II SA/BK 621/05

II SA/Bk 621/05 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2007-06-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2005-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Sobolewska-Nazarczyk
Małgorzata Roleder
Stanisław Prutis /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1740/07 - Wyrok NSA z 2009-01-08
II OZ 1285/05 - Postanowienie NSA z 2005-12-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art. 49 ust. 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi B. Ś. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - oddala skargę.-
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2005r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] marca 2004r. nr [...] w sprawie nakazania B. Ś. rozbiórki stodoły o wymiarach w rzucie 16,00m x 6,10m, usytuowanej na działce nr geod. [...] we wsi Ś. [...] gmina S.
U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia:
W postępowaniu administracyjnym w sprawie rozbudowy stodoły, usytuowanej na działce nr geod. [...] we wsi Ś. [...] gmina S., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. stwierdził, iż poprzednik prawny obecnej właścicielki nieruchomości B. Ś., dokonał w 2000r. rozbudowy istniejącego przy stodole drewnianego budynku gospodarczego w taki sposób, iż powstał nowy obiekt murowany o wymiarach 16,00m x 6,10m i wysokości od 5,00m do 3,50m z dachem drewnianym, jednospadowym ze spadkiem połaci dachowej na własną posesję, pokryty blachą trapezową.
Z uwagi na powyższe, decyzją z dnia [...] czerwca 2003r. nr [...], nakazano właścicielce - stosownie do treści art. 48 ustawy z 1994r. - Prawo budowlane - rozbiórkę wykonanej rozbudowy stodoły. Organ l instancji stwierdził, iż w świetle obowiązujących przepisów prawa, przedmiotowy obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, gdyż B. Ś. nie legitymowała się pozwoleniem na budowę.
Badający sprawę w trybie odwoławczym P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. nr [...], uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na zmianę przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane w zakresie samowolnych realizacji obiektów budowlanych lub ich części.
Dokonując powtórnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie, organ I instancji w oparciu o art. 48 ust. 2 znowelizowanej ustawy z 1994r. -Prawo budowlane wydał postanowienie z dnia [...] września 2003r. nr [...], w którym wstrzymano roboty budowlane prowadzone w związku z rozbudową przedmiotowej stodoły oraz nakazano B. Ś. w terminie do dnia 15 listopada 2003r., przedłożenie wymaganych prawem dokumentów celem legalizacji samowoli budowlanej.
W wyznaczonym terminie B. Ś. złożyła wymagane dokumenty, a tym samym wykonała postanowienie z dnia [...] września 2003r. W dostarczonej dokumentacji przedmiotowy obiekt został nazwany "garaż na sprzęt rolniczy dobudowany do stodoły", stąd stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy z 1994r. - Prawo budowlane, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wydał w dniu [...] grudnia 2003r. postanowienie nr [...], ustalające opłatę legalizacyjną stosownie do kategorii budynku.
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem B. Ś. wniosła zażalenie do P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., który działając w trybie odwoławczym postanowieniem z dnia [...] lutego 2004r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie organu I instancji.
Wobec stwierdzenia, iż B. Ś. nie uiściła nałożonej opłaty legalizacyjnej, której opłacenie było warunkiem zalegalizowania obiektu budowlanego zrealizowanego samowolnie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w dniu [...] marca 2004r. wydał decyzję nr [...], nakazującą B. Ś. rozbiórkę wykonanej samowolnie rozbudowy stodoły.
Od wymienionej wyżej decyzję B. Ś. złożyła w dniu 8 kwietnia 2004r. odwołanie do organu odwoławczego i jednocześnie w dniu 23 marca 2004r. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na ostateczne postanowienie dotyczące opłaty legalizacyjnej.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. o sygn. akt [...] Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...], co skutkowało przedłużeniem przez organ odwoławczy terminu załatwienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę do czasu wyjaśnienia zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia o nałożonej opłacie legalizacyjnej. Następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia [...] lipca 2004r. sygn. akt [...] oddalono skargę B. Ś. na postanowienie z dnia [...] lutego 2004r. Wyrokiem z dnia [...] marca 2005r. sygn. akt [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od w/w wyroku.
W tym stanie rzeczy organ odwoławczy rozpatrując odwołanie z dnia 8 kwietnia 2004r. B. Ś. od decyzji z dnia [...] marca 2004r. nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w sprawie nakazania rozbiórki wykonanej samowolnie rozbudowy stodoły wskazał, iż kwestionowana decyzja została wydana prawidłowo. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia podniesiono, iż jednym z warunków procesu legalizacji samowoli budowlanej jest stosownie do art. 49 ust. 1-5 znowelizowanej ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane uiszczenie opłaty legalizacyjnej. Niewykonanie zaś tego obowiązku w określonym terminie, powoduje wydanie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego lub jego części. B. Ś. nie spełniła natomiast wymogów koniecznych, wskazanych przez powołaną ustawę do legalizacji wykonanej samowolnie rozbudowy stodoły, stąd w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym organy nadzoru budowlanego są zobligowane do nakazania rozbiórki. Powyższe wynika wprost z brzmienia przepisu art. 49 ust. 3 zdanie 2 znowelizowanej ustawy.
Ustosunkowując się natomiast do zarzutów stawianych decyzji wydanej w I instancji, organ odwoławczy wskazał, iż w skardze z dnia 23 marca 2004r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. za pośrednictwem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, odwołująca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wniosek ten nie został jednak skierowany do organu administracji publicznej. Informację, iż B. Ś. oczekiwała od organu także zajęcia stanowiska w tej kwestii powzięto dopiero z odwołania z dnia 8 kwietnia 2004r. od decyzji o nakazie rozbiórki. Nadto podkreślono, iż w związku z postanowieniem WSA w B. z dnia [...] maja 2004r. w którym Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia nakładającego opłatę legalizacyjna, organ odwoławczy zastosował się do orzeczenia sądowego przedłużając termin załatwienia sprawy dotyczącej nakazu rozbiórki do czasu podjęcia rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny.
Nie godząc się z powyższą decyzją B. Ś. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności (bądź uchylenie) z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa,
a mianowicie wynikających z wydania decyzji z rażącym naruszeniem art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane w zw. z art. 61 § 1 pkt 3 oraz 61 § 3
w zw z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec wszczęcia postępowania w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy stodoły:
- przed upływem terminu do wniesienia opłaty legalizacyjnej, który nie mógł biec wobec wstrzymania wykonania postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. na wniosek skarżącej,
- pomimo braku wskazania terminu, w jakim strona zobowiązana jest do uiszczenia opłaty legalizacyjnej.
W uzasadnieniu skargi B. Ś. podniosła, iż decyzja organu I instancji o nakazie rozbiórki została wydana przedwcześnie, a zatem bez podstawy prawnej, nad czym organ II instancji przeszedł do porządku poprzez zawieszenie postępowania odwoławczego. W efekcie P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. nie odniósł się do argumentacji zawartej w odwołaniu. Ponadto w toku postępowania administracyjnego nie wskazano konkretnego terminu, jakiego strona nie dotrzymała, a którego upływ stanowił przesłankę do wydania decyzji o nakazie rozbiórki.
W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w kwestionowanej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:
Zarzuty skargi są niezasadne.
Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie.
Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego.
W szczególności Sąd nie znalazł podstaw, aby stwierdzić, że kwestionowana decyzja obarczona jest wadą kwalifikowaną, o której mowa art. 156 § 1 pkt 2 kpa,
a mianowicie, aby wypełniała przesłanki rażącego naruszenia prawa. Zgodnie
z reprezentowanym i utrwalonym już w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem -cechą rażącego naruszenia prawa jest sytuacja, w której treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny (wyrok NSA z dn. 9.03.1999r. V S.A. 1970/98, Lex nr 50195, wyrok NSA z dn. 26.09.2000r. VSA 2998/99, Lex nr 51249). Taka sytuacja niewątpliwie w rozpatrywanej sprawie nie miała miejsca.
Zaskarżona, a także poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji zostały wydane na podstawie obowiązujących przepisów prawa i wobec tego niezasadny jest również zarzut, co do braku podstawy prawnej do ich wydania.
Przesłankę materialnoprawną wydania zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r.- Prawo budowlane (Dz. U. nr 207, poz. 2016 ze zm.) zgodnie z którym w przypadku nieuiszczenia w terminie opłaty legalizacyjnej właściwy organ wydaje decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Z treści zaś art. 48 ust. 1 powołanej ustawy wynika, iż organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w związku ze stwierdzoną samowolą budowlaną dokonaną przy rozbudowie stodoły na działce nr geod. [...] we wsi Ś. [...] gmina S., będącego własnością B. Ś., postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] grudnia 2003r. nr [...] nałożono opłatę legalizacyjną. Powyższe rozstrzygnięcie zostało następnie utrzymane postanowieniem P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2004r. nr [...], skarga zaś na w/w postanowienie została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w B. z dnia [...] lipca 2004r. sygn. akt [...], a skarga kasacyjna od w/w wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] marca 2005r. sygn. akt [...].
Nie budzi również wątpliwości, iż termin do wniesienia opłaty legalizacyjnej został określony w pouczeniu postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] grudnia 2003r. i zgodnie z jego treścią opłatę należało uiścić w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W pouczeniu wskazano rachunek, na który należy dokonać wpłaty oraz poinformowano, iż w przypadku nieuiszczenia opłaty we wskazany wyżej sposób zostanie wydany w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane nakaz rozbiórki przedmiotowego budynku (k. 67 v. akt administracyjnych I instancji).
W tym miejscu podkreślić należy, iż na postanowienie organu nadzoru budowlanego w sprawie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej przysługuje stronie zażalenie, które należy złożyć w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia (art. 141 § 1 kpa). Zażalenie wnosi się do organu drugiej instancji za pośrednictwem organu, który je wydał. Wniesienie zażalenia wstrzymuje wykonanie postanowienia, aż do momentu rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. Z kolei na wskazane postanowienie przysługuje (po wyczerpaniu środków odwoławczych) skarga do WSA. Skarga ta ma już jednak charakter względnie suspensywny, to jest nie powoduje wstrzymania wykonania postanowienia chyba, że inaczej zdecyduje sąd.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy podzielić należy stanowisko organów obu instancji, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia opłaty legalizacyjnej.
Postanowienie organu I instancji z dnia [...] grudnia 2003r. ustalające opłatę legalizacyjną skarżąca odebrała w dniu 28 stycznia 2004r. i korzystając z przysługującego jej uprawnienia wniosła zażalenie do organu II instancji. Powyższe działanie skarżącej spowodowało wstrzymanie wykonania obowiązku uiszczenia opłaty do czasu rozpatrzenia zażalenia przez organ odwoławczy. Natomiast wniesiona przez nią skarga do WSA w Białymstoku w dniu 23 marca 2004r. z uwagi na jej charakter względnie suspensywny nie powodowała wstrzymania wykonalności postanowienia wydanego w trybie odwoławczym, tj. postanowienia P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2004r.
W tych okolicznościach wydanie w dniu 24 marca 2004r. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. nakazującej rozbiórkę budynku garażowego niewątpliwie nastąpiło po upływie terminu na wniesienie opłaty legalizacyjnej.
Jednocześnie z akt sprawy wynika, iż organ odwoławczy o fakcie, iż skarżąca domagała się wstrzymania postanowienia o opłacie legalizacyjnej wydanego w trybie odwoławczym uzyskał informację z treści odwołania B. Ś. z dnia 8 kwietnia 2004r. od decyzji z dnia 24 marca 2004r. w sprawie nakazu rozbiórki (k. 30 akt organu II instancji). Nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu był już wówczas wydany.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do przypisywania organom złej woli w załatwieniu sprawy skarżącej. Przede wszystkim przeczy temu fakt, iż w związku z wstrzymaniem wykonalności postanowienia z dnia [...] lutego 2004r. o opłacie legalizacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
w B. postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. sygn. akt [...] organ odwoławczy przedłużył termin rozpatrywania sprawy odwołania od decyzji z dnia 24 marca 2004r. do czasu załatwienia sprawy przed sądem (k. 34 akt II instancji). Powyższe dowodzi, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2005r. organu nadzoru budowlanego została wydana po zakończeniu sprawy w przedmiocie opłaty legalizacyjnej toczącej się przed sądami administracyjnymi.
Stąd w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organy obu instancji skarżąca nie spełniła wymogów koniecznych, wskazanych przez ustawę do legalizacji budynku garażowego. Niewykonanie zaś obowiązku uiszczenia opłaty legalizacyjnej w określonym terminie, zawsze powoduje wydanie nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego lub jego części. Organy nadzoru budowlanego zobligowane są do nakazania rozbiórki, a powyższe wynika wprost
z brzmienia przepisu art. 49 ust. 3 zdanie 2 obowiązującej ustawy - Prawo budowlane.
Końcowo Sąd zauważa, że wdrożenie procedury legalizacyjnej nie ma charakteru obligatoryjnego, jest to jedynie alternatywa wobec bezwzględnego nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. Skarżąca nie ma przymusu uiszczania opłaty legalizacyjnej, niemniej jednak w przypadku jej nieuiszczenia powinna była liczyć się ze skutkami określonymi w treści art. 49 ust. 3 zd. 2 ustawy - Prawo budowlane a konkretnie z tym, że organ wyda decyzję o rozbiórce murowanego obiektu budowlanego
Podkreślić również należy, iż o konieczność rozbiórki lub możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego lub budowanego obiektu decydują konkretne przepisy,
a nie uznanie organu administracji publicznej. Podejmowane przez organ rozstrzygnięcia nakładają na stronę obowiązek, a nie przydają praw, przy czym związanie konkretnymi przepisami prawa działania organu w żaden sposób nie są uzależnione od woli lub zgody stron (por. wyrok NSA z dnia 9 maja 2000r. sygn. IV SA 418/98, niepubl., a także wyrok NSA z dnia 13 października 1999r. sygn. IV SA 1539/97, niepubl.).
W tych okolicznościach zarzuty skarżącej o braku podstaw do stwierdzenia uchybienia terminowi, jaki i niewskazania przez organ terminu do uiszczenia wymaganej opłaty okazały się całkowicie bezpodstawne. W realiach niniejszej sprawy nie zostały również naruszone przepisy art. 7 i 9 kpa. Wbrew twierdzeniom skarżącej wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Nadto skarżącej umożliwiono czynny udział w sprawie, zaś organy obu instancji prawidłowo pouczały ją o przysługujących jej uprawnieniach, jak i skutkach uchybienia nakładanych na nią obowiązków.
Odnosząc się zaś do zarzutów naruszenia przepisów art. 61 § 1 pkt 3 oraz 61 § 3 w zw z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez organy nadzoru budowlanego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji należy uznać je za całkowicie chybione, gdyż w/w organy ponad wszelką wątpliwość nie stosują w prowadzonych przez siebie postępowaniach przepisów o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na względzie, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), o czym orzeczono jak na wstępie.