II SA/Bk 638/24

II SA/Bk 638/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący/
Marta Joanna Czubkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 682
art. 28 ust. 2, art. 3 pkt 20, art. 5 ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1225
par. 29
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.) sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr AB-II.7840.5.4.2024.MM w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Podlaskiego na rzecz skarżącej A.M. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Prezydenta Miasta Białegostoku decyzją z 22 marca 2024 r. nr DUA-X111.6740.7.2024 zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił pozwolenia na budowę obejmującego budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi wraz z wewnętrznymi instalacjami gazu, instalacjami doziemnymi kanalizacji deszczowej, kanalizacji sanitarnej i elektroenergetycznej, podziemnym zbiornikiem na wody opadowe, ośmioma murami oporowymi, oświetleniem terenu i zagospodarowaniem terenu, na działkach o nr ewid. gr. [...], obręb ewid. [...] - Z. przy ul. [...] w Białymstoku.
Odwołanie od tej decyzji wniosła A. M.– właścicielka działek nr [...]. Z uwagi na to, że nie była stroną postępowania przed organem pierwszej instancji w piśmie z 9 lipca 2024 r. zobowiązano ją do wykazania indywidualnego i skonkretyzowanego interesu prawnego uprawniającego do uzyskania przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. W odpowiedzi w piśmie z 25 lipca 2024 r. odwołująca stwierdziła, że w związku z projektowaną inwestycją, dojdzie do realnych ograniczeń w zabudowie należącej do niej nieruchomości. Wyjaśniła, że przedmiotowe zamierzenie budowlane realizowane jest w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch dużych źródlisk - jedno zlokalizowane jest w Lesie A. przy granicy nieruchomości należącej do odwołującej, drugie w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. A. M. wskazała, że projektowana inwestycja będzie stanowić blokadę naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z terenów sąsiednich oraz spowoduje zmianę stosunków wodnych w tym rejonie. Zdaniem odwołującej inwestor powinien przewidzieć odpowiednie rozwiązania mające na celu zagospodarowanie wód napływających z Lasu A., a zaplanował zmianę ukształtowania powierzchni terenu, która spowoduje zatrzymanie wód opadowych i roztopowych na terenie jej działek.
Wojewoda Podlaski decyzją z 8 sierpnia 2024 r. nr AB-II.7840.5.4.2024.MM umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że weryfikując twierdzenie odwołującej o posiadaniu przez nią przymiotu strony, ustalono na podstawie danych z geoportalu, że jej działki oddalone są od działek inwestycyjnych o 30-45 m i pomiędzy tymi działkami znajdują się 2 inne działki, które nie stanowią terenu inwestycji. Działki te nie znajdują się więc, jak twierdzi odwołująca "blisko" działek inwestycyjnych. Organ odwoławczy ocenił, że odległość między tymi działkami skutkuje tym, że planowana inwestycja nie będzie miała wpływu na możliwość zabudowy nieruchomości odwołującej ani jej zalewania wodami opadowymi. Zauważono, że problem zalewania wodami opadowymi nieruchomości należącej do odwołującej i tworzenie się terenów podmokłych istnieje od co najmniej 2012 r. Działki te obecnie są zalewane przez nieprawidłowo działający istniejący rów melioracyjny. Organ podniósł, że stwierdzenie to wynika ze stanowiska samej odwołującej. Nadto organ stwierdził, że zarzuty podnoszone przez odwołującą w kwestii zalewania jej działek przez planowaną inwestycję nie zostały poparte konkretnymi przepisami prawa materialnego. A projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno - budowlany nie przewidują budowy ani przebudowy rowu melioracyjnego, który, jak twierdzi odwołująca, jest powodem zalewania jej nieruchomości. Odnosząc się konkretnie do rozwiązań projektowych organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z projektem zagospodarowania przedmiotowej inwestycji (str. 12) zachowano powierzchnie przepuszczalne w stopniu umożliwiającym zapewnienie przesiąkania wód deszczowych na użytkowanym terenie, zastosowano rozwiązania techniczne uniemożliwiające spływ wód na grunty sąsiednie tak, aby nie zalewać terenów nieruchomości sąsiednich. Nadto na działce inwestycyjnej projektuje się teren biologicznie czynny z zielenią urządzoną na gruncie rodzimym oraz na stropodachach nad garażami zgodnie z bilansem terenu. Dodatkowo opis do projektu zagospodarowania terenu (str. 12) zawiera informację, że od strony wschodniej, zachodniej, północnej i południowej celem zabezpieczenia przed niekontrolowanym spływem wód opadowych w kierunku granic działek sąsiednich, zostaną wykonane obniżenia terenowe z kontrspadkiem od strony granic mające za zadanie zabezpieczyć przed zalewaniem działki sąsiednie na czas jej infiltracji w gruncie. Projektuje się także zbiornik retencyjny na wody opadowe o pojemności 67,68 m3 (str. 13). Po oczyszczeniu w separatorach koalescencyjnych substancji ropopochodnych z osadnikami zebrane wody opadowe wykorzystywane będą na potrzeby gospodarcze. W okresie intensywnych opadów ich nadmiar w ilości łącznie do 11 dm3/s będzie odprowadzany przez regulator przepływu wód do miejskich urządzeń kanalizacji deszczowej. Organ stwierdził, że mając na względzie odległość działek należących do odwołującej od działek inwestycyjnych trudno przyznać jej rację, że z tytułu realizacji przedmiotowej inwestycji nastąpi zalewanie jej nieruchomości. Oceniono zatem, że brak jest podstaw prawnych do przyznania jej z tego tytułu interesu prawnego do bycia stroną w tym postępowaniu.
Odległość między działkami odwołującej a działkami inwestycyjnymi sprawia także, że planowana inwestycja nie będzie oddziaływała na działki o nr ewid. gr. [...] poprzez naruszenie § 13 i 60 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Z projektu architektoniczno – budowlanego wynika, że planowana inwestycja polegać będzie na budowie trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych o wysokości 12 m (str. 10 projektu zagospodarowania terenu), które zlokalizowano w odległości od 4,05 - 7,15 m od granic działek inwestycyjnych. Z uwagi na niewielką wysokość projektowanych budynków mieszkalnych wielorodzinnych (12 m) i usytuowanie ich w przepisowych odległościach od granicy działki (min. 4 m) nie będą one powodowały przesłaniania okien i nie ograniczą nasłonecznienia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynkach znajdujących się (lub mogących się znajdować) na działkach odwołującej.
Biorąc pod uwagę, że w toku badania dopuszczalności odwołania organ stwierdził, że podmiot wnoszący odwołanie nie ma interesu prawnego w sprawie, to miał obowiązek na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego wniosła A. M. i zarzuciła naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, poprzez umorzenie postępowania odwoławczego wskutek uznania, że nie ma przymiotu strony w sytuacji, gdy jej nieruchomość znajduje się w obszarze odziaływania planowanego przedsięwzięcia;
- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez ustalenie, że jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w sytuacji, gdy realizacji inwestycji spowoduje zatrzymanie na jej działce wód ze źródlisk Lasu A., które aktualnie spływają także na teren działek inwestycyjnych [...].
Wskazując na te naruszenia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że inwestycja objęta wnioskiem stanowić będzie najprawdopodobniej przedostatni już etap złożonego procesu inwestycyjnego polegającego na budowie zespołu budynków wielorodzinnych. Pierwotnie - przed podjęciem decyzji o etapowaniu inwestycji - inwestor ujmował inwestycję całościowo jako zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych składający się z 25 budynków III – kondygnacyjnych. W karcie informacyjnej tego przedsięwzięcia z 17 lipca 2020 r. w dołączonej do postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, określono obszar oddziaływania inwestycji znacznie większy niż ten deklarowany w sprawie niniejszej, bo sięgający także do źródeł Lasu A. i obejmujący znaczną część nieruchomości skarżącej. Na skutek cofnięcia wniosku przez inwestora umorzono postępowanie w sprawie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a inwestor zdecydował się etapować inwestycję.
Skarżąca podniosła, że była stroną postępowania zakończonego decyzją SKO w Białymstoku z 19 września 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 14 lipca 2023 r. stwierdzającą brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pt. "Budowa zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z garażami podziemnymi, miejsc parkingowych wewnętrznych inst. gazowych, instalacji doziemnych kanalizacji deszczowej, podziemnych zbiorników na wody opadowe, murów oporowych, infrastruktury towarzyszącej oraz zagospodarowaniem terenu oraz budową zjazdów z dróg publicznych, na nieruchomości położonej w Białymstoku, przy ul. [...], na działkach o nr ewid. gr.: [...], obr. - [...] Z.". Podniosła, że w tym postępowaniu środowiskowym Dyrektor Zarządu Zlewni w Białymstoku wskazał na konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu tego stanowiska stwierdzono, że "istotnym elementem jest zbadanie czy inwestycja może mieć wpływ na możliwość podtopienia terenów przyległych, z uwagi na możliwość zblokowania odpływu wód opadowo - roztopowych z terenów sąsiednich, a także zmniejszenie powierzchni, na której rozprowadzane będą te wody. Ponadto ocena oddziaływania wykaże skumulowane oddziaływanie zbadane w połączeniu z innymi oddziaływaniami dotyczącymi tych samych zasobów lub (a także) przedmiotów oddziaływania, uznając iż kumulacja dotyczy oddziaływań a nie przedsięwzięć, które są ich źródłem".
Skarżąca podniosła, że inwestycja realizowana jest w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch dużych źródlisk - jedno z nich zlokalizowane jest w Lesie A. przy granicy nieruchomości należącej do skarżącej – w niewielkiej odległości od inwestycji, a drugie w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji. Wody pochodzące z Lasu A. spływają przez teren inwestycji w kierunku rowu w pasie drogowym, co wynika z ukształtowania terenu. Zdaniem skarżącej, projektowane wyniesienie budynków i dziedzińców wynika właśnie ze stwierdzonej przez inwestora konieczności zatrzymania wód napływających z Lasu A.. Temu też mają służyć mury oporowe oraz wyprofilowane skarpy. Realizacja a następnie eksploatacja inwestycji stanowić będzie blokadę naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z terenów sąsiednich oraz spowoduje zmianę stosunków wodnych w tym rejonie.
Skarżąca wskazała, że do czasu rozpoczęcia przebudowy ul. [...]tj. do 2010 r. gospodarka wodna obejmująca m.in. wody z lasu A. prowadzona przez system przydrożnych rowów otwartych i przepustów odprowadzających wody w kierunku rzeki Białej była prawidłowa. W ramach przebudowy zlikwidowano istniejące rowy i przepusty, co w efekcie powoduje zalewanie jej nieruchomości. Do usunięcia zmian stanu wody na gruncie wskutek przebudowy ul. [...] został zobowiązany Prezydent Miasta Białegostoku decyzją SKO w Białymstoku z 15 listopada 2013 r. Zobowiązanie obejmuje usunięcie zmian stanu wody na gruncie, jakie zostały dokonane w trakcie przebudowy ul. [...]szkodliwie wpływających na grunty sąsiednie, tj. działki o nr geod. [...] (obecnie [...]), poprzez odtworzenie istniejącego przed przebudową rowu otwartego w pasie drogowym od cieku wodnego na posesji nr [...] (działki nr geod. [...]) w kierunku zachodnim. Dotychczas decyzja ta nie została w sposób właściwy wykonana, czego skutkiem jest brak odpowiedniego odprowadzenia wód źródlanych i opadowych między innymi z terenu Lasu A.. Zgodnie z opinią techniczną wykonaną na zlecenie Miasta Białystok przez E. Ł. z 30.03.2017 r. jednym ze sposobów uregulowania problemu wód ze źródeł Lasu A. jest zapewnienie ich odbioru przez przyszłą kanalizację deszczową w projektowanej drodze. W uzasadnieniu decyzji z 14 lipca 2023 r. stwierdzającej brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia wskazano, że "realizacja wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego spowoduje, że część wód opadowych i roztopowych z tej zlewni przejmie projektowana w ul. [...] kanalizacja deszczowa, a rozwiązanie takie pozwoli na odciążenie rowu zachodniego, oraz zmniejszenie zasięgu jego zlewni". Tymczasem przebieg projektowanych sieci w ul. [...] kończy się daleko od tzw. rowu zachodniego, co wynika z projektu zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie sieci wodociągowej, sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej w ul. [...] (droga KD-22L) dz. nr [...], na podstawie którego wydano decyzję o pozwoleniu na budowę. Plac nawrotowy w tej ulicy koliduje z rowem zachodnim. Z porozumienia zawartego przez inwestora z Miastem Białystok wynika, że parametry sieci w ul. [...] nie przewidują przyjmowania i odprowadzania wód innych aniżeli z terenu inwestycji, w tym nie przewidują przyjmowania i odprowadzania wód z Lasu A.. Skarżąca podniosła, że składała wnioski w tej sprawie do Prezydenta Miasta Białegostoku, które nie zostały uwzględnione.
Zdarzenia te, zdaniem skarżącej, mają istotne znaczenie dla stosunków wodnych na analizowanym terenie i na ocenę wpływu inwestycji na nieruchomości sąsiednie, w tym także na jej nieruchomość. Projekty budowlane składane przez inwestora nie obejmują jakiejkolwiek analizy zagadnienia odprowadzania wód napływających z Lasu A.. Realizacja inwestycji w zaprojektowany sposób stanowić będzie blokadę naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z terenów sąsiednich oraz spowoduje zmianę stosunków wodnych w tym rejonie. Przez teren inwestycji przepływają wody z Lasu A.. Spływ wód nie ogranicza się do obszaru tzw. rowu zachodniego, lecz obejmuje także teren inwestycji. Oczywistym jest zaś, że w przypadku nieutwardzonych działek inwestora, mogą one częściowo odbierać wodę z działek bezpośrednio i niebezpośrednio sąsiadujących, zwłaszcza w sytuacji trudnych warunków hydrologicznych na nieruchomościach sąsiednich (źródliska) i niedziałającego prawidłowo rowu melioracyjnego. Zabudowanie tych działek z jednej strony będzie skutkowało odprowadzaniem wód z działki na działki sąsiednie, a z drugiej strony uniemożliwi odprowadzanie wód z działek sąsiednich przez działki zabudowywane.
Nieruchomości w tym obszarze są nieustająco zalewane wodami. Planowana inwestycja może pogłębić ten stan. Wody źródlane z Lasu A. przelewają się także na nieutwardzone działki inwestora stanowiące teren inwestycji, podczas gdy realizacja przedsięwzięcia zaplanowanego uniemożliwi powyższe, zaś założenia przyjęte przez inwestora nie uwzględniają tych okoliczności, a inwestor nie zaproponował żadnego rozwiązania technicznego dotyczącego zapewnienia odpływu wód pochodzących ze źródlisk. Zamiast przewidzieć odpowiednie rozwiązania, inwestor zaplanował zmianę ukształtowania powierzchni terenu, które spowodują zatrzymanie wód napływających z Lasu A. na nieruchomość skarżącej.
Końcowo podniesiono, że organ nie uwzględnił charakteru i przeznaczenia nieruchomości skarżącej oraz analizy warunków gruntowych i wodnych wskazanego terenu, w tym uwarunkowań spływu wód na tym obszarze, a swoją ocenę co do braku oddziaływania inwestycji wywiódł z ogólnych twierdzeń o braku przepisów prawa wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu ich nieruchomości. Pominął przy tym przepisy prawa cywilnego gwarantujące ochronę własności jako te, które mogą wpływać na ustalenia w kwestii zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomość. Dokonując ustaleń odnośnie obszaru oddziaływania spornej inwestycji organ ograniczył się wyłącznie do kwestii wód z terenu inwestycji, gdy tymczasem istotna jest ocena wód źródlanych z Lasu A. napływających na teren inwestycji, a które wskutek braku przewidzenia odpowiednich rozwiązań zostaną zatrzymane na działce skarżącej.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Skarżąca na rozprawie w dniu 9 stycznia 2024 r. podniosła, że organ przy ocenie tego czy powinna być stroną niniejszego postępowania powinien uwzględnić treść § 29 rozporządzenia technicznego i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego. Zdaniem skarżącej nie może być tak, że nowe zamierzenie inwestycyjne w zakresie zakłócenia stosunków wodnych może być zaprojektowane dowolnie, a sąsiedzi muszą czekać aż po jego realizacji wystąpią określone szkody i wówczas rozpocząć "konfliktogenne" postępowanie w trybie art. 234 ustawy – Prawo wodne. To na etapie projektowania inwestycji potencjalne konflikty powinny być wyeliminowane a służy temu § 29 rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody Podlaskiego, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzono postępowanie odwoławcze. Wojewoda stwierdził, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie planowanej inwestycji, a zatem nie posiada ona prawa do wniesienia odwołania.
Mając na uwadze rodzaj zaskarżonego aktu zaznaczyć trzeba, że przeprowadzana przez sąd administracyjny kontrola decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., nie obejmuje oceny zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji ani też kwestii materialnoprawnych związanych z przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym wydano tę decyzję. Sąd koncentruje się jedynie na zbadaniu, czy istniały prawnie uzasadnione przesłanki do umorzenia postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy.
Dokonując kontroli we wskazanym zakresie, sąd uznał, że stan faktyczny sprawy nie został ustalony w sposób pełny i wystarczający do podejmowania kategorycznych ocen w przedmiocie posiadania przez skarżącą interesu prawnego w tej sprawie. Przesądza to o naruszeniu art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W przekonaniu sądu w rozpoznawanej sprawie Wojewoda nie rozpoznał kwestii legitymacji skarżącej w sposób wyczerpujący oraz całościowy, a dokonana ocena - przedstawiona w decyzji - jest niepełna i nie uzasadnia wystarczająco podjętego rozstrzygnięcia. Brak przeprowadzenia całościowej i wyczerpującej oceny w kontekście obowiązujących przepisów prawa i okoliczności faktycznych dotyczących planowanej inwestycji spowodował, że kontrolowana decyzja nie realizuje wskazanych zasad w sposób wystarczający do stwierdzenia jej legalności.
Wyjaśniając powyższe stanowisko wskazać należy, że kwestię statusu strony w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę regulują przepisy art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.; dalej powoływana jako ustawa).
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 ustawy, stronami w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W myśl art. 3 pkt 20 ustawy, przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Odnosząc się do kryteriów prawnych determinujących wyznaczenie kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę przepis art. 3 pkt 20 należy interpretować łącznie z art. 5 ust 1 pkt 9. Zgodnie z tą regulacją obiekt budowlany jako całość oraz jego poszczególne części, wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich, w tym zapewnienie dostępu do drogi publicznej.
Dokonując wykładni wskazanych regulacji podać należy, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy, powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z p.b. i przepisów odrębnych (vide: wyrok NSA z 14 grudnia 2022 r. II OSK 893/20, pub. CBOSA). Również w doktrynie ukształtowany został pogląd, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 ustawy w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomości, powinny być stronami tego postępowania (vide: Komentarz aktualizowany do art. 28 Prawa budowlanego, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, A. Kosickiego, SIP Lex pkt II – stan prawny - 31 lipca 2022 r.).
W wyrokach NSA wielokrotnie wskazywano, że przy ustalaniu kręgu stron postępowania analiza oddziaływania oznaczonej inwestycji na sąsiednie nieruchomości nie może sprowadzać się do badania, czy przyjęte rozwiązania prowadzą do naruszenia określonych norm. Trzeba bowiem przyjąć, że jeżeli istnieją przepisy prawa materialnego, które nakładają na inwestora określone obowiązki związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działki sąsiedniej, bądź stwarzają możliwość ograniczenia w zagospodarowaniu (a obecnie tylko w zabudowie) działek sąsiednich, to właściciele takich nieruchomości mają status strony. Natomiast okoliczność, czy wykonywanie określonych robót narusza interes właściciela sąsiedniej nieruchomości, w tym także z uwagi na warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – jest przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym podlega to wyjaśnieniu i rozstrzygnięciu. Właściciel działki znajdującej się w obszarze oddziaływania inwestycji powinien mieć możliwość uczestniczenia w postępowaniu służącym wyjaśnieniu czy konkretny obiekt budowlany został zaprojektowany w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych oraz z zapewnieniem wymogów przewidzianych w art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego (vide: wyrok NSA z 10 marca 2020 r., II OSK 1283/18, wyrok NSA z 26 października 2017 r., II OSK 2636/16, wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r., II OSK 1494/11, wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1698/11, wyrok NSA z 14 lipca 2011 r., II OSK 1182/10, wyrok NSA z 16 sierpnia 2012 r., II OSK 832/11, wyrok NSA z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, wyrok NSA z 14 września 2006 r., II OSK 1090/05, wyrok NSA z 12 kwietnia 2011 r., II OSK 644/10, wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., II OSK 1764/10, wyrok NSA z 25 lutego 2014 r., II OSK 2271/12, wyrok NSA z 9 czerwca 2014 r., II OSK 46/13, wyrok NSA z 29 stycznia 2014 r., II OSK 2064/12).
Przedstawiona powyżej wykładnia ugruntowana jest w orzecznictwie i w ocenie sądu, znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Dokonując na jej podstawie oceny legalności kontrolowanej decyzji sąd stwierdził, że ocena organu w zakresie legitymacji skarżącej nie uwzględniała wszystkich istotnych okoliczności faktycznych. W konsekwencji nie została przeprowadzona w sposób prawidłowy i wyczerpujący.
Organ odwoławczy odmawiając skarżącej przymiotu strony w sprawie niniejszej skupił się przede wszystkim na tym, że jej działki nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji i oddalone są od niego około 30-45 m. Nadto pomiędzy działkami skarżącej a działkami inwestycyjnymi znajdują się 2 inne działki, które nie stanowią terenu inwestycji. Taka odległość między działkami, zdaniem organu, wyklucza wpływ inwestycji na możliwość zabudowy działek skarżącej jak również trudno przyjąć, że w wyniku realizacji inwestycji nastąpi zalewanie tych działek. Organ przeanalizował rozwiązania projektowe dotyczące sposobu odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji. Uwzględniając odległość działek i te rozwiązania stwierdzono, że działki skarżącej nie leżą w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, gdyż z uwagi na odległość od działek inwestycyjnych nie zachodzi ryzyko ich zalewania.
Odnosząc się do powyższego podnieść należy, że brak bezpośredniego sąsiedztwa nie wyklucza możliwości oddziaływania inwestycji na nieruchomości położone w dalszej odległości. W szczególności w sytuacji z jaką mamy do czynienia w sprawie niniejszej a dotyczącą tego, że środowisko gruntowo – wodne w otoczeniu działek inwestycyjnych i działek skarżącej ma specyficzne uwarunkowania. Analizując obszar oddziaływania nie zbadano okoliczności wskazywanych przez skarżącą, a dotyczących możliwości blokowania przez inwestycję napływu wód ze źródliska Lasy A.. W szczególności nie ustalono czy rzeczywiście inwestycja będzie blokować naturalny spływ wód opadowych i roztopowych z terenów sąsiednich oraz spowoduje zmianę stosunków wodnych w tym rejonie. Rozważania w tym zakresie ograniczono do stwierdzenia, że zgodnie ze stanowiskiem samej skarżącej, problem zalewania wodami opadowymi jej nieruchomości i tworzenie się terenów podmokłych istnieje od co najmniej 2012 r. i wynika z nieprawidłowo działającego rowu melioracyjnego. Tymczasem projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno - budowlany nie przewidują budowy ani przebudowy rowu melioracyjnego. Takie stwierdzenie organu stanowi uproszczenie zagadnienia związanego z problemem odprowadzania wód na spornym obszarze. O ile istotnie, jak sama skarżąca przyznaje, problem z zalewaniem jej działki sięga roku 2012 r. i pojawił się w związku z przebudową ul. [...] i zasypaniem fragmentu rowu zachodniego, do którego były odprowadzane wody opadowe i roztopowe z terenu Lasu A.. O tyle nie można stwierdzić, że jest to jedyny czynnik mający wpływ z zaleganiem wód na tym terenie. Problem z odprowadzaniem wód z tego terenu wynika także z morfologii terenu i związanymi z tym kierunkami spływu wód opadowych i roztopowych a także słabo przepuszczalnym podłożem. Nieprawidłowy stan rzeczy jeżeli chodzi o naruszenie stosunków wodnych bezspornie na działkach skarżącej już istnieje. Zagadnienie które dotyczy planowanej inwestycji sprowadza się do tego czy jej realizacja nie pogłębi tego nieprawidłowego stanu rzeczy, tj. czy istotnie tak jak twierdzi skarżąca inwestycja zatrzyma wody napływające z Lasu A., które jej zdaniem spływają przez teren inwestycji w kierunku rowu w pasie drogowym, co wynika z ukształtowania terenu. Okoliczności te nie zostały zweryfikowane przez organ. Sąd w tym miejscu podnosi, że w wyroku wydanym w sprawie II SA/Bk 857/23 sąd oddalając skargę od decyzji SKO z 19 września 2023 r. wydanej w przedmiocie stwierdzenia braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko stwierdził, że spływ wód wpływający na nagromadzenie się wód opadowych na działkach skarżącej nie odbywa się poprzez planowane do zabudowy działki nr ewid. [...] wyrok ten jednak nie jest prawomocny. W ocenie sądu okoliczności te powinny być zweryfikowane samodzielnie przez organy architektoniczno – budowlane, co czego obliguje je regulacja zawarta w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy w zw. z § 29 rozporządzenia (przepis ten jako ustalający zakaz dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości, niewątpliwie jest przepisem nakładającym na inwestora ograniczenia związane z zagospodarowaniem i zabudową jego działki względem działek sąsiednich). Rację należy przyznać skarżącej, że zamierzenie inwestycyjne powinno być projektowane w sposób wykluczający naruszenie stosunków wodnych. Jak wynika z treści art. 2 ust. 2 pkt 2 przepisy ustawy - Prawo budowlane nie naruszają przepisów odrębnych, a w szczególności: prawa wodnego - w odniesieniu do urządzeń wodnych. W sprawie niniejszej mamy do czynienia z obiektem budowlanym co oznacza, że na etapie projektowania inwestycji powinny być ocenione rozwiązania dotyczące ochrony stosunków wodnych. Odsyłanie do regulacji zawartej w art. 234 ustawy – Prawo wodne znajduje uzasadnienie w sytuacji naruszania stosunków wodnych przez zrealizowaną już inwestycję.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że dla stwierdzenia braku legitymacji skarżącej do udziału w postępowaniu administracyjnym nie mogło być uznane za wystarczające ustalenie, że inwestor w projekcie zagospodarowania działki przewidział sposób odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji. Ocena planowanej inwestycji tylko w takim zakresie nie jest wystarczająca dla uzasadnienia twierdzenia o braku oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomość skarżącej. W okolicznościach faktycznych sprawy niniejszej organy przedwcześnie przyjęły, że zaprojektowanie odprowadzania wód opadowych i roztopowych z terenu inwestycji jest wystarczające do stwierdzenia braku potencjalnego zagrożenia związanego ze spływem wód. Organ odwoławczy nie rozważył argumentacji skarżącej, tj. czy realizacja inwestycji może powodować blokowanie spływu wód opadowych z Lasu A. i jeszcze większe podtapianie działek skarżącej.
Na podstawie przedłożonego projektu budowlanego organ powinien uwzględnić specyfikę topografii terenu, na którym znajduje się działka inwestora oraz działka skarżącej i dokładnie wyjaśnić podniesione przez skarżącą kwestie, odnosząc się do przedstawionych zarzutów. Powinien zbadać, czy z uwagi na ukształtowanie terenu oraz warunki gruntowe inwestycja może prowadzić do zmiany naturalnego spływu wód opadowych i czy projekt budowlany przewiduje wystarczające rozwiązania w zakresie sposobu zabezpieczenia przed ich spływem na działkę skarżącej. Z samego faktu, że inwestor przewiduje wykonanie systemu odprowadzania wód opadowych nie można jeszcze wywodzić, że inwestycja w tym zakresie nie będzie oddziaływała na nieruchomość sąsiednią. Nie chodzi bowiem o to, czy został zaplanowany jakikolwiek system odprowadzania wód opadowych, który może potencjalnie wyeliminować zagrożenie związane z naruszeniem zakazu określonego w § 29 rozporządzenia, lecz o to czy inwestycja potencjalnie może oddziaływać na nieruchomość skarżącej. Stąd też dla prawidłowego rozważania legitymacji skarżącej organ powinny ustalić, czy przyjęte rozwiązania projektowe, przy uwzględnieniu warunków gruntowo-wodnych panujących na spornym terenie nie spowodują oddziaływania na działkę skarżącej.
Dokonana przez organy ocena nie mieści się jednak we wskazanym zakresie i nie odpowiada wyżej przedstawionym wymogom. Organ nie rozważyły okoliczności faktycznych istotnych dla zweryfikowania potencjalnej możliwości zalewania działki skarżącej. W konsekwencji wyjaśnienie stanu faktycznego w kwestii legitymacji skarżącej było niewystarczające, a decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77§ 1 i art. 80 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 i art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego w zw. z § 29 rozporządzenia technicznego.
Końcowo sąd podnosi, że przedmiotowa inwestycja jest kolejnym etapem inwestycyjnym. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że została wydana następna decyzja o pozwoleniu na budowę na działkach nr [...] Z powyższego wynika, że te dwie działki odgradzające przedmiotowe działki inwestycyjne od działek skarżącej, na które powołuje się mało precyzyjnie organ, to faktycznie także działki inwestycyjne tego samego inwestora. W postępowaniu dotyczącym tego pozwolenia na budowę skarżąca jest już stroną postępowania pomimo tego, że jej działki również i w tym wypadku nie graniczą bezpośrednio z terenem inwestycji. Pomiędzy działkami inwestycyjnymi a działką nr [...] usytuowana jest działka nr [...] o szerokości 6 m, również należąca do inwestora. Takie postępowanie organu charakteryzuje się w pewnym stopniu arbitralnością trudną do zweryfikowania w kontekście traktowania skarżącej jako strony postępowania na poszczególnych etapach realizacji inwestycji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W pkt 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., sąd postanowił o kosztach postępowania, na które składa się wpis od skargi w kwocie 500 zł. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w kontekście oddziaływania inwestycji objętej pozwoleniem na budowę na nieruchomość stanowiącą własność skarżącej.