II SA/Bk 645/25

II SA/Bk 645/25 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-09-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Barbara Romanczuk /przewodniczący/
Elżbieta Trykoszko
Symbol z opisem
6099 Inne o symbolu podstawowym 609
Hasła tematyczne
Wodne prawo
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1087
art. 389 pkt 1, art. 472aa
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Romanczuk, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 września 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. K. w B. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 28 lutego 2025 r. nr B.RUT.477.18.2025 w przedmiocie kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych do rzeki oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej w skrócie: "Dyrektor RZGW") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Olsztynie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej w skrócie: "Dyrektor ZZ") z dnia 19 grudnia 2024r., znak: BO.ZUT.477.25.2.2024.AR, którą wymierzono Zakładowi Karnemu w Barczewie (dalej w skrócie: "Skarżący") za okres II kwartału 2024r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.380 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ulicy Klasztornej w Barczewie do rzeki Pisa w okresie.
Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W oświadczeniu złożonym 18 lipca 2024 r. do Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Olsztynie Skarżący przedstawił dane do ponoszenia opłat za usługi wodne w celu ustalenia wysokości opłaty zmiennej za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych za okres II kwartał u 2024r. Skarżący zadeklarował w ww. oświadczeniu, że w II kwartale 2024r. odprowadził do rzeki Pisa bez wymaganego pozwolenia wody opadowe i roztopowe w ilości 368,38 m3.
Na podstawie ww. oświadczenia Dyrektor Zarządu Zlewni informacją z dnia 24 lipca 2024 r., na podstawie art. 272 ust. 17 ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 1087, dalej: "P.w."), ustalił Skarżącemu opłatę zmienną w wysokości 276 zł za okres II kwartału 2024r. za odprowadzanie do rzeki Pisa wód opadowych lub roztopowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Skarżący nie kwestionował zasadności, czy też wysokości ustalonej opłaty zmiennej w trybie reklamacyjnym określonym w art. 273 ust. 1 P.w. i w dniu 5 sierpnia 2024r. uregulował należną opłatę zmienną.
Dyrektor Zarządu Zlewni, po ustaleniu że odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z ul. Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa odbywało się bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, pismem z dnia 14 listopada 2024r. zawiadomił Skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia temu podmiotowi administracyjnej kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych za II kwartał 2024r. bez wymaganego pozwolenia.
W dniu 25 listopada 2024r. Skarżący złożył do organu pismo wyjaśniające przyznając, że nie kwestionuje zasadności posiadania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych istniejącymi wylotami do rzeki Pisa. Wskazał, że przyjmuje do wiadomości, że zostanie mu naliczona opłata stała i zmienna za przedmiotową usługę. Skarżący zwrócił się jednocześnie z prośbą o odstąpienie od naliczenia mu kary pieniężnej za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez wymaganego pozwolenia. Jako argument przemawiający za takim odstąpieniem wskazał, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane z terenu Zakładu Karnego w Barczewie nie są zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi, obecność zawiesiny mineralnej w tych wodach jest minimalna, a teren z którego odprowadzane są te wody jest ściśle monitorowany. Ponadto Skarżący rozpoczął procedurę opracowania operatu wodnoprawnego wraz wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, które zostaną złożone w bieżącym kwartale do organu.
W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Zarządu Zlewni pismem z 3 grudnia 2024r. wskazał na zasadność prowadzonego postępowania i brak przesłanek umożliwiających zastosowanie odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Następnie pismem z dnia 6 grudnia 2024r. organ zawiadomił Skarżącego o zakończeniu prowadzonego postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy.
Decyzją z dnia 19 grudnia 2024r. nr BO.ZUT.477.25.2.2024.AR Dyrektor Zarządu Zlewni, na podstawie art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 oraz art. 472c P.w., wymierzył Skarżącemu za okres II kwartału 2024r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.380 zł za odprowadzanie z ul. Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa wód opadowych lub roztopowych ujętych w zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego.
W odwołaniu o powyższej decyzji Skarżący wskazał, że organ I instancji, w oparciu o art. 189f pkt § 1 i § 2 k.p.a. i z uwagi na podjęte działania zmierzające do usunięcia naruszenia prawa, powinien odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub zobowiązać do przedłożenia dowodu potwierdzającego zaprzestanie naruszenia prawa. Zarzucił organowi I instancji, że przed wydaniem decyzji nie rozpoznał przedłożonego w piśmie z 19 grudnia 2024r. wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania z uwagi na złożenie przez ten podmiot w dniu 18 grudnia 2024r. wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego przedmiotowej sprawy.
Dyrektor RZGW w Białymstoku nie podzielił argumentacji odwołania i decyzją z 28 lutego 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że podstawę prawną wymierzenia Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej stanowi art. 472aa ust. 1 pkt 2 P.w., który w sposób niewymagający dodatkowych założeń i wykładni nakazuje wymierzyć karę podmiotowi, który wykonuje usługę wodną bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Podkreślono, że odpowiedzialność administracyjna za korzystanie z usług wodnych bez odpowiedniej zgody wodnoprawnej jest zobiektywizowana, niezależna od winy sprawcy a dla jej wystąpienia nieistotna jest przyczyna braku pozwolenia wodnoprawnego, ani też okoliczności tego nieuprawnionego korzystania. Zatem w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, polegającego na odprowadzaniu wód opadowych do wód, bez pozwolenia wodnoprawnego, organ - na podstawie przywołanego uregulowania Prawa wodnego - jest zobligowany do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Zdaniem Dyrektora RZGW poza sporem w rozpatrywanej sprawie pozostaje fakt, że prowadzone przez Zakład Karny w Barczewie odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z ul. Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa w II kwartale 2024r. nastąpiło bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem bezspornie, że Skarżący w przeszłości nie dysponował pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych w przedmiotowej lokalizacji, a zatem w sposób długotrwały i niezgodny z przepisami ustawy korzystał z przedmiotowej usługi wodnej. Fakt zaś, że Skarżący do chwili obecnej (a więc również w II kwartale 2024 r.) korzystał z przedmiotowej usługi wodnej bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego i nie ponosił opłaty stałej, wynikającej z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit a) P.w., świadczy o narażeniu Skarbu Państwa na straty finansowe. W ocenie organu odwoławczego Zakład Karny w Barczewie, jako podmiot, który ze względu na swoją funkcję i przesłanie społeczne w szczególności winien działać zgodnie z przepisami prawa, powinien wystąpić do właściwego organu Wód Polskich z wnioskiem o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego tak, aby uniknąć korzystania z usługi wodnej w sposób bezprawny, czego jednak do momentu wszczęcia przedmiotowego postępowania bezsprzecznie nie uczynił. Jak wynika z akt sprawy Skarżący dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej podjął działania zmierzające do uregulowania stanu prawnego usługi wodnej, z której korzysta od lat bez pozwolenia, a sam wniosek złożył dopiero w dniu 18 grudnia 2024r.
Konkludując Dyrektor RZGW stwierdził, że złożony przez Skarżącego wniosek nie zmienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, z którego wynika niezaprzeczalnie że w okresie objętym niniejszym postępowaniem Skarżący nie legitymował się odpowiednim pozwoleniem wodnoprawnym. Już samo złożenie przez podmiot oświadczenia o korzystaniu z usługi wodnej w II kwartale 2024r. bez wymaganego prawem pozwolenia jest dowodem na to, iż naruszone zostały przepisy ustawy, za co przewidziana jest administracyjna kara pieniężna.
W dalszej kolejności odnosząc się do wniosku Skarżącego o odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej Dyrektor RZGW nawiązał do treści art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., wyjaśniając, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjne] kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa. Przy czy obie te przesłanki muszą zaistnieć kumulatywnie, aby organ mógł odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Zdaniem organu żadna z tych przesłanek nie ziściła się w rozpatrywanej sprawie. Po pierwsze, ciężar gatunkowy naruszenia prawa polegający na korzystaniu z usług wodnych bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego jest znaczący. Skarżący w przeszłości nie dysponował bowiem pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną, a zatem w sposób długotrwały i niezgodny z przepisami ustawy korzystał z przedmiotowej usługi wodnej, a takie zachowanie Skarżącego świadczy zdecydowanie o kwalifikowanej formie naruszenia prawa, a nie znikomej. Po drugie, nie można przyjąć, że Skarżący zaprzestał naruszania prawa, skoro dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej podjął działania zmierzające do uregulowania stanu prawnego usługi wodnej, a sam wniosek o pozwolenie wodnoprawne złożył dopiero w dniu 18 grudnia 2024 r.
Końcowo odpowiadając na zarzut odwołania odnośnie braku rozpatrzenia przez organ I instancji wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenia wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego Dyrektor RZGW wyjaśnił, że złożony wniosek o pozwolenie wodnoprawne nie zmienia stanu faktycznego oraz prawnego przeprowadzonego postępowania administracyjnego, a także nie wpływa na fakt niedopełnienia obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego w okresie objętym postępowaniem. Zaprzestaniem naruszania prawa będzie bowiem uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, ale od dnia kiedy taka decyzja stanie się ostateczna. Dopiero wtedy wydane pozwolenie umożliwia podmiotowi wnioskującemu legalne korzystanie z usługi wodnej, a nie jak wnosi Skarżący, złożenie wniosku o wydanie ww. pozwolenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na opisaną decyzję Dyrektora RZGW złożył Zakład Karny w Barczewie zarzucając jej naruszenie:
1) art. 138 § 1 k.p.a. zw. z art. 14 ust. 4 w zw. z art. 472aa ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo wodne poprzez bezzasadne utrzymanie w mocy przez organ II instancji decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 19 grudnia 2024r. wymierzającą Skarżącemu za okres II kwartału 2024 r. administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.380 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych z ul. Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego podczas gdy zaistniały przesłanki uzasadniające zmianę tejże decyzji poprzez odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i pouczenie lub zobowiązanie do przedłożenia dowodu potwierdzającego usunięcie naruszenia prawa;
2) przepisu art. 189f § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie na skutek nieprawidłowego przyjęcia przez organ, iż samo wystąpienie z wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie świadczy, iż Skarżący zaniechał naruszenia prawa, podczas gdy wystąpienie z takim wnioskiem właśnie jednoznacznie potwierdza, iż intencją Skarżącego nie było naruszanie prawa i rzeczywiście zaprzestał tego z momentem złożenia wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, którego celem Jest uregulowanie sytuacji prawnej Skarżącego, a co za tym idzie takie działanie winno być poczytywane jako zaprzestanie naruszenia przepisów prawa przez Skarżącego;
3) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego wbrew zasadzie zaufania do organów wobec stwierdzenia przez organ II instancji naruszenia przez organ I instancji przepisów proceduralnych, a mimo to stwierdzenie, iż nie miały one istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, kiedy to organ I instancji pochopnie i z naruszeniem terminu, wydał rozstrzygnięcie w sprawie naruszając jednocześnie prawo Skarżącego do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz praw do skutecznego zgłoszenia stosownych wniosków w toku postępowania administracyjnego, w tym wniosków dowodowych.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2024r. i umorzenie postępowania w sprawie, a w przypadku nie uwzględnienia ww. wniosku uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ I instancji wydał w sprawie decyzję przedwcześnie, co skutkowało nie rozpoznaniem wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania w sprawie, który organ I instancji musiał rozpoznać, a od wydanego w sprawie postanowienia w sytuacji, gdyby te było niekorzystne przysługiwałoby Skarżącemu zażalenie, a postanowienie podlegałoby instancyjnej kontroli.
Skarżący nie zgodził się też się z twierdzeniem organu II instancji, iż samo złożenie wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stanowi zaprzestania naruszenia prawa. Skarżący poprzez złożenie wniosku o wydanie w/w pozwolenia podjął wszelkie prawnie możliwe działania do zgodnego z prawem uregulowania zaistniałej sytuacji. Złożenie przez Skarżącego w/w wniosku jednoznacznie potwierdziło, iż ten zaprzestał owego naruszenia chcąc uzyskać stosowną decyzję. Brak wystąpienia przez Skarżącego z wnioskiem o uzyskanie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym mógłby rzeczywiście świadczyć o dalszym naruszania prawa, ale w sytuacji, gdy Skarżący poczynił stosowne starania w tym przedmiocie powinno być poczytywane wbrew twierdzeniom Organu II instancji jako zaprzestanie owego naruszenia i w żaden sposób nie można się zgodzić z twierdzeniem, że dopiero wydanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym może stanowić takie zaprzestanie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja Dyrektora RZGW utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w Olsztynie wymierzającą Zakładowi Karnemu w Barczewie administracyjną karę pieniężną w wysokości 1.380 zł za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego z ulicy Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa w okresie II kwartału 2024r.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm., dalej w skrócie: "P.w."), która reguluje gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych, korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Jak stanowi przepis art. 389 pkt 1 P.w. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. W myśl art. 35 ust. 3 pkt 7 tej ustawy odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast stanowi usługę wodną, na którą według art. 389 pkt 1 P.w. wymagane jest pozwolenie wodnoprawne.
Z art. 472aa ww. ustawy wynika z kolei, że administracyjnej karze pieniężnej podlega ten, kto wbrew przepisowi art. 389, art. 394 ust. 1 lub art. 425 ust. 1 korzysta z wód, wykonuje urządzenia wodne, roboty w wodach lub inne działania wymagające odpowiedniej zgody wodnoprawnej, bez odpowiednio pozwolenia wodnoprawnego lub pozwolenia zintegrowanego, zgłoszenia wodnoprawnego lub oceny wodnoprawnej (ust. 1 pkt 2). Wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wynosi od 5.000 zł do 1.000.000 zł, z wyjątkiem odprowadzania wód opadowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód - gdzie podstawę ustalenia wysokości kary pieniężnej stanowi 500 % opłaty zmiennej za odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast do wód (ust. 3 pkt 3).
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, iż w okresie którego dotyczy zaskarżona decyzja, a mianowicie w II kwartale 2024 roku skarżący Zakład Karny odprowadzał wody opadowe lub roztopowe pochodzące z ul. Klasztornej 7 w Barczewie do rzeki Pisa w ilości 368 m³. W powyższym zakresie Skarżący przedłożył stosowną informację oraz uiścił należną opłatę zmienną. Niekwestionowane jest również, że powyższe korzystanie z usługi wodnej następowało bez pozwolenia wodnoprawnego, a Skarżący w przeszłości nie dysponował żadnym pozwoleniem wodnoprawnym na taką usługę wodną. Dopiero po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej podjął działania zmierzające do uregulowania stanu formalno-prawnego w zakresie zasad korzystania z tej usługi wodnej, ale sam wniosek o pozwolenie wodnoprawne Skarżący złożył dopiero w dniu 18 grudnia 2024r. Powyższe ustalenia znajdują bezpośrednie potwierdzenie w piśmie Skarżącego z dnia 25 listopada 2024r., w którym oświadczył, że nie kwestionuje zasadności posiadania pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych istniejącymi wylotami, i ma świadomość, że zostanie mu naliczona opłata stała i zmienna za przedmiotową usługę.
Z zestawienia przywołanych okoliczności wynika niepodważalnie, że w okresie objętym zaskarżoną decyzją skarżący Zakład Karny korzystał z usługi wodnej bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, co uzasadniało nałożenie na ten Zakład administracyjnej kary pieniężnej zgodnie z art. 472aa ust. 1 pkt 2 P.w.
Na tym etapie ustaleniu podlegała zatem jedynie kwestia, czy w zaistniałym stanie faktycznym były podstawy do odstąpienia przez organ od wymierzonej Skarżącemu administracyjnej kary pieniężnej za ww. delikt. We wspomnianym wyżej piśmie z 25 listopada 2024r. Skarżący zwrócił się o odstąpienie od naliczenia mu kary za odprowadzanie wód opadowych i roztopowych bez wymaganego pozwolenia wskazując, że wody opadowe i roztopowe odprowadzane z terenu Zakładu nie są zanieczyszczone substancjami ropopochodnymi, obecność zawiesiny mineralnej w tych wodach jest minimalna, a teren z którego odprowadzane są te wody jest ściśle monitorowany. Ponadto zaakcentował, że rozpoczął procedurę opracowania operatu wodnoprawnego wraz wnioskiem o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, które zostaną złożone w bieżącym kwartale do organu. Taki wniosek został złożony w dniu 18 grudnia 2024r.
Przepis art. 189f § 1 k.p.a., mający zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie odesłania z art. 472c ust. 3 P.w. stanowi, że organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: (1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub (2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Jak wynika z przywołanej regulacji pomimo, że ustalenie znikomej wagi naruszenia prawa jest przesłanką konieczną, to jej wystąpienie nie jest wystarczające do odstąpienia od wymierzenia kary. Z brzmienia przepisu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika wprost, że musi być spełniona łącznie druga przesłanka, a mianowicie strona musi zaprzestać naruszania prawa.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy ocenie tej przesłanki należało nadać podstawowe znaczenie albowiem w ocenie Sądu, orzekające organy słusznie stwierdziły, że skarżący Zakład Karny na moment wydawania zaskarżonej decyzji nie zaniechał naruszania prawa. Wprawdzie, jak wynika z akt administracyjnych sprawy Skarżący wnioskiem z 18 grudnia 2024r. wystąpił o udzielenie stosownego pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych istniejącymi wylotami, tym niemniej nie ulega wątpliwości, że nastąpiło to po wszczęciu postępowania w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a przed wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia takiego pozwolenia nie uzyskał. Niesporne jest również, że Skarżący w przeszłości nie dysponował pozwoleniem wodnoprawnym na usługę wodną polegającą na odprowadzaniu wód opadowych i roztopowych istniejącymi na terenie jego Zakładu - wylotami.
Odprowadzanie wód opadowych lub roztopowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi naruszenie o charakterze "trwałym" i utrzymuje się tak długo, jak długo podmiot korzysta z tej usługi wodnej bez stosownej decyzji. Naruszenie nie jest więc jednorazowe, lecz trwa przez cały okres faktycznego odprowadzania wód bez podstawy prawnej. Z tego względu, wbrew przekonaniu Skarżącego, samo złożenie wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie powoduje jeszcze ustania stanu bezprawności, lecz może być uznane jedynie za podjęcie działań zmierzających do jego usunięcia. Wniosek o udzielenie pozwolenie wodnoprawnego ma charakter deklaratywny, co oznacza, że samo jego złożenie nie konwaliduje dotychczasowego naruszania prawa, ani nie prowadzi do ustania stanu bezprawności w zakresie bezprawnego korzystania z usługi wodnej.
W konsekwencji skoro do dnia wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia Skarżący nie uzyskał wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy spełniona została przesłanka zaprzestania naruszania prawa. Jak słusznie bowiem zaakcentowano w zaskarżonej decyzji o zaprzestaniu naruszania prawa będzie można mówić dopiero wówczas, gdy Skarżący uzyska pozwolenie wodnoprawne, a decyzja wydana w tym zakresie stanie się ostateczna. Dopiero wówczas Skarżący uzyska uprawnienie do legalnego korzystania z opisanej wyżej usługi wodnej. Potwierdza to przepis art. 400 ust. 4 P.w., zgodnie z którym prawa i obowiązki określone w pozwoleniu wodnoprawnym obowiązują od dnia, w którym decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stała się ostateczna, chyba że w pozwoleniu określono inny termin. Przyjąć zatem należy, że do czasu uzyskania ostatecznego pozwolenia wodnoprawnego Skarżący nie posiada legalnego tytułu prawnego do wykonywania usług wodnych w zakresie odprowadzania wód opadowych i roztopowych. Dopiero z dniem, w którym decyzja o pozwoleniu wodnoprawnym stanie się ostateczna, można zaś przyjąć, że strona skarżąca zaprzestała naruszania prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
W konsekwencji powyższych ustaleń zbędne wydaje się rozważanie drugiej przesłanki warunkującej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w zakresie wagi naruszenia prawa. Zatem jedynie dodatkowo należy wskazać, że Sąd podziela w tym zakresie dokonaną przez organ ocenę, że waga naruszenia prawa, jakiego dopuścił się skarżący Zakład, nie może być uznana za znikomą.
Ustawodawca w analizowanym przepisie nie wyjaśnił wprawdzie, jakie przypadki naruszenia prawa uznaje za znikome tym niemniej oceny tej należy dokonywać z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 k.p.a. Powyższy przepis wskazuje, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę wagę i okoliczności naruszenia prawa, w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Istotne jest przy tym, że im wyższa wartość naruszonego lub zagrożonego dobra, tym większe prawdopodobieństwo zakwalifikowania naruszenia prawa jako znacznego. Jeżeli natomiast naruszenie prawa wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023r., sygn. III OSK 2411/21, wyrok WSA w Poznaniu z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Po 28/25, ona orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie "CBOSA").
Odnosząc powyższe uwagi na płaszczyznę kontrolowanej sprawy należy zgodzić się ze stanowiskiem organów, że działanie skarżącego Zakładu Karnego polegające na korzystaniu z usługi wodnej bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego stanowi naruszenie podstawowych obowiązków prawnych związanych z gospodarką wodną, do których należy uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego i uiszczanie opłat za usługę wodną. Trafnie organy uwzględniły wagę dobra chronionego normą sankcjonowaną, czyli środowiska wodnego jako dobra wspólnego oraz fakt, że skarżący Zakład w przeszłości nie dysponował żadnym pozwoleniem wodnoprawnym. Zatem w sposób długotrwały i niezgodny z przepisami ustawy korzystał z usługi wodnej polegającej na odprowadzeniu wód opadowych i roztopowych, istniejącymi wylotami do rzeki Pisa. W tych okolicznościach nieuprawione jest stanowisko pełnomocnika Skarżącego jakoby waga naruszenia prawa, której dopuścił się Zakład Karny w Barczewie była znikoma.
Końcowo, odnosząc się do zarzutu braku rozpatrzenia przez organ I instancji wniosku Skarżącego o zawieszenie postępowania, należy zauważyć, że przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 19 grudnia 2024r., czyli w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. Niewątpliwie było to ostatni dzień, w którym skarżący Zakład miał możliwość skorzystania z uprawnień, o których zawiadomiony został pismem z dnia 6 grudnia 2024 r., tym niemniej nie ulega wątpliwości, że Skarżący w dalszym ciągu nie posiadał wymaganego pozwolenia na przedmiotową usługę wodną, a sama okoliczność oczekiwania na wydanie pozwolenia wodnoprawnego nie stanowi przesłanki do zawieszenia postępowania w sprawie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej.
Z tych też względów, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o jej oddaleniu.
Końcowo wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jako że strona skarżąca w petitum skargi zawarła wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, ziściły się przesłanki do zastosowania tego przepisu.