II SA/Bk 617/24

II SA/Bk 617/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder /przewodniczący/
Marek Leszczyński
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant specjalista Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi S. Z. i J. Z. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2024 r. nr WOP.7721.79.2024.ASN w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 8 sierpnia 2024 r. nr WOP.7721.79.2024.ASN Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: PINB) z 11 czerwca 2024 r. nr WOP.5140.16.2024.WP umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie remontu drogi gminnej nr [...] K. gm. Zabłudów, wykonywanego na działce nr [...] w obrębie K. w oparciu o skuteczne zgłoszenie do Starosty Białostockiego z 13 lutego 2023 r.
Decyzje wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zawiadomieniem z 25 marca 2024 r. S.Z. (dalej: skarżący) poinformował PINB o podejrzeniu bezprawnego wykonania przepustu pod koroną drogi gminnej na odcinku K., na działce nr [...]. Wyjaśnił, że na drodze tej nie ma i nigdy nie było przepustu, a jego wykonanie stanowić będzie nielegalną próbę skierowania wód gruntowych na drugą stronę drogi, a tym samym spowoduje zalewanie znajdujących się tam i należących do niego nieruchomości. Wniósł o przeprowadzenie postępowania kontrolnego i wyjaśniającego, zorganizowanie wizji lokalnej. Załączył m.in. ksero uproszczonej dokumentacji technicznej remontu drogi gminnej K. wraz z przedmiarem robót i dokumentacją zdjęciową.
W związku z powyższym PINB 26 marca 2024 r. przeprowadził kontrolę remontowanej drogi. Sporządzono protokół, w którym zapisano, że inwestor - Gmina Zabłudów na działce nr [...] wykonuje roboty budowlane wskazane w skutecznym zgłoszeniu z 3 lutego 2023 r. znak AR.6743.1.14.16.2023. Prace obejmują: zdjęcie zawężonych poboczy, oczyszczenie istniejących rowów i przepustów, wykonanie podbudowy z kruszywa łamanego z zagęszczeniem mechanicznym oraz wykonanie nowej nawierzchni asfaltowej. W dacie kontroli wykonywana była stabilizacja gruntu pod drogę. W protokole zapisano też, że po stronie północnej remontowanej drogi znajduje się zastoisko wodne powstałe na skutek zniszczenia i zatkania przepustu drogowego o średnicy 400, "którego fragment o długości około 1 m okazano leżący na poboczu. Nie ustalono kto zniszczył przepust, ale miało to miejsce jesienią 2022 r.". Lokalizacja przepustu nie pokrywa się ani z uproszczoną dokumentacją techniczną remontu drogi, ani z mapą dostępną w geoportalu. Lokalizacja przepustu nie znajduje się również bezpośrednio przy działce nr [...]. Ustalono, że roboty drogowe wykonywane są zgodnie ze zgłoszeniem, po wytyczeniu geodezyjnym, bez wykroczenia poza pas drogowy. Nie stwierdzono bezprawnego wykonania przepustu. Do protokołu załączono dokumentację zdjęciową terenu oraz projekt techniczny remontu drogi.
W dniu 3 kwietnia 2024 r. do PINB wpłynęło kolejne pismo, podpisane przez skarżącego i J. Z. (dalej: skarżąca), informujące że 2 kwietnia 2024r. podjęta została kolejna próba nielegalnego wykonania przepustu drogowego. W ocenie autorów pisma wykonanie nowego przepustu pod remontowaną drogą nie jest równoważne ze wskazanym w projekcie technicznym oczyszczeniem istniejącego z namułu przepustu, który nigdy nie istniał. Wskazali też, że budowa nowego przepustu nie może się odbyć w ramach remontu, o którym mowa w art. 4 pkt 19 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Ponadto wykonanie tego rodzaju budowli doprowadzi do niezgodnej z prawem zmiany stosunków wodnych, w tym zalania działek sąsiednich nr [...] i [...], co będzie miało miejsce z korzyścią właściciela działki nr [...].
Zawiadomieniem z 12 kwietnia 2024 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie.
W dniu 7 maja 2024 r. pracownicy PINB przeprowadzili oględziny remontowanej drogi ustalając, że: inwestor kontynuuje prace, wykonywane jest mechaniczne zagęszczanie podbudowy z pospółki pod wykonanie warstwy nawierzchniowej; nie stwierdzono istnienia przepustu w miejscu wskazanym w dokumentacji projektowej załączonej do zgłoszenia, ani na żadnym innym odcinku remontowanej drogi. Obecni na oględzinach S. Z., J.Z. i Ł.I. (mąż skarżącej) zgodnie wnieśli do protokołu, że w sąsiedztwie ich nieruchomości nigdy nie było przepustu drogowego, dlatego sprzeciwiają się jego wykonaniu. Przekieruje on wody na działki nr [...] i [...]. Podczas oględzin stwierdzono również zastoisko wodne na działce nr [...], które – jak stwierdził skarżący – powstało na skutek podniesienia terenu działki sąsiada. Wykonano dokumentację fotograficzną.
Zawiadomieniem z 21 maja 2024 r. PINB poinformował strony postępowania o zebraniu pełnego materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim.
Decyzją z 11 czerwca 2024 r. PINB umorzył postępowania administracyjne w sprawie. Organ pierwszej instancji ustalił, że Gmina Zabłudów 3 lutego 2023r. zgłosiła skutecznie remont drogi gminnej znajdującej się na działce nr [...] obr. K. Roboty budowlane nie wykraczają poza zakres zgłoszenia. Pod koroną drogi nie stwierdzono istnienia przepustu drogowego. Organ wskazał, że zgłoszone roboty remontowe nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Nadto zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy Prawo budowlane budowa przepustu o przekroju wewnętrznym do 0,85 m2 nie wymaga ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Zatem ewentualna budowa przepustu o powyższych parametrach nie będzie stanowić samowoli budowlanej. Wobec braku podstaw do ingerencji organu nadzoru budowlanego w trybie przepisów Prawo budowlane, postępowanie administracyjne umorzono.
Odwołanie wnieśli S. Z. i J. Z. Zarzucili naruszenie: (-) art. 7, 77 § 1 k.p.a. przez czynienie dowolnych ustaleń niepopartych zebranym materiałem dowodowym, (-) art. 8 § 1 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej, (-) art. 10 § 1 k.p.a. przez pozbawienie strony prawa czynnego udziału w postępowaniu, (-) art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwe uzasadnienie decyzji, w tym brak wskazania dowodów, na podstawie których ustalono, że przepust drogowy istniał i został zniszczony jesienią 2022 r. Wnieśli o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę decyzji przez wyeliminowanie z jej uzasadnienia fragmentu: "Jak ustalono w dniu kontroli z udziałem kierownika robót budowlanych oraz przedstawiciela inwestora po stronie północnej znajduje się zastoisko wodne, które powstało na skutek zniszczenia i zatkania przepustu Ø400, którego fragment o długości około 1 m okazano leżący na poboczu. Nie ustalono, kto zniszczył ten przepust, co miało miejsce jesienią 2022 r.".
Odwołujący się wskazali, że powyższe stwierdzenie jest niezgodne ze stanem rzeczywistym. Nie wiadomo w oparciu o jakie dowody takie ustalenie zostało poczynione - z protokołu nie wynika, kto złożył oświadczenie w przedmiocie zniszczenia przepustu, w tym daty, w której miałoby to nastąpić. Tymczasem, jak wyjaśnili, ani w dacie kontroli, ani w dacie wcześniejszej nie było tam żadnych elementów, które świadczyłyby o istnieniu przepustu. Także w toku oględzin nie stwierdzono pozostałości po rzekomym przepuście, a do akt sprawy nie załączono zdjęć mających o tym świadczyć. Zastoisko wodne na działce nr [...] nie powstało więc na skutek zniszczenia przepustu, bowiem takiego pod koroną drogi nigdy nie było. Teren po drugiej stronie drogi jest terenem, który jeszcze na starych mapach był oznaczony jako teren zalewowy, a aktualny rozmiar zastoiska wodnego jest wynikiem zmian, jakie zaszły na działce nr [...]. Zarzucili naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Wnieśli o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia C.Z., zamieszkującej na tym terenie od 1991 r., odnośnie istnienia przepustu w drodze oraz przesłuchanie szeregu świadków.
W piśmie z 31 lipca 2024 r. PWINB zawiadomił strony o treści uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 k.p.a.
Swoje stanowisko w sprawie po raz kolejny sformułowała J.Z.(pismo z 31 lipca 2024 r.). Wskazała dodatkowo, że z uwagi na funkcję zewnętrzną uzasadnienia niczym nie poparta teza wywiedziona w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej (na temat zniszczenia przepustu) ma wpływ na postępowanie w innych sprawach.
Zaskarżoną decyzją z 8 sierpnia 2024 r. PWINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy identycznie jak PINB oraz sformułował tożsamą jego ocenę prawną. Zaakcentował, że w dokumentacji załączonej do skutecznie przyjętego zgłoszenia budowlanego znajduje się: projekt techniczny, według którego prace remontowe zakładały zdjęcie zawężonych poboczy, oczyszczenie istniejących rowów i przepustów, wykonanie podbudowy z kruszywa łamanego z zagęszczeniem mechanicznym oraz wykonanie nowej nawierzchni asfaltowej. Niemożliwe okazało się oczyszczenie przepustu, bowiem nie został on odnaleziony na odcinku drogi zgłoszonym do remontu (pismo Burmistrza Zabłudowa z 9 listopada 2024 r.). PWINB wskazał, że choć przepust wskazany został w dokumentacji projektowej jako istniejący oraz widnieje na mapie dostępnej na stronie internetowej geoportal, to według oświadczenia skarżących nigdy nie istniał na terenie remontowanej drogi. Z akt wynika, zdaniem ww. organu, że podczas oględzin przeprowadzonych 7 maja 2024 r. nie odnaleziono przepustu będącego przedmiotem sporu oraz nie wykonano nowego. W tej sytuacji nie ma podstaw do kwestionowania umorzenia postępowania przez PINB, bowiem prowadzone prace remontowe nie wybiegają poza zakres zgłoszenia.
W odniesieniu do zarzutów odwołania organ drugiej instancji podkreślił, że wnioskowane przez skarżących podjęcie dodatkowych działań zmierzających do wyjaśnienia, bądź udowodnienia istnienia lub nieistnienia w przeszłości przepustu drogowego, nie ma w chwili obecnej racjonalnego uzasadnienia. Niezależnie bowiem od dokonanych ustaleń przepustu na drodze objętej postępowaniem nie ma. Nie można zatem uznać, że będzie podlegał oczyszczeniu bądź odtworzeniu w przyszłości. Każdy przepust, który powstanie na ww. drodze, będzie nowym obiektem. Organ odwoławczy, podobnie jak PINB, powołał się na regulację art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy Prawo budowlane, która zwalnia wykonanie przepustu o przekroju wewnętrznym do 0,85 m2 z konieczności uzyskania pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Dodał jednak, że budowa takiego obiektu wymaga zgłoszenia w organie nadzoru wodnego zgodnie z art. 394 pkt 10 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. Zatem jego powstanie, bez jakichkolwiek uzgodnień, będzie stanowić samowolę budowlaną.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. PWINB wskazał, że naprawił wadliwości działania organu pierwszej instancji w tym zakresie. Skarżąca w odpowiedzi na zawiadomienie w trybie tego przepisu sformułowała stanowisko w sprawie (pismo z 31 lipca 2024 r.), które powiela treść odwołania.
Skargę na decyzję PWINB wnieśli do sądu administracyjnego S.Z. i J.Z. Zarzucili naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy narusza ona prawo, w szczególności organ pierwszej instancji poczynił dowolne ustalenia faktyczne, nieznajdujące oparcia w zebranym materiale dowodowym, przy czym nastąpiło to przy pozbawieniu strony prawa do czynnego udziału w postępowaniu i zgłoszenia dowodów mających na celu wykazanie nieprawdziwości stwierdzeń protokołu kontroli z 26 marca 2024 r., naruszając tym samym art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1, art. 10 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.;
2. art. 136 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. przez niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nieuwzględnienie wniosku o przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w odwołaniu, potwierdzających nieprawdziwość ustaleń organu pierwszej instancji, których treść istotnie narusza interes strony, ponieważ może mieć wpływ na inne rozstrzygnięcia;
3. art. 107 § 3 k.p.a. przez wadliwe uzasadnienie decyzji, co przejawiło się w braku ustosunkowania się do twierdzeń "uważanych przez nią za istotne", a dotyczących nieprawdziwości ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji, których treść istotnie narusza interes strony, gdyż może mieć wpływ na inne rozstrzygnięcia.
W pierwszej kolejności skarżący wywiedli dopuszczalność zaskarżenia samego uzasadnienia decyzji (I SA 1896/97). Następnie opisali stan faktyczny sprawy akcentując dwie próby wykonania przepustu, którego nie odnaleziono (8 listopada 2023 r. i 2 kwietnia 2024 r.), a którego zamiar oczyszczenia wynika z planu sytuacyjnego stanowiącego część dokumentacji technicznej oraz z przedmiaru robót (których to dokumentów fragmenty przytoczyli). Zaakcentowali negatywne dla ich działek skutki wykonania przepustu (naruszenie zakazu zmiany stanu wody i odprowadzania wody, ze szkodą dla gruntów sąsiednich) z uwagi na wielkość zastoiska wodnego na działce nr [...] oraz parametry rowu wzdłuż drogi (stan widoczny na dokumentacji zdjęciowej).. Wyrazili zdecydowany sprzeciw wobec – ich zdaniem - niezgodnego z prawem ustalenia zawartego w uzasadnieniu decyzji PINB, zgodnie z którym zastoisko wodne na działce [...] "powstało na skutek zniszczenia i zatkania przepustu Ø400, którego fragment o długości około 1 m okazano leżący na poboczu. Nie ustalono, kto zniszczył ten przepust, co miało miejsce jesienią 2022 r.". W opinii skarżących nie wiadomo w oparciu o jakie dowody takie ustalenie zostało poczynione. Z protokołu nie wynika, kto złożył oświadczenie w przedmiocie zniszczenia przepustu, w tym co do daty, w której miałoby nastąpić. Kwestionowane ustalenie nie mogło zostać poczynione w oparciu o stan na nieruchomościach w toku kontroli. Do akt sprawy nie zostały też wykonane zdjęcia elementów, które miałyby zdaniem pracownika organu stanowić pozostałości rzekomego przepustu. Skarżący podkreślili, że ani w dacie kontroli, ani w dacie wcześniejszej nie było tam żadnych elementów, które świadczyłyby o istnieniu przepustu. W ich ocenie organ odwoławczy nie przeprowadził postępowania dowodowego i nie ustosunkował się do zarzutów odwołania wskazujących istotne uchybienia PINB. Jednym z nich, oprócz błędnego ustalenia stanu faktycznego, było naruszenie art. 10 k.p.a. (poinformowanie o prawie zapoznania się z aktami i możliwości zajęcia stanowiska, jednak brak możliwości zagwarantowania skorzystania z tego prawa, gdyż dzień po doręczeniu informacji stronie organ ten wydał decyzję). Końcowo skarżący pokreślili, że cała sytuacja z przepustem dzieje się na prośbę właściciela działki [...], który ma problem z odprowadzeniem wód z obszaru swojej nieruchomości, na której prowadzi działalność przemysłową.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. PWINB zaznaczył, że podejmowanie polemiki dotyczącej udowodnienia istnienia lub nieistnienia w przeszłości przepustu drogowego nie ma racjonalnego uzasadnienia, a kwestia ta nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia. Poza tym sami skarżący nie wskazują w jaki sposób ewentualne naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 1, art. 136 136 § 1 w zw. z art., 7 i art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. mogłoby wpłynąć na wydane rozstrzygnięcie. Skoro przepustu na chwilę obecną nie ma, to każdy powstały przepust będzie nowym obiektem budowlanym. PWINB wskazał też, że uchybienie organu powiatowego w zakresie art. 10 k.p.a. zostało naprawione w postępowaniu odwoławczym.
Na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżących, na pytanie sądu, wyjaśnił że organ odwoławczy ustalił brak przepustu na datę wydania decyzji. Jednak sąd powinien uchylić decyzję i zalecić organom weryfikację ustaleń w zakresie tego, czy przepust w ogóle istniał, a jeżeli tak, to czy i kiedy przestał istnieć i w jakich okolicznościach. Pełnomocnik przyznał, że co prawda ponownie byłaby wydana decyzja umarzająca postępowanie, ale nie byłoby w tej decyzji ustaleń naruszających interes skarżących. Tymczasem zapis w protokole uzasadnienia decyzji o zniszczeniu przepustu ma wpływ na interes prawny skarżących. Pełnomocnik wyjaśnił, że z inicjatywy skarżących prowadzone są czynności przez Zarząd Zlewni. Nie był w stanie jednoznacznie powiedzieć czy wykonanie przepustu będzie realizacją nowego urządzenia, gdyż być może inwestor "pójdzie" w kierunku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, którego w chwili obecnej nie ma.
Obecna na rozprawie skarżąca wskazała, że skarżący obawiają się, że zostanie im zarzucone zniszczenie przepustu w 2022 r.
Następnie okazano stronom na rozprawie zdjęcia na karcie 16 akt administracyjnych organu pierwszej instancji z widocznym elementem przypominającym rurę na działce nr [...]. Pełnomocnik skarżących wskazał, że jego zdaniem nie są to elementy przepustu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja administracyjna umarzająca postępowanie w sprawie legalności remontu drogi gminnej nr [...] K. gmina Zabłudów na działce nr [...] wykonywanego w oparciu o zgłoszenie z 3 lutego 2023 r. znak AR.6743.1.14.16.2023.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania zachodzi, gdy zabraknie któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez jej rozstrzygnięcie co do istoty. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron, jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy (tak np. wyrok z 26 września 2024 r., II SA/Po 208/24, orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej rzecz ujmując postępowanie administracyjne podlega umorzeniu, gdy nie istnieją (przestały istnieć) okoliczności, z powodu których powinna zostać wydana decyzja merytoryczna, gdy nie ziściły się (lub zdezaktualizowały) przesłanki merytorycznego orzekania przez organ.
Z taką sytuacją w sprawie niniejszej mamy do czynienia, a ocena organów obydwu instancji w tym zakresie nie narusza prawa.
Z inicjatywy S. Z. (pismo z 25 marca 2024 r.) wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie – jak wynika z zawiadomienia o wszczęciu – "remontu drogi gminnej nr [...] K. gmina Zabłudów na działce nr [...] wykonywanego w oparciu o zgłoszenie z 3 lutego 2023 r. znak AR.6743.1.14.16.2023". Zawiadomienie powyższe w zakresie określenia przedmiotu postępowania nie spotkało się ze sprzeciwem stron postępowania. To zaś oznacza, że obowiązkiem organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w tak zakreślonych ramach było sprawdzenie czy wykonywany remont drogi odpowiada zakresowi robót budowlanych zgłoszonemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Podkreślić przy tym należy, że organ nadzoru budowlanego w postępowaniu takim jak w sprawie niniejszej jest zobowiązany odnieść się do robót już wykonanych bądź pozostających w trakcie wykonywania. Tylko bowiem to, co jest fizyczną zmianą w terenie podjętą celem realizacji zgłoszenia budowlanego podlega ocenie z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z przepisami prawa budowlanego. A contratrio organ nadzoru budowlanego nie może obejmować kontrolą legalności tych działań (aktywności) inwestora, które nie znalazły jeszcze odzwierciedlenia na gruncie (nie zostały wykonane w terenie oraz nawet nie przystąpiono fizycznie do ich wykonywania). W przeciwnym razie byłaby to kontrola zamiaru inwestora a nie tego, co zostało faktycznie wykonane, a nie o taką kontrolę legalności robót budowlanych chodzi w działalności organów nadzoru budowlanego. Może się bowiem teoretycznie zdarzyć sytuacja, w której inwestor odstąpi od zamiaru wykonania części zamierzenia budowlanego, z różnych przyczyn. Kontrola zatem tego, czego jeszcze nie zaczął inwestor wykonywać, jest bezpodstawna. Po drugie, przedmiot postępowania w sprawie doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem jest określony przepisami prawa materialnego a nie subiektywnym stanowiskiem strony postępowania. Inaczej rzecz ujmując to, co obejmuje kontrolą legalności organ nadzoru budowlanego wynika z porównania, w przypadku zgłoszenia budowlanego, treści zgłoszenia ze stanem w terenie, w kontekście określonych przepisów prawa budowlanego. Tym samym poza zainteresowaniem organu pozostają okoliczności, które nie tylko na datę oceny organu jeszcze nie wystąpiły, ale też których istotność wynika wyłącznie z subiektywnego przekonania strony postępowania a faktycznie jest irrelewantna prawnie w dacie prowadzenia postępowania.
Pracownicy organu byli dwukrotnie na miejscu prowadzenia remontu drogi, tj. podczas kontroli 26 marca 2024r. oraz podczas oględzin po wszczęciu postępowania 7 maja 2024 r. Podczas żadnej z tych "wizyt" nie stwierdzili, aby remont wykonywano niezgodnie ze zgłoszeniem (podczas kontroli stwierdzono wykonywanie stabilizacji podbudowy przez wyrównanie równiarką, podczas oględzin wykonywano mechaniczne zagęszczenie podbudowy oraz warstwę nawierzchniową metodą powierzchniowego utrwalania). W obydwu przypadkach ustalono wykonywanie robót zgodnie ze zgłoszeniem po wytyczeniu geodezyjnym i bez wykroczenia poza pas drogowy (vide "Tłumaczenie treści protokołów" na k. 59 akt adm.). Tego ustalenia żadna ze stron nie zakwestionowała.
Ani podczas kontroli, ani podczas oględzin nie stwierdzono wykonywania przepustu. Ustalono pozostawienie na gruncie rury mającej ten przepust prawdopodobnie stanowić, ale bez rozpoczęcia realizacji samego obiektu. Dodatkowo nie stwierdzono istnienia przepustu pod koroną drogi ani w żadnym innym miejscu odcinka remontowanej drogi, w tym w miejscu wskazanym na mapie towarzyszącej zgłoszeniu budowlanemu i na geoportalu. Tego ustalenia, tj. o faktycznym braku przepustu w terenie, również żadna ze stron nie podważyła.
Sąd ma w polu widzenia treść dokumentów załączonych do zgłoszenia budowlanego, tj. w szczególności zapis "Dokumentacji technicznej uproszczonej" o objęciu zgłoszeniem "oczyszczenia istniejących rowów i przepustów pod koroną drogi", zapis "Przedmiaru robót" o "Oczyszczeniu z namułu (ok. 30%) istniejącego przepustu rurowego średnicy 600 mm" i długości 8 m, uwidocznionego na mapie projektowej. Niezależnie jednak od tych zapisów przepustu rurowego pod koroną remontowanej drogi nie stwierdzono, zaś powody tego stanu rzeczy nie stanowią przedmiotu niniejszego postępowania. Skarżący kwestionują co prawda zapis protokołu kontroli, powtórzony w uzasadnieniu decyzji PINB, o zniszczeniu przepustu, twierdząc że przepust nigdy nie istniał, ale zapis ten nie jest wiążący dla zaskarżonej decyzji. W oparciu o znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy nie można ani skutecznie twierdzić o istnieniu przepustu następnie zniszczonego, ani o tym, że choć widnienie w dokumentacji, to nigdy nie został wykonany (czego też nie da się wykluczyć). Istotne ale i wystarczające w chwili obecnej dla ustalenia, że decyzja umarzająca postępowanie nie narusza prawa jest to, że przepustu faktycznie i fizycznie w terenie nie ma. To ustalenie jest natomiast bezsporne.
Z uwagi na powyższe nie sposób więc przyjąć, że zaistniały podstawy do wydania merytorycznej decyzji w sprawie legalności wykonywania spornego remontu, tj. decyzji zobowiązującej do podjęcia przez inwestora jakiejś (bliżej nieokreślonej aktywności) mającej na celu doprowadzenie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Nie ma też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji pierwszej instancji celem ponowienia przez organy postępowania. Nie jest bowiem w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy jasne, co organ miałby inwestorowi nakazywać i jakie nakładać na niego obowiązki, skoro – do momentu wydania zaskarżonej decyzji – żadne roboty nieodpowiadające zgłoszeniu nie były wykonywane, wykonania przepustu nie rozpoczęto, a zapis o rzekomym zniszczeniu przepustu jest irrelewantny w sprawie niniejszej. Ustalony w sprawie stan faktyczny zobowiązywał wręcz organy nadzoru budowlanego do umorzenia postępowania administracyjnego, gdyż nie było podstaw do sformułowania decyzji merytorycznej. Zaistniała sytuacja wypełniła znamiona bezprzedmiotowości w wyżej wskazanym rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a.
Nie zasługują zatem na uwzględnienie zarzuty skargi, w której w zasadzie kwestionuje się wyłącznie uzasadnienie zaskarżonych decyzji, a zwłaszcza zamieszczone w uzasadnieniu decyzji PINB sformułowanie o następującej treści: "zniszczeniu i zatkaniu przepustu Ø400, którego fragment o długości około 1 m okazano leżący na poboczu. Nie ustalono kto zniszczył ten przepust, co miało miejsce jesienią 2022 roku".
Sąd nie kwestionuje dopuszczalności zaskarżenia samego uzasadnienia decyzji, jednak – w świetle art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.) – może to odnieść skutek w postaci uchylenia decyzji tylko i wyłącznie wówczas, gdy kwestionowany fragment ma na tyle istotny wpływ na wynik sprawy, że bez niego decyzji o wydanej treści by nie było. Tymczasem taka sytuacja nie ma miejsca w sprawie niniejszej, o czym już była mowa. Zamieszczony fragment (wyżej cytowany) stanowi w istocie przeniesienie do uzasadnień obydwu decyzji fragmentu protokołu kontroli z 26 marca 2024 r. bez konsekwencji dla treści wydanych w obydwu instancjach rozstrzygnięć umarzających postępowanie. Kluczowe ustalenie z ww. protokołu kontroli, tzn. mające znaczenie dla wyniku sprawy, zasadza się na wskazaniu, że przepustu wskazanego w dokumentacji dołączonej do zgłoszenia budowlanego nie ma w terenie. Decyzja umarzająca postępowanie nie była w jakikolwiek sposób zależna od kwestionowanego zapisu o zniszczeniu przepustu, tzn. nie miał on wpływu na podjęcie takiego a nie innego rozstrzygnięcia.
Zdaniem sądu bezprzedmiotowe dla niniejszego postępowania są formułowane przez skarżących obawy o przypisanie im zniszczenia przepustu (jako urządzenia wodnego), bowiem kwestia ta pozostaje poza zakresem rozpoznawanej sprawy. Podobnie to do inwestora należy w chwili obecnej rozważenie czy może kontynuować roboty budowlane przy remoncie drogi zgodnie ze zgłoszeniem, skoro okazało się, że treść zgłoszenia budowlanego nie odpowiada zastanemu w terenie stanowi faktycznemu. Jak wskazał PWINB o ile wykonanie przepustu o średnicy do 0,85 m2 nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia (art. 29 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz. U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm.), to jednak musi zostać ocenione w kontekście obowiązku uzyskania zgłoszenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 394 pkt 10 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne. W przeciwnym wypadku może być rozważone jako samowola budowlana.
Reasumując wskazać trzeba, że ustalenie czy przepust faktycznie istniał i został zniszczony, przez kogo i kiedy, czy też w ogóle go nie wykonano, jak i ustalenie na jakich warunkach można go wykonać legalnie (odtworzyć, przywrócić poprzednią funkcję urządzenia wodnego) – pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania koncentrującego się na ocenie zgodności z prawem wykonywania remontu drogi objętego zgłoszeniem z 3 lutego 2024 r., tj. ocenie zgodności z prawem robót wykonanych faktycznie w terenie.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu, w tym art. 10 § 1 k.p.a. Zarzut w tym zakresie może być skuteczny o ile uniemożliwienie lub utrudnienie stronie udziału w postępowaniu wykluczyło możliwość zgłoszenia dowodów czy sformułowania twierdzeń mających istotny wpływ na wynik sprawy. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Co prawda PINB naruszył art. 10 § 1 k.p.a., ale skutki tego naruszenia nie odpowiadają wyżej opisanym. Wydanie decyzji przez PINB 11 czerwca 2024 r. (przy doręczonym skarżącej zawiadomieniu w trybie art. 10 § 1 k.p.a. w dniu 10 czerwca 2024 r.) nie obciążyło skarżącej, bowiem terminowo wniosła odwołanie oraz wypowiadała się przed wydaniem decyzji zaskarżonej nie podnosząc okoliczności, których niemożność wskazania przed PINB pozbawiła ją prawa do zwrócenia uwagi na okoliczności istotne, mające wpływ na treść decyzji. Podobnie wniosek o przesłuchanie świadka zawarty w odwołaniu był bezprzedmiotowy dla wyniku sprawy niniejszej wobec jednoznacznych ustaleń o nieistnieniu (aktualnie) przepustu w terenie. Nie były również istotnymi w sprawie niniejszej okoliczności dotyczące istnienia zastoiska wodnego na działce nr [...], przypuszczenia skarżących o zamiarze sąsiada spuszczenia wody z własnej działki na działki skarżących (na skutek zrealizowania przepustu), ani widoczne na zdjęciach elementy obiektu budowlanego (zdjęcia na k. 16 akt PINB), których ani organy w sprawie, ani skarżący, ani przeprowadzający oględziny czy kontrolę nie zidentyfikowali jako elementy istotne dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.