II SA/BK 607/22

II SA/Bk 607/22 - Wyrok WSA w Białymstoku
Data orzeczenia
2022-12-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Elżbieta Lemańska
Elżbieta Trykoszko
Grzegorz Dudar /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6189 Inne o symbolu podstawowym 618
Hasła tematyczne
Wywłaszczanie nieruchomości
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1474
art. 18 ust. 1, ust. 1c, ust. 1d
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości J. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z. w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...], znak [...], Starosta B. (dalej powoływany jako organ pierwszej instancji, Starosta) zezwolił na realizację inwestycji drogowej pn. "Budowa drogi miejskiej w B. na odcinku od ul. [...] do ul. [...] (km roboczy od 0+000 do km 0+839,40) wraz z budową i przebudową infrastruktury technicznej". Po rozpatrzeniu odwołań od tej decyzji, decyzją z [...] października 2020 r., nr [...] Wojewoda P. (dalej powoływany jako organ odwoławczy, Wojewoda) uchylił w części ww. decyzje i w tej części orzekł co do istoty sprawy, a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Przedmiotową decyzją zatwierdzono m.in. projekt podziału nieruchomości położonej w ob. [...] B., Miasto B., oznaczonej jako działki: nr [...] o pow. 0,3687 ha, na działki nr [...] o pow. 0,0722 ha (przeznaczona pod drogę) i nr [...] o pow. 0,2965 ha oraz nr [...] o pow. 0,0634 ha, na działki nr [...] o pow. 0,0422 ha (przeznaczona pod drogę) i nr [...] o pow. 0,0212 ha.
Z dniem [...] października 2020 r. nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] o pow. 0,0722 ha i nr [...] o pow. 0,0422 ha przeszła z mocy prawa na własność Gminy Miejskiej B.
Decyzją z [...] października 2021 r., nr [...] organ pierwszej instancji (1) ustalił wysokość odszkodowania przysługującego na rzecz Syndyka masy upadłości J. N. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Z. w upadłości z siedzibą w B. (dalej powoływany jako Syndyk) za przejętą nieruchomość, położoną w ob. [...] B., Miasto B., oznaczoną jako działki nr [...] o pow. 0,0722 ha i nr [...] o pow. 0,0422 ha na kwotę 98.562,00 zł, (2) do zapłaty odszkodowania za ww. nieruchomość zobowiązano Burmistrza Miasta B. na rzecz wierzyciela hipotecznego (Banku P. S.A. [...] w B.1) w terminie 14 dni licząc od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna.
Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone przez Syndyka, który zaskarżył tę decyzję w części, tj. w zakresie pkt 2.
Decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...] Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...] Starosta B. (1) ustalił odszkodowanie w wysokości 94.691,00 zł za ww. nieruchomość przysługującego na rzecz Syndyka, (2) zobowiązał Gminę Miejską B. reprezentowaną przez Burmistrza Miasta B. do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1, jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz wierzyciela: Bank P. S.A. [...], w wysokości 94.691,00 zł, (3) odmówił zapłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania na rzecz pozostałych wierzycieli, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.1 Inspektorat w Z. oraz Gminy Miejskiej B.
Odwołanie od powyższej decyzji zostało złożone przez Syndyka, który zaskarżył tę decyzję w części, tj. w zakresie pkt 2.
Decyzją z [...] lipca 2022 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy powyższą decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że na potrzeby niniejszego postępowania został sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego R. Ż. operat szacunkowy z dnia [...] lutego 2022 r., określający wartość ww. nieruchomości na łączną kwotę 94.691,00 zł. Wojewoda wyjaśnił, że z uwagi na zakres zaskarżenia odstąpił od badania tego operatu pod kątem jego przydatności w postępowaniu.
Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1474 ze zm., dalej jako: "specustawa drogowa") wysokość odszkodowania za nieruchomość, która stała się własnością właściwej jednostki samorządu terytorialnego, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji. W związku z tym stwierdził, że na dzień wydania decyzji Starosty z [...] marca 2020 r., nr [...], znak [...] oraz decyzji Wojewody z [...] października 2020 r., nr [...], w dziale IV księgi wieczystej nr [...] ujawnione były hipoteki: hipoteka umowna łączna kaucyjna na rzecz Banku P. S.A. z siedzibą w W., [...] w B.1; hipoteka przymusowa na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w W., Oddział w B.1, Inspektorat w Z.; hipoteka przymusowa łączna na rzecz Gminy Miejskiej B.
Wskazał, że zgodnie z art. 18 ust. 1d specustawy drogowej kwotę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustaloną na dzień, o którym mowa w ust. 1, wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały. Wyjaśnił, że pismem z [...] sierpnia 2021 r. Starosta wezwał wierzycieli do złożenia w formie pisemnej zeznań, tj. udzielenia informacji i przedłożenia dokumentu, z którego wynikałaby wysokość wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z zabezpieczonymi hipoteką odsetkami, dotyczącego ww. nieruchomości. Podał następnie, że w odpowiedzi Bank P. S.A. poinformował, że według stanu na dzień [...] października 2020 r. zadłużenie z tytułu zawartej umowy nr [...] z dnia [...] maja 1999 r. wyniosło łącznie 9.175.356,77 zł.
Zdaniem organu odwoławczego słusznie Starosta zaliczył ustalone odszkodowanie na spłatę głównej wierzytelności zabezpieczonej hipoteką umowną oraz zobowiązał Gminę Miejską B. do wypłaty odszkodowania na rzecz Banku P. S.A. – wierzyciela hipotecznego. Wojewoda uznał, że powyższa hipoteka obciążała również działki, za które ustalono odszkodowanie. Wskazał, że bez znaczenia jest podnoszona przez Syndyka kwestia sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2020 r., Rep. A nr [...] nieruchomości przy ul. [...], w której skład wchodzą m.in. działki nr [...], [...] i [...], gdyż umowę sprzedaży zawarto po [...] października 2020 r.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Syndyk złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w całości, zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako: k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę i niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, iż na dzień wydania decyzji odszkodowawczej wierzyciel hipoteczny został w znacznej części zaspokojony tytułem hipoteki obciążającej również wywłaszczoną nieruchomość;
2. art. 18 ust. 1d w zw. z art. 18 ust. 1c w zw. z art. 18 ust. 1 specustawy drogowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pomniejszenie wysokości odszkodowania przysługującego Syndykowi o nieprawidłową wartość "odszkodowania" przysługującego wierzycielowi hipotecznemu tytułem wygaśnięcia hipoteki obciążającej nieruchomość wywłaszczoną;
3. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i bezkrytyczne zaliczenie całego odszkodowania przysługującego Syndykowi na poczet wierzytelności zabezpieczonej hipoteką z pokrzywdzeniem masy upadłości, w sytuacji gdy wierzyciel hipoteczny został już raz zaspokojony z ceny uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości wywłaszczonej.
W uzasadnieniu skargi Syndyk podniósł, że w dniu [...] października 2020 r. zbył na rzecz W. K. prawo własności zabudowanych działek m.in. nr [...], [...] za łączną kwotę 3.690.000,00 zł brutto, tj. 3.000.000,00 zł netto. Podkreślił, że w umowie sprzedaży zostały ujęte nieruchomości wywłaszczone. Wskazał, że w wyniku sprzedaży nieruchomości w postepowaniu upadłościowym został sporządzony plan podziału sumy uzyskanej z ich sprzedaży, na podstawie którego wierzyciel hipoteczny uzyskał kwotę 2.682.428,91 zł. Stąd Syndyk wywodzi, że w wyniku umowy sprzedaży wierzyciel hipoteczny uzyskał zaspokojenie swojej wierzytelności i w takiej sytuacji przyznanie w zaskarżonej decyzji wierzycielowi hipotecznemu całej kwoty odszkodowania przyznanego Syndykowi oznacza, że wierzyciel zostanie zaspokojony dwukrotnie z tego samego tytułu.
W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji organu pierwszej instancji w części oraz zmiany pkt 2 tej decyzji poprzez zobowiązanie Gminy Miejskiej B., reprezentowanej przez Burmistrza Miasta B. do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz Syndyka Masy Upadłości w wysokości 107.666,00 zł, ewentualnie o zmianę pkt 2 decyzji poprzez zobowiązanie Gminy Miejskiej B., reprezentowanej przez Burmistrza Miasta B. do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji: (-) jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz Syndyka Masy Upadłości w wysokości 46.334,73 zł, (-) jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz wierzyciela hipotecznego w wysokości 61.331,27 zł. Ponadto Syndyk wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał też, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nastąpiło z urzędu.
W piśmie z [...] października 2022 r. Syndyk wskazał, że w skardze doszło do omyłki pisarskiej, w związku z czym skorygował wnioski skargi w ten sposób, że wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organu odwoławczego do wydania decyzji w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji w części oraz zmiany pkt 2 tej decyzji poprzez zobowiązanie Gminy Miejskiej B., reprezentowanej przez Burmistrza Miasta B. do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz Syndyka Masy Upadłości w wysokości 94.691,00 zł, ewentualnie o zmianę pkt 2 decyzji poprzez zobowiązanie Gminy Miejskiej B., reprezentowanej przez Burmistrza Miasta B. do zapłaty odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji: (-) jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz Syndyka Masy Upadłości w wysokości 37.781,13 zł, (-) jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu odszkodowania stanie się ostateczna, na rzecz wierzyciela hipotecznego w wysokości 56.909,87 zł. Pozostałe wnioski skargi zostały podtrzymane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie ustaloną, bezsporną kwotę odszkodowania w wysokości 94 691,00 zł z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego – hipoteki, przysługującą Syndykowi, zdecydowały się wypłacić w całości na rzecz wierzyciela hipotecznego tj. Banku P. S.A. [...] w B. Zdaniem organów, miały one taki obowiązek, bowiem wynikał on z przepisów specustawy drogowej. Z kolei zdaniem Syndyka w wyniku bezpodstawnego zastosowania tej ustawy, został on pozbawiony należnych mu środków, w wyniku czego pokrzywdzona została masa upadłości i inni niż wskazany powyżej wierzyciel hipoteczny.
Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1474 ze zm., dalej jako: "specustawa drogowa"). Celem specustawy drogowej jest, w świetle uzasadnienia jej projektu, uproszczenie przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, jako warunek konieczny do przyspieszenia procesu budowy tych dróg, a zwłaszcza autostrad, dróg szybkiego ruchu oraz obwodnic miast. Ratio legis komentowanej ustawy sprowadza się zatem do przyspieszenia procesu rozwoju infrastruktury drogowej w Polsce.
Stosownie do treści art. 12 ust. 4c specustawy jeżeli na nieruchomości lub prawie użytkowania wieczystego tej nieruchomości zostały ustanowione ograniczone prawa rzeczowe z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, prawa te wygasają. W myśl zaś art. 12 ust. 4f odszkodowanie za nieruchomości, o których mowa w ust. 4 (czyli nieruchomości, które na skutek wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego) przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe.
Jednocześnie zgodnie z art. 18 ust. 1c specustawy drogowej, jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości jest ustanowiona hipoteka, wysokość odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipoteki ustala się w wysokości świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką, wraz z odsetkami zabezpieczonymi tą hipoteką. Odszkodowanie to podlega zaliczeniu na spłatę świadczenia głównego wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wraz z odsetkami. Kwotę odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustaloną na dzień, o którym mowa w ust. 1, wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały (art. 18 ust. 1d).
W ocenie sądu, z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że ostateczna decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej powoduje, że wygasają ograniczone prawa rzeczowe ustanowione na nieruchomościach, które z mocy prawa (na skutek wydania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej) stały się własnością Skarbu Państwa lub odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego. Nieruchomości, na których planowana jest inwestycja drogowa przejmowana są bez obciążeń prawnych. Z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego osobom, które takie prawo przysługiwało należy się odszkodowanie. Dalej ustawa reguluje wysokość i sposób wypłaty odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego w postaci hipoteki na nieruchomości, stanowiąc wprost, że kwotę odszkodowania wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały.
Niewątpliwie przytoczone powyżej przepisy specustawy stanowią kompletną regulację w zakresie: ustanowienia prawa do odszkodowania, ustalenia kwoty odszkodowania oraz określenia osób, którym przysługuje prawo do odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na nieruchomościach, które z mocy prawa przeszły na własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zastosowanie omawianych przepisów możliwe jest bez konieczności sięgania do odpowiednich zabiegów interpretacyjnych (zob. m.in. wyrok NSA z 25 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1976/14, CBOSA).
Z akt sprawy wynika, że w analizowanej sprawie właścicielem nieruchomości, na których ustanowiono ograniczone prawa rzeczowe – hipoteki, był J. N. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Z. w upadłości z siedzibą w B. Na nieruchomości stanowiącej m.in. działki [...] i [...] ustanowione zostały hipoteki na rzecz Banku P. S.A. [...], Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.1 Inspektorat w Z. oraz Gminy Miejskiej B. W wyniku podjęcia decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (w pierwszej instancji decyzja Starosty z [...] marca 2020 r., w drugiej decyzja ostateczna Wojewody z [...] października 2020 r.), z dniem [...] października 2020 r. nastąpił podział nieruchomości ww. podmiotu na m.in. działki nr [...] o pow. 0,0722 ha i nr [...] o pow. 0,0422 ha, które przeszły z mocy prawa na własność Gminy Miejskiej B. W konsekwencji, z dniem [...] października 2020 r., na mocy art. 12 ust. 4c specustawy drogowej, hipoteki obciążające działki o nr [...] o pow. 0,0722 ha i nr [...] o pow. 0,0422 ha wygasły.
Nie jest sporne w sprawie, że względem właściciela nieruchomości J. N. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Z. została ogłoszona upadłość i jest ona prowadzona w oparciu o ustawę z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.). W dziale II ustawy, poczynając od art. 342 wprowadzono kategorie należności podlegających zaspokojeniu z funduszy masy upadłości, w tym zasady zaspokojenia wierzytelności zabezpieczonych hipotekami – art. 345 ww. ustawy. Niewątpliwie przepisy tejże ustawy regulują kolejność zaspakajania należności, jednakże dotyczy to wyłącznie należności podlegających zaspokojeniu z masy upadłości, a zatem mogą odnosić się jedynie do tych składników majątku, które tę masę tworzą. Podstawowym zatem ustaleniem, które obligowałoby organy do zastosowania tychże przepisów, jest przyjęcie, że dany majątek wchodzi do masy upadłości.
Jak wskazano powyżej, z dniem [...] października 2020 r. działki o nr [...] i [...] z mocy prawa stały się własnością Gminy Miejskiej B., zaś hipoteki obciążające tę nieruchomość wygasły. Przyjąć zatem należy, że z tym dniem działki te przestały być częścią masy upadłości, a w konsekwencji nie mogą mieć do nich zastosowania regulacje prawne zawarte w ustawie Prawo upadłościowe. Słusznie zatem wskazał organ odwoławczy, że stanowisko Syndyka odwołujące się do umowy sprzedaży nieruchomości upadłego na rzecz osoby trzeciej zawartej na podstawie aktu notarialnego z [...] października 2020 r. nie mogło mieć znaczenia w sprawie, bowiem na dzień zawarcia tejże umowy wskazane powyżej działki nie wchodziły w skład masy upadłości. Fakt, że w treści tejże umowy zostały wymienione działki o nr [...] i [...] (z których zostały wydzielone działki o nr [...] i [...] przeznaczone pod drogę publiczną) nie zmienia powyższej kwestii, bowiem w chwili zawierania umowy notarialnej – [...] października 2020 r. Syndyk nie mogła skutecznie nimi rozporządzać. Z treści aktu notarialnego nr A [...] z dnia [...] października 2020 r. (str. 11 -12 aktu) wynika, że Syndyk miała świadomość i poinformowała nabywcę, że została wygadana decyzja przez organ pierwszej instancji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, z wyszczególnieniem działek, które ulegają podziałowi i zajęciu pod pas drogowy.
Podkreślić należy, że wskazywany przez Syndyka art. 345 ustawy Prawo upadłościowe dotyczy sumy uzyskanej z likwidacji obciążonego przedmiotu, m.in. nieruchomości, która to sprzedaż nastąpiła w trakcie postępowania upadłościowego. Uzyskana suma wchodzi w skład masy i podlega podziałowi według przepisów o podziale funduszów masy. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na zasadnicze różnice występujące pomiędzy sprzedażą nieruchomości, która następuje w trybie postępowania upadłościowego, a przejęciem nieruchomości w trybie specustawy drogowej. Przy sprzedaży nieruchomości dotychczasowy właściciel otrzymuje cenę ze sprzedaży, która wchodzi w skład masy, natomiast wierzyciel hipoteczny zostaje zaspokojony z masy upadłości według kolejności określonej w art. 345 ustawy Prawo upadłościowe. Z kolei przejęcie nieruchomości w trybie specustawy powoduje (m.in.) wygaśnięcie ograniczonych praw rzeczowych i powstanie prawa do odszkodowania z tego tytułu osobom, którym te prawa przysługiwały. Inny jest zatem tytuł prawny do określonych praw (prawo do sumy uzyskanej z likwidacji obciążonego przedmiotu oraz prawo do odszkodowania), tryb ich dochodzenia, podmioty, wobec których dane prawo zostało w przepisach określone, a nadto odmienny jest charakter prawny poszczególnych należności. Dlatego też, w ocenie sądu nie ma oparcia w stanie prawnym stanowisko, zgodnie z którym kwota odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego wchodzi do masy upadłości na tej samej podstawie, na jakiej ma to miejsce w wypadku sumy uzyskanej z likwidacji obciążonego przedmiotu (nieruchomości) wchodzącej do masy upadłości.
Analizując powyższą kwestię należy ponownie zwrócić uwagę, że w specustawie drogowej wyraźnie wskazano podmioty uprawnione do otrzymania odszkodowania z tytułu wygaśnięcia hipotek. W art. 18 ust. 1d ustawodawca zawarł regulację, która wskazuje jednoznacznie, że kwotę odszkodowania wypłaca się osobom, którym te prawa przysługiwały. W doktrynie wskazuje się przy tym, że jeśli wywłaszczono nieruchomość, na której wpisanych było kilka hipotek, to powinno się postępować zgodnie z ogólnymi zasadami dotyczącymi hipoteki. W takiej sytuacji odszkodowanie wypłacane powinno być według kolejności, w jakiej wpisywane były hipoteki w księdze wieczystej, chyba że kolejność zaspakajania hipotek została ustalona w sposób odmienny (zob. A. Monkiewicz, Wywłaszczenie nieruchomości obciążonej hipoteką bankową na cele związane z realizacją inwestycji drogowych, Monitor Prawa bankowego z 2016 r., nr 2 str. 76-87). Z akt sprawy wynika, że pierwszeństwo w zaspokojeniu z przedmiotu hipoteki posiadał Bank P. S.A. [...] w B.1.
Mając na uwadze powyższe, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi, wskazujące, że przyznane odszkodowanie nie należało się w całości pierwszemu wierzycielowi hipotecznemu - Bankowi P. S.A. [...] w B.1. Podkreślić należy, że w myśl art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4a, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ pierwszej instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania. Jednocześnie, jeżeli na nieruchomościach, o których mowa w art. 12 ust. 4, lub na prawie użytkowania wieczystego tych nieruchomości są ustanowione ograniczone prawa rzeczowe, wysokość odszkodowania przysługującego dotychczasowemu właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu zmniejsza się o kwotę równą wartości tych praw. Według stanu na dzień [...] października 2020 r., zadłużenie upadłego podmiotu względem Banku P. S.A. wynosiło 9.175.356,77 zł., która to wierzytelność była zabezpieczona hipoteką (ograniczonym prawem rzeczowym) a zatem przekraczało wartość odszkodowania ustaloną na kwotę 94.691,00 zł. Tym samym organy zasadnie przyjęły, że cała kwota odszkodowania z tytułu wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego na przejętych działkach powinna zostać wypłacona wierzycielowi hipotecznemu.
Mając na uwadze powyższe rozważania, w realiach niniejszej sprawy nie można w ogóle mówić o jakimkolwiek pokrzywdzeniu masy upadłości, bowiem podnoszone przez Syndyka okoliczności związane z zaspokojeniem wierzyciela hipotecznego w wyniku zawartej umowy sprzedaży w dniu [...] października 2020 r. dotyczyły innych nieruchomości i miały miejsce już po wywłaszczeniu dwóch działek na poczet inwestycji drogowej. Jak wskazano powyżej, w chwili zawierania tejże umowy – [...] października 2020 r. Syndyk nie mogła skutecznie rozporządzać przejętymi działkami, bowiem nie wchodziły one do masy upadłości. Sama kwestia późniejszego wydania decyzji ustającej i wypłacającej odszkodowanie nie mogła być oceniana przez pryzmat pokrzywdzenia masy upadłości czy też innych wierzycieli, bowiem kluczowym w tym zakresie był stan nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, a nie w chwili wydawania zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi naruszenia art. 18 ust. 1d w zw. z art. 18 ust. 1c i art. 18 ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji RP.
Nie można również zgodzić się ze stroną skarżącą, jakoby w sprawie zostały naruszone przepisy postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wbrew twierdzeniom skargi, nie można zarzucić organom, że nie rozpatrzył całego posiadanego materiału dowodowego, czy też błędnie ustaliły stan faktyczny w sprawie. Organy szczegółowo przedstawiły podstawę faktyczną i prawną rozstrzygnięcia oraz przytoczył przepisy, które w sprawie miały zastosowanie.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Przedmiotowa sprawa została rozpoznania w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.