C. Już powyższa okoliczność nie pozwalała na przypisanie w sprawie spełnienia przesłanki wymeldowania w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego. W rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zmianami) bowiem, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie – poza dobrowolnością – ma charakter trwały. Trudno zaś uznać za trwale opuszczone miejsce pobytu stałego w sytuacji powrotów do tego miejsca, niezależnie od tego na jak długo i jak często powroty mają miejsce. Umknęła przy tym uwadze organu II instancji treść dowodu z oględzin domu w miejscowości K.C., przeprowadzonych przez organ I instancji w ramach kontroli meldunkowej (vide: protokół z oględzin k. 89-93 akt administracyjnych). W świetle oględzin w mieszkaniu w dwóch pokojach, kuchni i łazience znajdują się meble, sprzęt gospodarstwa domowego i rzeczy osobiste skarżącego, natomiast pokój wskazany jako należący do wnioskodawcy (J.P.) sprawiał wrażenie niezamieszkałego. Wprawdzie pełnomocnik wnioskodawcy w swoim odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, odmawiającej wymeldowania stwierdziła, że to co zastano w domu w czasie oględzin należy do wnioskodawcy, ale powyższego stwierdzenia nawet nie uprawdopodobniła. Organ odwoławczy ani nie zażądał od pełnomocnika wnioskodawcy wskazania argumentów świadczących o wiarygodności twierdzenia zawartego w odwołaniu, ani nie przeprowadził w urzędu powtórnych oględzin domu, a w uzasadnieniu swojej decyzji w ogóle nie odniósł się do ustaleń z kontroli meldunkowej. Póki co ustalenia te świadczą na korzyść skarżącego.
Organ odwoławczy, orzekając o wymeldowaniu, pominął istotny w sprawie fakt,
iż o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Zachowuje pełną aktualność teza wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 maja 2001r. (sygn. V SA 1496/00 ), iż pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenie ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz w związku z art. 25 kodeksu cywilnego). W niniejszej sprawie skarżący konsekwentnie deklaruje zamiar stałego pobytu w domu rodzinnym w miejscowości K.C. a okoliczności, na które się powołuje rzeczywiście wskazują, iż wolę zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania stara się zrealizować mimo, iż oprócz obywatelstwa polskiego ma również obywatelstwo USA.
Podwójne obywatelstwo nie jest zresztą przeszkodą prawną w posiadaniu miejsca stałego pobytu w Polsce, zaś wynikająca z ogólnych zasad kodeksu cywilnego możliwość posiadania tylko jednego miejsca stałego pobytu (zamieszkania) odnosi się wyłącznie do obszaru państwa polskiego.
Również – w świetle art. 7 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – czasowe zameldowanie pod innym adresem niż miejsce stałego pobytu nie oznacza rezygnacji z zameldowania stałego, tak samo jak nie dowodzi braku zamiaru pobytu stałego pod danym adresem czasowe tam nieprzebywanie. Przy posiadaniu podwójnego obywatelstwa wyjazdy
i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i pochopne jest wyprowadzenie wyłącznie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zameldowania. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Dowody dotychczas zgromadzone w aktach nie świadczą o tym, że skarżący
w sposób trwały i definitywny opuścił miejsce stałego pobytu w K.– C.
Mając powyższe na uwadze Sąd zaskarżoną decyzję uchylił (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a"
i "c" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U.Nr 153, poz. 1270). Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie przez sąd
z urzędu o niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku
(art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie
o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego
(art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).