II SA/Bk 610/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w BiałymstokuBiałystok2024-11-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ewidencja gruntówaktualizacja danychzarządca nieruchomościcmentarzgminaprawo geodezyjnepostępowanie administracyjnepowaga rzeczy osądzonejtożsamość sprawy

WSA w Białymstoku oddalił skargę Gminy S. na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących zarządcy cmentarza, uznając, że poprzednie postępowania i decyzje były tożsame, a nowe dowody nie mogły stanowić podstawy do zmiany wpisu.

Gmina S. wniosła skargę na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji danych ewidencyjnych gruntów i budynków, mającej na celu wykreślenie Urzędu Gminy jako zarządcy cmentarza. Sąd uznał, że sprawa jest tożsama z wcześniejszymi postępowaniami, które zakończyły się odmową wprowadzenia zmian. Dodatkowo, sąd stwierdził, że przedłożone dokumenty (archiwalne i dotyczące rejestru zabytków) nie mogły stanowić podstawy do aktualizacji wpisu, a wyrok sądu cywilnego dotyczący uzgodnienia treści księgi wieczystej nie wpływał na kwestię zarządcy nieruchomości. W konsekwencji, skarga została oddalona.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku, która utrzymała w mocy decyzję Starosty Suwalskiego o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków. Gmina chciała wykreślenia Urzędu Gminy S. jako zarządcy gruntu z działki nr [...] w obrębie M. i W., na której znajduje się cmentarz parafialny. Sąd administracyjny w Białymstoku oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd podkreślił, że sprawa jest tożsama z wcześniejszymi postępowaniami administracyjnymi, które zakończyły się odmową wprowadzenia zmian w ewidencji. Nawet gdyby uznać, że nie było wcześniejszego postępowania, sąd stwierdził, że wniosek o aktualizację podlegałby umorzeniu. Argumentacja sądu opierała się na charakterze ewidencji gruntów jako rejestru techniczno-deklaratoryjnego, który odzwierciedla aktualny stan prawny i faktyczny, a zmiany nanosi się na podstawie nowych zdarzeń prawnych lub dokumentów powstałych po dacie wpisu. Przedłożone przez Gminę dokumenty archiwalne (wykaz hipoteczny z 1935 r.) oraz decyzja konserwatora zabytków nie mogły stanowić podstawy do aktualizacji wpisu, ponieważ stan prawny nieruchomości zmienił się po II wojnie światowej (przejęcie przez Skarb Państwa), co zostało potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu cywilnego. Sąd cywilny oddalił powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej, co oznaczało, że stan prawny nieruchomości nie uległ zmianie w sposób wskazany przez Gminę. W konsekwencji, sąd uznał, że decyzja o umorzeniu postępowania była prawidłowa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek taki podlega umorzeniu ze względu na tożsamość sprawy z wcześniejszymi postępowaniami, które zakończyły się odmową wprowadzenia zmian.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wniosek Gminy S. o wykreślenie Urzędu Gminy jako zarządcy cmentarza jest tożsamy z wcześniejszymi wnioskami i postępowaniami, które zakończyły się prawomocnymi decyzjami odmawiającymi wprowadzenia zmian. Zasada powagi rzeczy osądzonej wyklucza ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

p.g.i.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit. c

Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.g.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.g.k. art. 24 § ust. 2b pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

p.g.i.k. art. 7d § ust. 1 lit. a

Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1 lit. a i b

Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.i.k. art. 24a § ust. 1

Prawo geodezyjne i kartograficzne

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

u.p.g.k. art. 22 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

Przepis uchylony, ale właściwość organu do rozstrzygania w sprawach ewidencji gruntów i budynków nie uległa zmianie.

k.p.c. art. 365 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

u.p.g.k. art. 24a § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 20 § ust. 2 pkt 1 lit. a i b

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

u.p.g.k. art. 7d § ust. 1 lit. a

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

k.p.c. art. 365 § § 1

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg art. § 5 § pkt 1

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

u.o.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 3

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Ustawa z dnia 20 marca 1950 r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego

Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych

Ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tożsamość sprawy z wcześniejszymi postępowaniami administracyjnymi. Archiwalne dokumenty i decyzja o wpisie do rejestru zabytków nie mogą stanowić podstawy do aktualizacji wpisu w ewidencji gruntów. Wyrok sądu cywilnego dotyczący uzgodnienia treści księgi wieczystej nie wpływa na kwestię zarządcy nieruchomości. Ewidencja gruntów ma charakter rejestrowy i odzwierciedla aktualny stan prawny.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c u.p.g.k. i art. 365 § 1 k.p.c. poprzez niezastosowanie i niewykreślenie z ewidencji informacji o Urzędzie Gminy jako zarządcy na podstawie wyroku Sądu Rejonowego z 9 marca 2023 r. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie. Naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy według stanu aktualnego. Naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. poprzez dowolne uznanie tożsamości sprawy bez uwzględnienia wyroku Sądu Rejonowego z 9 marca 2023 r. Naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż oddalenie powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej nie stanowi podstawy do wykreślenia informacji o zarządcy.

Godne uwagi sformułowania

Ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie rejestrowy, inaczej techniczno – deklaratoryjny. W postępowaniu ewidencyjnym nie tworzy się zmian, ale rejestruje zmiany wywołane zdarzeniami zewnętrznymi. Aktualizacja danych ewidencyjnych dotyczy zamieszczenia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Wyrok sądu cywilnego dotyczący uzgodnienia treści księgi wieczystej w dziale II księgi nie dotyczy danych co do podmiotu zarządzającego lub władającego nieruchomością.

Skład orzekający

Elżbieta Trykoszko

przewodniczący sprawozdawca

Anna Bartłomiejczuk

sędzia

Barbara Romanczuk

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków, zasada powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu administracyjnym, charakter rejestrowy ewidencji gruntów."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z cmentarzem parafialnym i jego zarządcą, co może ograniczać bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i nieruchomościami ze względu na szczegółową analizę zasad prowadzenia ewidencji gruntów i stosowania zasady powagi rzeczy osądzonej. Dla szerszej publiczności może być mniej angażująca.

Ewidencja gruntów: Czy gmina może zmienić zarządcę cmentarza po latach?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Bk 610/24 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Barbara Romanczuk
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 7d ust. 1 lit. a, art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 24a ust. 1, art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Barbara Romanczuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Gminy S. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku z dnia 23 sierpnia 2024 r., nr GK-II.7221.43.2024.KT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności.
Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak IG.6840.3.9.2016.AJ Wójt Gminy S. zwrócił się do Starosty Suwalskiego o aktualizację danych ewidencji gruntów i budynków, poprzez wykreślenie błędnej informacji o Urzędzie Gminy S., jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w obrębie M. i W. Według Wójta Gminy na przedmiotowej działce znajduje się cmentarz parafialny rzymskokatolicki w M. wpisany do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Suwałkach z dnia 11 stycznia 1989 znak: KL.WKZ 534/620/d/89 pod numerem rejestru 620. Wójt Gminy S. przedstawił również dokumenty udostępnione przez Archiwum Państwowe w Suwałkach, tj. wykaz hipoteczny z 1935 r. z planem gruntów kościelnych należących do parafii W. w Diecezji Łomżyńskiej, wg. którego w 1935 roku została założona księga wieczysta dla nieruchomości kościelnej we wsi W. gmina H., powiat suwalski, natomiast w 1986 roku przedmiotową księgę wieczystą zamknięto.
Postanowieniem z dnia 21 września 2016 r. znak GKN.6620.2.6.2016, sprostowanym postanowieniem z dnia 4 października 2016 r. znak GKN.6620.2.6.2016 Starosta Suwalski, odmówił wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ załączone do wniosku dokumenty znane były Starostwu Powiatowemu w Suwałkach i byty już rozpatrywane podczas postępowania prowadzonego przez Starostę Suwalskiego zakończonego decyzją GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 roku oraz przez Podlaskiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zakończonego decyzją WG11.7221.9.2014.LK z dnia 4 marca 2014 roku utrzymującą w mocy decyzję Starosty Suwalskiego, a także postępowania wznowieniowego zakończonego decyzją ostateczną Podlaskiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 grudnia 2015 roku GK-II.7221.56.2015.LK odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej. Dokumenty dołączone do wniosku z 31 sierpnia 20256r nie wniosły nic nowego do sprawy, a tym samym brak było podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania strony w trybie administracyjnym.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 14 października 2016 r. znak GK-II.7221.114.2016.IŚ orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.
Wówczas Gmina S. wniosła skargę do sądu administracyjnego na powyższe ostateczne postanowienie, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bk 769/16 oddalił. Od wyroku sądu I instancji Gmina S. wniosła skargę kasacyjną. Naczelny Sąd
Administracyjny wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt I OSK 641/17 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie PWINGiK i poprzedzające je postanowienie Starosty Suwalskiego znak GKN.6620.2.6.2016 z dnia 21 września 2016 roku.
NSA wyjaśnił, że sąd pierwszej instancji oddalając skargę w sprawie wskazał na tożsamość tej sprawy ze sprawą o znaku GKN.6620.2.16.2013. Brak jednak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jakichkolwiek rozważań, dlaczego sprawa z wniosku z dnia 31 sierpnia 2016 r. o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków jest tożsama ze sprawą z wniosku z dnia 23 lipca 2013 r. o zmianę w wykazie właścicieli i władającymi gruntami. W szczególności nie wyjaśnił, dlaczego uznał, podobnie jak organy administracji, że dokumenty, które dołączyła skarżąca do wniosku o aktualizację ewidencji (takie, jak decyzja z dnia 11 stycznia 1989 r. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, zaświadczenie Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 22 czerwca 2016 r. oraz wykaz hipoteczny z 1935 r. wraz z planem gruntów kościelnych należących do parafii W. uzyskane - jak wskazuje skarżąca - w dniu 4 lipca 2016 r. z archiwum Państwowego w Suwałkach) znane były organom przy wydaniu decyzji z 17 grudnia 2013 r.
NSA wskazał również, że konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nawet co do ustalenia tożsamości prowadzonych spraw, w tym wystąpienia tego samego stanu faktycznego i prawnego przemawia za wszczęciem postępowania w danej sprawie i dopiero w jego ramach dokonywania oceny istnienia wskazanej wyżej przesłanki, której ewentualne wystąpienie skutkować będzie umorzeniem postępowania.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z 4 lipca 2024r. znak GKN. 6620.2.6.2016 Starosta Suwalski umorzył postępowanie w sprawie aktualizacji danych ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie informacji o Urzędzie Gminy S., jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w obrębie M.i W.
Uzasadniając swoją decyzję Starosta Suwalski wskazał, że w toku prowadzonego postępowania ustalił, że dnia 23 lipca 2013 r do Starostwa Powiatowego w Suwałkach wpłynął wniosek Wójta Gminy S. znak IG.131.134.2013.JK w sprawie wszczęcia postępowania i zmianę w wykazie właścicieli i władających gruntami położonymi w obrębie M. – W. dotyczących działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], na której znajduje się cmentarz w miejscowości M. Wniosek uzupełniono dnia 12 sierpnia 2013 r. pismem, w którym Wójt stwierdził, że gmina nie włada działką nr [...], która jest we władaniu parafii i na której znajduje się cmentarz parafialny. Starosta Suwalski po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w sprawie z tego wniosku decyzją znak GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. odmówił wprowadzenia
zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. i W., gmina S., w jednostce rejestrowej G.3, w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa a jako zarządca figuruje Urząd Gminy S., polegającej na zmianie właścicieli i władających działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], na której znajduje się cmentarz w miejscowości M.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją WG-11.7221.9.2014.LK z dnia 4 marca 2014 roku utrzymał w mocy decyzję Starosty Suwalskiego GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Decyzja nie została zaskarżona.
Wnioskiem z dnia 29 maja 2015 r. Gmina S. zwróciła się do PWINGIK o wznowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowania zakończonego ostateczną decyzją znak WG-II.7221.9.2014.LK z dnia 4 marca 2014 roku. We wniosku opartym na podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Gmina S. wskazała, iż uzyskała nowe dowody: kopie dokumentów z Archiwum Państwowego w Suwałkach. Wynika z nich, że w 1935 r. założono księgę wieczystą dla nieruchomości kościelnej we wsi W., w której wskazany jest cmentarz w M. jako grunt kościelny. Przedmiotowa księga wieczysta została zamknięta z urzędu na podstawie § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg (Dz. U. Nr 28, poz. 141).
PWINGiK decyzją WG11.7221.56.2015.LK z dnia 23 grudnia 2015 roku odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej. PWINGIK wyjaśnił, że dla spornej działki nr [...]położonej we wsi M., na której położony jest cmentarz, prowadzona jest księga wieczysta SUlS/00065176/0. Mając to na względzie oraz fakt prowadzenia księgi wieczystej dla działki obejmującej obszar cmentarza, możliwe jest zwrócenie się do wydziału cywilnego sądu rejonowego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Stanowisko sądu rejonowego będzie stanowiło podstawę dla wpisu do ewidencji gruntów.
Od ww. decyzji Gmina S. wniosła odwołanie. Główny Geodeta Kraju decyzją znak KN-0.025.17.2016 z dnia 24 maja 2016 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję PWINGIK z dnia 23.12.20215 r. i umorzył w całości postępowanie z uwagi na brak zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania.
W dalszej części uzasadnienia swojej decyzji Starosta Suwalski skupił się na wykazaniu, że merytoryczna decyzja z dnia 17 grudnia 2013 r. jest prawidłowa.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Wójt Gminy S. zarzucając decyzji:
1) naruszenie art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez błędne ich zastosowanie wskutek dowolnego wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków, pomimo zaistnienia podstaw wynikających z prawomocnego orzeczenia sądowego, tj. wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach I Wydział Cywilny z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt [...], do wykreślenia błędnej informacji o Urzędzie Gminy S. jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w M. i W.;
2) naruszenie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.) oraz art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kpc., poprzez ich niezastosowanie oraz uchylenie się organu administracji publicznej od respektowania w postępowaniu w sprawie aktualizacji, zdarzenia prawnego, z którego wynika obowiązek wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków dowolnej informacji o Urzędzie Gminy S. jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w M. i W., tj. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach Rejonowego w Suwałkach I Wydział Cywilny z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt [...] oddalającego wobec Gminy S. powództwo Skarbu Państwa Starosty Suwalskiego o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym;
3) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne ich zastosowanie wskutek:
a) dowolnego uznania pomimo jednoczesnego przyjęcia za podstawę wpisu do ewidencji gruntów orzeczenia sądu cywilnego o uzgodnienie stanu prawnego - iż miałaby zapaść decyzja merytoryczna ponownie rozstrzygająca sprawę już uprzednio rozstrzygniętą, w sytuacji gdy aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialnotechnicznej, na podstawie prawomocnych orzeczeń sądu, w oparciu o art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c p.g.i.k.;
b) dowolnego przyjęcia, jakoby podczas postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. świadkowie "zeznawali, że w Urzędzie Gminy załatwiano jedynie sprawy związane z prawem do grobu", podczas gdy dowody z akt niniejszej sprawy nie zawierają zeznań świadków o powyższej treści, a jedynie stwierdzenia, że dostarczali oni akty zgonu do urzędu miasta, przy czym żaden świadek nie stwierdził, że dokonywał jakichkolwiek czynności w sprawie pochówku w Gminie S., a także że Gmina S. zarządzała cmentarzem parafialnym na działce o numerze [...]w obrębie M. i W.;
c) dowolnego uznania, jakoby we władaniu Gminy S. była działka o numerze [...] w obrębie M. i W. oraz tamże znajdujący się cmentarz określany jako parafialny zarówno w rejestrze zabytków i planach miejscowych i że pominięto ją w decyzji komunalizacyjnej Wojewody Suwalskiego G.II.8224-2/20/139/91 z dnia 24 stycznia 1991 r., podczas gdy pochówków na cmentarzu parafialnym dokonywała Parafia, a nie Gmina, więc wyłącznie z tej przyczyny nie było podstaw do komunalizacji działki o numerze [...] w obrębie M. i W.;
d) dowolnego przyjęcia, jakoby kompetencje władania cmentarzem parafialnym na działce o numerze [...] w obrębie M. i W. przejęła Gmina S. z chwilą wejścia ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy, a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.), oraz ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), podczas gdy w/w działka nie została skomunalizowana i Gmina Suwałki nie stała się jej właścicielem. Wójt Gminy S. nie mógł zarządzać
przedmiotową nieruchomością stosownie do art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z poźn. zm.), brak jest dowodu, aby ww. działka wchodziła w skład mienia komunalnego Gminy Suwałki.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Odwołanie nie zostało uwzględnione. Decyzją z 23 sierpnia 2024r. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji umarzającej postępowanie aktualizacyjne z wniosku Gminy S. z 31 sierpnia 2016r.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wskazał na zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej i wiążącej się z tą zasadą zasadę powagi rzeczy osądzonej. Stwierdził, że decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów K.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. możliwe jest tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami, z których pierwsza jest ostateczna. Istotnym jest, że aby zaistniała tożsamość sprawy konieczne jest aby obie decyzje dotyczyły tożsamego podmiotu oraz tożsamego przedmiotu sprawy, przy jednoczesnej tożsamości stanu prawnego jak i faktycznego (wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2078/14; wyrok NSA w Warszawie z dnia 9 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 931/09). Przez tożsamość podmiotową należy rozumieć tożsamość stron biorących udział w postępowaniu. Tożsamość podmiotowa będzie również zachodziła w przypadku następców prawnych i spadkobierców stron, biorących udział we wcześniejszym postępowaniu. Tożsamość przedmiotowa powinna zaś dotyczyć podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony.
Zdaniem organu II instancji wniosek skarżącego z dnia 31 sierpnia 2016 r. dotyczy tego samo przedmiotu co postępowanie zakończone decyzją PWINGiK z 4 marca 2014 r. znak WG-II.7221.9.2014.LK. a mianowicie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie Urzędu Gminy w S. jako zarządcy działki nr [...]położonej w obrębie M. i W. Oba postępowanie zawierają tożsame żądania wniesione przez tego samego wnioskodawcę - Wójta Gminy S. Oba postępowania są tożsame pod wglądem podstawy prawnej którą jest ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Również stan faktyczny obu spraw jest tożsamy. Skarżąca wraz z wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. przedstawiła wprawdzie zaświadczenie Podlaskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 22 czerwca 2016 r., że cmentarz parafialny rzymskokatolicki w M. został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 11 stycznia 1989 r. znak KL.WKZ 534/620/d/89 pod numerem rejestru 620 oraz wykaz hipoteczny z 1935 r. wraz z planem gruntów kościelnych należących do parafii W. - uzyskane jak wskazuje skarżąca w dniu 4 lipca 2016 r. z archiwum Państwowego w Suwałkach. Jednak aby można było mówić, że nastąpiła zmiana stanu faktycznego, zmiana ta musi nastąpić po wydaniu decyzji a nie być pokłosiem dokumentów istniejących przed wydaniem pierwotnej decyzji, nawet jeśli te nie byłyby znane organowi. W sytuacji gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, strona może żądać wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.).
Organ II instancji podkreślił, że zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Nawet jeśli w postępowaniu nie został oceniony dokument, który istniał w obrocie prawnym i który mógł mieć istotne znaczenie dla sprawy to decyzję wydaną w takim postępowaniu można jedynie podważyć w postępowaniu nadzwyczajnym a konkretnie we wznowieniu postępowania. Jeśliby uznać, że zmianę stanu faktycznego powodują dokumenty istniejące w dniu wydania decyzji to zbędnym byłby przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Organ podkreślił, że skarżąca jako podstawę do wykreślenia Urzędu Gminy Suwałki jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w M i W. powołuje wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach I Wydział Cywilny z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt [...]. Wyrokiem tym w pkt 1 nakazano uzgodnienie treści księgi wieczystej KW nr [...] w ten sposób, by w dziale II tej księgi w miejsce ujawnionego tam właściciela Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę Suwalskiego wpisać jako właściciela: Parafię Rzymskokatolicką pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w W. W pkt 2 wyroku oddalono powództwo co do Gminy S. Natomiast w postępowaniu apelacyjnym, wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z dnia 30 października 2023 r. sygn. akt [...]zaskarżony wyrok zmieniono w ten sposób, że w pkt 1 oddalono powództwo w stosunku do pozwanej Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny z siedzibą w W. Sentencje powyższych wyroków jednoznacznie dowodzą, że powództwo zostało w całości oddalone, a co za tym idzie stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie zmienił się. Skoro stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie zmienił się, to nie można mówić, że stan faktyczny sprawy się zmienił.
Odnosząc się do zarzutów co do prawidłowości decyzji z 2013 r., organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja umarzająca postępowania jest rozstrzygnięciem typowo formalnym. Umarzając decyzję organ nie zagłębia się w stan merytoryczny sprawy ale ogranicza się jedynie do zbadania czy istnieją przesłanki do umorzenia postępowania. Jeżeli nie ma podstaw aby postępowanie się toczyło bo jak w niniejszej sprawie nowa decyzja będzie obarczona wadą nieważności decyzji, to należy takie postępowanie umorzyć, bez względu czy ostateczna decyzja z 2013 r. jest prawidłowa czy też nieprawidłowa.
Gmina S. wywiodła skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję ostateczną.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151), oraz art. 365 § 1 Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.), poprzez ich niezastosowanie i niewykreślanie z ewidencji gruntów i budynków - w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach z dnia 9 marca 2023 r. sygn. akt [...]oddalający wobec Gminy S. powództwo Skarbu Państwa Starosty Suwalskiego o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym (zwany dalej: wyrokiem Sądu Rejonowego z 9 marca 2023 r.) - dowolnej informacji o Urzędzie Gminy S. jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w M. i W., w sytuacji gdy ani Gmina S. nie jest właścicielem w/w nieruchomości ani Urząd Gminy S. nie wykonuje jakikolwiek czynności zarządcy wobec gruntu, na którym jest położony i funkcjonuje wyznaniowy cmentarz parafialny wyłączony spod jurysdykcji gminy;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 105 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i dowolne utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji umarzającej postępowanie wszczęte wnioskiem IG.6840.3.9.2016.AJ Wójta Gminy S. z dnia 31 sierpnia 2016 r., pomimo zachodzących podstaw do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z 9 marca 2023 r.;
2) art. 15 k.p.a. poprzez niewykonanie obowiązku ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na datę orzekania:
3) art. 16 § 1 k.p.a. poprzez dowolne uznanie tożsamości sprawy z wniosku z 23 lipca 2013 r. oraz sprawy z wniosku z 31 sierpnia 2016 r., jednakże bez uwzględnienia wyroku Sądu Rejonowego z 9 marca 2023 r. prejudycjalnego rozstrzygnięcia wobec dowolnej decyzji organu pierwszej instancji;
4) art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dowolne przyjęcie, iż prawomocne oddalenie w stosunku do Gminy S. powództwa Skarbu Państwa Starosty Suwalskiego o uzgodnienie treści księgi wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym nie stanowi podstawy do wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków bezpodstawnej informacji o Urzędzie Gminy S. jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w M. i W., na którym funkcjonuje wyznaniowy cmentarz parafialny nie objęty jurysdykcją gminy.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji GK-II.7221.43.202.KT Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 23 sierpnia 2024r. a także uchylenie decyzji Starosty Suwalskiego nr GKN.6620.2.6.2016 z dnia 4 lipca 2024r. oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego.
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Białymstoku w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje;
Skarga podlegała oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu materialnemu i została wydana po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sposób nienaruszający przepisów proceduralnych. Co prawda sąd jest zdania, że duży akcent w uzasadnieniu decyzji położony został na wykazanie tożsamości kontrolowanego postępowania administracyjnego tj. wszczętego z wniosku z 31 sierpnia 2016r. z postępowaniem wszczętym wnioskiem Gminy S.i z 23 lipca 2013r. a zakończonym merytoryczną decyzją ostateczną z 4 marca 2014r. o odmowie aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie Urzędu Gminy w S. jako zarządcy działki nr [...]położonej w obrębie M. i W., ale rozumie, że rozwinięcie argumentacji co do kwestii tożsamości obu postępowań było wypełnieniem zaleceń wynikających z wydanego w sprawie kasacyjnego wyroku NSA z 24 stycznia 2019r. sygn. I OSK 641/17. Tym niemniej, oczywiście podzielając w pełni konkluzję organów co do tożsamości obu postępowań (o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia), wyraża pogląd, że nawet w braku wcześniej prowadzonego postępowania aktualizacyjnego, postępowanie aktualizacyjne wszczęte wnioskiem z 31 sierpnia 2016r. też podlegałoby umorzeniu.
Punktem wyjścia dla takiej oceny jest znajomość charakteru ewidencji gruntów i budynków oraz istoty postępowań prowadzonych przez organy ewidencji gruntów i budynków oraz wiedza o sposobie zakończenia postępowania aktualizacyjnego. Aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków następuje co do zasady poprzez czynność materialno – techniczną wprowadzającą zmiany w oparciu nie budzące wątpliwości źródła wpisów, natomiast w przypadku konieczności przeprowadzenia postępowania co do treści źródeł wpisów, odebrania wyjaśnień lub uzyskania nowych dowodów konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego, które zakończyć się może wydaniem trzech rodzajów decyzji:
- decyzji orzekającej o wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów;
- decyzji orzekającej o odmowie wprowadzenia wnioskowanej zmiany w sytuacji gdy przedłożone dokumenty nie są wystarczające do wprowadzenia wnioskowanej zmiany;
- decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sytuacji gdy brak jest podstaw do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów tj. gdy przedłożone dokumenty mające stanowić podstawę żądanej zmiany prima facie nie mogą stanowić skutecznego źródła dla dokonania aktualizującego wpisu.
Aktualizacja danych ewidencyjnych następuje w ramach bieżącej aktualizacji przeprowadzanej na wniosek lub z urzędu albo w ramach prowadzonej z urzędu modernizacji ewidencji gruntów i budynków, mającej na celu poprawę jakości danych geodezyjnych oraz dostosowanie do współczesnych potrzeb administracyjnych, prawnych i gospodarczych (vide: art. 24a ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne)
Ewidencja gruntów i budynków jest systemem informacyjnym zapewniającym gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie w sposób jednolity dla kraju informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami i lokalami. Ewidencja gruntów i budynków w zakresie podmiotowym, bo ten zakres jest istotny w sprawie niniejszej, obejmuje - stosownie do treści art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a i b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - informacje dotyczące:
- właściciela, a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego oprócz właściciela, także innych podmiotów, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości;
- osób lub innych podmiotów, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania – w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właściciele;
W tym miejscu wskazać należy, że brzmienie art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne uległo zmianie od 12 lipca 2014r. na mocy ustawy z 5 czerwca 2014r. o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r, poz. 897). Wcześniej w odniesieniu do gruntów państwowych i samorządowych oprócz właściciela w ewidencji gruntów wykazywano inne osoby fizyczne lub prawne, we władaniu których znajdowały się te grunty.
W praktyce stosowania przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, utrwalonej jednolitym orzecznictwem sądów administracyjnych, wypracowane zostało nie budzące wątpliwości stanowisko, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie rejestrowy, inaczej techniczno – deklaratoryjny. W postępowaniu ewidencyjnym nie tworzy się zmian, ale rejestruje zmiany wywołane zdarzeniami zewnętrznymi. Organy ewidencji rejestrują w niej stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Organy ewidencyjne nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do gruntu, budynku czy lokalu. Przez żądanie wprowadzenia zmiany w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami.
W literaturze przedmiotu i orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków dotyczy zamieszczenia zmian powstałych już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. W trybie aktualizacji danych nie można bowiem uwidaczniać zmian nie objętych nowym zdarzeniem prawnym rozumianym jako zdarzenie powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Weryfikacji danych już wprowadzonych do ewidencji w zakresie ich zgodności z treścią dokumentów źródłowych stanowiących podstawę wpisu do ewidencji czy zgodności treści mapy ewidencyjnej ze stanem faktycznym w terenie, służy postępowanie weryfikacyjne, prowadzone z urzędu. Ujawniony w ewidencji stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Jak stwierdził WSA w Warszawie w wyroku o sygn. IVSA/Wa 963/10 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), nie można w ewidencji gruntów dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których pojawiły się kolejne tytuły własności. Ewidencja gruntów i budynków odzwierciedla bowiem stan aktualny.
Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencji gruntów ma wyłącznie charakter rejestrowy czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje bowiem poprzez wprowadzenie udokumentowanych zamian bazy danych ewidencyjnych. Aktualizacja polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu, przy czym konieczność dokonania zmiany lub modyfikacji (aktualizacji) powinna być udokumentowana (vide wyrok WSA w Warszawie sygn. IV SA/Wa 2344/18) . W postępowaniu aktualizacyjnym dane ujawnione w ewidencji na podstawie starszej dokumentacji podlegają zastąpieniu danymi pochodzącymi z nowszej dokumentacji tj. dokumentacji powstałej już po dacie wprowadzenia kwestionowanego wpisu, przy czym jeżeli wpis dotyczy danych podmiotowych, nowa dokumentacja musi posiadać moc dowodową dla ustalenia danych podmiotowych.
Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że sporna nieruchomość cmentarna, oznaczona jako działka o numerze geodezyjnym [...] w obrębie M. i W. ma uregulowany stan prawny. W założonej dla nieruchomości Księdze Wieczystej KW nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Suwałkach, w dziale II ujawniony jest właściciel nieruchomości Skarb Państwa reprezentowany przez Starostę Suwalskiego. Podstawą wpisu prawa własności Skarbu Państwa był wyrys i wypis z rejestru gruntów działki nr [...]oraz zaświadczenie Starosty Suwalskiego z 6.08.2010r., z którego treści wynikało, że w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. i W., gmina S., od założenia operatu ewidencji gruntów działka oznaczona numerem geodezyjnym [...] (obecnie – w wyniku odnowienia w 1981r. operatu ewidencji gruntów - oznaczona numerem [...]), wpisana była na rzecz Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Starym Folwarku, przy czym ujawnienie Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Starym Folwarku jako podmiotu władającego działką cmentarną nastąpiło w oparciu o protokół ustalenia stanu władania gruntami z 11 sierpnia 1965r. W procesie modernizacji gruntów zakończonym w 2011r. wpisano do ewidencji jako zarządcę nieruchomości cmentarnej Urząd Gminy S.
Wpis Urzędu Gminy S. jako zarządcy spornej nieruchomości cmentarnej ściśle jest powiązany z ujawnionym w Księdze Wieczystej prawem własności Skarbu Państwa do tej nieruchomości. Zgodność zaś treści Księgi Wieczystej urządzonej dla spornej nieruchomości z rzeczywistym stanem prawnym została potwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z 30 października 2023r. sygn. [...]oddalającym powództwo Skarbu Państwa – Starosty Suwalskiego o uzgodnienie treści Księgi Wieczystej KW [...] z rzeczywistym stanem prawnym poprzez wykreślenie Skarbu Państwa jako podmiotu właścicielskiego. W tymże postępowaniu sądowym, sąd cywilny dokonał merytorycznej oceny prawidłowości aktualnego wpisu w Dziale II Księgi Wieczystej stwierdzając, że nieruchomość cmentarna została przejęta przez Państwo z mocy prawa w oparciu o przepisy ustawy z 20 marca 1950r. o przejęciu przez Państwo dóbr martwej ręki, poręczeniu proboszczom posiadania gospodarstw rolnych i utworzeniu Funduszu Kościelnego (Dz. U. z 1950r. Nr 9, poz. 87).
Protokół ustalenia stanu władania gruntami, który stanowił podstawę do ujawnienia w założonej ewidencji gruntów jako podmiotu władającego nieruchomością cmentarną - Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Starym Folwarku, potwierdzał, że nieruchomością tą, przejętą przez Państwo, faktycznie władała gromada. Gromady były jednostkami administracyjnymi Państwa funkcjonującymi w PRL i stanowiły najniższy szczebel podziału administracyjnego kraju (vide: ustawa z 25 września 1954r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych - Dz. U. z Nr 43, poz. 191). W późniejszych latach zostały zastąpione nowo powołanymi jednostkami administracyjnymi - gminami ale nadal podporządkowanymi administracji centralnej. Gminy jako niezależne jednostki samorządu terytorialnego powołała do życia ustawa z 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990, poz. 191)
W toku modernizacji gruntów przeprowadzonej w 2011r. uaktualniono wpis podmiotu władającego nieruchomością cmentarną poprzez zastąpienie wpisu nieistniejącego podmiotu jakim było Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Starym Folwarku, wpisem Urzędu Gminy w S., dostosowanym do aktualnego podziału terytorialnego państwa i do zastąpienia zadań prezydiów gromadzkich rad narodowych zadaniami urzędów gminy. Projekt operatu opisowo – kartograficznego sporządzony w toku modernizacji ewidencji gruntów stal się operatem ewidencji gruntów i podstawą do wprowadzenia aktualnych danych do systemu ewidencyjnego. Gmina S. w toku modernizacji ewidencji nie kwestionowała wpisu Urzędu Gminy jako podmiotu zarządzającego nieruchomością cmentarną.
Przedłożone przy wniosku z 31 sierpnia 2016r. dokumenty, mające - według wnioskodawcy - stanowić skuteczne podstawy zaktualizowania ewidencji poprzez wykreślenie Urzędu Gminy w S. jako podmiotu zarządzającego nieruchomością cmentarną, prima facie za takie nie mogły być potraktowane. Wykaz hipoteczny z 1935r. wraz z planem gruntów kościelnych należących do parafii W. w Diecezji Łomżyńskiej świadczące, że przed drugą wojną światową nieruchomość była własnością kościelną był dokumentem archiwalnym, nie mogącym - z racji zmiany stanu prawnego nieruchomości, potwierdzonym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Suwałkach z 30 października 2023r. sygn. [...] – stanowić skutecznego źródła dla aktualizacji wpisu. Również źródłem aktualizacji nie mógł być dokument w postaci decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Suwałkach z dnia 11 stycznia 1989 znak: KL.WKZ 534/620/d/89 wpisującej cmentarz rzymskokatolicki w M. do rejestru zabytków. Wojewódzki Konserwator Zabytków nie jest bowiem podmiotem uprawnionym do rozstrzygania sporów o prawo własności nieruchomości zabytkowej. Zarówno przy tym dokumentacja przedwojenna, jak i decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, pochodzą sprzed modernizacji ewidencji gruntów i budynków, przeprowadzonej w 2011r., w czasie której zaktualizowano wpis podmiotu zarządzającego nieruchomością cmentarną, która z mocy prawa po wojnie stała się własnością Skarbu Państwa. Dowody dołączone do wniosku Gminy S. z 31 sierpnia 2016r. jako dokumenty archiwalne nie mogły więc prima facie stanowić podstawy aktualizacji wpisu w ewidencji wprowadzonego po dacie wytworzenia tych dokumentów. Na wniosek strony organy ewidencji gruntów i budynków mogą bowiem jedynie nanosić w ewidencji udokumentowane zmiany nowopowstałe w stosunku do obecnych danych ewidencyjnych, a nie korygować wpisy danych na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów.
Niezależnie od powyższej oczywistej przeszkody dla merytorycznego rozpatrzenia sprawy z wniosku Gminy S. z 31 sierpnia 2026r., kontrolowane postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu z uwagi na prowadzone w 2013r. przez ten sam organ postępowanie aktualizacyjne z wniosku Gminy S. o wykreślenie w ewidencji gruntów wpisu dotyczącego Urzędu Gminy w S.jako zarządcy spornej nieruchomości cmentarnej. Skład orzekający podziela w pełni ocenę organów obu instancji co do tożsamości obu postępowań. Oba bowiem postępowania z 2013 i 1016 r. były wszczęte na wniosek Wójta Gminy S. i dotyczyły tego samego żądania.
Dnia 23 lipca 2013 r do Starostwa Powiatowego w Suwałkach wpłynął wniosek Wójta Gminy S. w sprawie wszczęcia postępowania i zmianę w wykazie właścicieli i władających gruntami położonymi w obrębie M. – W., dotyczącym działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], na której znajduje się cmentarz w miejscowości M. Wniosek uzupełniono dnia 12 sierpnia 2013 r. pismem, w którym Wójt stwierdził, że gmina nie włada działką nr [...], która jest we władaniu parafii, na której znajduje się cmentarz parafialny.
Starosta Suwalski po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym w tej
sprawie decyzją znak GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu M. i W., gmina S., w jednostce rejestrowej G.3, w której jako właściciel figuruje Skarb Państwa a jako zarządca figuruje Urząd Gminy S., polegającej na zmianie właścicieli i władających działki oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], na której znajduje się cmentarz w miejscowości M. Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzją WG-11.7221.9.2014.LK z dnia 4 marca 2014 roku utrzymał w mocy decyzję Starosty Suwalskiego GKN.6620.2.16.2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. Decyzja nie została zaskarżona a wznowione postępowanie w tej sprawie zostało ostatecznie i prawomocnie umorzone decyzją Głównego Geodeta Kraju znak KN-0.025.17.2016 z dnia 24 maja 2016 r.
Wnioskiem zaś z dnia 31 sierpnia 2016 r. Wójt Gminy S. zwrócił się do Starosty Suwalskiego o aktualizację danych ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie błędnej informacji o Urzędzie Gminy S. jako zarządcy gruntu położonego na działce o numerze [...] w obrębie M. i W.
Okoliczność, że w decyzji Starosty Suwalskiego z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt GKN.6620.2.10.2013 jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 22 ust. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne, nie oznacza, że oba postępowania prowadzone były na podstawie odmiennych podstaw prawnych. Nieobowiązujący już art. 22 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego stanowił, że ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Był to przepis regulujący właściwość organu do rozstrzygania w sprawach ewidencji gruntów i budynków i został uchylony ustawa z dnia 16 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 782) z uwagi na fakt, że obowiązek prowadzenia ewidencji gruntów i budynków oraz gleboznawczej klasyfikacji gruntów przez starostę wynika z art. 7d ust. 1 lit. a tiret pierwsze i trzecie Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Właściwość starostów do rozstrzygania w sprawach ewidencji gruntów i budynków nie zmieniła się, a co za tym idzie taka zmiana przepisów nie ma znaczenia dla sprawy. W orzecznictwie ugruntował się pogląd, że jeśli nowelizacja przepisów nie miała znaczenia, a pomimo to wydano kolejną decyzję w sprawie, zarzut naruszenia art. 16 § 1 k.p.a. jest zasadny (zob. wyrok NSA z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 388/10, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 623/11).
Zarzuty skargi są niezasadne. Powoływanie się na wyrok Sądu Rejonowego w Suwałkach z 9 marca 2023r. sygn. [...] jako miarodajny dla wykreślenia w ewidencji gruntów wpisu Urzędu Gminy S. jako zarządcy spornej nieruchomości cmentarnej jest chybionym argumentem, bo wyrok został wydany w sprawie dotyczącej uzgodnienia zgodności z rzeczywistym stanem prawnym treści działu II Księgi Wieczystej, w którym to dziale są umieszczone dane co do podmiotu właścicielskiego wyłącznie a nie dane co do podmiotu zarządzającego lub władającego nieruchomością. Skarżąca gmina pomija też treść wydanego w dniu 30 października 2023r. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Suwałkach, mocą którego po rozpoznaniu apelacji Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w W. od wyroku Sądu Rejonowego w Suwałkach, zmieniony został wyrok sądu pierwszej instancji i generalnie powództwo Skarbu Państwa - Starosty Suwalskiego o uzgodnienie treści Księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym zostało oddalone wobec wszystkich pozwanych. W stosunku do spornej nieruchomości cmentarnej nie została wydana decyzja komunalizacyjna więc prawo własności Gminy S. nie mogło być ujawnione w Księdze Wieczystej w miejsce wpisu prawa własności Skarbu Państwa. Okoliczność, że sporna nieruchomość cmentarna stanowi niepodważoną przez właściwy sąd własność Skarbu Państwa stanowi uzasadnienie dla wpisu w ewidencji gruntów i budynków również podmiotu, w którego władaniu lub gospodarowaniu znajduje się nieruchomość. W toku modernizacji ewidencji gruntów, przeprowadzonej w 2011r. zaktualizowano - przy braku sprzeciwu Gminy S. - wpis podmiotu władającego nieruchomością cmentarną.
Pozostałe zarzuty skargi także sąd uznał za niezasadne. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przeznaczający teren działki nr [...]w M. pod cmentarz wyznaniowy, nie przesądza, czyją własność stanowi grunt cmentarny. Również wpis cmentarza istniejącego na spornej nieruchomości cmentarnej do rejestru zabytków z przeznaczeniem, że jest to cmentarz parafialny nie dowodzi, jaki podmiot ma prawo własności terenu cmentarnego i nim zarządza. Sporna nieruchomość cmentarna została po II wojnie światowej z mocy prawa przejęta przez państwo a w konsekwencji i zarząd nad cmentarzem musiały przejąć odpowiednie organy państwowe lub samorządowe. W kontrolowanym postępowaniu - zdaniem sądu - nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia art. 15, 16 , 80 i 107 K.p.a.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o oddaleniu skargi (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI